I. đặt vấn đề
Cầu lông là môn thể thao xuất hiện ở Việt Nam khoảng hơn 30 năm nay và
thực sự phát triển mạnh bắt đầu từ 10 đến 15 năm trở lại đây. Đây là môn thể thao
yêu cầu cao về kỹ chiến thuật và có tính cạnh tranh mạnh[1]
1
. Trên sân thi đấu,
nếu vận động viên (VĐV) không có tâm lí, thể lực hay kỹ thuật tốt thì đều có thể
dẫn đến thất bại. Ngoài yếu tố thể lực, tâm lí, kỹ thuật thì việc tuân thủ chiến thuật
thi đấu cũng góp phần rất lớn vào việc nâng cao thành tích của VĐV. Năng lực tư-
duy chiến thuật còng như khả năng vận dụng kỹ thuật vào thi đấu là mét trong
những phẩm chất không thể thiếu của các VĐV đỉnh cao. Chính vì vậy, việc rèn
luyện, nâng cao chiến thuật thi đấu, nhất là kỹ thuật tấn công cho các VĐV cầu
lông đã được các huấn luyện viên đặc biệt coi trọng. Tuy nhiên, để có được những
yếu tố trên, các VĐV cần phải có một quá trình rèn luyện bền bỉ, lâu dài.
Thái Nguyên là một tỉnh thuộc khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam. Phía tây
bắc của tỉnh tiếp giáp với tỉnh Lạng Sơn, Bắc Kạn; Phía tây tiếp giáp với tỉnh
Tuyên Quang; Phía đông giáp với Bắc Giang; Phía đông nam giáp với thủ đô Hà
Nội và tỉnh Vĩnh Phúc.
Tỉnh Thái Nguyên có diện tích tự nhiên là 3. 541 km
2
, được chia thành 9 đơn
vị hành chính, gồm: thành phố Thái Nguyên, thị xã Sông Công và 7 huyện (Phổ
Yên, Phú Bình, Đồng Hỷ, Võ Nhai, Đại Từ, Định Hoá, Phó Luơng). Thái Nguyên
là nơi cư trú của nhiều dân tộc anh em, chủ yếu là người Kinh, Tày, Nùng, Sán
Dìu, Mông, Sán Chay, Hoa và Dao với tổng số dân hơn 1 triệu người. Trong đó,
dân số ở độ tuổi 14 - 15 vào khoảng 58. 200 người (tính đến 2007), chiếm khoảng
5% dân số cả tỉnh. Tỉnh Thái Nguyên được coi là trung tâm văn hoá - kinh tế của
khu vực miền núi phía Bắc và là trung tâm đào tạo lớn thứ ba trong cả nước với
7 trường đại học, 16 trường cao đẳng, trung học và dạy nghề. Tốc độ phát triển
kinh tế (GDP) của


II.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để giải quyết mục đích nghiên cứu nêu trên, chúng tôi đề ra những nhiệm vụ
nghiên cứu sau:
II.2.1. Nhiệm vụ 1:Khảo sát thực trạng của hệ thống các bài tập áp dụng trong
huấn luyện kỹ thuật tấn công đánh đơn và trong thi đấu của các VĐV lứa tuổi 14 -
15 tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Bắc Giang.
II.2.2. Nhiệm vụ 2:Ứng dông mét sè bài tập đã chọn nhằm nâng cao hiệu quả
kỹ thuật tấn công đánh đơn cho nam VĐV cầu lông lứa tuổi 14 - 15 tỉnh Thái
Nguyên trong thực tiễn giảng dạy, huấn luyện.
II.2.3. Nhiệm vụ 3: Đánh giá hiệu quả ứng dụng hệ thống bài tập đã lựa chọn
trong quá trình huấn luyện cho nam VĐV cầu lông lứa tuổi 14 - 15 tỉnh Thái
Nguyên.
II.3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn này là các nam VĐV cầu lông lứa tuổi 14 -
15 tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Bắc Giang.
II. 3.1. Vận động viên
số lượng VĐV tham gia nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng mỗi nhóm là
35 người. Đến tõ hai trường năng khiếu thể thao của tỉnh Thái Nguyên và Bắc
Giang. Trong đó lấy 35 VĐV của trường năng khiếu thể thao tỉnh Thái Nguyên
cho nhóm thực nghiệm còn lại 35 VĐV của trường năng khiếu thể thao tỉnh Bắc
Giang làm nhóm đối chứng.
II. 3.2. Huấn luyện viên
Qua các giải cầu lông của tỉnh tôi đã tham gia phỏng vấn lấy kiến của mét
sèhuấn luyện viên (HLV) đến từ các huyện trên địa bàn tỉnh, mét sè

76
HLV của thành phố và mét sè HLV của các tỉnh khác. Kết quả thu được rất
khả quan…
II. 4. Phương pháp nghiên cứu
II. 4.1. Phân tích và tổng hợp tài liệu

tài.
II. 4.5. Phương pháp toán học thống kê
Phương pháp này được sử dụng để xử lí số liệu thu thập trong quá trình nghiên
cứu các bài tập, các số liệu trước và sau thực nghiệm, trên cơ sở quy nạp, lựa chọn,
thống kê phân tích…
II. 5. Địa điểm và Tổ chức nghiên cứu
II. 5.1. Thời gian nghiên cứu
Đề tài được nghiên cứu từ tháng 10/ 2006 đến tháng 12/ 2008 và được chia
làm 3 giai đoạn:
II. 5.1.1. Giai đoạn 1:Tõ tháng 10/ 2006 đến tháng 9/ 2007.
+ Xác định tên đề tài
+ Xây dựng đề cương nghiên cứu và chuẩn bị báo cáo
trước hội đồng khoa học.
+ Đọc và tổng hợp các tài liệu có liên quan.
+ Giải quyết các nhiệm vụ 1 và 2.
II. 5.1.2. Giai đoạn 2:Tõ tháng 10/ 2007 đến tháng 10/ 2008.

76
+ Tiếp tục giải quyết nhiệm vụ 1 và 2.
+ Giải quyết nhiệm vụ 3.
II. 5.1.3. Giai đoạn 3:Tõ tháng 10/ 2008 đến tháng 12/ 2008.
+ Hoàn thiện và viết báo cáo tóm tắt.
+ Báo cáo thử luận văn.
+ Bảo vệ chính thức trước hội đồng khoa học.
II. 5.2. Địa điểm nghiên cứu
- Trường Đại học Thể dục thể thao Tõ Sơn - Bắc Ninh.
- Trường Đại học Sư phạm Quảng Tây - Trung Quốc.
- Các trung tâm, CLB TDTT trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, trường năng khiếu
TDTT - Sở Thể dục thể thao tỉnh Thái Nguyên, trường năng khiếu TDTT- Sở
TDTT tỉnh Bắc Giang.

Hệ cơ ở lứa tuổi này cũng phát triển rất nhanh tuy nhiên sự phát triển cũng
không đồng đều giữa các nhóm cơ. Các nhóm cơ còn nhỏ và dài. Song dưới bề
ngang, sức mạnh được tăng cường rõ rệt, các bài tập chuyên môn bật nhảy đánh
cầu nhanh trên lưới sẽ phát huy được tối đa các nhóm cơ tham gia hoạt động nếu
huấn luyện có khoa học phân bố đều sự gánh trải trong thời gian ngắn cho các bộ
phận cơ thể, với cường độ tương đối thì số lần lập lại từ 2 - 4 lần thì hoàn toàn có
khả năng thúc đẩy sự phát triển của cơ bắp nhanh chóng thuận lợi. Sự phát triển
không đồng đều ở cơ bắp biểu hiện ở các nhóm cơ lớn phát triển muộn hơn so với
các nhóm cơ nhỏ phát triển vừa ở các nhóm cơ tay, cơ co có chương lực lớn hơn cơ
duỗi, tất cả các đặc điểm đó có ảnh hưởng đến tÝnh đàn hồi của cơ các em ở lứa
tuổi này lớn hơn ở người lớn do

76
đó biên độ co duỗi cơ lớn. Song mặt cắt ngang sợi cơ còn nhá do đó sức mạnh
kém bởi vậy huấn luyện sức mạnh ở lứa tuổi này cần chó tâm đến lượng vận động
hợp lí. Trong sợi cơ ở lứa tuổi 14 - 15 hàm lượng Hêmôglôbin còn lớn hơn nhiều
so với người lớn, điều đó tạo khả năng cung cấp oxi mạnh hơn người lớn[2]
2
.

III.1.3. Hệ tuần hoàn
Tim của các em phát triển chậm hơn so với sự phát triển của mạch máu.
Do đó cơ năng hoạt động của tim còn chưa vững vàng, cơ năng điều tiết hoạt động
của tim chưa ổn định, sức bóp còn yếu, hoạt động quá nhiều, quá căng thẳng sẽ dẫn
đến chóng mệt mỏi. Nếu tập luyện thường xuyên sẽ làm tăng khả năng chịu
đựng với khối lượng cao. Nhưng chú ý quá trình tập luyện cần phải tuân thủ
nguyên tắc tăng dần tõ nhá đến lớn. Không nên để các em hoạt động quá sức chịu
đựng và quá đột ngột [4]
2
.

trình huấn luyện, nhất là huấn luyện thể thao thanh thiếu niên. Trong huấn luyện
thể thao thanh thiếu niên cần phải đặc biệt lưu ý đến sự phù hợp giữa lượng vận
động tập luyện và thi đấu với mức độ phát triển tâm sinh lí của các em, lượng vận
động cực đại không đảm bảo phát triển các phản ứng thích nghi cần thiết cho sù
phát triển trình độ thể thao. Ngược lại, lượng vận động quá sức có thể làm cạn kiệt
khả năng dự chữ của cơ thể dẫn đến hiện tượng rối loạn bệnh lí.
Đối với cơ thể thanh thiếu niên, tập luyện nóng vội, rút ngắn giai đoạn, sử
dụng các bài tập chuyên môn hạn hẹp cũng có thể gây ảnh hưởng xÊu, vì vậy
những bài tập phát triển toàn diện với số lượng vận động tối ưu phải được ưu tiên
sử dụng trong các chương trình huấn luyện thể thao thanh thiếu niên. Khả năng vận
động của cơ thể thanh thiếu niên cũng tuân theo đặc điểm lứa tuổi, giai đoạn thích
nghi vận động của thanh thiếu niên ngắn hơn so với người lớn. Nh vậy VĐV thanh
thiếu niên cần phải được khởi động đủ và kĩ

76
để phòng chấn thương và đảm bảo phát huy hết dù trữ chức năng. Trạng thái
ổn định của VĐV thanh thiếu niên nói chung ngắn hơn người lớn. Dự trữ được
(đường huyết) của VĐV trẻ giảm sớm hơn của người lớn. Quá trình mệt mỏi của
các em còng phụ thuộc vào đặc điểm lứa tuổi và được thể hiện ở hai mặt.
Thứ nhất: Trong giai đoạn mệt mỏi khả năng vận động nói chung còngnh-
những chỉ số riêng nh tần số động tác, sức mạnh, độ chuẩn…giảm rõ rệt hơn nếu
so sánh với người lớn.
Thứ hai: Mệt mỏi của thanh thiếu niên xuất hiện ngay cả khi môi trường
bên ngoài của cơ thể chỉ có những biến đổi tương đối nhỏ. Ngoài ra, lứa tuổi còn
ảnh hưởng đến tính chất của các quá trình phục hồi của cơ thể sau vận động, sau
các bài tập yếm khí thời gian ngắn, sự phục hồi khả năng vận động các chức năng
sinh lí và dinh dưỡng ở các em xảy ra nhanh hơn so với người lớn, sau các bài tập
kéo dài có tính chất phát triển sức bền, các vận động viên thanh thiếu niên lại phục
hồi chậm hơn so với người lớn, điều này thể hiện đặc biệt rõ qua các bài tập lặp lại
tăng dần công suất hoặc rút ngắn dần thời gian nghỉ giữa quãng.

phương pháp sử dụng thủ pháp kỹ thuật phù hợp với nhiệm vụ thi đấu nhằm thực
hiện hợp lí khả năng của VĐV và sử dụng tối đa những sai lầm của đối phương”.
Huấn luyện chiến thuật luôn luôn biểu hiện trong sù thống nhất với huấn luyện thể
lực và kỹ thuật (tâm lí học TDTT, tr. 250,251) [5].
Theo tác giả In. M. Potuova thì chiến thuật là các phương thức, phương pháp
hình thức tiến hành thi đấu thể thao và vận dụng hợp lí để chống lại từng đối thủ cụ
thể (sách bóng rổ, tr. 130)
Còn theo giáo trình cầu lông thì: Chiến thuật là những biện pháp hoạt động có
chủ đích, có tính đến những điều kiện cụ thể trong thi đấu của từng trận để dành
được thắng lợi:

76
Do kỹ thuật này không hiệu quả nhiều trong khi thi đấu vì vậy VĐV Ýt khi sử
dụng. Để bù lại VĐV thường sử dụng kỹ thuật đánh cao tay bên trái bằng mặt phải
của vợt, song đây là một kỹ thuật có độ khó cao đòi hỏi phải có trình độ tập luyện
cao mới có hiệu quả.
3. Kỹ thuật đập cầu thuận tay:
Mét trong những kỹ thuật tấn công của cầu lông được coi là quan trọng nhất
đó là kỹ thuật đập cầu thuận tay. Sử dụng kỹ thuật này có thể ăn điểm trực tiếp
hoặc tạo cơ hội tốt để ăn điểm ở quả sau.
Tư thế chuẩn bị của kỹ thuật này là chân bên tay cầm cầu đứng trước, chân
cầm vợt đứng sau, trọng tâm cao dồn về chân trước, lưng hơi cong, mắt theo dõi
cầu, tay cầm vợt ở phía trước mặt, đầu vợt cao ngang trán. Góc giữa cẳng tay và
cánh tay khoảng 90 độ.
Khi thấy đối phương đánh cầu sang cao trên đầu thì thân trên nhanh chóng
quay sang phải, trọng tâm chuyển từ chân trước ra sau, đầu vợt chúc xuống. lúc
này vai bên tay cầm cầu hơi cao hướng về hướng đánh cầu, vai bên tay cầm vợt hạ
thấp ở phía sau. Tư thế cơ thể lúc này toàn thân ưỡn căng hình cánh cung sau đó
nhanh chóng đạp mạnh mũi chân bên tay cầm vợt, duỗi thẳng khớp gối, xoay hông,
lật vai. Tay phải đưa vợt từ dưới lên trên ra trước. Khi tiÕp xóc cầu là lúc cơ thể

nhảyGiao cầu thuận tay Giao cầu trái tayPhải thấp tay Trái thấp tay
Kỹ thuật
đánh
cầu phải
cao tay
Kỹ
thuật
đánh
cầu trái
cao tay
Kỹ thuật
đập cầu
thuận
tay
Kỹ
thuật
đánh
cầu trên
đầu
Kỹ thuật
bỏ nhá


Qua biểu đồ 01 và 02 cho thấy HLV cầu lông tỉnh Thái Nguyên về trình độ và
kinh nghiệm huấn luyện còn nhiều hạn chế, có tới 30% HLV có trình độ

76
7. Trong quá trình huấn luyện cần chú ý học tập lí luận và huấn luyện tâm
lí.
8. Cần phải phát huy cao độ tính năng động chủ quan, tính sáng tạo của
VĐV, cần hình thành kỹ thuật động tác theo đặc điểm, sở trường cá nhân của
VĐV.
Với nhiệm vụ trên thì những bài tập đưa ra phải đảm bảo những yêu cầu sau:
- Các bài tập phải có tác dụng trực tiếp hoặc gián tiếp nâng trình độ kỹ thuật
cho VĐV khi tập luyện môn cầu lông.
- Các bài tập phải phù hợp với đặc điểm sinh lí, trình độ sức khỏe, trình độ thể
lực, trình độ tập luyện môn cầu lông của VĐV.
- Các bài tập phải đảm bảo tính lôgic, tính hệ thống.
- Các bài tập phải đa dạng và phong phó về nội dung, có khả năng hoàn thiện
kỹ thuật.
- Các bài tập phải phù hợp với điều kiện thực tiễn và cơ sở vật chất.
- Các bài tập phải đảm bảo cho người tập trạng thái tâm lí ổn định.
- Các bài tập dựa vào kiến thức kỹ thuật chuyên môn cầu lông được
đúc kết qua nhiều giai đoạn và được cụ thể hóa trong các tài liệu chuyên
môn.
* Cơ sở thực tiễn:
Trong thực tiễn tập luyện và thi đấu cầu lông, mọi hành vi chiến thuật đều
được thể hiện trong việc thực hiện các kỹ thuật và để đảm bảo hiệu quả của chiến
thuật, thì điều quan trọng thực hiện được các kỹ thuật đơn lẻ trong mỗi lần đánh
cầu. Ở trình độ thi đấu càng cao sù giằng co của các VĐV trong mỗi lần cầu trong
cuộc càng được kéo dài và cả hai đấu thủ thường phải tranh thủ các sơ hở của nhau
để giành cơ hội dứt điểm. Đặc biệt trong thi đấu đơn, khi trên mỗi nửa sân chỉ có

76
- Khối lượng bài tập: Thực hiện hai lần, mỗi lần 30 cái, thời gian nghỉ giữa các
lần là 3 - 4 phút.
- Yêu cầu: Nhịp độ thực hiện động tác co nhanh, dứt khoát.
Bài tập 10:Tập luyện các động tác với tạ tay.
- Mục đích: Bổ trợ thể lực chuyên môn của các nhóm cơ vai tay, bổ trợ động
tác đánh cầu.
- Nội dung bài tập: Các động tác bổ trợ trên máy trong nhà tập khắc phục lực
cản lớn.
+ Động tác vụt thuận tay xuất phát có lực cản lớn.
+ Động tác vụt trái tay xuất phát có lực cản lớn.
+ Các động tác mô phỏng động tác đánh cầu bằng tạ tay.
+ Động tác vụt thuận tay với tạ (chủ yếu tập xoay cẳng tay).
+ Động tác vụt trái tay với tạ
- Khối lượng bài tập: Mỗi động tác thực hiện hai lần, mỗi lần 20 chiếc, thời
gian nghỉ giữa các lần là 3 - 4 phút.
- Yêu cầu: Tốc độ thực hiện động tác vừa phải, song đến giai đoạn ra sức cuối
cùng gập bật nhanh cổ tay.
Bài tập 11:Phối hợp bật nhảy đập cầu vào vật chuẩn.
- Mục đích: Bổ trợ phát triển sức mạnh của cú đập cầu, phát triển sức mạnh
bột phát khi giậm nhảy.
- Nội dung bài tập: Mỗi người ở tư thế chuẩn bị lựa chọn vật chuẩn nh treo
quả cầu. Khi có hiệu lệnh bắt đầu thì sử dụng lực bột phát của chân, của đùi, của
thân, của vai, của cánh tay và cổ tay tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn thân tập
trung vào cú đập liên tục.
- Khối lượng bài tập: Nhịp độ thực hiện tương đương tõ 15 - 20 lần đập/30
giây, thực hiện 3 lần, mỗi lần tõ 1 - 2 phút, nghỉ giữa các lần tõ 3 - 4 phút.

76
76

Trung bình
6
(17,1%)
5
(14,3%)
4
(11,4%)
6
(17,1%)
Yếu
0
(0%)
0
(0%)
1
(2,9%)
0
(0%)
Nhóm ĐC
(n=35)
Giái
6
(17,1%)
7

Nh vậy, sau 12 tháng thực nghiệm kết quả học tập kỹ thuật tấn công đánh
đơn môn cầu lông của nhóm thực nghiệm tốt hơn nhóm đối chứng. 76
2. Với kết quả của đề tài đã lựa chọn được các bài tập cần thiết phải được coi
trọng là các phương tiện hữu hiệu và cần được áp dụng trong giảng dạy và huấn
luyện môn cầu lông cho nam VĐV lứa tuổi 14 - 15 tỉnh Thái Nguyên.
3. Đề tài cần thiết phải được tiếp tục không ngừng nghiên cứu bổ sung mang
tính toàn diện và sâu hơn (về mặt kỹ thuật còng nh thể lực) cho VĐV lứa tuổi 14 -
15 tỉnh Thái Nguyên. chú thích


77, [4]
5
241.
[5] Phạm Ngọc Viễn, Lê Văn Xem, Mai Văn Muôn,
Nguyễn Thanh Nữ, Tâm lí học TDTT, NXB TDTT, Hà
Nội (1991), (11), [5] 250-251.
[6] Lâm Kiến Thành (Dịch giả Đường Thi), Cầu
lông cơ bản và nâng cao, NXB TDTT, Hà Nội (2003),
(19), (23), [6]
1
203-204, [6]
2
204-234.
[7] Diên Phong, 130 câu hỏi - trả lời về huấn luyện
thể thao hiện đại, NXB TDTT, Hà Nội (1993), (37), [7]
193-195.
[8] Th. s Trần Văn Vinh, Th. s Đào Chí Thành,
Phan Thế Đệ, Hệ thống bài tập huấn luyện cầu lông,
NXB TDTT, Hà Nội (2003), (41), [8]114-202, 235-
272.
tài liệu tham khảo

[1]. PGS. TS Dương Nghiệp Chí (1987), Đo lường thể thao, NXB
TDTT, Hà Nội.

thể lực cho VĐV cầu lông, NXB TDTT, Hà Nội.
[16]. PGS. TS Nguyễn Toán, TS. Phạm Danh Tèn (1993), Lí luận
và phương pháp TDTT, NXB TDTT. Hà Nội.
[17]. Nguyễn Đức Văn (2000), Phương pháp thống kê trong
TDTT,76
NXB TDTT, Hà Nội.
[18]. Trần Văn Vinh, Đào Chí Thành (1998), Giáo trình giảng
dạy cầu lông trường ĐH TDTT, NXB TDTT, Hà Nội.
[19]. Th.s Trần Văn Vinh, Th.s Đào Chí Thành, Phan Thế Đệ
(2003), Hệ thống bài tập huấn luyện cầu lông, NXB TDTT, Hà
Nội.
[20]. Phạm Ngọc Viễn, Lê Văn Xem, Mai Văn Muôn, Nguyễn
Thanh Nữ (1991), Tâm lí học TDTT, NXB TDTT, Hà Nội.
[21]. TS. D. Harre (Người dịch, TS. Trương Anh
Tuấn, TS. Bùi Thế Hiển (1996), Học thuyết huấn
luyện, NXB TDTT, Hà Nội.
22. Bành Mĩ Lệ, Hậu Chính Khanh <Trung
Quốc>, Giáo trình giảng dạy cầu lông, Đại học Thể
thao Bắc Kinh, NXB TDTT, Hà Nội - 2000.
- Bình thường - Không quan trọng
Câu hỏi 2: Với các nhóm bài tập huấn luyện kỹ thuật tấn công đánh đơn cho nam
VĐV cầu lông lứa tuổi 14 - 15 mà chúng tôi đã lựa chọn dưới đây. Đề nghị ông
(bà) đánh dấu x vào ô đánh dấu bên cạnh với bài tập mà ông (bà) đồng ý.

Đánh dấu
I Nhóm các bài tập hoàn thiện kỹ thuật 76
1 Bật nhảy liên tục đánh cầu trên lưới bằng mặt phải và mặt
trái của vợt.

2 Phối hợp đập cầu di chuyển lên đánh cầu trên lưới
3 Phối hợp một quả đập cầu dọc biên với một quả đánh góc
nhỏ chéo sân.

4 Lùi bật nhảy đập cầu hai góc cuối sân
5 Đánh đối công gần lưới.
6 Phối hợp một quả đánh góc nhỏ thẳng sân kết hợp với quả
đập cầu chéo sân.

7 Tại chỗ bật nhảy đập cầu.
8 Phối hợp bạt cầu góc trái và đập cầu chéo sân.
9 Đánh cầu cao tay toàn sân.
10 Đập cầu có người phòng thủ.
11 Bài tập thi đấu.
II Nhóm các bài tập nâng cao thể lực
1 Nằm sấp chống đẩy trên hai tay.
2 Co tay xà đơn.