PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO MỸ ĐỨC
TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐỐC TÍN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI
“ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
MÔN ÂM NHẠC Ở TIỂU HỌC”1
Đề Tài Thuộc Lĩnh Vực : ÂM NHẠC
Tác giả: NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG
Chức vụ: GIÁO VIÊNNĂM HỌC 2010 – 2011
PHÒNG GD$ĐT MỸ ĐỨC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG TH ĐỐC TÍN ĐỘC LẬP – TỰ DO –HẠNH PHÚC
ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIÊM
NĂM HỌC 2010 - 2011
SƠ YẾU LÝ LỊCH
Họ và tên: Nguyễn Thị Thúy Hằng
Ngày tháng năm sinh:11 tháng 06 năm 1982
2
Năm vào nghành: 2005
động của trẻ em. Qua đây phát hiện và bồi dưỡng những mầm non tương lai của
nghệ thuật.
1.2- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Để tìm ra những giải pháp, những phương pháp sử dụng thiết bị dạy học
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc trong nhà trường Tiểu học Đốc Tín
Trước sự bùng nổ của những thông tin khoa học của loài người trên thế giới
đòi hỏi nền giáo dục của nước ta phải hoà nhập tiến kịp các nước trên thế giới.
Ngành giáo dục phải đào tạo ra những con người toàn diện, có đủ sức khoẻ, trình
độ tri thức mới đưa đất nước ta tiến kịp các nước phát triển.
Thực hiện Nghị quyết số 40/2000 Quốc hội 10 của QH. Bộ sách giáo khoa
ban hành để thực hiện tốt việc giảng dạy theo chương trình SGK nói chung và
môn âm nhạc nói riêng đòi hỏi mỗi giáo viên phải không ngừng học tập, nghiên
4
cứu đổi mới phương pháp dạy học mà còn phải biết sử dụng thiết bị dạy học một
cách phù hợp với từng tiết học để đạt yêu cầu đề ra.
1.3- LỊCH SỬ VẤN ĐỀ:
Trong quá trình giảng dạy nghiên cứu và tìm hiểu môn âm nhạc tôi đã viết
một đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học phân môn hát ở
trường Tiểu học Đốc Tín . Tôi đã áp dụng các giải pháp này và tôi nhận thấy kết
quả học hát được nâng cao rõ rệt.
1.4- NHỮNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHÍNH:
-Phương pháp liên ngành.
-Nhóm phương háp lý luận: Tôi đã đọc và hiểu các tài liệu, văn kiện đại hội
Đảng, Luật giáo dục, Điều lệ trường Tiểu học, nhiệm vụ năm học.
-Nhóm nghiên cứu phương pháp thực tế: Quan sát, đàm thoại, thực hành,
tổng kết kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy và dự giờ.
1.5- Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN:
Thông qua việc khảo sát, tôi tìm ra những bài học kinh nghiệm vô cùng quý
báu. Đó là những giải pháp những vấn đề tư tưởng, quan tâm, những phương pháp
tối ưu nhất để tôi có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc giảng dạy bộ môn âm nhạc.
+
% A % B %
5B 23 9 27 13 57 1 16
Tôi nhận thấy kết quả như vậy chưa được cao đối với bộ môn âm nhạc với
nhu cầu xã hội ngày một phát triển đòi hỏi mỗi con người cũng cần phải phát triển
toàn diện. Âm nhạc là bộ môn vô cùng bổ ích nó giúp cho học sinh nhận ra cái
chân – thiện – mỹ qua các bài hát.
15- NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG:
-Với đặc thù của trường . Các em học sinh chưa có điều kiện tham gia các
câu lạc bộ âm nhạc ở nhà thiếu nhi và chưa có điều kiện để tham gia các chương
trình văn nghệ lớn. Cho nên đại trà là thiếu sự tự tin, mạnh dạn. Chính nguyên
nhân này ít dẫn đến việc các giờ học âm nhạc thiếu đi nét tự nhiên, nhẹ nhàng và
sôi nổi.
-Về cơ sở vật chất: Trong các năm học cơ sở vật chất còn nghèo nàn. Chưa
có phòng học bộ môn, đồ dùng thiết bị dạy học bộ môn còn hạn chế.
Vậy tất cả những nguyên nhân trên cho ta thấy rằng việc sử dụng đồ dùng
dạy học và việc trang bị phòng học bộ môn âm nhạc là rất quan trọng. Nó góp
phần quyết định chất lượng hiệu quả của một giờ học hát hay một giờ tập đọc
nhạc.
Đến năm học 2010 – 2011 về cơ sở vật chất dành riêng cho bộ môn âm nhạc
đã phần nào được đảm bảo. Xong điều đó lại đòi hỏi người giáo viên cần phải làm
gì để có thể sử dụng đồ dùng một cách hiệu quả, đồ dùng nên đưa vào lúc nào, nên
sử dụng như thế nào. Và tránh tình trạng quá lạm dụng vào đồ dùng. Đồ dùng trực
quan là yếu tố giúp học sinh cảm nhận được cái chất của âm nhạc, chứ không phải
một giờ giảng tranh hay một giờ xem sử dụng dụng cụ âm nhạc.
7
1.6- VỀ NHẬN THỨC QUAN ĐIỂM:
Đối với việc giáo dục âm nhạc trong nhà trường còn bị xem nhẹ và được coi
là bộ môn phụ. Sự biến đổi trong văn hoá thẩm mĩ tình cảm của thế hệ trẻ trong
thời buổi kinh tế thị trường, hội nhập đang diễn ra hết sức phức tạp, nhiều điều bất
của bài hát thông qua bức tranh đó (với bài học mới). Và cũng có một hiệu quả rất
hay khi thông qua bức tranh để các em liên tưởng đến nội dung bài hát đã học.
Ví dụ: Học bài hát “Hoa lá mùa xuân” của Nhạc sỹ Hoàng Hà. Khi giới thiệu
bài này ta nên giới thiệu bằng cách treo tranh. Với một bức tranh đầy màu sắc về
cỏ cây hoa lá. Trước tiên hình ảnh đó đã làm cho các em liên tưởng đến một mùa
xuân tràn đầy sức sống, bước đầu đã mở ra cho các em một cảm giác cuốn hút nhẹ
nhàng. Và về mặt cơ bản các em đã hiểu được nội dung của bai hát là nói lên mùa
xuân tươi đẹp cây xanh đâm trồi nảy lộc.
Vậy qua ví dụ trên ta nhận thấy việc sử dụng tranh ảnh trong giờ học nhạc là
rất quan trọng và nó giúp các em hứng thú say mê học tập.
*Sử dụng đàn Organ: Đàn Organ là một thiết bị không thể thiếu trong giờ
học nhạc. Nó góp phần quan trọng trong việc phát triển tai nghe của học sinh. Đối
với giờ học hát nó giúp học sinh hát chuẩn, hát đúng giai điệu, hát nhanh thuộc.
Tạo cảm giác tự tin khi biểu diễn, đối với giờ TĐN nó giúp học sinh đọc chuẩn về
cao độ, ghép nối các câu một cách chuẩn xác.
Đàn được sử dụng trong giờ học phải được đưa vào một cách hợp lý, xen kẽ
vào các hoạt động tuỳ từng bài dạy cụ thể. Tránh tình trạng quá lạm dụng vào đàn
khiến học sinh cảm nhận như đó là một giờ học đàn chứ không phải là giờ học hát
hay TĐN.
Ví dụ: Học hát “Lớp chúng ta đoàn kết” của Nhạc sỹ Mộng Lân.
9
Hoạt động 1:Sau phần giới thiệu bài hát mẫu thì lúc này giáo viên nên sử
dụng đàn để hát bài hát mẫu, qua đó sẽ giúp học sinh cảm nhận được đó là một bài
hát hay và sau đó là giai điệu của bài: Nhẹ nhàng hay sôi nổi, nhanh hay chậm.
Hoạt động 2: Khi dạy hát từng câu GV tắt phần nhạc đệm sử dụng nguyên
âm sắc piano đệm mẫu theo câu hát và như học sinh sẽ hát chuẩn về cao độ của
câu hát. Và đặc biệt đệm đàn theo cao độ của câu hát thì học sinh đã có thể chăm
chú học tập, lôi cuốn, phát triển tai nghe một cách tuyệt đối, giờ học sẽ không ồn
ào và lộn xộn.
Sau khi đã thuộc cả bài giáo viên sử dụng đàn cho học sinh hát theo nhạc cả bài.
Ví dụ 1: Trong bài giới thiệu tên các nốt nhạc (Lớp 3) giáo viên có thể
nghiên cứu làm thêm 7 chiếc mũ theo tên 7 nốt nhạc: đồ, rê, mi, fa, son, la, si. Khi
gọi học sinh lên bảng chơi trò chơi gọi tên nốt nhạc trong 7 anh em. Lúc này giáo
viên sử dụng 7 chiếc mũ đó sẽ rất có hiệu quả. Nó sẽ giúp cho các em học sinh
ngồi dưới quan sát vị trí các bạn chơi và giờ học sẽ trở nên sôi động.
Ví dụ 2: Trong các bài học hát hay tập đọc nhạc (T1)
Giáo viên nên viết lời ca lên bảng phụ (bảng phoóc hoặc giấy tô ki) để khi
vào bài dạy học sinh sẽ luôn quan sát nhìn thẳng tập trung về phía giáo viên trên
bục giảng và như vậy sẽ tránh được tình trạng học sinh cúi xuống hoặc quay sang
ngang, bài dạy sẽ đạt kết quả cao hơn.
2.2-VỀ PHÍA GIÁO VIÊN:
-Yêu cầu giáo viên dạy nhạc phải xác định đúng mục đích, yêu cầu của từng
bài học. Bên cạnh đó không nên quá phụ thuộc vào sách hướng dẫn giáo viên. Cần
lựa chọn nghiên cứu phương pháp dạy sao cho phù hợp với từng lớp, từng bài học
sẽ giúp học sinh lĩnh hội bài giảng một cách thoải mái nhẹ nhàng, không gò ép,
chắc chắn học sinh sẽ hứng thú học tập hơn.
-Về công tác cán bộ giáo viên: Phòng giáo dục huyện Mỹ Đức đang từng
bước chuẩn hoá đội ngũ giáo viên âm nhạc, đang sử dụng tốt giáo viên có trình độ
11
chuyên môn về âm nhạc. Trong mấy năm gần đây đã tổ chức thi sát hạch, thi tay
nghề cho những giáo viên mới ra trường để phân công đến các trường chưa có
giáo viên nhạc. Chính vì thế mà đội ngũ giáo viên âm nhạc của huyện Mỹ Đức
ngày càng đông và có trình độ chuyên môn khá. Thông qua các cuộc thi giảng dạy
các cấp, thông qua các giờ giảng, giờ dự, trình độ chuyên môn của giáo viên được
củng cố trau dồi, làm cho các giáo viên âm nhạc tự tin hơn, giảng tốt hơn.
2.3- VỀ CƠ SỞ VẬT CHẤT:
-Cần phải có một phòng học nhạc cách âm riêng có đầy đủ đồ dùng thiết bị
dạy học cho bộ môn âm nhạc.
-Cần trang bị đầy đủ SGK cho học sinh.
-Tăng cường sách, tạp chí thông tin về phương pháp dạy âm nhạc trong nước
-Phát triển tai nghe âm nhạc một cách toàn diện.
-TĐN đúng cao độ và trường độ.
-Dần phân biệt được các âm thanh cao thấp, dài ngắn.
-Giúp các em học hiểu về mối quan hệ và tác dụng của âm nhạc với đời
sống.
-Các em sôi nổi hơn trong giờ học.
-Phát hiện và bồi dưỡng được những em học sinh có năng khiếu.
PHẦN III: KẾT LUẬN
Cùng với sự đổi mới của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại
hoá, âm nhạc ngày nay đã trở thành một trong những môn nghệ thuật được quy
định chính thức trong chương trình đào tạo phổ thông bắt đầu từ các lớp tiểu học.
Vì vậy để tạo những thế hệ trẻ, mầm non của đất nước, nhiệm vụ của chúng ta
những người giáo viên âm nhạc phải mang đến cho học sinh nghệ thuật âm nhạc
đích thực, từ đó bồi dưỡng và phát triển trong các em lòng say mê âm nhạc làm
cho thẩm mỹ trong các em ngày càng nâng cao.
13
Qua thực tế giảng dạy theo chương trình SGK mới, đổi mới phương pháp
dạy học, sử dụng triệt để thiết bị đồ dùng trong giảng dạy âm nhạc các khối lớp,
tôi thấy đây là phương pháp rất tốt, rất thuận lợi cho người dạy và học.
Người thày và cô giữ vai trò lập kế hoạch, hướng dẫn cho học sinh thiết kế
để trò tự hoạt động, thầy làm việc ít trò được tìm tòi, suy nghĩ phát huy tính tích
cực và tự giác của học sinh.
Giờ học sôi nổi nhẹ nhàng, học sinh chú ý hứng thú nghe. Học sinh hiểu
nhanh, nắm bắt vấn đề một cách chắc chắn linh hoạt mang tính khoa học. Các em
được làm việc nhiều, khả năng ghi nhớ lâu, bền vững. Các em được lĩnh hội tri
thức bằng chính khả năng của mình.
Bên cạnh đó việc sử dụng các thiết bị trong âm nhạc còn gặp một số khó
khăn nhất định như: Trình độ học sinh có năng khiếu vượt trội còn ít lại không
đồng đều nên nhiều khi giáo viên còn lúng túng trong thao tác cho các đối tượng
học sinh cùng được tham gia và có kết quả tốt.
-Bộ gõ.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
Nội dung Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Hoạt động 1:
Học hát GV điều khiển HS theo dõi
16
GV đàn và hát mẫu
GV cho học sinh hát lời 1.
GV chia lớp thành 3 nhóm hát
đối đáp đến hết lời 1.
GV chia lớp thành 4 tổ mỗi tổ
hát 1 câu theo cách nối tiếp
đến hết bài.
GV hướng dẫn HS tập hát lời
2
GV yêu cầu HS đọc lời 2 trên
bảng.
GV hướng dẫn và đệm đàn.
GV chia lớp thành 2 dãy: Dãy
1 hát lời 1 bằng nguyên âm la.
Dãy 2 thực hiện lời 2.
HS chú ý lắng nghe
HS thực hiện
HS thực hiện theo nhóm
HS thực hiện theo tổ.
HS tập hát lời 2
HS đọc đồng thanh lời 2
HS thực hiện theo dãy.
Nội dung Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
GV nhắc HS lấy hơi 2 lần mỗi
hát 1 câu đến hết bài đổi lại
phần trình bày của từng tổ.
GV nhận xét.
GV mời 1 – 2 HS khá lên
trước lớp hát vận động phụ
hoạ cho bài hát.
GV hướng dẫn HS hát kết hợp
vận động phụ hoạ
GV điều khiển 1 vài nhóm HS
lên hát và vận động phụ hoạ.
GV nhận xét biểu dương
GV hướng dẫn lại về vị trí nốt
nhạc qua trò chơi “Khuông
nhạc bàn tay”. GT tên nốt đố ở
khe thứ 3.
HS tập hát theo hướng dẫn của
giáo viên.
HS thực hiện
HS thực hiện
HS thực hiện
HS thực hiện.
HS theo dõi
HS ghi nhớ
Nội dung Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
GV chỉ định 2 HS ở 2 tổ lên
bảng.
+1 em nói tên nốt, 1 em chỉ
lên khuông nhạc bàn tay.
+1 em chỉ lên khuông nhạc
HS tham gia
PHẦN II: NỘI DUNG
3
CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN VỀ VẤN ĐỀ SỬ
DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC YÊN LUẬT
3
1.1.Vị trí địa lý 3
1.2.Đặc điểm tình hình của trường 3
1.3.Một số thành tích lớn trong công tác giáo dục âm nhạc từ
năm 2002 đến nay
3
1.4.Nhận thức của học sinh 3
1.5. Thực trạng về vấn đề học nhạc ở trưởng Tiểu học Yên
Luật
3
1.6.Nguyên nhân thực trạng 4
Tiểu kết: 5
CHƯƠNG II: NHỮNG GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI TRONG VIỆC SỬ
DỤNG ĐỒ DÙNG, THIẾT BỊ DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC NHẰM
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ DẠY
6
21
2.1.Biện pháp đổi mới. 6
2.2.Về phía giáo viên 8
2.3.Về cơ sở vật chất 8
2.4.Kết quả cụ thể đã đạt được 8
Tiểu kết 9
PHẦN III: KẾT LUẬN
10
TÀI LIỆU THAM KHẢO
11