Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Phần 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn hóa học nói chung và đặc biệt là môn hóa học hữu cơ nói riêng là một
môn học khó, nhưng lại rất quan trọng đối với học sinh bậc THPT. Mục tiêu giảng
dạy bộ môn hóa học trong trường THPT đặc biệt là phần Hóa học hữu cơ nhằm
cung cấp cho học sinh những kiến thức hóa học hữu cơ cơ bản và những ứng dụng
hóa học hữu cơ trong sản xuất và trong cuộc sống giúp các em lĩnh hội kiến thức có
hiệu quả và tạo cho các em sự hứng thú học tập phần hóa học hữu cơ, lòng yêu
thích khoa học, tính trung thực khoa học và sẵn sàng áp dụng những kiến thức hóa
học hữu cơ vào thực tế cuộc sống .không những giúp các em hiểu được, giải thích
được nhiều hiện được xảy ra trong cuộc sống hàng ngày xung quanh các em mà
trong các đề thi ĐH và CĐ số lượng về các bài tập hóa hữu cơ cũng tương đối
nhiều.Nhưng trong những năm qua trực tiếp giảng dạy bộ môn hóa học trong
trường THPT tôi thấy các em thật sợ mỗi khi học đến phần hóa học hữu cơ, các em
chỉ tiếp thu bài một cách thụ động. Để môn học không còn đặc thù khó hiểu, tôi
trọn đề tài: “Một số kimh nghiệm lồng ghép những kiến thức cơ bản của hóa học
hữu cơ để giải thích hiện tượng và ứng dụng trong cuộc sống hàng ngày”. Với
mục đích làm cho mỗi tiết học hóa học hữu cơ sinh động hơn gần gũi với các em
hơn, làm cho các em yêu thích môn học hóa học hữu cơ hơn.
1
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Mục đích tôi nghiên cứu đề tài này là tôi muốn cho các em thấy hóa học hữu
cơ rất gần gủi, thiết thực với cuộc sống đời thường. Có những hiện tượng sự vật
bình thường các em đã nhìn thấy thậm chí là thường xuyên sử dụng nó, thậm chí có
những thực phẩm các em dùng để ăn, uống mà các em không biết rằng đó là các
chất hóa học hữu cơ. Xung quanh cuộc sống của các em điều liên quan đến hóa học
trong đó có các chất hóa học hữu cơ. Có những kiến thức hóa học hữu cơ rất đơn
giản mà các em có thể làm được, áp dụng được trong cuộc sống. Vì vậy tôi muốn
trong mỗi bài học hóa học hữu cơ, tôi sẽ nêu ra cho các em thấy có những phản ứng

Từ những thực trạng trên tôi thấy việc viết sáng kiến kinh nghiệm trên là rất
cần thiết .
III. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN.
1. Giải pháp thực hiện:
- Để tạo cho các em có hứng thú học tập và yêu thích môn hóa học hữu cơ tôi đã
lồng ghép những câu hỏi hóa học có liên quan đến cuộc sống hàng ngày mà các em
thường gặp, có những câu hỏi mà các em đang thắc mắc nhưng chưa có lời giải đáp vào
các tiết học hóa học hữu cơ. Tùy thuộc vào từng bài mà tôi có thể lồng ghép các câu hỏi
vào nội dung bài học, cũng có thể đặt câu hỏi dẫn dắt các em vào bài mới hoặc tôi đưa câu
hỏi vào khi đã kết thúc bài học.Những câu hỏi tôi đưa ra thường rất gần với các em và
4
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
cũng gây tò mò cho các em và các em có thể áp dụng những kiến thức hóa học hữu cơ bản
ngay trong bài học cũng có thể giải thích được, tạo cho các em niềm say mê hóa học nói
chung và hóa học hữu cơ nói riêng. Từ đó các em có thể áp dụng những kiến thức hóa học
hữu cơ vào cuộc sống hàng ngày của các em. Trong quá trình lồng ghép những câu hỏi
xen vào bài học nếu có liên quan đến thí nghiêm, tôi sẽ cho các em làm thí nghiệm ngay
trên lớp, hoặc có thể trình chiếu cho các em xem các phóng sự có liên quan.
2. Tổ chức thực hiện:
– Giáo viên có thể sử dụng nhiều phương tiện, nhiều cách khác nhau như:
bằng lời giải thích,bằng hình ảnh, đoạn phim….có thể dùng máy chiếu hoặc không
dùng máy chiếu… tuỳ thuộc vào từng nội dung bài dạy hoặc từng cách thức tổ
chức của giáo viên. Sau đây tôi xin đưa ra một số ví dụ minh họa.
– Ví dụ minh họa:
Ví dụ 1: Khi giảng dạy bài Ankan
- phần gọi tên các ankan tôi lồng vào những câu có vần để học sinh dễ nhớ
như:
Mẹ em phải bán phèn hai hào ông nợ đừng quên.
meta etan propan butan pentan hexan heptan octan nonan đecan
Hoặc: e 2, bu 4, pro 3, pen 5, hex 6, 7 là heptan, thứ 8 là chất octan, nonan thứ 9,

huống như vậy.
Ví dụ 3: Khi giảng dạy phần phản ứng oxi hóa của ankan ( lớp 11 ) GV đưa
ra câu hỏi:
Câu hỏi 1 : Các em hãy cho biết thành phần chính của Gas, dầu hỏa, xăng ?
Thành phần chính là các Ankan. Các ankan điều bị cháy và tỏa nhiều nhiệt
( phản ứng oxi hóa của ankan).
C
n
H
2n + 2
+ (
2
13 +n
)O
2

→
nCO
2
+ ( n+ 1)H
2
O
Sau đó trình chiếu một đoạn băng về một số vụ nổ bình gas ở trong nước để
học sinh quan sát. Mục đích giáo dục các em cẩn thận hơn khi sử dụng các chất dể
cháy nổ như Gas, dầu hỏa, xăng.
Câu hỏi 2: Thủ phạm của các vụ cháy nổ mỏ than là chất gì ?
Thủ phạm của vụ cháy mỏ than là khí metan có trong mỏ than.
7
t
o

) .
CaC
2
+ 2 H
2
O
→
Ca(OH)
2
+ C
2
H
2
Axetilen tạo ra tác dụng với nước tạo ra anđêhit axetic các chất này làm ảnh hưởng
đến sự hô hấp của cá nên cá chết.( phương trình hóa học đã học phần tính chất hóa
học).
Axxetilen tạo ra làm cho quả chín. Vì vậy người ta thường dùng đất đen để ủ chín
cà chua, chuối, hồng…( ứng dụng của axetilen).
Mục đích:
8
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Câu hỏi này rất nhiều học sinh đang thắc mắc vì các em đã được chứng kiến
ngay ở địa phương mà không hiểu nguyên nhân vì sao? Bây giờ các em có thể dùng
ngay kiến thức phổ thông cũng có thể giải thích được, tạo cho các em sự thích thú
và ham mê môn học hơn.

Ví dụ 5: Khi giảng dạy phần naptalen ( lớp 11 ) GV có thể đưa ra câu hỏi :
Tại sao viên băng phiến chất chống gián lại nhỏ dần ?
Vì băng phiến( naptalen) thăng hoa ngay ở nhiệt độ thường vì thế nó bị nhỏ dần.
Mục đích:

trong vi khuẩn, làm cho protein trong vi khuẩn bị đông , mất sức sống rồi chết. Còn
cồn nguyên chất làm cho protein trong vi khuẩn biến tính mạnh nhanh, protein ở
10
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
ngoài vi khuẩn đông cứng và trở thành màng cứng ngăn cồn thâm nhập vào bên
trong vi khuẩn. Đó chính là nguyên nhân cồn nguyên chất không có tính sát trùng.
Vậy chỉ có cồn 75% có tính sát trùng tốt nhất, nếu bé hơn 75% thì tính sát trùng sẽ
kém đi.
Mục đích:
Qua đây các em có thể tự làm bác sĩ cho mình, cho mọi người xung quanh
khi bị sây sát.
Ví dụ 8: Khi giảng dạy bài axit cacboxylic ( lớp 11 ) ngoài phần ứng dụng
trong sgk GV có thể dành thời gian 5 phút để giới thiệu một số công dụng của
giấm ăn nó rất gần gủi trong cuộc sống của các em.( phần ứng dụng).
Thành phần chủ yếu của giấm ăn là axit axetic ( CH
3
COOH).
Ngoài làm gia vị trong các bữa ăn, kích thích ngon miệng, giúp tiêu hóa tốt.
giấm ăn còn một số công dụng như sau:
- Công dụng lớn nhất của giấm là tính sát khuẩn.
- Khi nướng cá hầm thịt cho thêm vào ít giấm vừa làm mất đi mùi tanh vừa
làm mất đi mùi tanh của cá mà còn làm cho thịt chóng nhừ có mùi thơm hấp dẫn lại
vừa giữ được chất canxi trong thực phẩm.
- Uống chút giấm có thể trừ được cả giun đũa trong đường ruột phòng tránh
bệnh truyền nhiễm đường ruột.
11
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
- với những vết bẩn khó giặt trên quần áo có thể cho vào đó một ít sẽ làm mờ
vết bẩn.
Với nhiều công dụng như vậy GV có thể hướng dẫn học sinh về nhà tự làm

sẽ trung hòa axit trong nọc ong và kiến làm giảm đau.
12
Men giấm
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
2HCOOH + Ca(OH)
2

→
(HCOO)
2
Ca + 2 H
2
O
Mục đích:
Không những các em dễ tiếp thu bài mà các em còn tích lũy thêm được kinh
nghiệm sống cho mình.
Ví dụ 10 : Khi kết thúc bài giảng : Chất giặt rửa ( lớp 12 ) GV đưa ra câu
hỏi:
Câu hỏi 1: Tại sao xà phòng giặt sạch được quần áo ?
Xà phòng là muối kali hay natri của axit béo thường là natri stearat
( C
17
H
35
COONa), natri panmitic ( C
15
H
31
COONa ), natri oleat ( C
17

+ H
2
O + 3NH
3

→
0t
RCOONH
4
+ 2NH
4
NO
3
+ 2Ag
CH
2
OH[CHOH]
4
CHO + 2[Ag(NH
3
)
2
]OH
→
0t
CH
2
OH[CHOH]
4
COONH

C dầu ăn sẽ biến đổi thành những phân tử nhỏ
anđêhit và xeton rất độc .Ngoài ra còn một số chất độc khác nữa.
15
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Mục đích:
Các em có thể áp dụng ngay vào cuộc sống của mình, không dùng lại dầu ăn
đã dán để bảo đảm an toàn thực phẩm cho gia đình và mọi người xung quanh.
Ví dụ 14: GV có lồng câu hỏi này khi giảng dạy phần phản ứng thủy phân nhờ
enzim trong bài Tinh bột. ( lớp 12 )
Tại sao khi ăn cơm nhai kỹ thấy ngọt ?
Cơm chứa một lượng lớn tinh bột, khi ăn cơm nhất là nhai kỹ trong tuyến
nước bọt có enzim nên tinh bột bị thủy phân thành đextrin ( C
6
H
10
O
5
)
x
; x < n rồi
thành
Mantozơ, Mantozơ bị thủy phân thành glucozơ nên có vị ngọt.
(C
6
H
10
O
5
)
n

OH 2

16
α- amilaza β- amilaza
mantaza
[O]
enzim
CO
2
+ H
2
O
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Glucozơ
Mục đích:
Dẫn dắt, gây tò mò để các em tiếp thu phần phản ứng thủy phân được tốt
hơn.
Ví dụ 15: Khi kết thúc bài tinh bột ( lớp 12 )giáo viên có thể đưa ra câu hỏi
để học sinh trả lời:
Vì sao gạo nếp lại dẻo :
Tinh bột có 2 loại amilozơ và amilopectin nhưng không tách rời nhau, trong
mỗi hạt tinh bột amilopectin là vỏ bọc nhân amilozơ. Amilozơ tan được trong nước
còn amilopectin hầu như không tan, trong nước nóng amilopectin trương lên tạo
thành hồ. Tính chất này quyết định đến tính dẻo của hạt có hồ tinh bột. Tong mỗi
hạt tinh bột thông thường, lượng amilopectin chiếm khoảng 80%, amilozơ chiếm
khoảng 20%, nên cơm tẻ, ngô tẻ, bánh mì, thường có độ dẻo bình thường. Tinh bột
trong gạo nếp chứa lượng amilopectin rất cao, khoảng 98%, làm cho cơm nếp, ngô
nếp luộc, rất dẻo tới mức dính.
Mục đích:
Thông qua câu hỏi thực tế như vậy các em sẽ tiếp thu tốt hơn , nhớ lâu hơn

Mục đích:
Học sinh lại có thể áp dụng được kiến thức hóa học hữu cơ trong khi chế
biến các món ăn trong gia đình và đây cũng là kinh nghiệm để các em chia sẻ với
bạn bè và người thân nên các em thấy rất vui khi những kiến thức học ở trường lại
hữu ích như vậy, sẽ kích thích các em ngày một yêu môn hóa học hơn nhất là hóa
học hữu cơ.
Ví dụ 17 : GV có thể dùng câu hỏi sau để vào đề khi giảng dạy phần Protein
trong bài Protein và Peptit ( lớp 12)
Tại sao khi nấu canh cua thì thấy các mảng “ riêu cua “ nổi lên ?
Trong cua có protein khi đun nóng, protein đông tụ lại, tách ra khỏi dung
dịch. Đó chính là các mảng “riêu cua” gọi đó là sự đông tụ của protein.
Mục đích:
18
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Học sinh có thể hiểu và giải thích được hiện tượng thường gặp trong cuộc
sống .
Ví dụ 1 8 : Khi kết thúc bài giảng Vật liệu Polime ( LỚP 12) GV có thể đưa ra
câu hỏi:
Dùng túi nhựa để gói thực phẩm có tốt không ?
Thông thường túi nhựa dùng để gói thực phẩm không độc vì nó được làm từ
polietilen hoặc nilon không độc. Khi chế tạo polietilen người ta không pha chế các
tạp chất khác. Còn nếu dùng các túi nhựa khác để đựng thực phẩm có độc không ?
Cần phải phân tích cụ thể. Ví dụ như poli( vinylclorua) PVC, poli(phenyletilen) sẽ
độc.
Mục đích:
Học sinh biết được một số polime đã học loại nào là độc loại nào không độc,
gần gủi với thực tế, nhằm làm cho các em không thấy chán khi học.
Ví dụ 1 9 : GV có thể dành 1 tiết nào đó phù hợp để đưa ra vấn đề này cho học
sinh. Có thể dùng máy chiếu để chiếu những hình ảnh về rác thải hữu cơ và vô
cơ để các em có thể phân biệt được từ đó có thể phân loại rác dễ dàng hơn.

20
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
HS
yêu thích học môn
hóa học
(%)
không yêu thích học
môn hóa học
(%)
11C
4
35 25 71,4% 10 28,6%
11C
5
34 15 44,1% 19 55,9%
Phần 3: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I . KẾT LUẬN:
21
Liên hệ: Nguyễn Văn Hùng ĐT:0946734736; Mail:
Thông qua việc lồng ghép những băn khoăn thắc mắc trong cuộc sống hàng
ngày có liên quan đến kiến thức hóa học hữu cơ vào các bài dạy. Tôi nhận thấy học
sinh có hứng thú vào giờ học hơn, vì thế các em đã tiếp thu bài tốt hơn, bài tập làm
đầy đủ hơn. Không những thế các em còn có một vốn kiến thức hóa học hữu cơ có
thể ứng dụng vào cuộc sống hàng ngày .
II. ĐỀ XUẤT:
Qua nghiên cứu và áp dụng phương pháp trên cho Trường THPT Lưu Đình
Chất , nơi tôi đang giảng dạy đã có một kết quả nhất định. Nhưng để có phương
pháp cho những giờ dạy tốt hơn, chất lượng học sinh đạt cao hơn. Tôi kính mong
các đồng nghiệp, hội đồng khoa học Trường THPT Lưu Đình Chất và Hội đồng
khoa học sở giáo dục và đào tạo Tỉnh Thanh Hóa góp ý kiến thêm để đề tài của tôi

2. Sách giáo viên 11,12 ( CB, NC) NXB giáo dục
3. Bách khoa tri thức www. Bachkhoatrithuc.vn
5. Hóa học và môi trường NXB giáo dục
25