i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố
trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác trước đây.

Tác giả luận văn
Trần Hoàng Độ
ii
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến Thầy hướng dẫn,
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn đã tận tình hướng dẫn động viên và cung cấp
nhiều kiến thức quý báu cho tôi trong suốt quá trình học tập tại trường và đặc
biệt trong thời gian thực hiện luận văn này.
Xin gửi lời cảm ơn đến: các cán bộ Sở Lao động - Thương binh và Xã
hội thành phố Cần Thơ; Huyện Ủy, UBND huyện Thới Lai; Phòng Lao động
- Thương binh và Xã hội huyện Thới Lai; Trường Trung cấp nghề huyện Thới
Lai; cùng các ban ngành, đoàn thể đã tạo điều kiện, cũng như cung cấp thông
tin, đóng góp những ý kiến quý báu.
Xin cám ơn Ban giám hiệu, cùng quý Thầy, Cô Trường Đại học Lâm
Nghiệp, Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ đã nhiệt tình
giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình thực hiện đề tài.
Tác giả luận văn
Trần Hoàng Độ
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi
DANH MỤC BẢNG vii

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30
2.2.1. Đối tượng, địa điểm nghiên cứu, thời gian khảo sát 30
2.2.2. Phương pháp thu thập số liệu 30
iv
2.2.3. Phương pháp xử lý số liệu 33
Phương pháp phân tích SWOT 33
2.2.4. Giới hạn của đề tài nghiên cứu 34
CHƯƠNG 3 35
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 35
3.1. THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO NGHỀ CỦA HUYỆN THỚI LAI 35
3.1.1. Chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Thới Lai đến
năm 2020 35
3.1.1.1. Mục tiêu của đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Thới
Lai 35
3.1.1.2. Phạm vi và đối tượng của đề án 35
Dạy nghề nông nghiệp 35
Dạy nghề phi nông nghiệp: 36
3.1.2. Thực trạng các cơ sở đào tạo nghề tại huyện Thới Lai 37
3.1.2.1. Cơ sở dạy nghề 37
3.1.2.2. Đội ngũ giáo viên 38
3.1.3. Kết quả đào tạo nghề của huyện Thới Lai 2009-2011 39
3.1.3.1. Quy mô và ngành nghề đào tạo 39
3.1.3.2. Cơ cấu học viên được đào tạo nghề năm 2011 41
3.2. TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH THÍ ĐIỂM ĐÀO TẠO
NGHỀ TẠI HUYỆN THỚI LAI 46
3.2.1. Nội dung chương trình thí điểm 46
3.2.1.1. Xác định nghề đào tạo 46
3.2.1.2. Lựa chọn cơ sở đào tạo nghề thực hiện các mô hình 47
3.2.2. Kết quả thực hiện chương trình đào tạo nghề thí điểm tại huyện Thới Lai
47

TÀI LIỆU KHAM KHẢO 74
vi
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CMKT : Chuyên môn kỹ thuật
ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long
ĐTN : Đào tạo nghề
GDP : Tổng sản phẩm quốc nội (Gross domestic
product)
PRA : Đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia
(Participatory Rural Apraisal)
Sở LĐTB&XH : Sở Lao động thương binh và xã hội
SWOT
: Strengths Weaknesses Opportunities Threats
TCN : Trung cấp nghề
TĐ : Tốc độ
TPCT : Thành phố Cần Thơ
UBND : Ủy ban nhân dân
WTO : Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade
Organization)
vii
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Diện tích và cơ cấu đất đai huyện Thới Lai năm 2010 22
Bảng 2.2: Dân số huyện Thới Lai phân theo thành thị, nông thôn 23
Bảng 2.3: Dân số phân theo nông nghiệp, phi nông nghiệp 24
Bảng 2.4: Lao động và cơ cấu lao động huyện Thới Lai 2010 26
Bảng 2.5: Giá trị sản xuất nông nghiệp 28
Bảng 2.6: Số lượng cơ sở kinh doanh theo lĩnh vực kinh doanh 30
Bảng 2.7: Trình tự và nội dung thu thập thông tin của đề tài 32
Bảng 3.1: Trình độ chuyên môn của giáo viên dạy nghề huyện Thới Lai 2009-2011
39

những nguyên nhân dẫn đến sự tụt hậu của đồng bằng sông Cửu Long chính
là chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế -
xã hội. Theo thống kê của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, hiện tại
ĐBSCL có hơn 8 triệu lao động nhưng chỉ mới có hơn 10% số lao động này
được đào tạo nghề, số còn lại đều là lao động phổ thông. Số người từ 15 tuổi
trở lên chưa được đào tạo chuyên môn kỹ thuật (CMKT) chiếm tỷ lệ cao nhất
nước (93,4%) (Huỳnh Thị Gấm và Phạm Ngọc Trâm, 2009). Đây cũng là một
rào cản trong việc thực hiện phát triển ĐBSCL theo hướng công nghiệp hóa
hiện đại hóa giảm tỷ trọng trong nông nghiệp.
Thực tế cho thấy, tình hình thiếu việc làm trong nông thôn hiện đang rất
gay gắt, nhiều thanh niên trong độ tuổi lao động không có việc làm; ở những nơi
đất đai được chuyển đổi mục đích sử dụng, người lao động được hưởng tiền đền
bù, song đất không còn, việc làm cũng không có, sinh ra nhiều tệ nạn xã hội.
Tình trạng lao động nông thôn kéo ra thành phố tìm việc làm ngày càng tăng
đang gây ra rất nhiều khó khăn. Chất lượng lao động trong nông thôn còn quá
thấp, đã làm cho thu nhập của người lao động không thể tăng nhanh, gây ra
chênh lệch giàu nghèo lớn giữa thành thị và nông thôn. Chính vì vậy, đào tạo
nghề cho lực lượng lao động nông thôn ĐBSCL là một trong những nhiệm vụ
cấp bách hàng đầu hiện nay.
Thành phố Cần Thơ (TPCT), một thành phố trung tâm của ĐBSCL, là
nơi diễn ra quá trình đô thị hóa khá nhanh và rõ nét. Một trong những tác
động đó là chuyển dịch sản xuất nông nghiệp và lực lượng lao động từ nông
2
nghiệp sang phi nông nghiệp, lao động trong nông nghiệp đòi hỏi áp dụng kỹ
thuật tiên tiến. Tuy nhiên, một trong những nguyên nhân làm cho các doanh
nghiệp không thể tuyển dụng được lao động là do trình độ và khả năng của
lao động chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp.
Để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo hướng phát triển
công nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng nông nghiệp, yêu cầu đặt ra đối với
nguồn lao động nông thôn là tay nghề cao, kỹ năng thực hiện công việc thành

bài học kinh nghiệm để nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông
thôn trên địa bàn huyện Thới Lai.
3.2.2. Phạm vi về không gian
Đề tài nghiên cứu trên địa bàn huyện Thới Lai, thành phố Cần Thơ
3.2.3. Phạm vi về thời gian
Đề tài thu thập số liệu trong thời gian thực hiện chương trình thí điểm
tại huyện Thới Lai từ năm 2009 đến năm 2011.
4. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Để đáp ứng các mục tiêu nghiên cứu của đề tài, các nội dụng chính sẽ
được thực hiện như sau:
− Cơ sở lý luận về đào tạo nghề cho lao động nông thôn.
− Thực trạng và kết quả thực hiện chương trình đào tạo nghề cho lao động
nông thôn tại huyện Thới Lai.
− Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động Nông nghiệp
nông thôn tại huyện Thới Lai.
4
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Đào tạo nghề và vai trò đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở
nước ta
Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự nghiệp của Đảng, Nhà
nước, của các cấp các ngành và toàn xã hội nhằm nâng cao chất lượng lao
động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông
nghiệp, nông thôn. Nhà nước tăng cường đầu tư để phát triển đào tạo nghề
cho lao động nông thôn, có chính sách bảo đảm thực hiện công bằng xã hội về
cơ hội học nghề đối với lao động nông thôn, khuyến khích, huy động và tạo
điều kiện để toàn xã hội tham gia đào tạo nghề cho lao động nông thôn.
Vai trò đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở nước ta:

số công việc nhất định. Theo tài liệu của bộ Lao động - Thương binh - Xã hội
xuất bản năm 2002 thì đào tạo nghề là hoạt động nhằm trang bị cho người lao
động những kiến thức, kỹ năng và thái độ lao động cần thiết để người lao
động sau khi hoàn thành khóa học, học viên học được một nghề trong xã hội.
 Nghề
Nghề là một dạng xác định của hoạt động trong hệ thống phân công lao
động của xã hội, là toàn bộ kiến thức (hiểu biết) và kỹ năng mà một người lao
động cần có để thực hiện các hoạt động xã hội nhất định trong một lĩnh vực
lao động nhất định[2].
 Khái niệm việc làm
6
Mọi hoạt động lao động tạo ra thu nhập không bị pháp luật ngăn cấm
gọi là việc làm. Các hoạt động được xác định là việc làm bao gồm:
- Làm các công việc được trả công dưới dạng bằng tiền hoặc hiện vật.
- Những công việc tự làm để thu lợi nhuận cho bản thân hoặc tạo thu
nhập cho gia đình mình, nhưng không được trả công (bằng tiền hoặc hiện
vật) cho công việc đó.
 Lao động
Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, tạo ra của cải vật
chất và các giá trị tinh thần của xã hội. Lao động có năng suất, chất lượng và
hiệu quả cao là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước.
− Lao động đang làm việc: là những người đang có việc làm để tạo ra thu
nhập, thời gian làm việc chiếm nhiều thời gian nhất trong các công việc
mà người đó tham gia. Lao động đang làm việc không giới hạn trong độ
tuổi lao động mà bao gồm những người ngoài độ tuổi đang tham gia lao
động.
− Lao động trong độ tuổi: là những lao động trong độ tuổi theo qui định của
Nhà nước có nghĩa vụ và quyền lợi đem sức lao động của mình làm việc
cho xã hội. Theo qui định của luật lao động hiện hành, độ tuổi lao động
tính từ 15 đến hết 60 tuổi đối với nam và từ 15 đến hết 55 đối với nữ, tính

 Khu vực kinh tế
Khu vực kinh tế thuộc hệ thống tài khoản quốc gia là sự phân chia ngành kinh
tế thành 3 nhóm ngành, trong đó:
- Khu vực I: nông, lâm nghiệp và thuỷ sản, gồm các ngành nông nghiệp, lâm
nghiệp và thuỷ sản.
8
- Khu vực II: công nghiệp và xây dựng, gồm các ngành công nghiệp mỏ và
khai khoáng; công nghiệp chế biến; sản xuất và cung cấp điện, ga khí đốt;
xây dựng.
- Khu vực III: dịch vụ gồm các ngành ngoài hai khu vực I và II.
1.2. THỰC TIỄN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ĐÀO TẠO NGHỀ
1.2.1. Thực trạng đào tạo nghề của một số quốc gia
• Tại trung quốc:
Vấn đề phát triển nguồn nhân lực cho nông thôn đặc biệt được quan
tâm tại Trung Quốc. Từ 1998 Trung Quốc đã nhận định rằng “Lối ra căn bản
của nông nghiệp là ở khoa học, kỹ thuật và giáo dục”, từ đó “chuyển hướng
tăng trưởng kinh tế nông nghiệp và nông thôn sang quỹ đạo dựa vào tiến bộ
khoa học kỹ thuật và nâng cao tố chất của người lao động” tăng cường đào
tạo nghề mới cho nông dân để tạo điều kiện chuyển dịch lao động nông thôn
sang lĩnh vực phi nông nghiệp. Nhà nước tạo mọi điều kiện về giáo dục và
giáo dục từ xa cho vùng nông thôn xa xôi, hẻo lánh.
Tại Trung Quốc, trường dạy nghề cấp hai không chỉ cung cấp cho xã
hội những công nhân lành nghề mà họ còn được đào tạo thêm kiến thức về
văn hóa để có thể thích nghi với các khu chế xuất, khu công nghiệp. Với việc
học nghề kéo dài 2-3 năm, giáo dục hướng nghiệp cấp ba ở Trung Quốc chủ
yếu tuyển sinh những học viên đã từng tốt nghiệp các trường dạy nghề cấp 2.
Hiện tại, việc dạy nghề ở Trung Quốc do các Bộ Giáo dục và Lao động quản
lý, nhưng các doanh nghiệp được khuyến khích “đào tạo nghề” cho chính
công nhân của mình.
• Tại Hàn Quốc:

10
doanh nghiệp khu vực tư nhân đóng góp cho phát triển đào tạo nghề. Các
doanh nghiệp tư nhân phải dành chi phí cho dạy nghề trong doanh nghiệp; (3)
Chính sách dạy nghề ở Hàn Quốc được luật hoá. Hàn Quốc thi hành các chính
sách khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tích cực đầu tư vốn cho phát
triển đào tạo nghề.[12]
• Tại Thái Lan
Tại Thái Lan, chính sách huy động vốn để phát triển đào tạo nghề nằm
trong chính sách phát triển nguồn nhân lực của đất nước, thể hiện rõ vai trò
chủ đạo của chính phủ, đồng thời có sự hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước và
khu vực tư nhân. Đây là đặc trưng nổi bật của huy động vốn phát
triển đào tạo nghề ở Thái Lan.
• Tại Malaysia:
Malaysia, huy động vốn để phát triển nguồn nhân lực có đặc trưng là sự
kết hợp chặt chẽ giữa Chính phủ và khu vực tư nhân được thực hiện trên cơ
sở của hệ thống chính sách được luật hoá.
Đạo luật phát triển nguồn nhân lực được Quốc hội thông qua vào năm
1992 là công cụ quan trọng để tập trung các nguồn vốn phát triển nguồn nhân
lực.
1.2.2. Lao động và đào tạo nghề trong nước
Việt Nam có 61,3 triệu người chiếm 72,9% dân số cả nước, lao động
nông thôn chiếm 75,4% tổng số lao động cả nước (tương đương 33.6 triệu
người), chính vì thế luồng di cư lớn lao động nông thôn ra thành thị tìm việc,
tạo sức ép việc làm cho khu vực đô thị. Tuy nhiên, lao động cả nước tập trung
chủ yếu trong ngành nông nghiệp, nơi có năng suất lao động thấp nhất và
cũng là nơi quỹ đất canh tác đang ngày càng bị thu hẹp và giảm dần do quá
trình đô thị hóa và công nghiệp hóa. Thu nhập của lao động nông nghiệp vì
11
thế mà thấp và thất thường bởi tính thời vụ và rủi ro cao. Đây chính là lý do
khiến tỷ lệ nghèo tập trung chủ yếu ở khu vực nông thôn.

trường lao động được điều chỉnh để tạo điều kiện cho sự dịch chuyển
này.
(3)Các chính sách về an sinh xã hội đã hình thành và phát triển, nhiều
chính sách xã hội đã được thực hiện có hiệu quả.
(4)Số lượng lao động Việt Nam nhiều, hầu hết là lao động trẻ, có trình độ
văn hoá khá, tiếp thu nhanh.
 Về thách thức và khó khăn
(1)Nhận thức của một bộ phận người lao động và người sử dụng lao động,
trong các doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức về hội nhập kinh tế quốc tế
còn hạn chế.
(2)Pháp luật lao động có phạm vi điều chỉnh hẹp và tính cưỡng chế thi
hành chưa cao. Các hoạt động dịch vụ liên quan đến lĩnh vực lao động
và thị trường lao động mới hình thành. Quy mô thị trường lao động còn
hạn chế, chưa tương xứng với sự phát triển.
(3)Di chuyển lao động sẽ rất lớn, từ nông thôn ra thành thị và khu công
nghiệp tập trung, di chuyển lao động trong và ngoài nước.
(4)Trình độ chuyên môn, tay nghề của người lao động thấp, ý thức, tác
phong, thái độ làm việc, chấp hành pháp luật của người lao động chưa
cao.
Chất lượng nguồn nhân lực ở ĐBSCL thấp, có trình độ thấp hơn mức
trung bình cả nước và các vùng trong nước. Nguồn nhân lực phục vụ cho các
doanh nghiệp hiện nay ở ĐBSCL chủ yếu là nguồn lao động phổ thông, còn
thiếu và yếu so với nhu cầu thị trường lao động; để đáp ứng nhu cầu lao động
13
của các doanh nghiệp ngày càng cao về chất lượng, cần có chiến lược phát
triển nguồn lực trong đó ưu tiên phát triển trình độ chuyên môn, tay nghề và
cơ cấu lao động hợp lý.
Chất lượng lao động, tuyển dụng và sử dụng lao động lao động hợp lý
là yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp
vừa và nhỏ ở ĐBSCL.

trình làm việc và sinh sống tại đất khách quê người, người lao động di cư gặp
rất nhiều khó khăn: trình độ học vấn thấp, chưa được đào tạo nghề, không
nhận được thông tin việc làm từ địa phương, khó khăn về hộ khẩu liên quan
đến nhà ở, thời gian và chi phí di cư… đã làm hạn chế thu nhập cũng như
tương lai của lao động di cư. Tệ hơn khi có vài trường hợp người di cư không
tìm được việc làm nơi di cư và phải quay trở về địa phương. Do vậy, cần phải
có những chính sách hỗ trợ kịp thời giúp cho người lao động di cư an cư lạc
nghiệp.[14]
Võ Thanh Dũng (2007), Thực trạng chuyển dịch cơ cấu lao động tại
thành phố Cần Thơ, trường hợp nghiên cứu ở quận Ô Môn, Qua kết quả cho
thấy rằng: (i) chuyển dịch lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ
còn gặp nhiều khó khăn do chất lượng lao động còn thấp, chưa đáp ứng được
yêu cầu chuyển dịch kinh tế; (ii) mặc dù chất lượng lao động đã có những
chuyển biến tích cực như: trình độ học vấn, chuyên môn trong giai đoạn
2000-2005 được nâng lên nhưng không đáng kể, lao động không có trình độ
chuyên môn chiếm tỉ lệ khá cao (khoảng 76%); (iii) tốc độ chuyển dịch cơ cấu
lao động không tương xứng với tốc độ chuyển dịch cơ cấu GTSX, xu hướng
này sẽ còn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Bản thân lực lượng lao động
nông thôn chưa đáp ứng được đòi hỏi về lao động phi nông nghiệp của các
15
ngành; (iv) các yếu tố về trình độ giáo dục, giới tính, tuổi lao động; yếu tố đất
đai; mức độ công nghiệp hoá, đô thị hoá, tác động rất lớn đến quá trình
chuyển dịch lao động, và thu nhập vùng nghiên cứu.[6]
Võ Tòng Xuân và ctv (2004): nhiều gia đình không chú trọng đầu tư
cho việc giáo dục và đào tạo của con em mình, một phần là do hệ thống giáo
dục hiện hành không đáp ứng được nhu cầu của họ về nội dung kiến thức
cũng như phương pháp giảng dạy, phần khác là do chi phí cơ hội cho con đến
trường cao.[22]
Tác động của WTO đối với việc làm tại Việt Nam, theo Viện Nghiên
cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, 2006 nhận định như sau:

còn hạn chế. Việc triển khai thực hiện xã hội hoá dạy nghề còn chậm, mức độ
phát triển xã hội hoá không đồng đều giữa các vùng, các địa phương.
Cơ sở dạy nghề ngoài công lập còn nhỏ bé, cơ sở vật chất, trang thiết bị
học nghề và dạy nghề còn đơn sơ và nghèo nàn, đội ngũ cán bộ, giáo viên
thiếu về số lượng, hạn chế về trình độ kỹ thuật và nghiệp vụ sư phạm.
Các cơ sở đào tạo chưa đảm bảo được tỷ lệ giáo viên/học viên theo quy
định, đồng thời trình độ chuyên môn đội ngũ giáo viên của các cơ sở đào tạo
còn thấp với phần lớn đạt trình độ cao đẳng trở xuống và còn tới gần 10% ở
trình độ sơ cấp.
Công tác phát triển nội dung, chương trình đào tạo, ngành nghề đào tạo
được các cơ sở quan tâm nhưng việc căn cứ dựa vào nhu cầu thực tiễn về lao
động ở nông thôn còn hạn chế do việc nghiên cứu nhu cầu làm căn cứ xây
dựng nội dung, chương trình đào tạo chủ yếu dựa trên đánh giá cảm tính, chủ
quan.
1.2.3. Một số chính sách liên quan đến đào tạo nghề ở Việt nam
17
1.2.3.1 Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 18 tháng 3 năm 2002 của Ban
Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ
thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn”, 02 trong số 05 nhiệm vụ trọng tâm
mà Nghị quyết đề ra là: nâng cao hiệu lực của chính quyền cơ sở; xây dựng đội
ngũ chính quyền cơ sở.
1.2.3.2 Nghị quyết số 26/NQ-TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 Ban Chấp
hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân và nông thôn; một
trong những nhiệm vụ và giải pháp quan trọng của Nghị quyết là: “Hình thành
Chương trình mục tiêu quốc gia về đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực,
đảm bảo hàng năm đào tạo khoảng 01 triệu lao động nông thôn. Thực hiện tốt
việc xã hội hóa công tác đào tạo nghề, đến năm 2020 lao động nông nghiệp
còn khoảng dưới 30% lao động xã hội; tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo
đạt trên 50%”.
1.2.3.3 Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28 tháng 10 năm 2008 của