Giáo viên giảng dạy: Phạm Văn An
Trường THPT Hoà Phú – Chiêm Hoá – Tuyên Quang
Giải thích tại sao quần đảo được xem là phòng thí
nghiệm sống nghiên cứu quá trình hình thành loài mới?
Quần đảo gồm nhiều đảo cách li tương đối với nhau nên
các cá thể di cư tới đảo có điều kiện cách li địa lí với đất
liền cũng như với các đảo lân cận. Vì vậy, loài mới có thể
nhanh chóng hình thành. Chính vì thế quần đảo là nơi
thích hợp để nghiên cứu sự hình thành loài.
I. HÌNH THÀNH LOÀI KHÁC KHU ĐỊA LÍ
II. HÌNH THÀNH LOÀI CÙNG KHU ĐỊA LÍ
1. Hình thành loài bằng cách li tập tính và cách li sinh thái:
a. Hình thành loài bằng cách li tập tính:
Cách li tập tính giao phối
VD: Hai loài cá trong một hồ
ở Châu Phi giống nhau về
đặc điểm hình thái nhưng chỉ
khác nhau về màu sắc:
+ Một loài màu xám.
+ Một loài màu đỏ.
-
Chúng sống chung nhưng
không giao phối với nhau.
Có khả năng giao phối sinh ra con cái
I. HÌNH THÀNH LOÀI KHÁC KHU ĐỊA LÍ
II. HÌNH THÀNH LOÀI CÙNG KHU ĐỊA LÍ
1. Hình thành loài bằng cách li tập tính và cách li sinh sản:
a. Hình thành loài bằng cách li tập tính:
Hai loài cá này nuôi trong bể khi chiếu ánh sáng đơn sắc: Có khả
năng giao phối sinh ra con cái (do ánh sáng đơn sắc làm cho
chúng trông cùng màu với nhau).

1. Hình thành loài bằng cách li tập tính và cách li sinh sản:
a. Hình thành loài bằng cách li tập tính:
b. Hình thành loài bằng cách li sinh thái:
QT côn trùng luôn
sống trên loài cây A
Phát tán
Sống được
loài cây B
QT côn trùng mới
ở loài cây B
Giao phối
với nhau
K
h
ô
n
g

g
i
a
o

p
h
ố
i

đ
ư

nhưng ở hai ổ sinh thái khác nhau thì lâu dần có thể dẫn đến
cách li sinh sản và hình thành loài mới.
- Hình thành loài bằng con đường sinh thái là phương thức
thường gặp ở thực vật và động vật ít di động xa như thân
mềm, sâu bọ.
2. Hình thành loài bằng con đường lai xa và đa bội hóa:
I. HÌNH THÀNH LOÀI KHÁC KHU ĐỊA LÍ
II. HÌNH THÀNH LOÀI CÙNG KHU ĐỊA LÍ
1. Hình thành loài bằng cách li tập tính và cách li sinh sản:
- Lai xa là phép lai giữa 2 cá thể thuộc 2 loài khác nhau, hầu hết
cho con lai bất thụ.
X
Ngựa (2n = 64)
La ( 2n = 63)
Lừa (2n = 62)
2. Hình thành loài bằng con đường lai xa và đa bội hóa:
I. HÌNH THÀNH LOÀI KHÁC KHU ĐỊA LÍ
II. HÌNH THÀNH LOÀI CÙNG KHU ĐỊA LÍ
1. Hình thành loài bằng cách li tập tính và cách li sinh sản:
- Cơ thể lai xa thường không có khả năng sinh sản hữu tính (bất
thụ) do cơ thể lai xa mang bộ NST đơn bội của 2 loài bố, mẹ
không tạo các cặp tương đồng quá trình tiếp hợp và giảm phân
diễn ra không bình thường.
- Lai xa và đa bội hóa tạo cơ thể lai mang bộ NST lưỡng bội của
cả 2 loài bố mẹ tạo được các cặp NST tương đồng quá trình
tiếp hợp và giảm phân diễn ra bình thường con lai có khả năng
sinh sản hữu tính. Cơ thể lai tạo ra cách li sinh sản với 2 loài bố
mẹ, nếu được nhân lên tạo thành một quần thể hoặc nhóm quần
thể và có khả năng tồn tại như một khâu trong hệ sinh thái loài
mới hình thành.

x
P:
G:
F(LX):
(THỂ SONG NHỊ BỘI)
25 NST
35 NST
60 NST
(HỮU THỤ)
(TỨ BỘI
HOÁ)
120 NST
Cỏ Spartina của Anh
(BẤT THỤ)
CỦNG CỐ, LUYỆN TẬP
Câu 1. Hình thành loài bằng con đường lai xa và đa bội hóa
thường gặp ở:
A. Thực vật C. Thực vật và động vật
B. Động vật D. Động vật kí sinh
Câu 2. Hình thành loài mới bằng con đường sinh thái gặp ở:
A. Thực vật và động vật di động
B. Thực vật và động vật ít di động
C. Động vật giao phối hay di động
D. Thực vật và động vật kí sinh
Câu 3. Thể song nhị bội là cơ thể có tế bào chứa:
A. Hai bộ NST đơn bội của hai loài bố mẹ khác nhau.
B. Hai bộ NST lưỡng bội của hai loài bố mẹ khác nhau
C. Bộ NST đơn bội của bố và bộ NST lưỡng bội của mẹ
D. Bộ NST đơn bội của mẹ và bộ NST lưỡng bội của bố
HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ