Bài12 : DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH VÀ DI
TRUYỀN NGOÀI NHÂN
I- DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH :
1- Nhiễm sắc thể và cơ chế tế bào học xác
1- Nhiễm sắc thể và cơ chế tế bào học xác
định giới tính bằng nhiễm sắc thể .
định giới tính bằng nhiễm sắc thể .
a) Nhiễm sắc thể giới tính :
a) Nhiễm sắc thể giới tính :
- Nhiễm sắc thể giới tính là gì ?
- Nhiễm sắc thể giới tính là gì ?
NST giới tính là nhiễm sắc thể chứa các gen
NST giới tính là nhiễm sắc thể chứa các gen
quy đinh giới tính . Ngoài các gen quy
quy đinh giới tính . Ngoài các gen quy
định
địnhgiới tính còn chứa các gen khác
giới tính còn chứa các gen khác

- C
- C
ặp NST giới tính XX gồm 2 chiếc tương
ặp NST giới tính XX gồm 2 chiếc tương
đồng ,t
đồng ,t
rong cặp NST giới tính XY có những
rong cặp NST giới tính XY có những

giới tính cái là XX và giới tính đực là XY
- Ở các loài chim,ếch nhái, bò sát và bứơm,
- Ở các loài chim,ếch nhái, bò sát và bứơm,
dâu tây … NST giới tính cái là XY và giới
dâu tây … NST giới tính cái là XY và giới
tính đực là XX
tính đực là XX
-
Bọ xít,châu chấu,rệp … NST giới tính cái là
Bọ xít,châu chấu,rệp … NST giới tính cái là
XX và giới tính đực là XO
XX và giới tính đực là XO
2- Di truyền liên kết với giới tính :
2- Di truyền liên kết với giới tính :
a) Gen
a) Gen
trên NST giới tính X
trên NST giới tính X
-Thí nghiệm của Moocgan :
-Thí nghiệm của Moocgan :
-
B
B
ọ nhậy
ọ nhậy
NST giới tính cái là XO và giới tính
NST giới tính cái là XO và giới tính
đực l
đực l
à XX

1
x F
1
F
2 :
100% con cái mắt đỏ : 50% con đực mắt đỏ 50% con đực mắt trắng
F
2
Lai thuận

x
x
P t/c
F
1
100%
X
F
1
x F
1
F
2 :
1cái mắt đỏ : 1 cái mắt trắng : 1 đực mắt đỏ : 1 đực mắt trắng
Lai nghịch
F
2
:
100%


-HS quan sát H 12.2 SGK và GV yêu cầu 1 em
giải thích và GV bổ sung sau khi HS giải thích
giải thích và GV bổ sung sau khi HS giải thích
- Moocgan giải thích gen quy định màu sắc mắt
- Moocgan giải thích gen quy định màu sắc mắt
nằm trên NST X không có gen trên Y nên ruồi
nằm trên NST X không có gen trên Y nên ruồi
đực ( XY) chỉ mang 1 gen lặn trên NST X cũng
đực ( XY) chỉ mang 1 gen lặn trên NST X cũng
biểu hiện ra kiểu hình
biểu hiện ra kiểu hình

-Giải thích thí nghiệm : ( Lai thuận)
-Giải thích thí nghiệm : ( Lai thuận)
-Men
-Men
đen cho rằng các gen quy định màu
đen cho rằng các gen quy định màu
mắt nằm trên NST X không có alen nằm
mắt nằm trên NST X không có alen nằm
tương ứng nằm trên Y nên ở ruồi đực chỉ cần
tương ứng nằm trên Y nên ở ruồi đực chỉ cần
mang một gen lặn là biểu hiện ra kiểu hình
mang một gen lặn là biểu hiện ra kiểu hình
Gọi gen A là gen mắt đỏ nằm trên X, a quy
Gọi gen A là gen mắt đỏ nằm trên X, a quy
định mắt trắng nằm trên X ta có sơ đồ lai :
định mắt trắng nằm trên X ta có sơ đồ lai :
P
P

Y
Y
X
X
A
A
X
X
a
aX
X
A
A
Y
Y
X
X
X
X
A ;
A ;
Y
Y
X
X
A ;
A ;

a
a
Y
Y
đỏ
đỏ
đỏ
đỏ
đỏ
đỏ
Trắng
Trắng GP:
GP: F
F
1
1
:
: GF
GF
1
1

X
X
X
A
A
Y
Y
X
X
a
aX
X
A ;
A ;
Y
Y
X
X
A
A
X
X
a
aX


X
X
A
A
Y
Y
X
X
a
a
X
X
a
a
X
X
a
a
Y
Y đỏ
đỏ
đỏ
đỏ
trắng
trắng
Trắng

- Các gen nằm trên NST X không có alen tương
ứng trên Y có đặc điểm di truyền như thế nào ?
ứng trên Y có đặc điểm di truyền như thế nào ?
- Chú ý
- Chú ý: các gen nằm trên NST X luôn có hiện
: các gen nằm trên NST X luôn có hiện
tượng di truyền chéo.
tượng di truyền chéo.
Ví dụ:
Ví dụ:
ở phép lai thuận
ở phép lai thuận
gen a từ đực P >con cái F
gen a từ đực P >con cái F
1
1
> Con đực F
> Con đực F
2
2

b)Gen tr
b)Gen tr
ên NST Y
ên NST Y
.
.

.
.
- Nếu biết gen di truyền LK với NST giới tính
- Nếu biết gen di truyền LK với NST giới tính
thì làm thế nào để biết gen đó nằm trên X hay
thì làm thế nào để biết gen đó nằm trên X hay
trên Y ?
trên Y ?
-Phải xác định gen đó di truyền chéo thì nằm
-Phải xác định gen đó di truyền chéo thì nằm
trên X và nếu di truyền thẳng thì nằm trên Y
trên X và nếu di truyền thẳng thì nằm trên Y
C) Ý nghĩa của di truyền liên kết với giới tính
C) Ý nghĩa của di truyền liên kết với giới tính
-
-
Phát hiện được bệnh do rối loạn cơ chế
Phát hiện được bệnh do rối loạn cơ chế
phân ly và tổ hợp của các NST giới tính
phân ly và tổ hợp của các NST giới tính
-Xác định sớm giới tính đực hay cái ở đông vật
-Xác định sớm giới tính đực hay cái ở đông vật
nhằm đem lại lợi ích kinh tế cho con người
nhằm đem lại lợi ích kinh tế cho con người
trong chăn nuôi
trong chăn nuôi
Quy ước: gen A xác định trứng xám đen,gen a

Y
X
X
a
aX
X
A ;
A ;
Y
Y
X
X
A
A
X
X
a
aX
X
a
a
Y
Y


Ý nghĩa của di truyền liên kết với giới tính
Ý nghĩa của di truyền liên kết với giới tính
là gì ?
là gì ?
II-Di truyền ngoài nhân
II-Di truyền ngoài nhân
(Trong ty thể hoặc lục lạp)
(Trong ty thể hoặc lục lạp)
Thí nghiệm của Coren trên hoa 4 giờ vào năm
Thí nghiệm của Coren trên hoa 4 giờ vào năm
1909
1909Lai thuận P:
Lai thuận P:
Cây lá đốm
Cây lá đốm Cây lá xanh
Cây lá xanh
x
x
F
F
1

Hiện tượng trên Di truyền theo dòng mẹ
Hiện tượng trên Di truyền theo dòng mẹ
Kết quả trên có gì khác so với lai thuận và lai
Kết quả trên có gì khác so với lai thuận và lai
nghịch của LK với giới tính và hiện tượng di
nghịch của LK với giới tính và hiện tượng di
truyền của Menđen ?
truyền của Menđen ?
DT ngoài nhân DTLK giới tính DT Menđen
KQ : con có KH
giống nhau,luôn
giống mẹ
KQ : lai thuận ,
nghịch là khác
nhau
KQ : KH giống
nhau nhưng
giống bố hoặc
giống mẹ
Từ nhận xét trên hãy đưa ra phương pháp xác
Từ nhận xét trên hãy đưa ra phương pháp xác
định quy luật di truyền cho mỗi trường hợp trên ?
định quy luật di truyền cho mỗi trường hợp trên ?Hiện tượng di truyền theo dòng mẹ được giải
Hiện tượng di truyền theo dòng mẹ được giải
thích như thế nào ?
thích như thế nào ?



Câu 4 :Nếu kết quả của phép lai thuận và lai
Câu 4 :Nếu kết quả của phép lai thuận và lai
nghịch là khác nhau cả hai giới (ở loài có kiểu
nghịch là khác nhau cả hai giới (ở loài có kiểu
NST là XX và XY) thì kết luận nào dưới đây là
NST là XX và XY) thì kết luận nào dưới đây là
đúng :
đúng :
A-Gen quy định tính trạng nằm trên NST X
A-Gen quy định tính trạng nằm trên NST X
B -Gen quy định tính trạng nằm trong ty thể
B -Gen quy định tính trạng nằm trong ty thể
C -Gen quy định tính trạng nằm trên NST Y
C -Gen quy định tính trạng nằm trên NST Y
D- Không có kết luận nào nêu trên là đúng
D- Không có kết luận nào nêu trên là đúng
Dặn dò :
Dặn dò :
các em về nhà học bài và làm bài tập
các em về nhà học bài và làm bài tập
số 2 SGK trang 54 và chuẩn trước bài mới
số 2 SGK trang 54 và chuẩn trước bài mới
Đ
Đ