Hội thảo Môi trường và Phát triển bền vững, Vườn Quốc gia Côn Đảo, 18/06/2010 – 20/06/2010
Workshop on Environment and Sustainable Development, Con Dao National Park, 18
th
– 20
th
June 2010
__________________________________________________________________________________________
Nghiên cứu sự chuyển hóa Nito trong quá tình sản xuất phân hữu cơ từ bùn thải của Nhà máy xử lý nước thải sinh
hoạt đô thị Thành phố Đà Lạt

110
Lê Tấn Thanh Lâm, Nguyễn Thế An, Đinh Thái Bình– Đại học Nông Lâm Tp. HCM
 
NGHIÊN CỨU SỰ CHUYỂN HÓA CỦA NITƠ TRONG QUY TRÌNH SẢN
XUẤT PHÂN HỮU CƠ TỪ BÙN THẢI CỦA NHÀ MÁY XỬ LÝ NƯỚC
THẢI SINH HOẠT ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ ĐÀ LẠT
(*)
Lê Tấn Thanh Lâm,
(**)
Nguyễn Thế An,
(**)
Đinh Thái Bình
(*)
Khoa Môi trường và Tài nguyên, Đại học Nông Lâm Tp. Hồ Chí Minh
(**)
Bộ môn Công nghệ Hóa học, Đại học Nông Lâm Tp. Hồ Chí Minh

ABSTRACT
The experiment was carried out at Nong Lam University that used digested sludge as a main
material and straw and bagasse as supplemented materials. Some of the factors as the total Nitơ
and effective Nitơ were mesured. The results showed that used microoganism in biological

tổng
: 0,35%;
%C: 34,75%; C/N: 99,28/1).
Chế phẩm sinh học BioVAC.
Phương pháp thí nghiệm
Hội thảo Môi trường và Phát triển bền vững, Vườn Quốc gia Côn Đảo, 18/06/2010 – 20/06/2010
Workshop on Environment and Sustainable Development, Con Dao National Park, 18
th
– 20
th
June 2010
__________________________________________________________________________________________
Nghiên cứu sự chuyển hóa Nito trong quá tình sản xuất phân hữu cơ từ bùn thải của Nhà máy xử lý nước thải sinh
hoạt đô thị Thành phố Đà Lạt

111
Lê Tấn Thanh Lâm, Nguyễn Thế An, Đinh Thái Bình– Đại học Nông Lâm Tp. HCM
 
Bùn thải được ủ theo phương pháp yếm khí cùng với những phế phẩm nông nhiệp có hàm lượng
Carbon cao là rơm rạ và bã mía để điều chỉnh tỉ lệ C/N đạt trạng thái tối ưu trong khoảng 20-
30/1.
Thí nghiệm tiến hành trong các bao nilon buộc chặt. Bùn thải ủ với rơm rạ và bã mía theo tỉ lệ
1:1, khối lượng mỗi bao là 4kg. Trong quá trình ủ có bổ sung thêm chế phẩm sinh học BioVAC
để tăng tốc độ phân hủy, rút ngắn thời gian ủ.
Bố trí thí nghiệm
Các nghiệm thức được bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên CRD (completely random design)
và được lặp lại hai lần. Yếu tố ngoại cảnh tác động lên mỗi nghiệm thức là hoàn toàn giống nhau.
Nghiệm thức 1: bùn thải + bã mía (BBS-1.1; BBS-1.2)
Nghiệm thức 2: bùn thải + rơm rạ (BBS-2.1; BBS-2.2)
Các chỉ tiêu theo dõi

hoạt đô thị Thành phố Đà Lạt

112
Lê Tấn Thanh Lâm, Nguyễn Thế An, Đinh Thái Bình– Đại học Nông Lâm Tp. HCM
 
Đây là những đại phân tử, chúng không thể vào tế bào qua màng và thành tế bào được nên các vi
sinh vật sẽ tiết ra emzym ngoại bào protease để thủy phân protein thành các acid amin đơn giản
hoặc các oligopeptide rồi vận chuyển vào trong tế bào nhờ cơ chế vận chuyển từ nơi có nồng độ
cao sang nơi có nồng độ thấp (chênh lệch nồng độ vật chất trong và ngoài màng sinh học) hoặc
theo cơ chế chủ động. Trong một số trường hợ
p các oligopeptide cũng có thể được vận chuyển
vào trong tế bào và khi vào được tế bào, chúng bị phân giải thành các acid amin.
Ở trong tế bào vi sinh vật, các oligopeptide sẽ được phân giải tiếp thành các acid amin. Các acid
amin này sẽ được chuyển hóa để tổng hợp protein và tạo thành NH
3
cùng với các sản phẩm thứ
cấp khác.
Như vậy quá trình phân giải ngoài tế bào tạo ra sản phẩm cuối cùng là các acid amin, các
oligopeptide, sản phẩm này trong tế bào sẽ được chuyển hóa tiếp. Các sản phẩm trao đổi bậc hai
và NH
3
mà vi sinh không cần sẽ lại thoát ra khỏi tế bào vào môi trường.

Protein
⎯→⎯
amino acid có công thức chung là R(NH
2
) – CH – COOH
Điều kiện hiếu khí: R(NH
2

⎯→⎯
NH
4
+

Sau thời gian ủ lượng Nitơ tổng giảm nhiều, các vi sinh vật yếm khí hoạt động mạnh, liên tục
sinh ra các khí NH
3
, CO
2
và hơi nước. Lượng khí này thất thoát một phần ra ngoài trong khi lấy
mẫu đi phân tích. NH
3
được giải phóng sẽ kết hợp với các acid amin trong mùn tạo thành dạng
Nitơ dễ tiêu, đây chính là lượng Nitơ cần thiết cho cây trồng sử dụng khi đem bón.
Protein 
Peptide 
Chuyển hóa trong
tế bào
 
 
 
Acid amin 
Tổng hợp protein
Protein ngoại bào
Oligopeptide 
Acid amin 
NH3 và các sản phẩm thứ
cấp khác
Hội thảo Môi trường và Phát triển bền vững, Vườn Quốc gia Côn Đảo, 18/06/2010 – 20/06/2010

BBS-1.1 0,228 0,334 0,407 0,498 0,546 0,577 0,578
BBS-1.2 0,235 0,315 0,347 0,484 0,497 0,529 0,565
BBS-2.1 0,175 0,27 0,314 0,37 0,418 0,473 0,589
BBS-2.2 0,187 0,251 0,297 0,352 0,396 0,436 0,435

Biểu đồ hàm lượng %N hữu hiệu
y(BBS-2.2) = -0.0002x
2
+ 0.0135x + 0.184
y(BBS-2.1) = 8E-05x
2
+ 0.0102x + 0.1936
y(BBS-1.2) = -0.0002x
2
+ 0.017x + 0.2289
y(BBS-1.1) = -0.0004x
2
+ 0.0236x + 0.2242
0
0.1
0.2
0.3
0.4
0.5
0.6
0.7
0 5 10 15 20 25 30 35
Ngày
%N
BBS-1.1


114
Lê Tấn Thanh Lâm, Nguyễn Thế An, Đinh Thái Bình– Đại học Nông Lâm Tp. HCM
 
Xét ảnh hưởng của thời gian lên các nghiệm thức thì sự khác biệt giữa các khoảng thời gian 5
ngày là không có ý nghĩa nhưng với khoảng thời gian rộng hơn thì sự khác biệt là có ý nghĩa về
mặt thống kê. Quá trình phân hủy diễn ra liên tục cho đến 20 ngày, sau đó thì không còn khác
biệt nữa nên sự chuyển hóa diễn ra là không đáng kể. Ta có thể chọn thời điểm dừng quá trình ủ
vào ngày thứ 20 nhưng vì ngày thứ 30 có sự khác biệt v
ới ngày thứ 15 nên ta chọn kết thúc quá
trình ủ vào thời điểm này, nếu tiếp tục ủ nữa thì sẽ dẫn đến trường hợp bị mất Nitơ.
Theo số liệu phân tích thì hàm lượng Nitơ hữu hiệu ở các nghiệm thức đều tăng, đặc biệt là
nghiệm thức BBS-1.1 và BBS-1.2 có lượng Nitơ hữu hiệu cao hơn so với nghiệm thức BBS-2.1,
BBS-2.2, sau 20 ngày thì lượng Nitơ tăng chậm trong khi đ
ó các nghiệm thức BBS-2.1, BBS-2.2
tăng đều trong suốt quá trình ủ nhưng hàm lượng Nitơ hữu hiệu thấp hơn. Điều này là do hàm
lượng đường trong bã mía cao hơn rơm rạ rất nhiều, đường saccharose dễ dàng bị thủy phân
trong nước tạo thành glucose rất thuận lợi cho vi sinh vật sử dụng để tổng hợp và tạo thành năng
lượng nên các hoạt động chuyển hóa diễn ra mạnh hơn so với rơm rạ, lượng Nitơ hữu hiệu được
tạo ra luôn ở mức cao và đi vào ổn định sớm hơn.
Để rõ thêm về sự chuyển hóa của Nitơ ta xét tiếp đường hiệu của quá trình này.
Bảng 2. Kết quả phân tích đường hiệu của Nitơ
Nghiệm thức
Thời gian (ngày)
0 5 10 15 20 25 30
BBS-1.1
2,235 1,961 1,719 1,460 1,199 0,989 0,807
BBS-1.2
2,028 1,786 1,591 1,292 1,074 0,869 0,658
BBS-2.1