Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
MỤC LỤC
Mục lục 1
Mở Đầu 2
Chương I:Tổng quan về nghiên cứu tài liệu 4
1.1- phân bón 4
1.1.1-Khái niệm phân bón và vai trò của phân bón 4
1.1.2 – Phân loại phân bón 5
1.1.3 – Đặc điểm của phân hữu cơ 7
1.2-Phân hữu cơ vi sinh 11
1.2.1-Khái niệm phân hữu cơ vi sinh 11
1.2.2-Vai trò của phân hữu cơ vi sinh 12
1.3-Thực trạng sản xuất nông nghiệp 14
1.3.1-Sản xuất phân hữu cơ vi sinh từ phế phẩm nông nghiệp (rơm rạ) 14
1.3.2-Tiềm năng sản xuất phân vi sinh trên thế giới 16
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 1
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
MỞ ĐẦU
Phân bón là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sản xuất nông nghiệp.Ai cũng biết
phân bón có tác dụng to lớn trong việc làm tăng năng suất cây trồng .Tuy nhiên không
phải ai cũng biết cách sử dụng phân bón một cách hợp lý,cân đối để vừa đạt năng suất
cây trồng cao,vừa thu được hiệu quả kinh tế lớn,vừa bảo vệ được môi trường sinh thái.
Hàng năm nông dân đổ xuống đồng ruộng lượng lớn phân hóa học,thuốc bảo vệ
thực vật làm cho cấu trúc đất bị thay đổi.Nếu cứ tiếp tục như vậy ,đồng ruộng sẽ mất dần
độ phì nhiêu,môi trường ô nhiễm,sức khỏe con người bị ảnh hưởng.Do vậy,việc sử dụng
chất thải chăn nuôi,chất thải nông nghiệp làm phân bón hữu cơ có ý nghĩa rất lớn về mặt
kinh tế,xã hội và môi trường.
Hiện nay sự phát triển của nền nông nghiệp nước ta đang đi vào mức độ thâm canh
cao với việc sử dụng ngày càng nhiều phân bón ,thuốc bảo vệ thực vật hóa học và hàng
loạt các biện pháp như trồng lúa ba vụ,phá rừng canh tác cà phê.Với mục đích khai thác

1.1-Phân bón
1.1.1-Khái niệm phân bón và vai trò của phân bón
Phân bón là những chất hoặc hợp chất có chứa một hay nhiều chất dinh dưỡng thiết
yếu đối với cây trồng,giúp cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt cho năng suất và chất
lượng cao hoặc làm tăng độ phì nhiêu của đất.Hoặc có thể hiểu một cách đơn giản phân
bón là “thức ăn “ con người bổ sung cho cây trồng.
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 4
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
Hình 1.1:Một số loại phân bón hữu cơ
Cung cấp những nguyên tố cần thiết cho cây trồng gồm những nguyên tố đa lượng
như N,P,K và những nguyên tố vi lượng như Cu,Zn,Ca để đáp ứng nhu cầu phát triển,ra
hoa,kết trái và tăng năng suất cây trồng.
Phân bón là yếu tố quan trọng và là nguồn cung cấp chủ yếu dinh dưỡng vô cơ cho
cây trồng thông qua quá trình hấp thu của bộ rễ. Phân bón là thức ăn của cây trồng,
thiếu phân cây không thể sinh trưởng và cho năng suất, phẩm chất cao. Phân bón có vai
trò rất quan trọng trong việc thâm canh tăng năng suất, bảo vệ cây trồng và nâng cao độ
phì nhiêu của đất.
Hình 1.2:Vai trò của phân bón trong sản xuất nông nghiệp
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 5
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
Hình 1.3:Phân bón giúp cây trồng phát triển tốt hơn.
1.1.2 – Phân loại phân bón.
1.1.2.1 - Theo nguồn gốc hình thành
a/ Phân hữu cơ:Là loại phân bao gồm phế phụ phẩm của cây trồng và gia súc ở các
giai đoạn khác nhau của quá trình phân giải và được bón vào đất nhằm cung cấp dinh
dưỡng cho cây trồng và cải thiện tính chất của đất.Phân hữu cơ bao gồm phế phụ phẩm
nông nghiệp ,lâm nghiệp,rác thải từ ngành sản xuất như mía đường,giấy
b/ Phân vô cơ:là những loại phân không có yếu tố cácbon

chứa một hoặc nhiều yếu tố dinh dưỡng vô cơ. Bao gồm các loại: phân khoáng đơn, phân
phức hợp, phân khoáng trộn.
Phân hỗn hợp: là loại phân bón trong thành phần có chứa từ hai (02) yếu tố dinh
dưỡng khác nhau (vô cơ, hữu cơ, vi sinh vật, các yếu tố dinh dưỡng khác) trở lên, bao
gồm các loại phân hữu cơ chế biến công nghiệp, phân hữu cơ sinh học, phân hữu cơ
khoáng, phân hữu cơ vi sinh
a) Phân hữu cơ chế biến công nghiệp: là loại phân bón được sản xuất từ nguyên liệu
hữu cơ, được chế biến theo quy trình công nghệ lên men công nghiệp, có hàm lượng chất
hữu cơ, ký hiệu là HC (tính bằng HC tổng số) và các chỉ tiêu chất lượng đạt quy định của
quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 7
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
b) Phân hữu cơ sinh học: là loại phân bón được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ, được
xử lý lên men bằng vi sinh vật sống có ích hoặc được xử lý bằng các tác nhân sinh học
khác có các chỉ tiêu chất lượng đạt quy định của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
c) Phân hữu cơ khoáng: là loại phân bón được sản xuất từ phân hữu cơ chế biến công
nghiệp hoặc hữu cơ sinh học trộn thêm một hoặc một số yếu tố dinh dưỡng vô cơ, trong
đó có ít nhất một yếu tố dinh dưỡng vô cơ đa lượng đạt quy định của quy chuẩn kỹ thuật
quốc gia.
d) Phân hữu cơ vi sinh: là loại phân bón được sản xuất từ nguyên liệu hữu cơ có chứa
ít nhất một loại vi sinh vật sống có ích có mật độ và hoạt tính đạt quy định của quy chuẩn
kỹ thuật quốc gia.
Phân vi sinh vật: là loại phân bón trong thành phần có chứa một hoặc nhiều loại vi sinh
vật sống có ích bao gồm: nhóm vi sinh vật cố định đạm, phân giải lân, phân giải xenlulo,
vi sinh vật đối kháng, vi sinh vật tăng khả năng quang hợp và các vi sinh vật có ích khác
có mật độ và hoạt tính đạt quy định của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
1.1.3 – Phân bón hữu cơ vi sinh
1.1.3.1- Khái niệm phân hữu cơ
Phân hữu cơ là hợp chất hữu cơ dùng trong nông nghiệp hình từ phân người hay

sau có thể cung cấp một phần cho cây trồng.
Cây phân xanh dễ trồng, phát triển nhanh và mạnh.Ngoài việc được sử dụng làm
phân bón cho cây trồng,các loài cây phân xanh còn được dùng để làm cây phủ đất, cây
che bóng, cây giữ đất chống xói mòn, cây cải tạo đất, nâng cao độ phì nhiêu của đất. Cây
phân xanh có nhiều loài và phần lớn có khả năng thích nghi rộng cho nên cây phân xanh
có thể trồng được ở nhiều nơi và có thể nói,nơi nào cũng có thể trồng được phân
xanh.Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới của nước ta,chúng ta có tập đoàn cây phân xanh
rất phong phú.Với điều kiện khí hậu ẩm,mưa nhiều,nhiệt độ cao,quá trình rửa trôi,xói
mòn đất diễn ra với cường độ lớn,các loại cây phân xanh có vai trò rất to lớn trong việc
gìn giữ,cải tạo đất và góp phần rất đắc lực làm tăng năng suất các loại cây trồng.
Cây phân xanh có khả năng thích nghi lớn, nhưng không phải loài cây nào ở đâu
trồng cũng được.Năng suất chất xanh và khả năng phát triển của các loài cây có thể thay
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 9
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
đổi tuỳ theo chân đất và điều kiện cụ thể ở từng nơi.Có loài thích hợp ở ruộng lúa,có loài
thích hợp ở các chân đất đồi,có loài thích hợp ở các chân đất cát,có loài thích hợp ở các
tỉnh Nam Bộ,có loài thích hợp ở các tỉnh miền núi phía Bắc, v.v Vì vậy, cần lựa chọn
các loài thích hợp với điều kiện của địa phương để trồng mới thu được kết quả tốt.
Bón phân xanh giúp cung cấp dinh dưỡng,làm tăng năng suất cây trồng (sau khi
cày vùi các loại cây phân xanh).Làm tăng vụ canh tác (như trồng thêm các loại cây họ
đậu ).Giúp cải thiện đất đai,trồng cây phân xanh có tác dụng chông xói mòn.
• Phân chuồng
Loại phân do gia súc thải ra.Trung bình mỗi đầu gia súc nuôi nhốt trong
chuồng,sau mỗi năm thải ra phân bón như sau:
Lợn 1.8 – 2.0 tấn/con/năm
Dê 0.8 – 0.9 tấn/con/năm
Trâu bò 8.0 – 9.0 tấn/con/năm
Ngựa 6.0 – 7.0 tấn/con/năm
Bón phân chuồng có thể cung cấp trực tiếp chất dinh dưỡng cho cây, làm tăng

đỉnh đống phân để chừa một lỗ hình tròn có đường kính 20-25cm để đổ nước tiểu, nước
phân bổ sung (15-20 ngày/lần), làm mái che mưa cho đống phân ủ. Sau 40-50 ngày (vụ
hè) hoặc 50-60 ngày (vụ đông) đống phân chuồng hoàn toàn hoai mục, phân tơi xốp,
không có mùi hôi thối, đem bón cho cây trồng rất tốt.
-Kỹ thuật ủ phân xanh:Cần có phân men là phân chuồng tươi (tỷ lệ 15-20%)+ phân vi
sinh Sông Gianh hoặc supe lân (tỷ lệ 3-5%), có bổ sung thêm chế phẩm EM, Penac P (tỷ
lệ như phần trên). Thân lá cây xanh được chặt ngắn thành đoạn dài 30-40cm, chất thành
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 11
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
từng lớp dày 0,5-0,6m lại rắc một lớp phân men, tưới thêm nước dải, nước phân chuồng
đảm bảo độ ẩm đống phân 75-80%, nén chặt. Sau đó trát kín toàn bộ đống phân bằng một
lớp bùn nhão, để lỗ tưới nước ở đỉnh đống phân, cứ khoảng 15-20 ngày lại tưới bổ sung
nước để duy trì độ ẩm sau đó trát kín lại. Khoảng 35-40 ngày sau ủ, ta tiến hành đảo đều
đống phân, bổ sung nước cho đủ ẩm, lại nén chặt, trát bùn kín, sau khoảng 25-30 ngày là
phân hoàn toàn hoai mục, sử dụng được.
-Ủ hoai mục:Ủ hoai mục là phương pháp chuyển phân từ trạng thái hữu cơ thành vô cơ
cây mới hấp thụ được. Phân trước khi mang ủ là các chất hữu cơ nếu bón cho cây thì cây
khó hấp thụ mà trong phân mang mầm bệnh, cỏ dại cây sẽ dễ bị nhiễm bệnh. Nếu được ủ
hoai mục các chất hữu cơ sẽ phân huỷ và chuyển thành dạng vô cơ khi đó phân sẽ "sạch"
hơn.
1.2-Phân hữu cơ vi sinh
1.2.1-Khái niệm phân hữu cơ vi sinh
Phân bón vi sinh vật (phân vi sinh) là sản phẩm chứa vi sinh vật sống ,đã được
tuyển chọn với mật độ phù hợp với tiêu chuẩn ban hành,thông qua các hoạt đọng sống
của chúng tạo nên các chất dinh dưỡng mà cây trồng có thể sử dụng được(N,P,K,Fe )
hay các hoạt chất sinh học,góp phần nâng cao năng suất ,chất lượng nông sản.
Phân vi sinh phải bảo đảm không gây ảnh hưởng xấu tới người,động thực vật,môi
trường sinh thái và chất lượng nông sản.


Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
trữ các chất dinh dưỡng, giúp cho các chất dinh dưỡng không bị rửa trôi hoặc thấm xuống
tầng đất sâu mà rễ không hấp thu được.
Ngoài tác dụng cải thiện độ phì nhiêu và cân bằng dinh dưỡng của đất còn làm
giảm bớt lượng phân hóa học, tăng vi sinh vật hữu ích, tăng sức khỏe của đất, gia tăng
sức sản xuất. Phân hữu cơ sinh học cung cấp một lượng lớn dinh dưỡng cho cây trồng và
có thể giảm bớt 20 – 50% lượng phân hóa học cần phải bón nhưng năng suất cây trồng
vẫn cao, chất lượng nông sản tốt hơn so với sử dụng 100% phân hóa học. Ngoài tăng
năng suất, chất lượng nông sản, còn góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường, nước ngầm…
Sử dụng phân hữu cơ sinh học là định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ, phát triển
nông nghiệp bền vững.
Phân hữu cơ là loại phân có đầy đủ chất dinh dưỡng N,P,K và cả các nguyên tố
trung và vi lượng. Phân hữu cơ bao gồm các loại như phân chuồng, phân xanh, than bùn,
phân rác, phế phẩm nông nghiệp Trong điều kiện canh tác như hiện nay thì phân hữu cơ
rất cần cho cây trồng kể cả cây ăn trái và lúa.Phân hữu cơ làm tăng năng suất cây trồng,
giúp cây trồng hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, tăng hiệu lực phân hóa học, cải tạo đất, giữ
pH đất ở mức độ trung hòa hợp lý, tăng chất mùn cho đất, chứa các kích thích tố giúp cho
rễ cây phát triển nhanh hơn; chứa các chất kháng sinh, các vi sinh vật đối kháng hay các
vitamin để tăng khả năng chống chịu của cây trồng trong những điều kiện bất lợi.
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 14
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
Hình 1.6:Ứng dụng phân hữu cơ vi sinh trong nông nghiệp
Ngoài tác dụng làm gia tăng sản lượng và cung cấp dưỡng chất trực tiếp cho cây,
các loại phân bón hữu cơ có thể cải thiện sự đa dạng sinh học (tuổi thọ đất) và khả năng
sản xuất lâu dài của đất và có thể là nơi lưu giữ phần lớn lượng carbon dioxide thừa.
Các dưỡng chất hữu cơ làm tăng sự màu mỡ của các cơ cấu đất bằng cách cung cấp chất
hữu cơ và chất dinh dưỡng cho các cơ cấu như nấm mycorrhiza 23, (giúp các loại cây hấp
thu dinh dưỡng), và có thể làm giảm đáng kể nhu cầu sử dụng các loại thuốc trừ sâu,
năng lượng và phân bón, nhưng làm giảm sản lượng thu hoạch.

lũy trong đất càng nhiều dẫn đến phát sinh một số dịch hại không dự báo trước, việc
trồng trọt về sau ngày càng khó khăn hơn. Trước tình hình đó, phân hữu cơ vi sinh được
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 16
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
xem là giải pháp giúp giảm tiền phân bón, tăng năng suất cây trồng và thân thiện với môi
trường.
Hình 1.8:Sản xuất nông nghiệp trên mảnh đất cằn cỗi
Hình 1.9:Sản xuất nông nghiệp ở việt Nam
Trước thực trạng sản xuất nông nghiệp lạm dụng quá nhiều phân bón, hóa chất dẫn
đến hậu quả khôn lường, trước mắt là sản phẩm tồn dư lượng, hóa chất độc hại, ảnh
hưởng sức khỏe người dùng cũng như nông dân trực tiếp sản xuất, vì vậy sản xuất nông
nghiệp ứng dụng hữu cơ là hướng đi cần thiết, nhất là sử dụng phân hữu cơ. Ngoài ra có
thể sử dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất gạch không nung,sản xuất cồn nhưng
sản xuất phân hữu cơ là hướng đi an toàn và dễ dàng nhất. Ngoài tác dụng cải thiện độ
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 17
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
phì nhiêu và cân bằng dinh dưỡng của đất còn làm giảm bớt lượng phân hóa học, tăng vi
sinh vật hữu ích, tăng sức khỏe của đất, gia tăng sức sản xuất. Phân hữu cơ sinh học cung
cấp một lượng lớn dinh dưỡng cho cây trồng và có thể giảm bớt 20 - 50% lượng phân hóa
học cần phải bón nhưng năng suất cây trồng vẫn cao, chất lượng nông sản tốt hơn so với
sử dụng 100% phân hóa học. Ngoài tăng năng suất, chất lượng nông sản, còn góp phần
hạn chế ô nhiễm môi trường, nước ngầm Sử dụng phân hữu cơ sinh học là định hướng
phát triển nông nghiệp hữu cơ, phát triển nông nghiệp bền vững.
PGS.TS. Mai Thành Phụng (Trung tâm khuyến nông quốc gia) khuyến cáo, bên
cạnh áp dụng sản xuất hữu cơ tuyệt đối (có cấp chứng nhận) hướng đến xuất khẩu, thị
trường cao cấp thì nông dân nên ứng dụng sản phẩm hữu cơ kết hợp vô cơ (phân hóa
học) nhằm tăng năng suất một cách bền vững. Sử dụng sản phẩm hữu cơ trong sản xuất
sẽ là nền tảng tốt, tuy nhiên, trên thị trường có rất nhiều sản phẩm chất lượng kém, vì vậy

Năm 1968 xử lý hươn 70% diện tích đất trồng đậu bằng chế phẩm vi sinh vật cố
dịnh đạm .
Năm 1970 ở Liên Xô đã dùng Bacillus megatheriumvar,Phosphatcum để sản xuất
chế phẩm photphobacterin.Chế phẩm này được sử dụng rộng rãi ở Liên Xô và các nước
Đông Âu dùng bón cho lúa mì,ngô,lúa nước.
Trong những năm qua,ngành sản xuất phân bón trên thế giới đã đàu tưu nhiều để
phát triển các nhàn máy mới .
Năm 1984 ở Mỹ người ta tính trong khoảng 15 triệu đola cho công nghiệp sản xuất
chế phẩm vi sinh cố định đạm thì chế phẩm phân vi sinh vật cho đậu tương chiếm
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 19
SVTH:Vũ Thị Vân Anh
Nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ phế phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học
70%.Nhu cầu phân bón vi sinh trên thế giới là rất lớn .Đây là phương hướng tương lai
của nông nghiệp để nhằm giảm bớt các tác hại của việc sử dụng không cân đối các loại
phân hóa học ,việc làm ô nhiễm moi trường và việc chi phí quá nhiều ngoại tệ để nhập
khẩu phân bón vô cơ.
GVHD:Tạ Đăng Thuần Trang 20
SVTH:Vũ Thị Vân Anh