1
ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC:
CƠ SỞ LÝ LUẬN BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG

Đại học Quốc gia Hà Nội
Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và nhân văn
Khoa Báo chí
Bộ môn: Phát thanh - Truyền hình 1. Thông tin về giảng viên
1.1. Giảng viên:
- Họ và tên: Dƣơng Xuân Sơn
- Chức danh, học hàm, học vị: Phó giáo sư, Tiến sỹ.
- Thời gian, địa điểm làm việc: Giảng viên thông báo cho sinh viên vào tiết đầu môn
học.
- Địa chỉ liên hệ: như trên
- Điện thoại: Cơ quan: 04.5571306; 04.8581078. Mobile: 0913. 594186.
- Email:
- Các hƣớng nghiên cứu:
+ Lý luận Báo chí truyền thông.
+ Thể loại Báo chí.
+ Phát thanh - Truyền hình.
1.2. Tham gia giảng dạy:
- Họ và tên: Nguyễn Sơn Minh
- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sĩ khoa học Báo chí, giảng viên.
- Thời gian, địa điểm làm việc: Giảng viên thông báo cho sinh viên vào giờ học
đầu tiên của môn học.
- Điện thoại: 04.8581078. Mobile: 091.3249431.
- Email:

các nguyên tắc hoạt động; công chúng và tính giai cấp của báo chí; tự do và tự

3
do báo chí; luật pháp với báo chí; chủ thể hoạt động báo chí và vấn đề đạo đức
nghề nghiệp; trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của nhà báo; hiệu quả
báo chí; lao động sáng tạo trong hoạt động báo chí; nhà báo.
+ Biết đƣợc sự thay đổi của xã hội, đặt biệt là xu hƣớng toàn cầu hóa, hội nhập
quốc tế truyền thông đại chúng.
+ Biết đƣợc về khu vực (Regions) và biết cách nhận biết thế giới một cách có
phân tích khoa học.
+ Biết đƣợc kiến thức để có thể phân tích, đánh giá, bình luận về những sự vật,
hiện tƣợng phức tạp trong hoạt động báo chí.
- Kỹ năng:
+Có các kỹ năng thực tiễn về nghề nghiệp và có thể phát triển đƣợc
+ Có các kỹ năng tƣ duy, phân tích và ra quyết định, kỹ năng phát hiện và giải
quyết vấn đề.
+ Có kỹ năng làm việc với ngƣời khác.
+ Có kỹ năng phát hiện, tìm kiếm và lựa chọn kiến thức để dùng vào những
mục đích riêng biệt; có các kỹ năng tự phát triển giữa xu hƣớng thay đổi.
+ Kỹ năng biết vận dụng những kiến thức đã học áp dụng vào hoạt động thực
tiễn.
- Thái độ:
+ Sinh viên cần Biết đƣợc những kiến thức cơ bản về lý luận báo chí truyền
thông để có nền tảng về lý luận cho việc tiếp nhận những kiến thức chuyên
ngành tiếp theo.
+ Vận dụng những kiến thức đã học một cách hợp lý vào từng hoạt động thực
tiễn cụ thể: sáng tạo tác phẩm, chƣơng trình, nghiên cứu khoa học
+Sinh viên cần có thái độ công bằng, minh bạch, khách quan, khoa học trong
nhận xét, phân tích, đánh giá sản phẩm.
3.2. Mục tiêu khác:

- Phân tích đƣợc báo
chí với các giai cấp của
xã hội
- Áp dụng đƣợc mối
quan hệ giữa báo chí
với các giai cấp xã
hội.
Nội dung 2
Khái niệm
về Tự do và
Tự do báo
chí
- Biết đƣợc tính giai
cấp của báo chí Việt
Nam.
- Phân tích đƣợc tính
giai cấp của báo chí
Việt Nam
- Áp dụng đƣợc
những kiến thức về
bản chất giai cấp của
báo chí Việt Nam.
- Biết đƣợc khái niệm
tự do và tất yếu, tự do
và tự do báo chí trong
xã hội có giai cấp
- Phân tích đƣợc nội
dung tự do và tất yếu.
Tự do và tự do báo chí
- Vận dụng những

nhà nƣớc về báo chí
- Phân tích đƣợc nội
dung và phƣơng pháp
quản lý nhà nƣớc về
báo chí.
- Áp dụng đƣợc nội
dung và phƣơng pháp
quản lý nhà nƣớc về
báo chí.
- Biết đƣợc địa vị
pháp lý của những
chủ thể tham gia quan
hệ pháp luật báo chí.
- Phân tích đƣợc địa vị
pháp lý của những chủ
thể tham gia quan hệ
luật pháp báo chí.
- Áp dụng đƣợc địa vị
pháp lý của những
chủ thể tham gia quan
hệ pháp luật báo chí.
Nội dung 4
Cơ sở pháp
luật của
báo chí
Việt Nam
- Biết đƣợc cơ sở
pháp luật của báo chí
Việt Nam
- Phân tích đƣợc cơ sở

Nội dung 5
Cơ sở pháp
luật cho
phóng viên
nƣớc ngoài
tại Việt
Nam và
- Biết đƣợc cơ sở
pháp lý hoạt động báo
chí của phóng viên
nƣớc ngoài tại Việt
Nam và phóng viên
Việt Nam tại nƣớc
ngoài
- Phân tích đƣợc quy
định của pháp lệnh về
bảo vệ bí mật nhà nƣớc
ngày 28/10/1991.
- Áp dụng đƣợc nội
dung của pháp lệnh
về bảo vệ bí mật nhà
nƣớc ngày
28.10.1991

6
phóng viên
Việt Nam
tại nƣớc
ngoài
- Biết đƣợc quy định

của các nhà báo nƣớc
ngoài tại Việt Nam.
Nội dung 6
Luật pháp
quốc tế và
hoạt động
báo chí
- Biết đƣợc nội dung
luật pháp quốc tế và
hoạt động báo chí.
- Đánh giá đƣợc những
nội dung cơ bản của
luật pháp quốc tế trong
lĩnh vực báo chí truyền
thông.
- Áp dụng đƣợc luật
pháp quốc tế trong
hoạt động thông tin
báo chí giữa các quốc
gia, khu vực.

7
- Biết đƣợc khái niệm
luật quốc tế và những
quy định của pháp
luật giữa các quốc gia
trong các lĩnh vực
chính trị, kinh tế, văn
hóa, giáo dục, khoa
học, công nghệ.

dung tuyên ngôn của
Liên hiệp quốc năm
1998
- Áp dụng đƣợc nội
dung của tuyên ngôn
của Liên hiệp quốc
năm 1998.

8
- Biết đƣợc nội dung
tuyên bố của Liên
hiệp quốc năm 1970
về việc cấm dùng vũ
lực và đe dọa bằng vũ
trang đối với quyền tự
quyết của các dân tộc,
giải quyết mâu thuẫn
bằng giải pháp hòa
bình tôn trọng chủ
quyền, không xâm
phạm vào công việc
nội bộ của nhau, bình
đẳng, hợp tác, tôn
trọng quyền con
ngƣời, cấm tuyên
truyền chiến tranh.
- Phân tích đƣợc những
nội dung cơ bản về
tuyên bố của Liên hiệp
quốc năm 1970 và các

dung và hình thức để
báo chí Việt Nam đạt
hiệu quả trong hoạt
động.
- Áp dụng đƣợc các
yêu cầu để đạt hiệu
quả ngoài định nghĩa
của giáo trình.
- Áp dụng đƣợc các
khái niệm về yêu cầu
hiệu quả báo chí.

9
- Biết đƣợc cơ sở để
đánh giá hiệu quả báo
chí.
- Phân tích đƣợc cách
tính hiệu quả
- Áp dụng đƣợc cách
tính hiệu quả hoạt
động báo chí ngoài
cách tính của giảng
viên.
- Đƣa ra đƣợc cách
tính hiệu quả báo chí
một cách khoa học,
logic.
Nội dung 8
Các yếu tố
tạo hiệu

hiệu quả của hoạt
động báo chí
- Phân tích đƣợc sự tác
động và ảnh hƣởng của
khoa học công nghệ
đối với hoạt động báo
chí.
- Áp dụng đƣợc xu
hƣớng phát triển của
khoa học công nghệ
phục vụ cho sự
nghiệp thông tin
truyền thông.

10
- Biết đƣợc hiệu quả
và quy luật tiếp nhận
thông tin.
- Biết đƣợc sự phát
triển của các loạt hình
truyền thông.
- Phân tích đƣợc cơ chế
tác động trong truyền
thông hiện đại.
Chỉ ra đƣợc sự bùng nổ
thông tin hiện nay.
- Áp dụng đƣợc
những nguyên nhân,
tác động tới hiệu quả
báo chí.

Đƣa ra đƣợc khái
niệm của riêng mình
về tính đặc thù của
lao động báo chí.
- Biết đƣợc đặc trƣng
của lao động sáng tạo
nghề báo.
Tính thƣờng xuyên và
liên tục trong lao
động sáng tạo
- Phân biệt đƣợc lao
động sáng tạo trong
nghề báo với các nghề
khác.
- Áp dụng đƣợc
những đặc thù của lao
động sáng tạo báo chí
vào hoạt đông báo
chí.

11
Nội dung 11
Tính khách
quan,
chính trị,
thực tiễn
trong hoạt
động báo
chí
- Biết đƣợc tính khách

Nội dung 12
Quá trình
sáng tạo
tác phẩm
báo chí
- Nêu đƣợc quá trình
sáng tạo sản phẩm
báo chí
- Phân tích quá trình
sáng tạo tác phẩm báo
chí.
- Áp dụng đƣợc quá
trình sáng tạo tác
phẩm báo chí.
- Nêu đƣợc nội dung
công tác báo chí
- Phân tích đƣợc nội
dung chủ yếu của công
tác báo chí
- Áp dụng đƣợc nội
dung của công tác
báo chí.
- Nêu đƣợc sự sáng
tạo tác phẩm
- Phân biệt sáng tạo
báo chí với các sáng
tạo khác
- Áp dụng đƣợc quy
trình sáng tạo báo chí.
Nội dung 13

chất của hoạt động thông tin báo chí, công chúng báo chí và cơ chế tác động
của báo chí, khái quát sự ra đời và phát triển của các loại hình báo chí, vai trò
xã hội và các nguyên tắc hoạt động; hoạt động báo chí trong xã hội có giai cấp;
vấn đề tự do và tự do báo chí; luật pháp với báo chí; chủ thể hoạt động báo chí
và vấn đề đạo đức nghề nghiệp; lao động sáng tạo trong hoạt động báo chí; vấn
đề hiệu quả và hiệu quả báo chí; trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của
nhà báo, các phƣơng pháp nghiên cứu, thành tựu và sự phát triển của ngành
truyền thông đại chúng trong xã hội hiện đại.
Môn học trang bị cho sinh viên phƣơng pháp khoa học trong cách đánh
giá nhận xét hoạt động báo chí, cách phát hiện, nêu và giải quyết vấn đề một
cách khách quan, công bằng và khoa học.

5. Nội dung chi tiết môn học
CHƢƠNG 1. Vấn đề giai cấp và tự do báo chí.
1. Báo chí với các giai cấp xã hội.
2. Tính giai cấp của báo chí Việt Nam
3. Khái niệm tự do và tất yếu.
4. Tự do báo chí trong xã hội có giai cấp.
CHƢƠNG 2. Báo chí và luật pháp.
1. Mối quan hệ giữa báo chí và luật pháp
2. Cơ sở pháp luật của báo chí Việt Nam
2.1. Luật về chế độ báo chí năm 1957.
2.2. Luật báo chí và luật sửa đổi bổ sung một số điều của luật báo chí năm
1999.

13
2.3. Cơ sở pháp lý hoạt động báo chí của phóng viên nước ngoài tại Việt Nam
và phóng viên Việt Nam tại nước ngoài.
3. Luật pháp quốc tế và hoạt động báo chí.
CHƢƠNG 3. Hiệu quả báo chí.

2. Phẩm chất nghiệp vụ của nhà báo
3. Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo

6. Học liệu
6.1. Học liệu bắt buộc:
1. Dƣơng Xuân Sơn, Đinh Văn Hƣờng, Trần Quang; Cơ sở Lý luận báo chí
truyền thông, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2004.
2. Tạ Ngọc Tấn (Chủ biên), Cơ sở lý luận báo chí. NXB Văn hóa Thông tin,
Hà Nội, 1999.
3. Hà Minh Đức, Cơ sở lý luận báo chí, đặc tính chung và phong cách, NXB
ĐHQG HN, 2000.
6.2 Học liệu tham khảo:
4. Ban Tƣ tƣởng Văn hóa Trung ƣơng: Nâng cao chất lƣợng hiệu quả công tác
báo chí xuất bản, Hà Nội, 1992.
5. Ban Tƣ tƣởng Văn hóa trung ƣơng, Bộ Văn hóa Thông tin: Hội thảo nhà báo
Việt Nam, tiếp tục thực hiện chỉ thị 22 – CY/TN của Bộ Chính trị khóa VIII
về đổi mới và tăng cƣờng sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản.
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
6. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X.
NXB Chính trị Quốc gia, HN, 2006.
7. Philippe Breton và Serge Proulx: Bùng nổ truyền thông, NXB Văn hóa Thông
tin, HN, 1996.
8. Hà Minh Đức (Chủ biên): Thời gian và nhân chứng. NXB Chính trị quốc
gia, tập 1, 1994; tập 2, 1997; tập 3, 2001.
9. John Hohenberg: Ký giả chuyên nghiệp (Lê Thái Bằng và Lê Đình Diểu dịch
từ tiếng Anh). Hiệu đại Thƣ xã. Sài Gòn, 1974.

15
10. Hội Nhà báo VN: Một số văn kiện của Đảng lao động Việt Nam về công tác
báo chí. Tập 1 từ 1930 – 1945. Hội nhà báo VN, Hà Nội, 1970.

Bài tập
Thảo luận
Nội dung 1
2
2
Nội dung 2 2

2

16
Nội dung 3
2
2
Nội dung 4 2

2
Nội dung 5
2

2
Nội dung 11

2 2
Nội dung 12
2
2
Nội dung 13
2
2
Nội dung 14

2 2
Nội dung 15


- Báo chí với các giai
cấp xã hội
- Tính giai cấp của
báo chí Việt Nam
- Đọc đề cƣơng môn
học
- Đọc học liệu bắt buộc
1 (Chƣơng 6, tr129 –
151).
- Đọc học liệu bắt buộc
2 (chƣơng 2,3, tr 40 –
79)
- Chuẩn bị các câu hỏi 17
giảng viên
- Ghi chép nhiệm vụ
tuần sau Sermina nhóm 5 vấn
đề trên Tuần 2 - Nội dung 2. Tự do và tự do báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm

chí trong xã hội có
giai cấp

- Các nhóm họp thảo
luận, phân công ngƣời
báo cáo theo 4 chủ đề
này.
- Đọc học liệu bắt
buộc 1 (Chƣơng 6,
tr129 -151).
- Đọc học liệu bắt buộc
2 (Chƣơng 2,3, tr40 -
79).
Cho sinh viên đăng
ký bài tập lớn cá
nhân
Nộp bài tập cá nhân
tuần. 18
Tuần 3 - Nội dung 3. Báo chí và luật pháp
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính

chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Thảo luận
(2 giờ tín chỉ) -Thảo luận về Hệ
thống Luật báo chí ở
Việt Nam:
+ Luật về chế độ báo
chí 1957
+ Luật báo chí và
Luật sửa đổi bổ sung
một số điều của Luật
báo chí năm 1999.
+ Phân tích một số
nguyên nhân để sửa
đổi Luật báo chí
- Đọc học liệu bắt buộc
1 (chƣơng 7, tr153 –
156).
- Đọc học liệu bắt buộc
2 (Chƣơng 5, tr124 –
145)

chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(2 giờ tín chỉ) - Cơ sở pháp lý hoạt
động báo chí của
phóng viên nƣớc
ngoài tại VN và
phóng viên VN tại
nƣớc ngoài.
- Đọc học liệu bắt buộc
1 Chƣơng 7, tr 162 –
165.

Trả bài tập tuần
trƣớc
Tuần 6 – Nội dung 6. Luật pháp quốc tế và hoạt động báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm


Tuần 7- Nội dung 7. Hiệu quả báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(2 giờ tín chỉ) - Các khái niệm về
hiệu quả và hiệu quả
báo chí
- Phân biệt hiệu quả
báo chí với hiệu quả
hoạt động khác
- Đọc học liệu bắt
buộc 1 Chƣơng 8 tr169
– 189
- Đọc học liệu bắt
buộc 1 chƣơng 8 tr 169
– 171.
Tuần 8 - Nội dung 8. Các yếu tố tạo hiệu quả báo chí
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Thảo luận
(2 giờ tín chỉ)

Thảo luận nhóm:
- Những yếu tố tạo
nên hiệu quả báo chí.
+ Phân tích yếu tố
chiến lƣợc thông tin
+ Yếu tố con ngƣời.
+ Yếu tố đối tƣợng
phục vụ của báo chí.
+ Yếu tố phƣơng
tiện kỹ thuật công
nghệ
- Công chúng với
hoạt động báo chí.
- Hiệu quả báo chí và
quy luật tiếp nhận


- Tổng hợp lại các
kiến thức đã học về
Hiệu quả báo chí
- Đọc lại các học liệu
đƣợc cung cấp
- Tìm thiểu thêm thông 22
- Tìm hiểu về hiệu
quả báo chí trong
thực tiễn hoạt động
tin trên các loại báo in,
báo nói, báo hình

Tuần 10 - Nội dung 10. Lao động sáng tạo trong hoạt động báo chí.
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
(2 giờ tín chỉ)

Trả bài tập cá nhân
tuần
23
Tuần 11 - Nội dung 11. Lao động sáng tạo trong hoạt động báo chí (tiếp)
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Bài tập
(2 giờ tín chỉ) Làm bài tập:
- Phân tích, đánh giá
về Tính khách quan,
chính trị, thực tiễn
trong hoạt động báo
chí
- Chuẩn bị trƣớc tƣ liệu
- Đọc các tài liệu đã
học và đọc thêm

trình báo chí
- Xác định từng giai
đoạn cụ thể trong
quy trình sáng tạo tác
phẩm báo chí.
- Đọc học liệu bắt
buộc1 chƣơng 9, tr193-
205.

- Đọc học liệu bắt
buộc1 chƣơng 9, tr205
– 224.
- Đọc học liệu tham
khảo 11, 12, 13.
Trả bài tập tuần

24
Tuần 13 - Nội dung 12. Nhà báo – phẩm chất và trách nhiệm xã hội.
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên

đức của nhà báo
trƣớc xã hội
- Những nguyên tắc
quốc tế về đạo đức
nghề nghiệp báo chí
- Quy ƣớc về đạo
đức báo chí VN.
- Đọc học liệu bắt
buộc1 chƣơng 10,tr
230 – 243.
- Đọc học liệu bắt
buộc1 phụ lục tr245 -
304.
- Đọc học liệu tham
khảo 8
- Đọc học liệu bắt buộc
3, tr28 – 193.
Bài tập lớn/học kỳ
Tuần 14 - Nội dung 14. Làm bài tập.
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính

chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Tự học xác
định
(2 giờ tín chỉ)

- Tổng hợp các kiên
thức của môn học
thành các vấn đề
- Ôn tập chuẩn bị cho
bài thi hết môn
- Chuẩn bị các nội
dung kiến thức đã học
- Tích cực, chủ động hệ
thống lại kiến thức.
- Ôn tập chuẩn bị cho
bài thi hết môn 8. Chính sách đối với môn học:
- Thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của môn học đƣợc ghi trong đề cƣơng môn học.
- Thiếu một điểm thành phần, không đủ điều kiện để thi.
- Thực hiện đúng theo lịch trình đã ghi trong đề cƣơng môn học.
- Các bài tập đƣợc giao phải nộp đầy đủ và đúng thời hạn.