áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
A. Đặt vấn đề.
I. Lý do chọn đề tài.
Thực hiện Nghị quyết 40/2000/NQ-QH của Quốc hội và chỉ thị số 14/2001 CTTTg
của thủ tớng chính phủ về đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông. Đến nay việc đổi mới
giáo dục phổ thông đã trở thành nền nếp sâu rộng từ đổi mới nội dung chơng trình sách
giáo khoa, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, phơng pháp dạy học, đặc biệt là chú
trọng đến đối tợng dạy học. Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích nghi với chơng trình,
phơng pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để tác dụng thiết bị thực hành, của trang
thiết bị, phơng tiện dạy học nh bảng phụ, tranh ảnh, thiết bị thí nghiệm - thực hành, máy
chiếu qua đầu, máy chiếu đa chức năng.
Xuất phát từ cuộc vận động ứng dụng đẩy mạnh công nghệ thông tin vào dạy học
của BGD, SGD, PGD và ban lãnh đạo nhà trờng nhằm nâng cao chất lợng dạy học. Đặc
biệt là bộ môn Tin học nói chung và bộ môn tin học lớp 6 nói riêng việc sử dụng công
nghệ thông tin là rất cần thiết
Do hạn chế về nhiều mặt CSVC, trang thiết bị, trình độ giáo viên mà đôi khi ph-
ơng pháp dạy học đã không tận dụng hết những thành tựu khoa học công nghệ hiện đại,
để truyền tải nhiều thông tin cho ngời học một cách trực quan nên chất lợng dạy và học có
mặt hạn chế.
Sự thành công của một tiết dạy ngoài phơng pháp dạy của giáo viên và cách học
của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng dạy học. Chính vì cậy mà bản thân tôi luôn
cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứng dụng. Trong qúa trình tìm
tòi, nghiên cứu, học hỏi và ứng dụng đó bản thân tôi đã tìm ra một số giải pháp hữu ích
góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lợng bộ môn Tin học lớp 6.
Sau đây tôi xin trình bày một số giải pháp về việc sử dụng phơng pháp dạy học trực
quan với sự giúp đỡ của đồ dùng dạy học trực quan, đồ dùng dạy học ở đây là đèn chiếu
(Over head) hay máy chiếu(Projecter), là tranh ảnh, là biểu tợng mà bản thân tôi đã tìm
ra và áp dụng thành công tại đơn vị trờng THCS Mai Thủy.
II. Phạm vi và thời gian thực hiện. Do điều kiện về CSVC và trang thiết bị của trờng
nên phạm vi nghiên cứu và thực hiện là với môn Tin học tại 3 lớp 6A, 6B, 6C của trờng
THCS Mai Thủy trong năm học 2009-2010.

tin thông về bộ môn Tin học, cần nắm chắc phơng pháp dạy học trực quan. Phơng pháp
dạy học trực quan là phơng pháp dạy học mà từ các hình ảnh, hoạt động trực quan đến t
duy trừu tợng hay còn gọi trực quan hoá thông tin thông qua các công cụ trực quan.
II. cơ sở thực tiễn.
Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóng vai trò
đơn thuần là ngời truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành ngời thiết kế, tổ chức hớng dẫn
các hoạt động độc lập để học sinh tự chiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động các mục tiêu
kiến thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu chơng trình. Trên lớp, học sinh hoạt động là chính
nhng khi soạn giáo án, giáo viên phải đầu t công sức, thời gian rất nhiều so với kiểu dạy
và học thụ động mới có thể thực hiện trên lớp với vai trò là ngời gợi mở, xúc tác động
viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi hào hứng tranh luận sôi nổi của học
sinh. Để làm đợc điều này thì đòi hỏi ngời giáo viên phải có trình độ chuyên môn sâu
rộng, có trình độ s phạm lành nghề mới tổ chức, hớng dẫn các hoạt động của học sinh mà
nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của giáo viên.
Khó khăn lớn nhất hiện nay ở các trờng học khi áp dụng phơng pháp dạy học trực
quan vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phơng tiện dạy học còn nhiều thiếu
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 2
áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
thốn và bất cập. Để áp dụng phơng pháp này vào dạy Tin học thì đòi hỏi phải có đèn chiếu
(máy chiếu qua đầu - Over head) hay đèn chiếu (Projecter), máy vi tính đó là cha kể đến
việc nếu áp dụng đồng loạt thì mỗi lớp cũng đều phải đợc trang bị.
Tin học là một môn học mới đợc đa vào giảng dạy tại trờng THCS Mai Thủy gần 2
năm chậm hơn so với các trờng vùng ven trong huyện đặc biệt là các em lớp 6 vừa mới
tiếp xúc với bộ môn mới đầu tiên mặc dù các em rất thích máy tính nhng là để chơi các
trò chơi trên máy chứ cha ý thức đợc tầm quan trọng của bộ môn nên chất lợng học tập
còn hạn chế. Đây là bộ môn đặc trng muốn đạt chất lợng cao đòi hỏi các em phải tiếp xúc
với máy tính nhiều nhng thời lợng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp thì các em cha thể thực
hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì sẽ chóng quên.
Bên cạnh đó do hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn gia đình không có điều kiện để mua máy
tính cho con em học, theo thống kê của giáo viên dạy thì mỗi lới chỉ đợc 3 đến 4 em là

129 36
27.9
61
47.3
32
24.8

Qua kết quả trên thì đa phần các em nắm kiến thức lí thuyết còn yếu, các em hay
quên và cha vận dụng vào thực hành đợc nếu không có sự hớng dẫn của giáo viên. Từ thực
tế trên và bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn Tin học luôn suy nghĩa phải đa ra
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 3
áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
những giải pháp nh thế nào để các em nắm lí thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn và vận dụng
vào thực hành tốt hơn. Sau một thời gian suy nghĩ tiến hành thực nghiệm tôi đã thu đợc
những kết quả rất tốt sau đây tôi xin đề ra một số giải pháp sử dụng các dụng cụ trực quan
trong dạy học nhằm nâng cao chất lợng giảng dạy bộ môn Tin học lớp 6:
III. giải pháp.
1. Trực quan hoá thông tin dạy học.
Trực quan hoá thông tin dạy học là một quá trình thông qua đó ngời học tri giác các
tài liệu học tập dới dạng các biểu trng hình ảnh, âm thanh, mô hình, vật thật, với sự hỗ
trợ của dụng cụ trực quan.
Dụng cụ trực quan đợc sử dụng trong môi trờng học tập nh trong dạy học, giáo dục
qua vệ tinh dựa trên cơ sở máy tính, dụng cụ trực quan có thể đợc sử dụng hiệu quả để
giảng dạy các sự kiện, các chỉ dẫn, các quá trình và các khái niệm trừu tợng mà chúng th-
ờng khó nhớ, khó hiểu. Các mục tiêu dạy học có thể thực hiện tốt nếu biết phát huy thông
qua công cụ trực quan.
Có thể nói dụng cụ trực quan có nhiều thuận lợi hơn hẳn so với dạy học bằng ngôn
ngữ: Chứa nhiều thông tin và tổ chức thuận lợi các thông tin trong cùng một vị trí, làm
đơn giản các khái niệm, làm sáng tỏ các chi tiết của một khái niệm dựa trên ngôn ngữ
trừu tợng. Đặc biệt là tranh ảnh trực quan làm tăng sự nhớ trong học tập đây là một trong

Biểu trng ngôn ngữ đợc tạo ra từ chữ viết dới dạng một từ đơn lẽ hoặc câu hoàn
chỉnh dùng đặt tên đối tợng, định nghĩa, mô tả đối tợng.
Thờng khi dạy các bài học lý thuyết tôi thờng sử dụng loại biểu trng trực quan bằng
ngôn ngữ.
Ví dụ: Dạy bài Máy tính và phần mềm máy tính tôi chiếu sơ đồ cấu trúc chung của máy
tính điện tử lên màn hình rồi
yêu cầu học sinh quan
sát và cho biết máy tính
điện tự gồm những phần
nào. Sau đó giáo viên chỉ
vào từng đối t- ợng trên sơ
đồ và giới thiệu lần lợt
các khái niệm của các
thành phần trong cấu
trúc máy tính.
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 5
áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
Hay khi dạy bài Định dạng văn bản, thì đa lên màn hình các bớc thực hiện định dạng
Font nh sau:
Bớc 1. Chọn khối văn bản cần định dạng
Bớc 2. Click Format \ Font
Bớc 3. Hộp thoại Font xuất hiện chọn Font
+ Font: chọn phông chữ
+ Font Style: kiểu chữ
+ Size : cở chữ
+ Font color: màu chữ
+ Underline Style: đờng gạch chân
+ Underline Color: màu đờng gạch chân
+ Effects: các hiệu ứng
+ Preview: khung hiển thị

Khi dạy bài Máy tính điện tử ta có thể sử dụng một số ảnh, ảnh minh hoạ về máy
tính, một số thiết bị của máy tính nh đĩa mềm, USB ổ cứng, để học sinh quan sát và
phân biệt.
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 7
áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
Hoặc khi dạy bài Hệ điều hành Windows để giúp học sinh sớm hình thành kỉ năng làm
việc với máy tính nh khởi động máy tính, tắt máy tính hay phân biệt các đối tợng trên
màn hình máy tính ta tiến hành đa một số hình ảnh liên quan.
d. Kết hợp các loại hình trực quan.
Giữa các loại hình trực quan, ngời thiết kế có thể kết hợp đa dạng các loại biểu tr-
ng trực quan ngôn ngữ, hình ảnh, đồ hoạ với nhau. Đối với hầu hết học sinh ba loại này
bao gồm nhiều mức độ khác nhau rất có ích trong học tập.
Ví dụ: Khi dạy bài Máy tính và phần mềm máy tính ta có thể sử dụng kết hợp giữa biểu
trng hình ảnh và biểu trng ngôn ngữ.
Giáo viên yêu cầu:
- Quan sát hình ảnh và cho biết ở hình trên đâu là thiết bị xuất, nhập,.
* Dạy bài Giới thiệu hệ soạn thảo văn bản, Quản lý tệp văn bản, Định dạng văn
bản ta có thể sử dụng kết hợp cả ba hình thức trực quan
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 8
Các biểu t ợng ch ơng trình
Thanh công việc
áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
* Dạy bài Định dạng văn bản ta chiếu hình ảnh sau và kết hợp cho học sinh thực hiện
định dạng phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ trên máy tính thì học sinh dể tiếp thu bài và ghi
nhớ lâu hơn.
3. Xây dựng các kĩ năng, thực hành
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 9
Thanh
Menu bar
Thanh

dạng bài tập trắc nghiệm giúp học sinh nắm lại bài, học sinh có thể phân biệt đợc lệnh,
các biểu tợng và nắm ý nghĩa của các biểu tợng.
Ví dụ: Dạy bài Làm quen với soạn thảo văn bản,: Nối các ý của cột A, B, C, D sao cho
hợp lý.
A B C D
Ctrl + O
Ctrl + N
Ctrl + S
Alt + F4
File \ Open
File \ Save
File \ Exit
File \ New
Tạo tập tin văn bản mới
Đóng tập tin văn bản
Mở văn bản đã có
Lu văn bản
* Bài Chỉnh sửa văn bản: Dùng các từ, cụm từ điền vào chổ trống cho phù hợp.
(1) Edit \ Copy
(2) Edit \ Cut
(3) Edit \ Paste
(4) Delete
(5) Ctrl + V
(6) Ctrl + C
(7) Ctrl + X
Các bớc sao chép khối
Bớc1. Chọn khối
Bớc2. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu tợng )
Bớc3. Đa con trỏ đến vị trí mới.
Bớc4. Click vào. (hay bấm tổ hợp phím hoặc Click biểu tợng )

hành nhiều hơn và trong quá trình thực hành học sinh nhớ kiến thức lâu hơn
- Đối với học sinh tôi nhận thấy học sinh học tập tích cực hơn, hào hứng hơn, chú
ý hơn, tham gia xây dựng bài sôi nổi hơn. Đặc biệt các em ghi nhớ kiến thức lâu hơn,
chất lợng đi lên rõ rệt.
Sau khi áp dụng các biện pháp trên vào các tiết dạy thể hiện chất lợng các mứt nh
sau.
Cụ thể: * Về mức độ tiếp thu lý thuyết:
Lớp
Tổng
số
Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
6A 43 12 27.9 15 34.9 12 27.9 4 9.3 0 0
6B 43 13 30.2 15 34.9 11 25.6 4 9.3 0 0
6C 43 10 23.3 16 37.2 12 27.9 5 11.6 0 0
Cộng 129 35 27.1 46 35.7 35 27.1 13 10.1 0 0
Qua kết quả trên thể hiện rõ việc sử cải tiến phơng pháp dạy học trong các bài
giảng tin học đã có hiệu quả, chất lợng mũi nhọn và đại trà khá vững chắc học sinh đã chủ
động trong các thao tác thực hành cụ thể là:
+ Số em hiểu bài biết vận dụng kiến thức kĩ năng trình bày bài lí thuyết đạt 62.8 %
+ Số em đạt điểm trung bình 27.1 %
+ Số em cha hiểu bài chiếm tỉ lệ 10.1%
So sánh với khảo sát đầu năm
+ Số em hiểu bài biết vận dụng kiến thức kĩ năng trình bày bài lí thuyết tăng 19.4%
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 11
áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
+ Số em đạt trung bình giảm 2.9 %
+ Số em cha hiểu bài, vận dụng yếu giảm 9.3 %
+ Số lợng học sinh kém không còn
* Về k năng thực hành:

các thiệt bị dạy học, đặc biệt là dụng cụ trực quan có nh vậy mới gây đợc hứng thú học
tập của các em. Bên cạnh mỗi tiết dạy giáo viên luôn nổ lực chuẩn bị các đồ dùng trực
quan đầy đủ phù hợp với nội dung bài dạy từ đó vậy giáo viên mới tạo đợc sự hứng thú bộ
môn cho các em.
- Bên cạnh đó giáo viên phải biết vận dụng các kiến thức trong bài dạy vào các hoạt
động thực tế có liên quan và giải thích cụ thể từ đó các em có nhu cầu tìm hiểu về môn
học.
C. Kết luận
Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 12
áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin học lớp 6
Dạy học là một nghệ thuật. Sử dụng tốt phơng pháp dạy học trực quan là con đờng
tốt nhất để đạt đợc mục đích yêu cầu tiết dạy trong đó phơng tiện dùng công cụ trực quan
đặc biệt có hiệu quả tốt giúp ngời học hiểu và nắm chắc thông tin cần thiết. Việc sử dụng
dụng cụ trực quan vào quá trình dạy học là cần thiết đối với mỗi giáo viên vì nó mang lại
hiệu suất, hiệu quả của giáo dục cao.
Muốn học sinh học tốt các môn học nói chung và môn Tin học nói riêng thì điều
đầu tiên ngời giáo viên phải tạo đợc ở học sinh niềm say mê, hứng thú học tập bộ môn.
Giờ học phải thu hút sự chú ý ham học hỏi của học sinh, tạo cho các em lòng tin vào khả
năng của mình, nhiệt tình ham mê học tập. Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về việc
sử dụng phơng pháp học dạy trực quan và sử dụng giáo cụ trực quan trong giảng dạy Tin
học. Rất mong ý kiến đóng góp của đồng nghiệp. Xin chân thành cám ơn.
Qua quá trình thực hiện giảng dạy bản thân tôi có một số kiến nghị sau:
+ Đề nghị nhà trờng trang bị thêm máy chiếu (projecter) tạo đợc phòng có trang bị
máy chiếu riêng để phục vụ cho việc dạy học bằng máy chiếu đợc thuận lợi hơn. Trang bị
thêm máy tính ở phòng thực hành đủ cơ số để cho học sinh học và thực hành.

Mai Thủy, ngày 10 tháng 5 năm 2010
Hội đồng KH trờng THCS MAI thủy Ngời viết
Nguyễn Thị Quỳnh
Mục lục