9/7/2009
1
Chương 3Chương 3
HÀNG HÓA CÔNG HÀNG HÓA CÔNG
VÀ CHI TIÊU CÔNGVÀ CHI TIÊU CÔNG
1
Cấu trúc chương
3.1. Hàng hóa công.
3.2. Cung cấp hàng hóa công.
3.3. Chi tiêu công.
2
3.1. Hàng hóa công
Hãy thảo luận về tình huống sau:
Trong nền kinh tế có hai loại hàng hóa
 Loại 1: một căn hộ.
 Loại 2: một bệnh viện.
Đâu là sự khác biệt giữa chúng?
3
9/7/2009
2
CănCăn hộ hộ Bệnh việnBệnh viện
Mang tính chất một hàng hóa.
 Về tính chất vật lý.
 Về bản chất kinh tế.
Số lượg căn hộ có giới hạn; nếu số
người mua nhiều hơn số căn hộ thì
sẽ có người không mua được.
Số lượng bệnh viện là có giới hạn,
nhưng đủ để phục vụ cho tất cả mọi
người.
Để có căn hộ cho thêm một người,

quốc lộ …
6
9/7/2009
3
Ví dụ:
Để loại trừ một người nào đó vào công viên,
xã hội phải tốn thêm:
 Tiền xây rào.
 Tiền làm cổng, quầy vé.
 Tiền in vé.
 Tiền lương nhân viên bán vé, soát vé.
 Giá trị của công viên giảm đi do mất mỹ quan.
 …
Những chi phí này thu hồi như thế nào? cách duy
nhất là đưa vào tiền vé nhưng liệu bạn sẵn lòng
trả bao nhiêu tiền để mua vé vào một công viên?
7
Hàng hóa công và hàng hóa tư nhân
Một số hàng hóa công cũng mang tính chất
loại trừ mặc dù tốn chi phí.
Do vậy cách tốt nhất là căn cứ vào tính chất
tiêu dùng chung và mức độ loại trừ để
phân loại hàng hóa trong nền kinh tế.
8
Hàng hóa công và hàng hóa tư nhân
9
0%
100%
Mức tiêu dùng chung
Mức độ loại

trường là tổng hợp của các đường cầu cá
nhân theo sản lượng.
11
0
PP
=
∑
=
=⇒
n
i
i
qQ
1
Gọi qi là lượng cầu của người tiêu dùng i
(i=1,n) và Q là lượng cầu thị trường
Đối với hàng hóa công: do tính chất không
cạnh tranh trong tiêu dùng nên khi có
thêm một người sử dụng, mặc dù họ
mong muốn trả một số tiền nhất định nào
đó nhưng xã hội sẽ không phải sản xuất
thêm hàng hóa để đáp ứng.
Vậy đường cầu của xã hội về hàng hóa công
sẽ được thiết lập bằng cách cộng các
đường cầu cá nhân theo sản lượng.
12
0
QQ
=
∑

14
SCSBNSB
−
=
NSB



max
0=
∂
∂
⇒
Q
NSB
''
SCSB =⇒
MSCMSB
=
⇒
?
=
⇒
Q
NHƯ VẬY: Mức sản xuất hay tiêu dùng tối ưu chính
là mức sản lượng mà tại đó lợi ích xã hội
biên bằng chi phí xã hội biên.
3.2. Cung cấp hàng hóa công
Hàng hóa công đều là những hàng hóa cần
thiết cho xã hội, vậy ai là người cung cấp?

7
Nếu khả năng cung cấp bị hạn chế dưới
mức tiêu dùng tối đa thì chính phủ có thể
thu phí; nhưng ý nghĩa của việc thu phí là:
 Mức phí thu chỉ nhằm hạn chế tiêu dùng trong
năng lực cung cấp cho phép.
 Mức phí thu không mang tính bù đắp chi phí.
 Trong đa phần trường hợp, mức phí mà chính
phủ thu nhỏ hơn mức giá thị trường khi hàng
hóa được cung cấp bởi khu vực tư nhân.
Nói chung, dù cho chính phủ có thu phí
nhưng việc cung cấp công cộng vẫn hiệu
quả hơn so với cung cấp tư nhân.
 Ví dụ: đi đò và đi phà qua sông.
19
#.2. Chi phí giao dịch
Khái niệm: là tất cả các loại chi phí liên quan
đến việc thực hiện một giao dịch hàng
hóa.
 Ví dụ: chi phí để thu phí giao thông
Khi chính phủ cung cấp miễn phí: xã hội
không tốn khoản chi phí này.
Tuy nhiên việc cung cấp miễn phí có thể dẫn
đến tiêu dùng quá mức.
Lúc đó chính phủ sẽ thu phí để hạn chế
nhưng với mức rẻ hơn rất nhiều.
20
Trong xã hội hiện đại, tư nhân cũng có
thể cung cấp hàng hóa công:
21

 Gắn liền với bộ máy nhà nước và nhiệm vụ
mà nhà nước thực hiện.
 Mang tính công cộng, không hoàn trả trực
tiếp.
23
3.3. (tt)
Chi tiêu công phân loại theo tính chất: chi
thường xuyên và chi đầu tư.
Chi tiêu công phân loại theo mục đích, gồm:
 Chi quản lý hành chính.
 Chi tòa án và viện kiểm sát.
 Chi quốc phòng và an ninh.
 Chi an sinh xã hội.
 Chi giáo dục, y tế.
 Chi cho các chính sách đặc biệt.
 Chi khác.
24
9/7/2009
9
3.3. (tt)
Chi tiêu công phụ thuộc vào các yếu tố:
 Vai trò của chính phủ trong nền kinh tế.
 Quan điểm về tài chính công.
Chi tiêu công có các vai trò:
 Thu hút vốn đầu tư và chuyển dịch cơ cấu
kinh tế.
 Điều chỉnh chu kỳ kinh tế.
 Tái phân phối thu nhập, đảm bảo công bằng
giữa các tầng lớp dân cư.
25

hội lại quá cao?
Chuyển sang bước 3.
28
Các bước để đánh giá chi tiêu công
Bước 3: những hình thức can thiệp của chính
phủ:
 Chính phủ có thể đưa ra những hình thức can
thiệp nào?
 Hình thức nào tỏ ra hợp lý nhất?
Chuyển sang bước 4.
29
Các bước để đánh giá chi tiêu công
Bước 4: Đánh giá tính hiệu quả của chi tiêu
công:
 Tác động đến khu vực tư nhân như thế nào?
 Tác động đến thu nhập và thay thế và tác
động đến phân phối?
Chuyển sang bước 5.
30
9/7/2009
11
Các bước để đánh giá chi tiêu công
Bước 5: Cân nhắc sự đánh đổi giữa công bằng
và hiệu quả
Bước 6: Quá trình chính trị: nhằm đạt được sự
thỏa hiệp và nhất trí giữa người tham gia xây
dựng và thực hiện chương trình chi tiêu.
31