Khái ni m và c i m c a u t phát tri nệ đặ đ ể ủ đầ ư ể
Khái ni m u t và u t phát tri nệ đầ ư đầ ư ể
Đầu tư là hoạt động kinh tế rất phổ biến và có tính chất liên ngành. Có nhiều khái niệm khác nhau
về đầu tư nhưng suy cho cùng có thể hiểu đầu tư trên hai góc độ khác nhau:
Theo nghĩa rộng: Đầu tư là sự hi sinh nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm
thu về cho người đầu tư các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực (tài lực, vật
lực, nhân lực, trí lực ) đã bỏ ra để đạt được các kết quả đó. Kết quả đó có thể là sự tăng thêm các
tài sản tài chính (tiền vốn), tài sản vật chất (nhà máy, đường sá, các của cải vật chất khác) và gia
tăng năng suất lao động trong nền sản xuất xã hội.
Theo nghĩa hẹp: Đầu tư chỉ bao gồm các hoạt động sử dụng các nguồn lực hiện tại, nhằm đem lại
cho nền kinh tế xã hội những kết quả trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt được
kết quả đó.
Vậy, xét theo bản chất có thể phân chia hoạt động đầu tư trong nền kinh tế ra thành 3 loại: đầu tư tài
chính (là hình thức đầu tư mang lại lợi nhuận trực tiếp cho người bỏ tiền ra để cho vay hoặc mua
bán các chứng chỉ có giá mà không tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế), đầu tư thương mại ( đây là
hình thức mà nhà đầu tư bỏ tiền ra để mua hàng hoá và sau đó bán với giá cao nhằm thu lợi nhuận
do chênh lệch giá khi mua và khi bán), đầu tư tài sản vật chất và sức lao động (còn gọi là đầu tư
phát triển). Khác với hai hình thức trên, đầu tư phát triển tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế, nâng
cao năng lực sản xuất kinh doanh, góp phần tích cực tạo việc làm, nâng cao đời sống của mọi
thành viên trong xã hội. Hoạt động đầu tư phát triển bao gồm 3 yếu cơ bản:
- Đầu tư phát triển là một chuỗi các hoạt động chi tiêu, hao phí các nguồn lực: nguồn lực tài chính,
nguồn lực vật chất ( đất đai, máy móc thiết bị, nguyên nhiên vật liệu ), nguồn lực lao động và trí
tuệ.
- Phương thức tiến hành các hoạt động đầu tư: xây dựng mới, sửa chữa nhà cửa và cấu trúc hạ
tầng, mua sắm trang thiết bị và lắp đặt chúng trên nền bệ, bồi dưỡng đào tạo nguồn nhân lực, thực
hiện chi phí thường xuyên gắn liền với hoạt động của các tài sản này
- Kết quả đầu tư, lợi ích đầu tư: Hoạt động đầu tư mang lại lợi ích cho chủ đầu tư nói riêng (doanh
thu, lợi nhuận ) và đem lại lợi ích cho nền kinh tế- xã hội nói chung. Đầu tư được tiến hành trong
hiện tại và kết quả của nó được thu về trong tương lai.
Như vậy, đầu tư phát triển là những hoạt động sử dụng các nguồn lực ở hiện tại để trực tiếp làm
tăng các tài sản vật chất, nguồn nhân lực và tài sản trí tuệ, hoặc duy trì sự hoạt động của các tài

điểm này đến địa điểm khác. Để đảm bảo an toàn trong quá trình xây dựng và hoạt động của kết quả đầu
tư đòi hỏi các nhà đầu tư phải quan tâm đến địa điểm đầu tư, các ngoại ứng tích cực và tiêu cực ảnh
hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc triển khai dự án.
Phân lo i u t phát tri nạ đầ ư ể
Trong quản lý và kế hoạch hoá hoạt động đầu tư các nhà kinh tế thường phân loại hoạt động đầu tư
theo các tiêu thức khác nhau. Mỗi tiêu thức phân loại phục vụ cho một mục đích quản lý và nghiên
cứu kinh tế khác nhau. Một số tiêu thức phân loại đầu tư thường sử dụng là:
• Phân theo nguồn vốn
Vốn trong nước: bao gồm vốn từ khu vực nhà nước (vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng đầu tư
phát triển của nhà nước và vốn của doanh nghiệp nhà nước), vốn từ khu vực tư nhân ( tiền tiết kiệm
của dân cư, vốn tích luỹ của các doanh nghiệp tư nhân và các hợp tác xã)
Vốn nước ngoài: bao gồm vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Vốn đầu tư gián tiếp ( vốn tài trợ
phát triển chính thức- ODF trong đó viện trợ phát triển chính thức – ODA chiếm tỷ trọng chủ yếu,
nguồn tín dụng từ các ngân hàng thương mại và nguồn huy động qua thị trường vốn quốc tế).
Cách phân loại này cho thấy vai trò của từng nguồn vốn đối với sự phát triển kinh tế xã hội và tình
hình huy động vốn từ các nguồn cho đầu tư phát triển, từ đó đưa ra giải pháp nhằm tăng cường huy
động nguồn vốn cho đầu tư phát triển.
• Phân theo đặc điểm hoạt động của các kết quả đầu tư
Đầu tư cơ bản nhằm tái sản xuất các tài sản cố định như nhà xưởng, máy móc thiết bị Đây là loại
đầu tư dài hạn, đòi hỏi vốn lớn, thu hồi lâu, có tính chất kỹ thuật phức tạp.
Đầu tư vận hành nhằm tạo ra các tài sản lưu động cho các cơ sở sản xuất kinh doanh dịch vụ mới
hình thành, tăng thêm tài sản lưu động cho các cơ sở hiện có, duy trì sự hoạt động của các cơ sở
vật chất không thuộc các doanh nghiệp như: đầu tư vào nguyên nhiên vật liệu, lao động Đầu tư
vận hành chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng vốn đầu tư, có thể thu hồi vốn nhanh sau khi các kết quả
đầu tư được đưa vào hoạt động.
Đầu tư cơ bản là cơ sở nền tảng quyết định đầu tư vận hành, đầu tư vận hành tạo điều kiện cho các
kết quả đầu tư cơ bản phát huy tác động. Hai hình thức đầu tư này tương hỗ nhau cùng giúp cho
các cơ sở sản xuất kinh doanh tồn tại và phát triển.
• Phân theo lĩnh vực hoạt động trong xã hội của các kết quả đầu tư
Đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh: bao gồm đầu tư vào tài sản cố định và đầu tư vào tài sản lưu

Đầu tư chiều rộng: đầu tư để thành lập mới hoặc mở rộng cơ sở sản xuất kinh doanh hiện có dựa
trên công nghệ kỹ thuật cũ hoặc công nghệ hiện có trên thị trường. Đầu tư chiều rộng đòi hỏi lượng
vốn lớn để khê đọng lâu, thời gian thực hiện đầu tư và thời gian cần hoạt động để thu hồi vốn đủ
lâu, tính chất kỹ thuật phức tạp, độ mạo hiểm cao.
Đầu tư chiều sâu: đầu tư vào nghiên cứu triển khai các công nghệ hiện đại tiên tiến để nâng cao
chất lượng sản phẩm, cải tiến quy trình sản xuất, tăng sức cạnh tranh. Đầu tư theo chiều sâu đòi hỏi
lượng vốn ít hơn, thời gian thực hiện đầu tư không lâu, độ mạo hiểm thấp hơn so với đầu tư chiều
rộng.
• Phân theo vùng lãnh thổ:
Đây là cách phân loại hoạt động đầu tư theo tỉnh, địa phương và theo vùng kinh tế để phản ánh tình
hình đầu tư và tác động của đầu tư đến sự phát triển kinh tế- xã hội ở từng địa phương và vùng
lãnh thổ.
Vai trò c a u t phát tri n i v i toàn b n n kinh t qu c dânủ đầ ư ể đố ớ ộ ề ế ố
• Đầu tư vừa tác động đến tổng cung, vừa tác động đến tổng cầu
Đứng trên quan điểm tổng cầu thì đầu tư là một nhân tố quan trọng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng
cầu của nền kinh tế.
AD = GDP = C + I + G + ( X – M )
Đầu tư thường chiếm tỷ trọng khoảng 24- 28% trong cơ cấu tổng cầu của tất cả các nước trên thế
giới. Khi đầu tư tăng lên, trong ngắn hạn sẽ làm cho tổng cầu của nền kinh tế tăng lên, kéo theo
đường cầu dịch chuyển lên trên về bên phải. Nền kinh tế sẽ thiết lập nên điểm cân bằng mới ở mức
sản lượng và giá cả cao hơn (E1)
Trong dài hạn, khi các thành quả của đầu tư phát huy tác dụng, các năng lực mới đi vào hoạt động
tức là vốn đầu tư (I) lúc này chuyển hoá thành vốn sản xuất (K ). Tổng cung của nền kinh tế được
xác định bởi các yếu tố đầu vào của sản xuất, đó là nguồn lao động, vốn sản xuất, tài nguyên thiên
nhiên và khoa học công nghệ:
AS = GDP = f (L, K, R, T)
Khi I chuyển hoá thành K làm cho tổng cung tăng lên đặc biệt là tổng cung dài hạn, kéo theo đường
cung dịch chuyển về bên phải, sản lượng cân bằng mới được thiết lập ở mức cao hơn (E2) và do
đó giá cả giảm xuống. Sản lượng tăng, giá cả giảm là nhân tố kích thích tiêu dùng; tiêu dùng tăng
kích thích sản xuất phát triển hơn nữa. Quá trình này lặp đi lặp lại tạo ra của cải vật chất dồi dào

I
Δ
GDP
Từ đó suy ra công thức tính mức tăng GDP:
Δ

GDP

=

I
ICOR

Nếu ICOR không đổi, mức tăng GDP hoàn toàn phụ thuộc vào vốn đầu tư. Hệ số ICOR ( tỷ lệ gia
tăng vốn sản lượng) được coi là cơ sở để xác định tỷ lệ đầu tư cần thiết phù hợp với tốc độ tăng
trưởng kinh tế. Tỷ lệ đầu tư cao thường dẫn đến tốc độ tăng trưởng cao. Kinh nghiệm của các nước
cho thấy, chỉ tiêu ICOR của mỗi nước phụ thuộc vào nhiều nhân tố đặc biệt là cơ cấu kinh tế và hiệu
quả đầu tư trong các ngành, các vùng lãnh thổ, ICOR thay đổi theo trình độ phát triển kinh tế và cơ
chế chính sách trong nước. Các nước phát triển thì hệ số ICOR thường lớn (từ 5-7) do thừa vốn,
thiếu lao động và do sử dụng công nghệ hiện đại có giá cao. Còn ở các nước chậm phát triển ICOR
thường thấp (từ 2-3) do thiếu vốn, thừa lao động, công nghệ sử dụng kém hiện đại, giá rẻ. ICOR
trong nông nghiệp thường thấp hơn trong công nghiệp.
• Đầu tư là nhân tố quyết định đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Đầu tư có vai trò rất lớn làm gia tăng giá trị sản xuất của các ngành kinh tế từ đó thúc đẩy kinh tế
tăng trưởng với tốc độ cao. Nhìn chung đầu tư vào các ngành công nghiệp, dịch vụ thì đem lại hiệu
quả cao hơn đầu tư vào nông, lâm, ngư nghiệp do những hạn chế về đất đai và khả năng sinh học
(một đồng vốn đầu tư bỏ vào ngành công nghiệp sẽ làm gia tăng giá trị sản xuất hơn là ngành nông
nghiệp). Hoạt động đầu tư luôn tìm kiếm những lĩnh vực cho lợi nhuận cao nhất vì vậy đã tạo nên
quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp- dịch vụ nhằm đạt được tốc
độ tăng trưởng nhanh của toàn bộ nền kinh tế.