Câu 1: Trong chuỗi ngày bị chính quyền Tưởng Giới Thạch giam cầm, Hồ
Cí Minh cảm thấy đau khổ vô hạn vì bị mất tự do. Vậy mà có lúc Người tự
nhận là “ khách tự do”, “ khách tiên”. Có thể giải thích điều đó như thế nào?
Câu 2: Bình giảng đoạn thơ sau trong bài Tây Tiến của Quang Dũng :
“ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi !
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời !
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhớ ôi Tây tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”
HƯỚNG DẪN LÀM ĐỀ THI
Câu 1:
Trong tập thơ Nhật Ký trong tù nhiều lần vang lên hai chữ “ tự do”.
Một mặt, tác giả tập thơ – Hồ Chí Minh – thâm sthisa vô hạn “ Đau khổ chi
bằng mất tự do”, mặt khác, nhiều lần người lại tự thấy mình là “ khách tự
do”, thậm chí “ khách tiên”. Điều tưởng như mâu thuẫn này, thực ra lại hoàn
toàn không có gì là trái ngược cả.
- Bị giam trong tù ngục, đương nhiên là một sự mất tự do. Hơn nữa,
Hồ Chí Minh – đại biểu dân Việt Nam – “ Tìm đến Trung Hoa để luận bàn”,
mà lại vô cớ bị tống giam,bị giải đi hết nhà giam này đến nhà tù khác, không
có luận tội, không được xét xử, thì làm sao không thấy bất bình, chua xót vì
bị mất tự do. Hồ Chí Minh trong Nhật ký trong tù đã nhiều lần nói đến nỗi
đau khổ vô hạn của sự mất tự do, mà lần nào cũng thật là thấm thía”

“Lòng theo vời vợi mảnh trăng thu”, vẫn đạt đến sự giao cảm bầu bạn với
trăng : “Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ - Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà
thơ” . Có xiềng xích nào trói buộc nổi hồn thơ ấy thưởng ngoạn cảnh đẹp
thiên nhiên trên đường:
“ Mặc dù bị trói chân tay,
Chim ca rộn núi, hương bay ngát rừng ;
Vui say, ai cấm ta đừng”
( Trên đường)
Và trong những giấc mộng, tâm trí của Người vẫn bay về với đất nước
và phong trào cách mạng : “Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh”. Các nhà
yêu nước, các chiến sĩ cách mạng khi bị thực dân đế quốc tù đày, cũng vẫn
luôn giữ được sự tự do tinh thần như thế. Phan Bội Châu bị bắt vào nhà tù
Quảng Châu tự thấy :
“ Vẫn là hào kiệt vẫn phong lưu
Chạy mỏi chân thì hãy ở tù”
Ở Hồ Chí Minhh, sự tự do nội tại đã đạt đến cái ung dung, chủ động,
nó vừa là cốt cách các bậc hiền triết phương Đông, vừa là tinh thần làm chủ
của người cộng sản để nắm vững quy luật của đời sống, của xã hội và con
người. Tự do là sự nắm vững và hành động theo quy luật.
Dù trong cảnh ngộ nào, Người vẫn ung dung:
“ Tuy bị tình nghi là gián điệp,
Mà như khanh tướng vẻ ung dung”
(Đi Nam Ninh)
Cái ung dung chủ động đến độ phi thường, nó cho con người vượt lên
mọi đau đớn vật chất, mọi cảnh ngộ khổ ải, mọi gian nan thử thách. Trong
một cảnh :
“ Đáp thuyền thẳng xuốn huyện Ung Ninh,
Lửng lẳng chân treo tựa giảo hình”
Vậy mà con người ấy vẫn ngắm nhìn và vui thích với cảnh: “ Làng
xóm ven sông đông đúc thế”, và hồn thơ vẫn lâng lâng như chiếc “ Thuyền

- Với bút pháp lãng mạn, Quang Dũng đã miêu tả rừng núi miền Tây
với vẻ đẹp hùng vĩ và nên thơ. Bước trường chinh đầy thử thách như được tô
đậm thêm không làm cho cảnh tượng thêm xa lạ mà chỉ làm cho những màu
sắc của thiên nhiên như được nhân lên. Chặng đường hành quân được miêu
tả chân thực đến mức những kỷ niệm trở về với hiện tại và con người như
đang trực tiếp trải qua những thử thách. Hành quân giữa rừng núi có hương
hoa rừng và chặng đường mù sương. Con đường đi lên mù mịt. Câu thơ với
nhịp điệu tiếp nối liên tục của những thanh trắc đẩy lên chiều cao vời vợi :
“ Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời”
“ Súng ngửi trời”, một cách nói vui, dí dỏm về các đo chiều cao riêng
của những người lính.
- Có câu thơ như gấp khúc giữa chiều cao đi lên và gấp nét đi xuống.
Có câu thơ với nhịp điệu trải ra bằng những thanh bằng phù hợp với khung
cảnh bình yên của xóm làng ở chốn bình địa quen thuộc :
“ Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”
- Chặng đường hành quân ở vùng rừng núi hiểm trở thực sự là thử
thách với những chiến binh. Không tránh khỏi những lúc mệt mỏi đến “dãi
dầu không bước nữa”, gục lên súng mũ và như quên hết sự đời. Ngòi bút của
Quang Dũng ở đây chân thực, không giấu giếm sự vất vả của chặng đường
hành quân. Nhưng chắc chắn là họ không gục ngã.
Chưa hết, vùng rừng núi này vốn đã hiểm trở lại được khoác thêm
màu sắc huyền bí của cảnh tượng hoang vu. Tiếng thác gầm thét, tiếng cọp
dọa người chắc chắn sẽ không làm cho ai nản lòng. Nhưng tác giả với phong
cách miêu tả lãng mạn đã tô đậm thêm cái lạ và nét rùng rợn của núi rừng
miền Tây :
“ Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”
Rừng núi có những lúc, những khu vực như náo động hẳn lên, thiên
nhiên không tĩnh lặng, mà như đang lên tiếng hòa hợp trong hợp xướng vang