Giaựo aựn sinh hoùc 12
GIO N
Mụn: Sinh hc 12 Ngy son: 07/03/2009
Tit : 13 Tun 7 Ngy dy:
Bi 12: DI TRUYN LIấN KT VI GII TNH V DI TRUYN NGOI NHN
I.Mc tiờu :
- Nờu c cỏc c im di truyn ca cỏc gen nm trờn NST gii tớnh( X v Y)
- Gii thớch c nguyờn nhõn dn n s khỏc bit v cỏch thc di truyn ca cỏc gen nm trờn NST thng vi gen nm trờn NST gii tớnh.
- Nờu c 1 s ng dng ca s di truyn liờn kt vi gii tớnh.
- Nờu c c im di truyn ca gen ngoi nhõn v cỏch thc nhn bit 1 gen nm trong nhõn hay ngoi nhõn.
II.Phng tin dy hc:
- Tranh v phúng hỡnh 12.1, 12.2 SGK
III. Cỏc hot ng ch yu trờn lp
1. n nh: - Kim tra s s- chun b bi ca hc sinh.
2. Bi c:
- Lm th no cú th phỏt hin c 2 gen no ú liờn kt ( liờn kt khụng hon ton- hoỏn v gen ) hay phõn ly c lp ? (Lai ptớch t l 1:1, 1:1:1:1, 4KH
khỏc 1:1:1:1)
Hot ng ca thy v trũ Ni dung B sung
* Hot ng 1: Tỡm hiu DT liờn kt vi gii
tớnh
HS c sgk + hỡnh12.1 v cho bit :
? NST gtớnh l gỡ ? cỏc NST ny ging hay khỏc
nhau ?
? Nu cp NST gtớnh khỏc nhau (H 12.1) thỡ cha
gen ging nhau khụng ? gthớch ? (on cha
locus gen ging nhau)
? C ch no xỏc nh gii tớnh ?
- Bng nst gii tớnh.
- Bng c ch khỏc.
Gen nam tớnh SRY (lm cho mụ sinh dc
I. Di truyn liờn kt vi gii tớnh:

▼Từ hình 12.2, hãy viết SĐL

NST Y ở 1 số loài hầu như không chứa gen, ở
người chứa 78 gen.
? Gen nằm trên Y không có alen trên X (không có
phần tương đồng với X) sẽ được biểu hiện ra kiểu
hình như thế nào?
? ý nghĩa của DT liên kết với gtính?
- Chủ động tạo ra đặc điểm di truyền nào đó gắn
với giới tính. (X
a
X
a
x X
A
Y->F?)
* T/n của Coren, 1909
▼ Rút ra nhận xét gì?
+ F
1
có kiểu hình giống mẹ ( di truyền theo dòng
mẹ).
? Giải thích ntn về hiện tượng này?
? Khi thụ tinh giới nào đóng góp TBC nhiều hơn?
? DT ngoài nhân có đặc điểm gì? Giải thích?
+ Dạng XX và XO:
- ♀ XX, ♂ XO: Bọ xít, châu chấu, nhện, rệp
- ♂ XX, ♀ XY: Bọ nhậy
2. Sự di truyền liên kết với giới tính:
a) Gen trên NST X:

- Các tính trạng di truyền qua TBC ko tuân theo các định luật chặt chẽ
như sự di truyền qua nhân (TL KH )
4. Củng cố:
- Câu hỏi và bài tập cuối bài.
- Phương pháp phát hiện quy luật di truyền
+ DT liên kết với giới tính: kết qủa 2 phép lai thuận nghịch khác nhau
+ DT qua TBC : kết quả 2 phép lai thuận nghịch khác nhau và con luôn có KH giống mẹ
+ DT phân li độc lập: kết quả 2 phép lai thuân nghịch giống nhau
* Kiến thức bổ sung:
+ Gen nằm trên NST X không có alen tương ứng trên Y ( ở người)
- Nam chỉ cần chứa 1 gen lặn đã được biểu hiện ra kiểu hình.
- Một số bệnh do gen đột biến lặn trên NST X không có alen trên Y ở người là: gen gây bệnh mù màu ( thường là không phân biệt được màu đỏ và xanh lục),
gen gây bệnh máu khó đông → trong các người bị mù màu, máu khó đông nam thường chiếm tỷ lệ rất lớn.
- Có hiện tượng di truyền chéo : Từ mẹ cho con trai.Vì người con trai bao giờ cũng nhận NST giới tính Y từ bố và NST giới tính X từ mẹ qua các giao tử.
Bệnh của con trai do mẹ truyền cho.
+ Gen nằm trên NST Y không có alen tương ứng trên X:
- Vì chỉ có nam mới có NST giới tính Y nên nữ sẽ không có các tính trạng này như là tật dính 2 ngón tay, có túm lông trên tai
- Trong di truyền người con trai sẽ nhận giao tử chứa NST giới tính Y từ bố do vậy chỉ có 1 gen lặn cũng được biểu hiện ra kiểu hình.
- Có hiện tượng di truyền thẳng : Từ bố cho con trai.(Ở các loài khác di truyền theo giới dị giao tử XY)
+ ứng dụng di truyền liên kết với giới tính trong chăn nuôi
- Tằm đực cho năng suất tơ cao hơn tằm cái do đó dựa vào các đặc điểm tự nhiên hoặc người ta chủ động tạo ra các đặc điểm liên kết với giới tính được biểu
hiện ở vỏ trứng để loại bỏ trứng nở ra tằm cái đem lại hiệu quả kinh tế cao trong nuôi tằm lấy tơ.
- Trong chăn nuôi gà công nghiệp cũng vậy người ta chủ động tạo ra đặc điểm di truyền liên kết với giới tính biểu hiện ở vỏ trứng hay gà con mới nở để phục
vụ cho việc nuôi gà thịt ( gà trống cho năng suất thịt cao hơn gà mái) hay nuôi gà đẻ trứng.
* Bài tập
Bệnh mù màu đỏ -xanh lục ở người do 1 gen lặm nằm trên NST X quy định, một phụ nữ bình thường có em trai bị bênh mù màu lấy 1 người chồng bình
thường, xác suất cặp vợ chồng này sinh con trai đầu lòng bị bệnh là bao nhiêu? biết bố mẹ của cặp vợ chồng này không bị bệnh . Nếu cặp vợ chồng này đã sinh
được 1 con trai thì xs để con trai đó bị bù màu là bn ? (
2
1