MỤC LỤC
1. Đặt vấn đề ……………………………………………….……… ……
2. Giải quyết vấn đề …………………………………………….…………
2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề ……………………………………… …
2.2 Thực trạng của vấn đề …………………………………… ………
2.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết ………………… ……
2.3.1. Trực quan hoá thông tin dạy học……………………… ……
2.3.2. Tạo những tác nhân kích thích trực quan thông qua biểu trưng
ngôn ngữ, biểu trưng đồ họa, biểu trưng tranh ảnh……….……
2.3.2.1 Dạy học trực quan bằng biểu trưng ngôn ngữ……………
2.3.2.2. Dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ họa……………
2.3.2.3. Dạy học trực quan bằng biểu trưng hình ảnh …….………
2.3.2.4. Kết hợp các loại hình trực quan ……………………… …
2.3.3 Xây dựng các kĩ năng, thực hành…………………………….…
2.3.3.1 Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tượng……… …
2.3.3.2 Rèn luyện kĩ năng thao tác trên máy…………………………
2.3.3.3 Học bằng chơi, chơi mà học. Giải trí thư giãn……… ……
2.4 Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm ………………………… …
3. Kết luận…………………………………………………………………
3.1. Ý nghĩa của SKKN …………………………………………………
3.2. Nhận định chung về việc áp dụng SKKN………………………
3.3: Bài học kinh nghiệm ………………………
3.3 Kiến nghị …………………………………………………………….
2
5
5
6
8
8
9
10

thông của con người trong thời đại mới. Bởi vậy dạy tin học cho học sinh không
chỉ truyền thụ nội dung đơn giản, mà phải hướng cho học sinh những nhận thức,
những hiểu biết ngang tầm thời đại
Do hạn chế về nhiều mặt cơ sở vật chất, trang thiết bị, trình độ giáo viên
mà đôi khi phương pháp dạy học đã không tận dụng hết những thành tựu khoa
học công nghệ hiện đại, để truyền tải nhiều thông tin cho người học một cách
trực quan nên chất lượng dạy và học có mặt hạn chế.
Sự thành công của một tiết dạy ngoài phương pháp giảng dạy của giáo
viên và cách học của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng, phương tiện, thiết
bị và phần mềm dạy học. Chính vì vậy mà bản thân tôi luôn cố gắng tìm tòi,
nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và nghiên cứu các ứng dụng của thiết bị và
phần mềm dạy học phù hợp với đặc trưng của bộ môn. Trong quá trình tìm tòi,
nghiên cứu, học hỏi và ứng dụng đó bản thân tôi đã tìm ra một số biện pháp hữu
ích góp phần trong việc nâng cao chất lượng bộ môn Tin học lớp 6.
2
Để nâng cao chất lượng môn tin học nói chung và tin học 6 nói riêng tôi
đã đăng kí nghiên cứu và thực hiện sáng kiến kinh nghiệm “Áp dụng phương
pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học khối 6
ở trường THCS Quyết Tâm”, đề ra một số biện pháp về việc sử dụng phương
pháp dạy học trực quan với dụng đồ dùng dạy học đó là máy chiếu (Projecter),
các phần mềm dạy học (Netop school, Violet ), tranh ảnh, biểu tượng mà bản
thân tôi đã nghiên cứu và áp dụng thành công tại đơn vị trường THCS Quyết
Tâm.
1.2: Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm trong công
tác giảng dạy, giáo dục.
Môn tin học lớp 6 ở bậc THCS bước đầu giúp học sinh làm quen với một
số kiến thức ban đầu về CNTT như: một số bộ phận của máy tính, hệ điều hành,
tổ chức thông tin trong máy tính, ứng dụng soạn thảo văn bản với Microsoft
Word, rèn luyện một số kỹ năng sử dụng máy tính
Học sinh có thái độ đúng khi sử dụng máy tính, bước đầu hiểu khả năng

việc giảng dạy theo phương pháp đó và học sinh đóng vai trò chủ đạo, để phát
huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh như thế mới phát huy được trí
lực của các em
2. Giải quyết vấn đề
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
4
Việc đổi mới chương trình sách giáo khoa đặt trọng tâm vào việc đổi mới
phương pháp dạy học. Chỉ có đổi mới căn bản phương pháp dạy học và chúng ta
có thể tạo được sự đổi mới thực sự trong giáo dục, mới có thể đào tạo được lớp
người năng động, sáng tạo có tiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong bối cảnh nhiều
nước trên thế giới hướng tới nền kinh tế tri thức.
Trong vài thập kỷ gần đây, đã có sự bùng nổ về thông tin hay gọi là thời
đại thông tin. Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới, con người cũng
đã tập trung trí tuệ từng bước xây dựng ngành khoa học tương ứng để đáp ứng
những yêu cầu khai thác tài nguyên thông tin. Trong bối cảnh đó, ngành Tin học
được hình thành và phát triển thành một ngành khoa học độc lập với các nội
dung, mục tiêu, phương pháp nghiên cứu riêng và ngày càng có nhiều ứng dụng
trong hầu hết các lĩnh vực hoạt động của xã hội loài người.
Tin học được đưa vào nhà trường, vào giáo dục của nước ta nhằm giúp
học sinh chúng ta theo kịp với trình độ phát triển của khu vực và thế giới. Đưa
Tin học vào nhà trường nói chung và THCS nói riêng là một việc làm cần thiết
để các em làm quen và tiếp cận với công nghệ khoa học tiên tiến.
Hoạt động nhận thức của con người là từ trực quan sinh động đến tư duy
trừu tượng. Đối với học sinh lớp 6 khi học bộ môn Tin học cũng không thể làm
trái với nhận thức đó. Việc dạy tin học trong nhà trường hiện nay đối với nước
ta không phải là dễ, vì Tin học gắn liền với một công cụ riêng của môn học là
máy tính. “Tin học là ngành khoa học nghiên cứu các quá trình có tính chất thuật
toán nhằm mô tả biến đổi thông tin. Là khoa học dựa trên máy tính điện tử
nghiên cứu cấu trúc, các tính chất chung của thông tin, các quy luật và phương
pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm thông tin, xử lý thông tin một cách tự động

người giáo viên phải có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lành
nghề mới tổ chức, hướng dẫn được tốt các hoạt động của học sinh mà nhiều khi
diễn biến ngoài tầm dự kiến của giáo viên.
Khó khăn lớn nhất hiện nay ở các trường học khi áp dụng phương pháp
dạy học trực quan vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phương tiện dạy
học còn nhiều thiếu thốn và bất cập. Để áp dụng phương pháp này vào dạy Tin
học thì đòi hỏi phải có đèn chiếu (máy chiếu qua đầu - Over head) hay máy
chiếu (Projecter), máy vi tính đó là chưa kể đến việc nếu áp dụng đồng loạt thì
6
mỗi lớp cũng đều phải được trang bị đầy đủ trang thiết bị đáp ứng việc dạy và
học ứng dụng công nghệ thông tin một cách tốt nhất.
Tin học là một môn học mới được đưa vào giảng dạy tại trường THCS
Quyết Tâm gần 6 năm chậm hơn so với các trường trung tâm của thành phố 4
năm đặc biệt là các em lớp 6 vừa mới tiếp xúc với bộ môn mới đầu tiên mặc dù
các em rất thích máy tính nhưng là để chơi các trò chơi trên máy chứ chưa ý
thức được tầm quan trọng của bộ môn nên chất lượng học tập còn hạn chế. Đây là
bộ môn đặc trưng muốn đạt chất lượng cao đòi hỏi các em phải tiếp xúc với máy
tính nhiều nhưng thời lượng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp thì các em chưa thể thực
hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì sẽ chóng quên.
Bên cạnh đó do hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn nhiều gia đình không có
điều kiện để mua máy tính cho con em học, theo thống kê của giáo viên dạy thì
trung bình mỗi lớp chỉ được 5 đến 6 em là gia đình có máy vi tính.
Một thực tế khác là ý thức học tập của một số học sinh chưa cao, chưa
thực sự hứng thú trong học tập, lười hoạt động, không tích cực tự giác, ý thức tự
học, tự rèn luyện yếu hoặc chỉ biết đến máy tính như một công cụ giải trí.
Qua điều tra khảo sát về cả lí thuyết và thực hành tôi tiến hành đã thu
được kết quả như sau:
Khối
lớp
Tổng

tăng khả năng tiếp nhận và ghi nhớ trong học tập đây là một trong những mục
tiêu hàng đầu của giáo dục.
Từ những ưu điểm trên, tôi nhận thấy nếu áp dụng vào dạy học nhờ dụng
cụ trực quan là đèn chiếu, tranh ảnh, biểu tượng vào dạy Tin học có hiệu quả
rất cao.
Trước khi sử dụng dụng cụ trực quan cho một bài học thì trước hết giáo
viên cần xác định bài nào cần dụng cụ trực quan và những dụng cụ trực quan đó
là gì phục vụ cho những đơn vị kiến thức nào trong bài học.
Tiếp đến là công tác chuẩn bị với dụng cụ trực quan.
Ví dụ dạy bài: “Máy tính và phần mềm máy tính” cần chuẩn bị những đồ
dùng trực quan khi giới thiệu cấu trúc chung của máy tính điển tử như: bộ xử lí
trung tâm (CPU), thanh RAM, các ổ đĩa các thiết bị lưu giữ thông tin như USB,
đĩa mềm, đĩa CD, DVD hay hình ảnh của một số loại máy vi tính trong thực tế
bằng cách chụp bởi tranh ảnh hoặc các dụng cụ trực quan thiết thực như thế HS
mới nhớ lâu và thấy trong thực tế có thể gọi tên dụng cụ trực quan chính xác.
Đèn chiếu tương đối dễ sử dụng và việc chuẩn bị cho việc dạy học với
đèn chiếu tương đối dễ dàng, ít tốn thời gian. Tuy nhiên để sử dụng đèn chiếu thì
phải có sự chuẩn bị kiến thức và các nội dung kiến thức cần trình chiếu. Nội
dung đưa lên máy chiếu phải rõ ràng chính xác và phải có máy vi tính.
9
Chẳng hạn: khi nói đến máy tính hoặc máy in thì ta đưa hình ảnh minh họa,
bằng quan sát trực quan như thế học sinh sẽ ghi nhớ kiết thức tốt nhất.
Sau bài dạy tôi tiến hành kiểm tra nhận thức của học sinh bằng hình thức
kiểm tra 15 phút. Kết quả thu được
Khối
lớp
Tổng
số
Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %

í dụ dạy bài “Định dạng văn bản”, thì đưa lên màn hình các bước thực hiện
định dạng Font như sau:
Bước 1. Chọn khối văn bản cần định dạng
Bước 2. Click Format \ Font
Bước 3. Hộp thọai Font xuất hiện chọn Font
11
+ Font: chọn phông chữ
+ Font Style: kiểu chữ
+ Size : cở chữ
+ Font color: màu chữ
+ Underline Style: đường gạch chân
+ Underline Color: màu đường gạch chân
+ Effects: các hiệu ứng
+ Preview: khung hiển thị
Bước 4. Click OK
Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi liên quan:
? Nêu các bước để định dạng văn bản phông chữ, kiểu chữ, cỡ chữ bằng menu
lệnh (HS chỉ cần quan sát màn hình và nêu được các bước cần định dạng phông
chữ…)
? Thao tác quan trọng nhất trong định dạng văn bản là gì (HS chọn phần văn
bản cần định dạng)
2.3.2.2 Dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ họa.
Biểu trưng đồ họa được tạo ra bằng nhiều cách, đồ họa liên quan với hình
ảnh, đồ họa liên quan với khái niệm, đồ họa tuỳ ý Việc dạy học trực quan bằng
biểu trưng đồ họa trong Tin học giúp người học có thể thao tác nhanh các bước
thực hành - đây là yêu cầu cần đạt của người học Tin học, dựa vào các biểu
trưng đồ họa này học sinh có thể phát hiện ra khái niệm, ý nghĩa của nó.
Chẳng hạn khi dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản” giáo viên cần
cho học sinh làm quen với việc sao chép, di chuyển, cắt (xoá) nhanh qua các
biểu tượng.

kết hợp giữa biểu trưng hình ảnh và biểu trưng ngôn ngữ.
14
Các biểu tượng chương trình
Thanh công việc
Giáo viên yêu cầu:
- Quan sát hình ảnh và cho biết ở hình trên đâu là thiết bị xuất, nhập,. .
* Dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản”, “Tổ chức thông tin trong
máy tính”, “Định dạng văn bản” ta có thể sử dụng kết hợp cả ba hình thức trực
quan

15

* Dạy bài “Định dạng văn bản” giáo viên chiếu hình ảnh sau và kết hợp cho
học sinh thực hiện định dạng phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ trên máy tính thì
học sinh dể tiếp thu bài và ghi nhớ lâu hơn.
16
Thanh
cuộn
ngang
Thanh
Menu bar
Thanh
Tool
bar
Thanh
Formating
Thước dọc

Thanh
Drawing

* Bài “Chỉnh sửa văn bản”: Dùng các từ, cụm từ điền vào chổ trống cho
phù hợp.
(1) Edit \ Copy
(2) Edit \ Cut
(3) Edit \ Paste
(4) Delete
(5) Ctrl + V
(6) Ctrl + C
(7) Ctrl + X
Các bước sao chép khối
Bước1. Chọn khối
17
Bước2. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Bước3. Đưa con trỏ đến vị trí mới.
Bước4. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Các bước chuyển khối
Bước1. Chọn khối
Bước2. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Bước3. Đưa con trỏ đến vị trí mới.
Bước4. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu
tượng )
Các bước xoá khối
Bước1. Chọn khối
Bước2. Click vào. (hay bấm phím hoặc Click biểu tượng )
2.3.3.2. Rèn luyện kĩ năng thao tác trên máy
Để việc học Tin học của học sinh đạt kết quả tốt, chất lượng cao, học sinh
nắm chắc bài, biết thao tác trên máy tính cần cho học sinh học tại phòng máy,

*. Media File: Quảng bá một chương trình nghe nhìn đang chạy trên máy
tính của giáo viên tới máy tính của học sinh.
Giới thiệu đoạn video ùn tắc giao thông không có đèn tín hiệu giao thông
và cảnh sát giao thông. Khi dạy bài “Hệ điều hành làm những việc gì?”
*. Student Screen: Chọn một màn hình của một học sinh nào đó từ trong
danh sách thả xuống và quảng bá tới tất cả các màn hình khác của học sinh.
- Ví dụ khi dạy bài “Chỉnh sửa văn bản” giáo viên quảng bá một màn hình học
sinh nào đó đến tất cả các học sinh khác, cho cả lớp xem và nhận xét, bài làm
của bạn.
20
4. Remote Control: Điều khiển từ xa máy tính học sinh; Kiểm soát
chuột và phím của máy học sinh.
- Ví dụ dạy bài “Chỉnh sửa văn bản” giáo viên có thể theo dõi, chỉnh sửa
bài tập cho học sinh từ xa.
21
* Hiệu quả của biện pháp 4: Sau khi áp dụng biện pháp sử dụng phần
mềm Netop School và mạng LAN để giảng dạy đã giúp cho học sinh tiếp nhận
kiến thức nhanh, ghi nhớ lâu từ đó vận dụng tốt trong thực hành. Giáo viên cũng
quan sát, giám sát, điều chỉnh kịp thời và quan tâm được tất cả các đối tượng
học sinh. Trong các biện pháp đã áp dụng thì biện pháp này đạt hiệu quả vượt
trội và rất phù hợp với đặc trưng bộ môn và điều kiện của nhà trường.
Để đánh giá nhận thức của học sinh tôi điều tra sáng kiến kinh nghiệm
qua bài kiểm tra.
Kết quả thu được từ bài làm của học sinh:
22
Khối
lớp
Tổng
số
Giỏi Khá TB Yếu Kém

có thời gian thực hành nhiều hơn và trong quá trình thực hành học sinh nhớ kiến
thức lâu hơn
- Đối với học sinh tôi nhận thấy học sinh học tập tích cực hơn, hào hứng
hơn, chú ý hơn, tham gia xây dựng bài sôi nổi hơn. Đặc biệt các em ghi nhớ
kiến thức lâu hơn, chất lượng đi lên rõ rệt.
Sau khi áp dụng các biện pháp trên vào các tiết dạy thể hiện chất lượng
các mức như sau:
* Kết quả khảo sát đầu năm
Khối
lớp
Tổng
số
Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
6 74 5 6,7 8 10,8 47 63,6 10 13,5 4 5,4

* Kết quả qua các lần kiểm tra.
Kiểm tra
thể
nghiệm
TS
HS
Giỏi Khá TB Yếu
Nhận xét
TS % TS % TS % TS %
Học kỳ I
15 phút
74
8 10,8 12 16,2 43 58,1 11 14,9
Khá, giỏi tăng: 9,5%

duy sáng tạo, tự tin của các em, các em nắm bài một cách chủ động không máy
móc. Kết quả số học sinh khá, giỏi tăng lên, số học sinh trung bình, yếu giảm đi
rõ rệt.

3. Kết luận
3.1 Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Dạy học là một nghệ thuật. Sử dụng tốt phương pháp dạy học trực quan là
con đường tốt nhất để đạt được mục đích yêu cầu tiết dạy trong đó phương tiện
dùng công cụ trực quan đặc biệt có hiệu quả tốt giúp người học hiểu và nắm
chắc thông tin cần thiết. Việc sử dụng dụng cụ trực quan vào quá trình dạy học
là cần thiết đối với mỗi giáo viên vì nó mang lại hiệu suất, hiệu quả của giáo
dục cao.
Muốn học sinh học tốt các môn học nói chung và môn Tin học nói riêng
thì điều đầu tiên người giáo viên phải tạo được ở học sinh niềm say mê, hứng
25