MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
ĐẶT VẤN ĐỀ
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Khái quát chung về trọng tài thương mại
1.1. Khái niệm
1.2. Đặc điểm của Trọng tài thương mại
1.3. Vai trò của việc giải quyết tranh chấp thông qua
trọng tài thương mại
1.4. Các hình thức trọng tài thương mại
2. Phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương
mại
2.1. Các nguyên tắc của tố tụng trọng tài
2.2. Thẩm quyền của trọng tài thương mại
2.3. Trình tự thủ tục giải quyết tranh chấp
3. Thực tiễn áp dụng phương thức trọng tài
4. Phương hướng hoàn thiện phương thức giải quyết tranh
chấp bằng trọng tài
KẾT THÚC VẤN ĐỀ
1
1
1
1
1
2
3
3
4
5
6
8

yếu tố khiến vụ tranh chấp được xử lý nhanh là tính chung thẩm của quyết định trọng tài,
không có kháng cáo và các bên ngay lập tức phải thi hành quyết định của trọng tài.
Nguyên tắc chung thẩm hay xét xử một lần được ghi nhận rộng rãi trong hệ thống pháp
luật trọng tài quốc tế. Với nguyên tắc chung thẩm sẽ đảm bảo rút ngắn thời gian giải
quyết vụ tranh chấp.
Thứ hai, việc lựa chọn trọng tài để xử lý sẽ bảo đảm được tính bí mật của các điều
khoản hợp đồng hoặc những vấn đề tranh chấp. Điều này rất thuận lợi cho Doanh nghiệp.
Thứ ba, tính trung lập, vô tư khách quan và tính chuyên nghiệp của trọng tài viên.
Với đặc thù là cơ chế giải quyết tranh chấp tư, thẩm quyền được hình thành dựa trên
thoả thuận của các bên, trọng tài luôn nhấn mạnh các tiêu chí vô tư, khách quan và trình
độ của các trọng tài viên.
Thứ tư, phán quyết trọng tài được thừa nhận ở tầm quốc tế. Điều này đồng nghĩa
với việc các tranh chấp có yếu tố nước ngoài thì hiệu lực của quyết định trọng tài sẽ rộng hơn.
1.4. Các hình thức trọng tài thương mại
1.4.1. Trọng tài vụ việc (Trọng tài AD- HOC)
Trọng tài vụ việc là hình thức trọng tài xuất hiện sớm nhất được sử dụng rộng rãi
ở các nước trên thế giới. Đó là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận
lập ra để giải quyết một tranh chấp cụ thể giữa họ và trọng tài này sẽ chấm dứt sự tồn tại
khi giải quyết xong vụ tranh chấp. Do đó trọng tài vụ việc không có trụ sở riêng, không
có bộ máy điều hành, không có danh sách trọng tài viên và không có quy tắc tố tụng
trọng riêng.
1.4.2. Trọng tài thường trực
Là hình thức trọng tài có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, hoạt động thường xuyên để giải
quyết tranh chấp thuộc thẩm quyền của mình khi được các bên tranh chấp yêu cầu.
3
Thông thường trọng tài thường trực có điều lệ hoạt động, trụ sở, bộ máy giúp việc, danh
sách trọng tài viên và quy tắc tố tụng riêng.
2. Phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại
2.1. Các nguyên tắc của tố tụng trọng tài
Những nguyên tắc này là những tư tưởng pháp lý chỉ đạo được quy định bởi pháp

trung tâm trọng tài thường trực hay các hội đồng trọng tài vụ việc đều độc lập với nhau
về tổ chức, ngang bằng nhau về thẩm quyền nên không có tổ chức trọng tài nào có thẩm
quyền xem xét lại phán quyết của trọng tài khác. Nguyên tắc này là một trong những nét
đặc trưng thể hiện sự khác biệt giữa tố tụng trọng tài và tố tụng toà án.
Mỗi nguyên tắc thể hiện những ưu điểm của trọng tài so với các phương thức giải
quyết tranh chấp thương mại khác. Vì vậy khi giải quyết các tranh chấp, các trọng tài
viên luôn chú trọng thực hiện đầy đủ và đúng các nguyên tắc để phát huy ưu điểm của
phương thức trọng tài, đồng thời bảo đảm lợi ích cho các bên khi lựa chọn phương thức
này để giải quyết tranh chấp.
2.2. Thẩm quyền của trọng tài thương mại
Khoản 1 Điều 3 Luật TTTM 2010 quy định: “Trọng tài thương mại là phương
thức giải quyết tranh chấp do các bên thoả thuận…”. Theo đó, Trọng tài thương mại là
hình thức tài phán mà quyền lực của nó được tạo nên bởi chính các bên trong quan hệ
tranh chấp. Thẩm quyền của Trọng tài cũng không được phân định theo lãnh thổ vì thế
các bên trong quan hệ tranh chấp có quyền thỏa thuận lựa chọn bất kỳ tổ chức trọng tài
nào để giải quyết tranh chấp, không phụ thuộc vào nơi ở, trụ sở của nguyên đơn hay bị
đơn, không phân biệt cấp xét xử và cũng không phân định theo sự lựa chọn của nguyên
đơn hay bị đơn, vì khi trao thẩm quyền cho trọng tài là các bên đã có thỏa thuận thống
nhất với nhau.
5
Vì là hình thức tài phán tư, pháp luật tôn trọng quyền tự do định đoạt của
các bên trong quan hệ tranh chấp, tuy nhiên không phải mọi tranh chấp có thỏa thuận
trọng tài đều thuộc thẩm quyền giải quyết của Trọng tài thương mại, mà theo Luật
TTTM 2010, việc xác định thẩm quyền của Trọng tài thương mại còn phải dựa theo các
điều kiện sau:
Tranh chấp xảy ra thuộc các trường hợp do pháp luật quy định.
Điều 2 Luật TTTM 2010 quy định ba nhóm vụ việc thuộc thẩm quyền giải
quyết của trọng tài thương mại, cụ thể:
“1. Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại.
2. Tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó ít nhất một bên có hoạt động

thậm chí có trung tâm trọng tài không có vụ nào.
Có thể thấy, trong điều kiện Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của
WTO thì thách thức đặt ra đối với các trung tâm trọng tài không hề nhỏ. Khi mà hầu hết
Bị đơn gửi bản tự
bảo vệ/ đơn kiện lại
Bị đơn chọn trọng tài
viên
Hội đồng trọng tài
được thành lập
Hội đồng trọng tài
giải quyết vụ việc
Phiên họp giải
quyết tranh chấp
Thi hành/ yêu cầu huỷ
phán quyết trọng tài
Nguyên đơn nộp
đơn khởi kiện đến
trung tâm trọng tài
Trung tâm trọng tài
gửi bị đơn đơn kiện
và tài liệu
Nguyên đơn gửi
đơn kiện đến bị
đơn
7
các tổ chức trọng tài hiện nay thực sự yếu cả về tổ chức, chất lượng cũng như năng lực
trọng tài viên.
Về phía các doanh nghiệp: Trọng tài tuy không phải là một chế định quá mới mẻ,
nhưng các doanh nghiệp của Việt Nam chưa có thói quen sử dụng dịch vụ trọng tài như
là một trong những phương thức cơ bản để giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quá

thương lượng giải quyết, nếu không giải quyết được thì đưa ra giải quyết tại toà án có
thẩm quyền. Trong một ngàn hợp đồng, chỉ có một vài hợp đồng chế định việc tranh
chấp tại trọng tài kinh tế. Như vậy, phương pháp tự xử và xử lý tranh chấp tại toà đã ăn
sâu vào tiềm thức của các doanh nghiệp.
- Tồn tại trong bản thân của các trung tâm trọng tài: mạng lưới trọng tài quá thưa
thớt, cơ sở vật chất chưa được đầu tư thích đáng, kĩ năng giải quyết tranh chấp còn chưa
thực sự chuyên nghiệp. Hoạt động của các trung tâm trọng tài chỉ dựa vào nguồn vốn tự
có của các nhà sáng lập, nguồn thu từ các vụ tranh chấp. Nhưng các vụ tranh chấp quá ít
ỏi, nguồn thu quá hạn hẹp, hạn chế khả năng phát triển công nghệ, mạng lưới, tuyên
truyền, đào tạo…
- Thay vì một số Toà án nhận thức trọng tài là một phương thức hỗ trợ đắc lực
giúp giảm tải việc giải quyết các tranh chấp thương mại, ngược lại trên thực tế, có Toà
án lại giành cả việc xét xử của trọng tài, cơ quan thi hành án chưa giải quyết tốt vấn đề
thi hành quyết định trọng tài trên thực tế.
- Luật TTTM 2010 mới ra đời nên chưa có văn bản hướng dẫn thi hành và vẫn
còn một số hạn chế khi áp dụng trong thực tế.
9
4. Phương hướng hoàn thiện phương thức giải quyết tranh chấp bằng
trọng tài
Các doanh nghiệp cần phải trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về trọng tài
thương mại. Khi kí kết hợp đồng cần lưu ý phải ghi rõ trung tâm trọng tài nào sẽ xử lí
khi tranh chấp xảy ra. Các thoả thuận càng chi tiết càng tốt. Ví dụ như: Luật áp dụng
cho thủ tục tố tụng là luật nào? Ngôn ngữ xử lí? nhưng cũng cần lưu ý trọng tài viên
không phải luật sư của mình mà sẽ là người công tâm đứng ra giải quyết vụ việc và chỉ
tuân theo pháp luật.
Để cơ chế trọng tài trở thành một thành tố không thể thiếu trong hoạt động
thương mại thời gian tới, các trung tâm trọng tài nói chung và VIAC nói riêng cần
khẳng định năng lực xét xử của mình. Các trung tâm trọng tài cần tiến tới không chỉ là
chỗ dựa tin cậy cho doanh nghiệp Việt Nam mà còn có thể là sự lựa chọn của các doanh
nghiệp nước ngoài trong các giao dịch quốc tế.