ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ

Khoa Công nghệ thông tin
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔN HỌC(THEO TÍN CHỈ)


 Họ và tên: Nguyễn Hải Châu
 Chức danh, học hàm, học vị: TS
 Thời gian, địa điểm làm việc: Từ 8g đến 16h30g, P305, nhà E3, Khoa
công nghệ thông tin, Đại học công nghệ, ĐHQGHN, 144 Đường Xuân Thuỷ,
Cầu Giấy, Hà Nội.
 Địa chỉ liên hệ: P305, nhà E3, Khoa công nghệ thông tin,
trường Đại học công nghệ, ĐHQGHN, 144 Đường Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà
Nội
 Điện thoại: 7547813 Email:
 Các hướng nghiên cứu chính: Tính toán song song, các phương pháp lập
luận mờ.
Thông tin về các giảng viên khác
 PGS TS Hà Quang Thụy, Khoa CNTT, E3, ĐHCN, ĐHQGHN, 144, Xuân
Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 7547813, Email:
.
 ThS Lê Hồng Hải, Khoa CNTT, E3, ĐHCN, ĐHQGHN, 144, Xuân Thuỷ,
Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 7547813, Email:
.
 ThS. Nguyễn Cẩm Tú, Khoa CNTT, E3, ĐHCN, ĐHQGHN, 144, Xuân
Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 7547813, Email:
2. Thông tin chung về môn học
 Tên môn học: Nguyên lý hệ điều hành
 Mã môn học:
 Số tín chỉ: 02
 Môn học: - Bắt buộc: 
- Lựa chọn: 
 Các môn học tiên quyết: Kiến trúc máy tính, ngôn ngữ lập trình C/C++.
 Các môn học kế tiếp:
 Các yêu cầu đối với môn học (nếu có):
 Giờ tín chỉ đối với các hoạt động:

1.1.5. Các hệ máy tính cá nhân
1.1.6. Các hệ song song, các hệ phân tán, các hệ thời gian thực
1.2. Cấu trúc hệ điều hành
1.2.1. Các thành phần hệ thống
1.2.2. Các dịch vụ của hệ điều hành
1.2.3. Các lời gọi hệ thống
1.2.4. Các chương trình hệ thống
1.2.5. Cấu trúc hệ thống
1.2.6. Cài đặt và thiết kế hệ thống
Chương 2. Quản lý tiến trình
2.1. Tiến trình
2.1.1. Khái niệm về tiến trình
2.1.2. Lập lịch tiến trình
2.1.3. Các thao tác trên tiến trình
2.1.4. Hiệp tác giữa các tiến trình
2.1.5. Luồng
2.1.6. Truyền thông giữa các tiến trình
2.2. Lập lịch CPU
2.2.1. Các khái niệm cơ sở

5
2.2.2. Các tiêu chí lập lịch
2.2.3. Các thuật toán lập lịch
2.2.4. Đánh giá thuật toán
2.3. Đồng bộ hóa tiến trình
2.3.1. Cơ sở
2.3.2. Bài toán Critical-Section
2.3.3. Cờ hiệu (Semaphore)
2.3.4. Các bài toán cổ điển trong việc đồng bộ hóa
2.3.5. Các vùng critical


6
3.3.1. Khái niệm tệp
3.3.2. Các phương pháp truy cập
3.3.3. Cấu trúc thư mục
3.3.4. Bảo vệ
3.3.5. Tính nhất quán về ngữ nghĩa
3.4. Cài đặt hệ thống tệp
3.4.1. Cấu trúc hệ thống tệp
3.4.2. Các phương pháp cấp phát
3.4.3. Quản lý không gian rỗi
3.4.4. Cài đặt thư mục
3.4.5. Hiệu quả và hiệu năng
3.4.6. Khôi phục
Chương 4. Hệ vào ra
4.1. Hệ vào ra
4.1.1. Tổng quan
4.1.2. Vào ra phần cứng
4.1.3. Giao diện lập trình vào ra
4.1.4. Hệ vào ra của nhân
4.1.5. Chuyển đổi yêu cầu vào ra thành các thao tác phần cứng
4.1.6. Hiệu năng
4.2. Cấu trúc lưu trữ phụ
4.2.1. Cấu trúc đĩa
4.2.2. Lập lịch đĩa
4.2.3. Quản lý đĩa
4.2.4. Quản lý không gian swap
4.2.5. Độ tin cậy của đĩa
4.2.6. Cài đặt hệ lưu trữ ổn định
4.2.7. Các thiết bị lưu trữ thứ ba: Các công việc của hệ điều hành và vấn đề

[3] William Stallings, Operating Systems: Internals and Design Principles 5
th

edition, Prentice-Hall, 2005.
[4] Andrew S. Tanenbaum, Modern Operating Systems, 2
nd
edition, Prentice-Hall,
2001.
[5] Andrew S. Tanenbaum, Albert S Woodhull, Operating Systems: Design and
Implementation, 3
rd
edition, Prentice-Hall. 2006.
[6] Robert Love, Linux Kernel Development, Sams Publishing, 2003.
[7] Daniel P. Bovet, Marco Cesati, Understanding Linux Kernel, 2
nd
edition,
O'Reilly & Associates, 2002.
[8] W. Richard Stevens, Advanced Programming in the UNIX Environment,
Addison-Wesley, 1992.

7. Hình thức tổ chức dạy học
7.1. Lịch trình chung
Nội dung (ND)
Hình thức tổ chức dạy học môn học
Tổng

Lên lớp Thực
hành, thí
nghiệm,
điền dã
0.5

2.08
ND 3: Lập lịch CPU 1.5

0.0
0.5

2.0

ND 4: Đồng bộ hóa tiến trình 3.0

0.0
1.0

4.0

ND 5: Bế tắc 3.0


0.0
0.0

0.5

ND 9: Giao diện hệ thống tệp 1.5

0.0
0.5

2.0

ND10: Cài đặt hệ thống tệp 1.5

0.0
0.5

2.0

ND11: Hệ vào ra 1.5


Cộng 24

0
6

307.2. Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể
Nội dung 1, tuần 1: Tổng quan về hệ điều hành và cấu trúc của hệ điều hành
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết Từ
đến
Tại GĐ2
- Tổng quan về hệ
điều hành
- Cấu trúc của hệ
điều hành, các
chiến lược thiết kế
- Các dịch vụ do
hệ điều hành cung

Hình thức tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết Từ
đến
Tại GĐ2
Khái niệm về tiến
trình, sự khác
nhau của tiến trình
và chương trình
Lập lịch, các thao
tác, hiệp tác,
truyền thông giữa
các tiến trình
Luồng
Thử nghiệm trên
một hệ điều hành
cụ thể UNIX hoặc
Windows để có
khái niệm trực
quan về tiến trình.

Bài tập Từ
đến
Tại GĐ2

chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết Từ Các khái niệm cơ
sở về lập lịch, các
Tìm các ví dụ về
xếp hàng trong 10

đến
Tại GĐ2
tiêu chí và thuật
toán lập lịch.
Cách đánh giá các
thuật toán lập lịch.

đời sống hàng
ngày, liên hệ với
các thuật toán lập
lịch đơn giản.
Bài tập Từ
đến
Tại GĐ2
Làm bài tập để
nắm vững khái
niệm lập lịch, tính
thời gian chờ
trung bình, thời

Tại GĐ2
Tìm hiểu về cơ sở
đồng bộ hóa, các
khái niệm miền
găng, đoạn mã tới
hạn, semaphore,
monitor và các
giao tác nguyên tố
Thử nghiệm một
số ví dụ về đồng
bộ hóa trước khi
học lý thuyết trên
lớp để dễ hiểu bài
hơn.

Bài tập Từ
đến
Tại GĐ2
Giải được một số
bài tập cơ bản về
đồng bộ hóa

Thảo luận Từ
đến
Tại GĐ2

Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …

Tự học, tự nghiên

Tại GĐ2
Giới thiệu về bế
tắc, cách phương
pháp phòng tránh
và giải quyết bế
tắc.
Đây là nội dung
khó, sinh viên cần
đọc tài liệu
(chương
Deadlock, tài liệu
1) trước khi học lý
thuyết.

Bài tập Từ
đến
Tại GĐ2
Thực hiện một số
bài tập cơ bản về
bế tắc và giải
quyết bế tắc.

Thảo luận Từ
đến
Tại GĐ2

Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …

Tự học, tự nghiên

swap, phân trang,
phân đoạn.

Bài tập Từ Tính toán, chuyển
đổi địa chỉ ảo và
Làm được các
bài tập chuyển 12

đến
Tại GĐ2
địa chỉ vật lý. đổi địa chỉ ảo và
logic.
Thảo luận Từ
đến
Tại GĐ2

Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …

Tự học, tự nghiên
cứu
Tại thư
viện, ở nhà
Thử nghiệm bộ
nhớ vật lý và
logic trong một
ứng dụng đơn

đến
Tại GĐ2
-
Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …

Tự học, tự nghiên
cứu
Tại thư
viện, ở nhà
Thử nghiệm bộ
nhớ ảo trong
một ứng dụng
cụ thể. 13

Nội dung 9, tuần 11: Giao diện với hệ thống tệp
Hình thức tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú

niệm tệp trong
UNIX/Linux và
Windows. Nội dung 10, tuần 12: Cài đặt hệ thống tệp
Hình thức tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết Từ
đến
Tại GĐ2
Các phương thức
cài đặt hệ thống tệp:
Cấu trúc, phương
pháp cấp phát và
quản lý không gian
rỗi, cài đặt thư mục,
hiệu quả và hiệu
năng cài đặt.

Bài tập Từ
đến
Tại GĐ2


đến
Tại GĐ2
Tổng quan về vào
ra, hệ vào ra của
nhân hệ điều hành,
API vào ra, hiệu
năng vào ra.

Bài tập Từ
đến
Tại GĐ2

Thảo luận Từ
đến
Tại GĐ2
-
Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …

Tự học, tự nghiên
cứu
Tại thư
viện, ở nhà
Thử nghiệm vào
ra trong một
chương trình
ứng dụng ở các
mức khác nhau.

Thảo luận Từ
đến
Tại GĐ2

Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …

Tự học, tự nghiên
cứu
Tại thư
viện, ở nhà Nội dung 13, tuần 15: Bảo vệ và an ninh, ôn tập cuối môn học
Hình thức tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết Từ
đến
Tại GĐ2
Bảo vệ: miền bảo
vệ, ma trận truy
cập.
An ninh: Xác thực,

virus, hack, mã
hóa, https, SSL.

8. Chính sách đối với môn học và các yêu cầu khác của giảng viên
Yêu cầu và cách thức đánh giá, sự hiện diện trên lớp, mức độ tích cực tham gia các
hoạt động trên lớp, các qui định về thời hạn, chất lượng các bài tập, bài kiểm tra….
 Chuẩn bị tốt các phần được giao tự học.
 Có mặt trên lớp ít nhất là 21/30 giờ học
 Bắt buộc tham dự bài kiểm tra giữa kỳ (điều kiện tham gia thi cuối kỳ).
9. Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học
9.1. Kiểm tra – đánh giá thường xuyên
9.2. Kiểm tra đánh giá định kỳ
Bao gồm các phần sau:
STT Nội dung Trọng số
(%)
Ghi chú
1.

Kiểm tra - đánh giá giữa kỳ 302.

Thi cuối kỳ 70
9.3. Tiêu chí đánh giá các loại bài tập
1. Bài tập về lý thuyết
 Trình bày tốt bản chất vấn đề yêu cầu, có mở rộng: 100% số điểm của bài tập

Theo lịch
chung của
Trường
18

NGÔN NGỮ SQL
1. Thông tin về giảng viên
 Họ và tên: Dư Phương Hạnh
 Chức danh, học hàm, học vị: ThS
 Thời gian, địa điểm làm việc: Từ 8g đến 16h30g, P305, nhà E3, Khoa
CNTT, Đại học công nghệ, ĐHQG, 144 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội.
 Địa chỉ liên hệ: P305, nhà E3, Khoa CNTT, trường Đại
học công nghệ, ĐHQGHN, 144 Đường Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội
 Điện thoại: 7547813
 Email:
 Các hướng nghiên cứu chính: Cơ sở dữ liệu, Khai phá dữ liệu.
Thông tin về các giảng viên khác
 TS Nguyễn Tuệ, Khoa CNTT, E3, ĐHCN, ĐHQGHN, 144, Xuân Thuỷ, Cầu
Giấy, Hà Nội. ĐT: 7547813.
 ThS. Đặng Thanh Hải, Khoa CNTT, E3, ĐHCN, ĐHQGHN, 144, Xuân
Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 7547813.
 ThS. Nguyễn Cẩm Tú, Khoa CNTT, E3, ĐHCN, ĐHQGHN, 144, Xuân
Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 7547813.
2. Thông tin chung về môn học
 Tên môn học: Ngôn ngữ SQL
 Mã môn học:
 Số tín chỉ: 2

 Kỹ thuật kiểm tra ràng buộc trên cơ sở dữ liệu : mô tả các ràng buộc khoá,
ràng buộc giá trị, viết các khẳng định (assertion), các trigger.
 Cách lập trình trong ngôn ngữ SQL: Viết các chương trình con, lập trình
nhúng
 Các giao tác trong SQL
 An ninh cơ sở dữ liệu trong SQL
5. Nội dung chi tiết môn học
Chương 1. SQL cơ bản
1.1. Giới thiệu ngôn ngữ SQL
1.2. Định nghĩa một lược đồ cơ sở dữ liệu quan hệ
1.2.1. Các kiểu dữ liệu
1.2.2. Các khai báo bảng đơn giản
1.2.3. Sửa đổi các lược đồ quan hệ
1.2.4. Các giá trị ngầm định
1.2.5. Các chỉ số
1.2.6. Nhập môn về lựa chọn chỉ số
1.3. Các truy vấn đơn giản trong SQL
1.3.1. Phép chiếu trong SQL
1.3.2. Phép chọn trong SQL
1.3.3. So sánh các xâu
1.3.4. Ngày tháng và thời gian
1.3.5. Các giá trị null và các so sánh bao hàm null
1.3.6. Giá trị logic UNKNOWN
1.3.7. Sắp xếp thứ tự dữ liệu ra
1.3.8. Các hàm thông dụng trong SQL
1.4. Các truy vấn bao gồm nhiều hơn một quan hệ
1.4.1. Tích và nối trong SQL
1.4.2. Làm rõ nghĩa các thuộc tính
1.4.3. Các biến bộ


Chương 2. Các ràng buộc và các trigger
2.1. Khóa và khóa ngoài
2.1.1. Mô tả khóa chính
2.1.2. Các khóa được mô tả với UNIQUE
2.1.3. Làm có hiệu lực các ràng buộc khóa
2.1.4. Mô tả các ràng buộc khóa ngoài
2.1.5. Duy trì toàn vẹn tham chiếu
2.1.6. Làm chậm việc kiểm tra ràng buộc
2.2. Các ràng buộc trên các thuộc tính và các bộ
2.2.1. Các ràng buộc NOT NULL
2.2.2. Các ràng buộc kiểm tra dựa trên các thuộc tính

21

2.2.3. Các ràng buộc kiểm tra dựa trên các bộ
2.3. Sửa đổi các ràng buộc
2.3.1. Đặt tên cho các ràng buộc
2.3.2. Sửa đổi các ràng buộc trên các bảng
2.4. Các ràng buộc mức lược đồ và các trigger
2.4.1. Khẳng định ( Assertion)
2.4.2. Trigger
2.4.3. Các trigger trong SQL
2.4.4. Các trigger Instead-of
2.5. Tổng kết chương II và bài tập
Chương 3. Lập trình
3.1. SQL nhúng
3.1.1. Vấn đề trở ngại không phù hợp
3.1.2. Giao diện ngôn ngữ chủ/SQL
3.1.3. Phần khai báo
3.1.4. Sử dụng các biến dùng chung

3.4.4. Read-only transaction
3.4.5. Dirty read
3.4.6. Các mức cô lập khác
3.5. An toàn và cấp quyền trong SQL
3.5.1. Các quyền
3.5.2. Tạo các quyền
3.5.3. Tiến trình kiểm tra các quyền
3.5.4. Cấp các quyền
3.5.5. Biểu đồ grant
3.5.6. Hủy bỏ các quyền
3.6. Tổng kết chương III và bài tập

6. Học liệu
6.1. Học liệu bắt buộc
[1] Nguyễn Tuệ : Giáo trình ngôn ngữ SQL
6.2. Học liệu tham khảo
[2] Implementing RDBMS Concept with SQL Server 2000. Aptech Worldwide,
USA,2000
[3] Hector Garcia-Molina, Jeffrey D.Ullman, Jennifer Widom. Database System :
The Complete book. Prentice Hall,2002
[4] C.J Date, Hug Darwen. A guid to SQL standard. Addition-Wesley Publishing
company, 1993

7. Hình thức tổ chức dạy học
7.1. Lịch trình chung
Nội dung (ND)
Hình thức tổ chức dạy học môn học
Tổng

Lên lớp Thực


3.04.023

ND 3: Các truy vấn tăng
cường
1.0

1.03.04.5

ND 4: Khung nhìn (View) 1.0

1.03.04.5
3.0

ND8: Các thủ tục được lưu
trữ (stored procedure)
1.0

1.03.04.5

ND9: Quản lý giao tác trong
SQL
1.0

1.03.04.5

ND10: An toàn và cấp quyền
trong SQL


7.2. Lịch trình tổ chức dạy học cụ thể
Nội dung 1, tuần 1: Giới thiệu ngôn ngữ SQL
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết Từ
đến
Tại GĐ2
- Lịch sử phát
triển ngôn ngữ
SQL, các chuẩn
ngôn ngữ SQL
khác nhau
- Giới thiệu tổng
quan về ngôn ngữ
SQL

Bài tập
Thảo luận
Thực hành,
thí nghiệm,
điền dã, …

Tự học, tự
nghiên cứu

- Truy vấn bao
gồm nhiều hơn
một quan hệ

Bài tập Từ
đến
Tại GĐ2
Các bài tập tương
ứng với ba nội
dung trên

Thảo luận Từ
đến
Tại GĐ2

Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …
- Làm quen với hệ
quản trị ơ sở dữ
liệu SQLServer
2000
- Thực hành cài
đặt cơ sở dữ liệu
mẫu theo hướng
dẫn của giáo viên
thực hành

Tự học, tự nghiên
cứu
Tại thư

minh họa tương
ứng với ba nội
dung trên

Thảo luận Từ
đến
Tại GĐ2

Thực hành, thí
nghiệm, điền dã, …
- Thực hành cài
đặt cơ sở dữ liệu
mẫu bằng dòng
lệnh
- Thực hiện các
truy vấn trên cơ
sở dữ liệu mẫu đã
cài đặt.

Tự học, tự nghiên
cứu
Tại thư
viện, ở nhà
Thành thạo các
truy vấn đơn giản
và phức tạp; lưu ý
thao tác trên các
giá trị đặc biệt