Chính sách định cư của Canada (từ 1867 đến
nay) quá trình phát triển và vấn đề đặt ra Trần Quốc Hoàn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Quan hệ quốc tế: 60 31 02 06
Người hướng dẫn : GS.TS. Trần Thị Vinh
Năm bảo vệ: 2014
108 tr .

Abstract. Luận văn là công trình nghiên cứu có hệ thống chuyên về chính sách nhập
cư của Canada, làm rõ quá trình hình thành và thực thi qua các thời kỳ lịch sửtừ năm
1867 đến nay, qua đó thấy được những tác động đối với sự phát triển của Canada cũng
như những vấn đề đang tồn tại trở thành thách thức cho cộng đồng người nhập cư nói
chung trong đó có người Việt nhập cư nói riêng và chính phủ Canada.Cái mới của luận
văn này ở chỗ được tập trung nghiên cứu và làm rõ vấn đề mà chưa một tài liệu nghiên
cứu nào viết một cách chuyên sâu và có hệ thống về chính sách nhập cư của Canada từ
góc độ người Việt Nam, trong đó có đề cập đến cả vấn đề người Việt Nam nhập cư
vào Canada từ trước đến nay và vai trò của cộng đồng người Việt nhập cư đang sinh
sống và đóng góp vào sự phát triển kinh tế văn hóa xã hội tại Canada.
Keywords.Quan hệ quốc tế; Canađa; Chính sách định cư
Content.
1. Lý do chọn đề tài
Trải qua hơn 140 năm, kể từ khi Canada tuyên bố độc lập, hàng triệu người
nhập cư từ trên 150 quốc gia thuộc các châu lục khác nhau đã tạo dựng nên hình ảnh
Canada ngày hôm nay - một đất nướcnổi bật vớisự đa dạng vềvăn hóa, sựbình đẳng và
môi trường làm việc thân thiện. Điều đó đã được minh chứng bằng Luật Chủ nghĩa đa
văn hóa Canada “The Canadian Multiculturalism Act” và những khẳng địnhtrong Hiến

vào Canada mạnh hơn đến từ Anh, Scotland, Ailen sau đó là Mỹ, Châu Á và các nước
da màu khác.Sang thế kỷ 20 kéo dài đến trước năm 1961, số lượng người đến Canada
chủ yếu đến từ các nước Châu Âu, sau đó là từ Mỹ, Châu Phi.Từ năm 1961 đến năm
1991, số lượng người nhập cư được mở rộng đến từ những vùng mới như Caribe, Châu
Đại dương,Châu Phi, Trung Đông và Trung Nam Mỹ và đến nay số lượng người nhập
cư vào Canada vẫn không ngừng tăng lên.
Chính sách nhập cư và định cư của Canada đã góp phần không nhỏ trong việc
tạo dựng xã hội Canada đa sắc tộc, thịnh vượng trong suốt chiều dài lịch sử phát triển
đất nước.Chính vì vậy, việc tìm hiểu chính sách nhập cư, định cư của Canada và tác
động của nhập cư đối với kinh tế, xã hội Canada mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn
quan trọng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự chuyển dịch của thị trường lao động
trên thế giới, việc nghiên cứu, làm rõ những kinh nghiệm của Canada trong chính sách
nhập cư và định cư có tầm quan trọng đặc biệt đối với các quốc gia, trong đó có Việt
Nam.
Việt Nam là một đất nước đang phát triển,diện tích không lớn nhưng dân số
đông, thu nhập bình quân trên đầu người còn thấp, tỉ lệ dân số trẻ chiếm 2/3 tổng dân
số. Trong bối cảnh toàn cầu với sự dịch chuyển lao động mang tính toàn cầu và phân
công lao động mang tính quốc tế,việctìm hiểuchính sách nhập cư của Canada,những
kiến thức, tiêu chuẩn, kinh nghiệm Canada khi người Việt sang Canada sinh sống,
định cư, làm việc cũng như tìm hiểu cuộc sống cộng đồng người Việt tại Canada và
những đóng góp của cộng đồng người Việt tại Canada vào sự phát triển kinh tế Canada
là điều cần thiết.
Về mặt khoa học, có thể thấy việc nghiên cứu về Canada còn là một lĩnh vực
chưa được quan tâm nhiềuở Việt Nam. Đặc biệt là việc nghiên cứu về chính sách nhập
cư và vai trò của các cộng đồng nhập cư trong sự phát triển kinh tế, chính trị xã hội
Canada còn là một khoảng trống. Chính vì vậy, chúng tôi đã lựa chọn đề tài: “Chính
sách định cư của Canada (từ 1867 đến nay): Quá trình phát triển và vấn đề đặt ra” làm
đề tài luận văn thạc sỹ của mình nhằm góp một phần nhỏ bé bổ sung vào các nghiên
cứu về Canada.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Bài viết "Canadian Immigration Policy and the “Foreign” Navy, 1896-1914
(Chính sách nhập cư của Canada và Hải quân “nước ngoài”, 1896-1914), tác giả
Donald Avery thuộc trường Đại Học Western Ontario (ngày 26 tháng 9 năm 2010)có
đề cập đến hai nhân tố quyết định đến sự tăng trưởng kinh tế của Canada giai đoạn
1869-1914 là sự mở rộng hệ thống đường xe lửa và dòng người nhập cư vào Canada.
Ngành Công – Nông nghiệp tăng trưởng thúc đẩy nhu cầu lao động tăng kéo theo việc
Chính phủ thực hiện chính sách nhập cư theo hướng mở cửa, cho phép nhập cư cả lực
lượng có tay nghề lẫn không có tay nghề. Tuy nhiên, bài viết chỉ nêu lên được tính kết
nối của sự phát triển ngành đường sắt với nhu cầu lao động nhập cư cấp thiết mà
không thể hiện rõ các mục tiêu tổng thể của chính sách nhập cư.
Bài viết“Policy: The Case of Canadian Medical Inspection, 1900 – 1920”
(Chính sách: Trường hợp Thanh tra y tế Canada, 1900 – 1920), tác giả Alan Sears
(1990) có nội dung giới thiệu về quy định nhập cư được xem là một trong những công
cụ chính sách xã hội chủ yếu của chính quyền.Quản lý nhập cư và các chương trình xã
hội là cácphương tiện quan trọng nhất quy định mức độ và đặc tính dân số quốc
gia.Tuy nhiên, bài viết này là nghiên cứu đơn lẻ, hướng về các chương trình xã hội và
chưa toát lên được tính kế thừa và phát triển của chính sách nhập cư.
Trong cuốn “Continuity and Change in Canada’s unemployment – immigration
linkage, 1946-1993” (Tính liên tục và sự thay đổi trong việc kết nốigiữa nhập cư và
thất nghiệp của Canada, 1946-1993), tác giả John W.P.Veugelers, Thomas R. Klassen
(1994) miêu tả nguyên nhân bắt nguồn từ năm 1946-1976 về tình trạng thất nghiệp
tăng cao theo đó đã tác động đến số lượng người nhập cư vào Canada và dẫn đến việc
thực thi Luật nhập cư 1976 đã làm ảnh hưởng xấu đến tình trạng nhập cư. Luật nhập
cư quy định xem xét nhập cư theovùng địa lý và theo điều kiện nhu cầu thị trường lao
động. Tài liệu chỉ ra được vấn đề sốngười nhập cư không có việc làm tăng mạnh sau
năm 1978.
Trong bài viết với tiêu đề: “Canadian Immigration and Ethic History in the
1970 and 1980” (Nhập cư Canada và Lịch sử dân tộc những năm 1970 và 1980), tác
giả Howard Palmer thuộc Đại học Calgary (1981) đã nêu tóm tắt tài liệu về lịch sử
chủng tộc và nhập cư vào Canada trong những thập kỷ 1970 và 1980 theo các tài liệu

Trong chuyên khảo: “The Benefits of Immigrants to Canada: Evidence on Tax
and Public Services” (Lợiích của người nhập cư vào Canada: Bằng chứng về thuế và
dịch vụ công), tác giả Ather H.Akbari (1989) thuộc khoa kinh tế, trường Đại học Saint
Mary có đề cập đến vấn đề tác động của số dân nhập cư vào đất nước sở tại, cũng như
các vấn đề giao thoa văn hóa giữa các cộng đồng dân nhập cư. Tuy nhiên, chuyên khảo
này không nói về diễn biến và quá trình phát triển của chính sách nhập cư.
Trong cuốn sách: “Ethnic Pluralism under Siege: Popular and Partisan
Opposition to Multiculturalism”, 1992(Chủ nghĩađa dân tộc trong sự bủa vây: Nhân
dân và những ngườiủng hộ phe đối lập chủ nghĩađa văn hóa, 1992),nhómtác giả
Yasmeen Abu-Laban thuộc khoa Khoa học chính trị và tác giả Daiva Stasiulis thuộc
khoa Xã hội học và Nhân chủng học,trường Đại học Carleton có đề cập về vấn đề nhập
cư trong sự đa dạng các chủng tộc và tính đa dạng văn hóa. Tuy nhiên, tài liệu này chỉ
nhìn nhận và xem xét ở góc độ hẹp là đưa ra các thống kê và đánh giá một số vấn đề về
nhập cư và liên quan nhập cư mà không đề cập đến những bước thay đổi và quá trình
phát triển của chính sách nhập cư theo từng giai đoạn.
Nhìn chung các tài liệu nêu trên chỉ tập trung vào một số vấn đề riêng lẻ hoặc
một vài giai đoạn của chính sách nhập cư của Canada. Các công trìnhđã công bố chưa
phân tích một cách có hệ thống và chuyên sâu chính sách nhập cư của Canada từ năm
1867 đến nay, đặc biệt là chưa có tài liệu nào đề cập đến quá trình hìnhthành, phát
triển cộng đồng người Việtở Canada và vai trò của cộng đồng người Việt trong quá
trình phát triển của Canada.
3. Mục đích nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu làm rõ:
a) Quá trình hình thành và thực thi chính sách nhập cư và định cư của Canada từ khi
Liên bang Canada ra đời 1867 đến nay.
b) Những tác động của chính sách nhập cư và định cư đối với sự phát triển của
Canada.
c) Những vấn đề đặt ra của chính sách nhập cư và định cư của Canada đối với cộng
đồng người nhập cư nóichung và đối với cộng đồng người Việt nói riêng.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu

6. Nguồn tài liệu
Để hoàn thành đề tài này, những nguồn tài liệu chủ yếu được sử dụng bao gồm:
- Nguồn tài liệu gốc của các cơ quan chức năng của Canada như Bộ ngoại
giao Canada, Bộ di trú Canada và Chính phủ Canada;
- Các bài phân tích, các bài báo, chuyên khảo của các cơ quan điều tra xã hội
học, nhân khẩu học của Canada và các nhà nghiên cứu;
- Các trang web, các bài báo, các sách, các bài nghiên cứu của các cơ quan
chức năng, của các cá nhân tại Việt Nam.
7. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được thực hiện trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng
Hồ chí Minh, chủ nghĩa duy vật lịch sử về phương pháp luận của phép duy vật biện
chứng.
Phương pháp chủ yếu được sử dụng trong quá trình nghiên cứu là phương pháp
nghiên cứu quan hệ quốc tế. Bên cạnhđó, tác giả sử dụngcác phương pháp lô gíc
nghiên cứu chuyên ngành khác như: phương pháp nghiên cứu lịch sử, phương pháp
thống kê, tổng hợp, so sánh … làm rõ sự khác nhau trong các giải pháp của chính sách
nhập cư qua các thời kỳvà sự ảnh hưởng của chính sách nhập cư đối với kinh tế xã hội
Canada.
8. Đóng góp của đề tài
- Điểm mới của luận văn này là việc tác giả đã tập trung nghiên cứu và làm rõ vấn đề
mà chưa một tài liệu nào viết một cách chuyên sâu và hệ thống, trong đó có đề cập
đến cả vấn đề người Việt Nam nhập cư vào Canada từ trước đến nay và vai trò của
cộng đồng người Việt nhập cư đang sinh sống tại Canada.
- Luận văn là công trình nghiên cứu đầu tiên có hệ thống từ góc độ người Việt Nam
tìm hiểu về chính sách nhập cư, định cư của Canada. Luận văn phân tích quá trình
phát triển và thực thi chính sách nhập cư, định cư của Canada, làm rõ những tác
động của chính sách nhập cư, định cư đối với cộng đồng người nhập cư nói chung
và người Việt nhập cư nói riêng với những đóng góp của họ vào nền kinh tế
Canada. Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, tài liệu giảng dạy, tài
liệu tham khảo về Canada nói chung và về chính sách nhập cư, định cư của Canada

3.2. Những vấn đề tồn tại và thách thức
3.3. Một số nét so sánh trong chính sách nhập cư giữa Mỹ và Canada
3.4. Chính sách nhập cư, định cư và Cộng đồng người Việt ở Canada
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tài liệu tiếng Việt
1. Ban Quan hệ quốc tế - Phòng Thương mại& Công nghiệp Việt Nam (VCCI)
(2013), Hồ sơ thị trường Canada, tr. 4
2. Phòng Nghiên cứu Thị trường - Cục Xúc tiến Thương mại (2010), Hồ sơ thị
trường Canada, tr.11
Tài liệu tiếng Anh
3. Bridget Anderson, Matthew J. Gibney, Emanuela Paoletti (1987), The Social,
Political and Historical Contours of Deportation(Immigrants and Minorities,
Politics and Policy), Springer, pg.94
4. Christopher G. Anderson, Ninette Kelley, Michael Trebilcock (2001), The
Making of the Mosaic: A History of Canadian Immigration Policy, Journal
of Canadian Studies, Vol. 3, No.1
5. Christopher G.Anderson (2001), A Nation of Immigrants: Past, Present, and
Future, Journal of Canadian Studies, Vol. 36, No. 1
6. Christopher G. Anderson, LeoDriedger, Shiva S. Halli (2001), Immigrant
Canada: Demographic, Economic & Social Challenges, Journal of
Canadian Studies, Vol. 36, No. 1
7. Roderic Beauiot (2003),Effect of Immigration on the Canadian Population:
Replacement Migration?, University of Western Ontario - Population
Studies Centre, pg.2-5
8. Monica Boyd, Michael Vickers(2000), 100 years of immigration in Canada,
Canadian Social Trend, Statistics Canada, Catalogue No. 11-008, pg.5
9. Monica Boyd (2005), Immigration, Internal Migration and the Distribution of
Canada’s Population,pg.1-4
10. AgnesCalliste (1993), Race, Gender and Canadian Immigration Policy: Blacks

Concern, University of Toronto Press, pg.125
24. Freda Hawkins (1988), Critical Years in Immigration: Canada and Australia
Compared, McGill - Queen's University Press, pg.342-378
25. AndrewHeisz (2006), Canada’s Global Cities: Socio-economic Conditions in
Montréal, Toronto, and Vancouver, Statistics Canada, No. 89
26. DirkHoerder, Christopher G. Anderson,(2001), Creating Societies: Immigrant
Lives in Canada, Journal of Canadian Studies, Vol. 36, No. 1
27. Valerie Knowles (1992), Strangers at Our Gates: Canadian Immigration and
Immigration Policy 1540-2006, Dundurn Press Ltd, pg.64-80
28. Abu Laban, Sharon McIrvin Li (1998), Canadian Immigration and Immigrant
Adaptation at the Millennium, Canadian Ethnic Studies Journal, Vol. 30, No.
3
29. Stephen Nairne D.Lindsay (2001), Psychology : The Adaptive Mind - First
Canadian Edition, Nelson Thomson Learning, pg.11-12
30. Lindsay Lowell& Allan Findley (2001), Migration of Highly Skilled Persons
from Developing Countries: Impacts and Policy Responses, Synthesis
Report, International Labor Office and DFID, pg. 15
31. RebeccaMancuso (2010), For Purity or Prosperity: Competing Nationalist
Visions and Canadian Immigration Policy, 1919-30, British Journal of
Canadian Studies, Vol. 23, No. 1
32. Paul Martin (1943), “Canada’s Immigration Policy”, University of Toronto
Quarterly, pg. 196-206
33. Eytan Meyers (2000), International Migration Review, Wiley Online Library,
Vol. 34, No. 4, pg. 1245-1282
34. Michalowski (1993), Redefining the Concept of Immigration to Canada,
Canadian Studies in Population, Vol.20, pg. 59-84
35. J. G. Reitz, Raymond Breton (1994), The Illusion of Difference: Realities of
Ethnicity in Canada and the United, States, C.D. Howe Institute
36. A. H. Richmond, (1967), Postwar Immigrants in Canada, University of
Toronto Press

Two Centuries, American Review of Canadian Studies, Vol. 35, No. 2
Các trang web
49. />canada/gioi-thieu-chung-ve-canada.html
50. />thuong-mai-va-dau-tu.html
51.
53824?b_start:int=30
52.
53.
54.
55. />5/201330.vnp
56. />tre/210054.vnp
57.
58.
59.
60.
61.
62. />#figure1
63. />adianImmigrants1921-1945.html
64. />migrantstoCanada1921-1945.html
65. />wishRefugeesinthe1930.html
66. />o+Canada
67.
68.
69.
70. />pdf