D,;.IHQC Qu6c GIA - TP. HCM
TRUONGD,;.IHQC KHOAHQC TVNHIEN
L
YTHJ THANH LOAN
" , ",," A1
NGHIEN CUU MOT SO VI KHUAN VA VIRUS
GAY B~NH TREN TOM SU (Penaeus monodon)
" A1
NUOITHU<1NGPHAM
{j DONG BANG SONGcifu LONG
CHUYEN NGANH : VI SINH
MA SO: 1.05.12
TOM TAT LU!N AN TIEN si SINH HOC
TP. HO CHI MINH - 2003
J>-L
tONG TRiNHaliOC HoANTHANHT41
VleN NGHIENcl1u NUOITRaNGTHUYSANII
Ngllirihll(fngdin khoahoc:
1. PGS.TS.PH4MTHANHHO
2~ TS.NGUYENVANHAO
Phin bien1: .PGS.TS.BiJiLai
,
Phin bien 2: PGS.TS.Tran LinhThuoc

Phin bien3: .TS.TrinhTruongGiang
" ,., ,
Lu~nan se duQcbaav~ truDcHOidongcha'mlu~nanca'pnhanuDc
hopt~i TruOngE>~ihoc KhaahocTI,lnhien , ,
D(,lihoc Quac gia - Tp.Ho ChI Minh
vaohoi,09.giCJ00ngay30 thang 01 nam2004
Coth~tim hi~ulu~nant~ithuvi~nKhoahocTOnghOpva

! .
f
U U'
\.
1 p'r' r,\

' !
! . n \lJ '; ~1::'1\4 !
! """":-"'\
! .
l j
2
- Nghien cti'u va M th6ng cac b~nh thu<'1ngg~p tren tom su nuoi
thudng phGm(Penaeus monodon) d mo hinh nuoi TC.
1.4. Netmd!cua lu,n an
- Lu~n an la mQttrong nhii'ngoong trinh d~u tieD d Vi~t Nam nghien
cti'u c6 M th6ng cac vi sinh v~t gay b~nh quail trQng:nh6m Vibrio,
MBV, WSSV tren tom su nuoi d cac roOhinh khac nhau (QC, BTC va
TC) t~i cac dnh BBSCL.
- Lu4n an ding la mQt trong nhung cong trinh dAu tieD nghien cau va
tdng hqp cac b~nh thu<'1ngg~p tren tOmsu d cac giai do~n phat tri€n
khac nhau tren mo hinh nuMTC.
Ynghiii khoa h{Jc
Hinh thanh cd sd khoa hQc cho vi~c xac dinh nguyen nhan gay che't
tom nuoi d BBSCL va M xua't cac giiii phap phOng tranh.
Ynghia tht/c ti5n
-Giup Dongdb c6 th€ phong ngita b~nh tren tom trong chu ky nuoi
thong qua vi~c qUail 19 sac khOe tom nuoi cung vdi cac giiHphap do
lu4n an d~ xua't.
- Ke't qua cua lu~n an giup cd quail qm\n 19Nha nudc c6 duqc cd si'1

d\lng trong ch~n doan nhanh vi khu~n g~y ~nh tren tom (theo phu'dng
phap eua cae tae ghl J.A. Plum va P.R. Bowser (1982); Grimes va etv.
(1987); Yii va etv (1997).
Thiti wan
Dia diim
S61u'nl! m u thu Mcj hlob
02/1994 - 03/95
Cae tinh f>BSCL
256 mu
Ban tham eanh
02/97 - 05/97 Cn f>u"de-
102 mu
"Tom-Lila"
Long An
4
3.1.3. XU'IVs61i~u
Ap d\mgcacph~nm~mtrongchu'dngtrinhSPSSde xii'19s6lic$u.
Dung phep rinhth6ng ke mo ta de rinhcac gia tIi: gia tIi trungbiBb
(mean),dQlc$chchu~n(SD),M s6 tu'dngquaDPearson va phu'dngsai
ANOVAde timcacm6itu'dngquaD.
3.2. Nghi6n ct1u mim b~nh virus: virus g6y b~nh col (MBV)va
virus g6y hoi chang d6m trAng (WSSV)tr6n t6m su va cae loai is
hQt6m he
3.2.1. ThCligian, dla (liim, htC1ngmiu ph6n tfch
Ghi eM: (*): phdn tfchMBVva WSSV bdng phllang phdp mo hqc truy€n tMng.
(**): phlin rich MBV bdng phllang phdp mo hqc truyin tMng; WSSV bdng
phllang phap nW hqe va PCR.
3.2.2. Phu'dng phap
- Phltdngphdp M6 hqc: m§u tom du'<;1cthu ph~n gall tl}.yva mang (m§u
tOmgi6ng thu nguyen con) c6 djnh trong dung djeh Davidson. Xii'19,

Ap d~ng cae ph~n m~m trong chu'dng trlnh SPSS d~ xii' ly s6lic$u.
3.3. H, thong mQtso b,nh thuC1ngg4p tr~n t6m su Csm6 hlnh
nu6iTC
3.3.1. ThC1igian, dla diim, so ao nghh!n euu
Thitigian I Dia di~m I S6 ao
n2hi~n eU'u
2 ao
D~e di~m
1999-2000 1 Long Hlidng (Bi!
Ria - VfingTau
1999-2000
IC6nC6ng
(TienGian.
B<;1eLi~u
1999-2000 VinhH~u
03-07/2001 Trai Thlien hiem
3.3.2. Phuong phap nghi6n euu
- Quan sat da'u hic$ubc$nhtich va bi~u hic$nlam sang cae bc$nh:
+ Lien quaD de'n ye'u t6 moi tru'C1ng:bc$nhmang barn, b~nh
nhiem khuei'n,bc$nhden mang, hQich6'ngtom n6i d~u.
+ Cae bc$nhdo virus: bc$nhMBV, bc$nhd6m trilng (WSD).
- Quan trilc cae ye'u t6 moi tru'C1ng:
+ Nhic$tdQ,pH, oxy bOa tan (sang va chi~u).
+ Do NH3-N,COD, de)~n: 2 tu~nll~n.
- Thu m§u tOm: 10 ngayllftn, kiSm tra mftm b<$nh WSSV va
MBV.
Chuang 4: KET QUA -THAo Lu4N
4.1. Nghi6n euu mim b,nh vi khu§n tr6n t6m nu6i CseBSCL
4.1.1. Tin so xuat hi,n ella cae loi:tiVibrio e6 kha n4ng gay b,nh
tr6n t6m nu6i Csm6 hlnh BTC

200 9.9-
V.harvevi 0
4.1
V. oelafdus
0 236
V.metschnikovii
15 0
V.fluivalis I 866 58
Pseudomonas so. 600
481
Enterococcus 666
1,2
Loai vi khulin TAnslf xulft hi2n (%)
Mdu nh (n =41 ) Mdu dink IcY(n =41)
Vibrio so.
100 100
V. alrdnolvticus
26.83 17.07
V. anf!uillarum 26.83 2.43
V. cholerae 26.83
4.87
V. harvevi
2683
12.19
V. vulnitfcus 0
31.70
V.camobelli
34.15
29.26
V. mimicus 0

tiem
100,00:t 0%
V.parahaemolyticus
nj!;m
66,67 :t 6,67%
tiem
100,00:t 0%
V. alginolyticus
nJ!.m
46,70:t 14,53%
tiem
73,33 :t 3,33 %
V. anguillarum
ndm 30,00:t 11,54
tiem
30,OO:t5,77%
V. vulnificus
ngm
13,83:t 8,82%
tiem
16,70:t 5,77%
D6i chang
ngiim
0
tiem
0
8
4.1.4. Nghi~n cl1u chi t4o khang huyit thanh V. harveyl dg phat
hi,n nhanh vi khu§n nay tr6n tom
Thi nghi~m du'<Jcthl1c hi~n v~i khang nguyen la chUng V. harveyi

1 :40 ++ ++
++ ++ ++ ++
1 :80 + +
+
+ + +
1: 160
+ + + +
+ +
1: 320 +
+ + + +
+
1 :640
(-)
(-) (-)
(-)
(-) (-)
9
NMn xet:
-H~ mi~n dich cua ca tai tu'<;1ngc6 kha Dang dap 1i'ngmi~n dich,
~o khang thi di dap 1i'ngcae khang nguyen dm nh4p Iii V. harveyi.
- Khang huye't thanh t~o thanh cho phan 1i'ngngu'ngke't v~i V. harveyi.
Khdng xay ra hi~n tu'<;1ngngu'ng ke't cheo v~i cae Ioai Vibrio nhu': V.
paraheamolyticus, V. alginolyticus, V. anguillarum, ch1i'ngto khang
huye't thanh nay c6 dnh d~c hi~u cao.
- M1i'cdQ ngu'ngke't giam d~n theo sl! gia tang cua cae dQpha Ioang
huye't thanh.
- Vi tri tiem khang nguyen khdng anh hu'Ctngde'n hi~u gia khang thi
xu!'t hi~n trong huye't thanh ca thi nghi~m.
4.1.5. Thao JuGn
Ke't qua khao sat cae Ioai vi khu§n hi~n di~n tren tdm nudi: md hinh

-T~n so' cua nhOm Vibrio gay bl$nh (V. parahaemolyticus, V. harveyi,
V. alginolyticus, ) chi6m u'u th6 trong cae mftu tom co da'u hil$u bl$nh
nhu': do than, phdng vay ran, chaD duoi, ho1;litd' ph1;J.bQ, '"
- K6t qua gay nhi~mda xac dinh kba Danggay bl$nhcua cae loai
Vibrio gay bl$nhpMn l~p du'<;1etii'cae mftutom bl$nh.Cac mftutom san
khi gay nhi~m d~u c6 da'u hil$ubl$nhnhu'cae mftudii thu t1;liao nuoi.
- Co m6i tu'dngquail giii'a st1hil$ndil$ncua cae loai Vibrio gay bl$nh
vdi da'u hil$ubl$nhtren tom.
-Khang huy6t thanh du'<;1ct~o ra tii' ca tai tu'<;1ngc6 hil$u gia khang the
cao va tinh dijc hil$ucao, c6 the d'ng d1;J.ngde eh£n doan nhanh cae
bl$nhdo vi khuan.
4.2. Nghl6n cuu mam b,nh virus (MBV, WSSV) tr@nt6m su va
cac loai thuQc hQt6m he
4.2.1. Ty I, nhi6m MBVtr6n t6m nu6i
.
4.2.1.1.TyI, nhi6mMBVtr6nt6mnu6i-M6hinh"Tom- Lua"
11
Ty I~ nhi~m MBV !ren tdm sli nudi d IDQngIlia kM cao
(75,57 :i:19,47%),c1f(1ngdQnhi~m nh~ chi~m da s6 (32,70%) va c1f(1ng
dQnhi~m n~ng chi~m ty I~ thtp nhtt (15,90%)
35
~
, 30
t;I? 25
~ 20 .
-15
,;:., 10
5
0
ImMBvl

ky Iii 17,20% vii d<;Jtdjch ~nh Iii 22,7%.~ " "" "" ;~"
!!,i! ! t,(H TtfN!-\IENi
! ,," ,'. ' , ','.,' . i
!
t~.'" "I~~-"'l I
, ,J ",)~, '"I ojif"r!:\ i
},~-,,~~~~:~=~._.{
\ 1
12
HJnb4.6. va4.7. It baGganIllY cua16msli bi nhi8mmlm bfnhMBV- (X100)
4.2.1.3.TyI. nhlim MBVtren cae loaf t6m nu61- M6 hlnh
"T6m- Rting" va "Rting- T6m"
Bang 4.2.1.3.3TY l~ nhi€m MBV(*)tren cac loai t6m nu6i
T I nhi~m MBV (%
M6 hlnh "Tom- M6 hloh "Ritng-
Ritn " Tom"
T6m gi6ng & T6m the
!
(1) 34,37 ::I:8,35 & (2)13,75::I:6,25 &
n= 24 45,83::1:8,98 41,67::1:6,30
r=O,OO' > 005 r= 0,25; > 0,05
T6m gi6ng & T6m b!!c I34,37::1:8,35 & 13,75::1:6,25&
n= 24 I 54,17:t: 7,91 45,16 ::1:7,35
r= 0,18' >0,05 r =0,34; > 0,05
Tom gi6ng & T6m da't I34,37::1:8,35 & 13,75 ::I:6,25 &
n=24 I 37,50:t: 8,64 38,91 ::I:6,09
r =0,00; > o 05 r =0,37;. > 0,05
T6m the & Tom b!!c
1
45,83:t: 8,98 & 41,67::1:6,30 &

IDeochi~u dQc,tit tdm gi6ng sang tdm trtiang thitnh va cling dti<;rc
truy~nIDeochi~u ngang, gifi'acac loai (tom the, b~c, d(t) vdi nhau.
Di~unay clingda dti<;rcnhi~utac gia khao sat va oongb6 [96, 112,
122].
Qua Bang 4.2.1.3(b)cho th(y m~mb~nhMBVxu(t hi~n nhi~utrong
mua mtiava cu6imua mtiad<iumua kho (titthang 6 dtn thang 11).Tit
thang 12dtn thang 05 DamsaD,chungchi xult hi~n nli me tr~ncac
Ioaitdm.
Bang 4.2.1.3 (b) T~n s6 xua't hi~n cua m~m ~nh MBV tren t()mnu()i
- Md hlnh "Tom - Rirng"va "Rirng- Tom"
697 I 7
8 198
12
13 14
15
50 75
0
25 0 0
0 27.5
0 0
0 0
0
0 100
0
0 0
0
0 0
33,3
25 7:
50 50 0 0

y nghia (p < 0,05) khi so sanh ty 1~
nbi~m MBV giil'acae loai (t6m the, b"c va 16mdi't) vdi nhau tr~n ca
hai m6 binh "Tom - Rilng" va "Rilng - Tom".
M~c du ktt qua khao sat cho thi'y m~m~nh MBVnen t6m gi6ng
kh6ng tu'dngquaDynghia vdi t6m tru'dngthanh, my nhi~n cfing c6 thi
gbi nh~n kha Dangdu'<;1ctruy~n theo chi~u dQc,tU'16mgi6ng sang t6m
tru'dngthanh va ding du'<;1ctruy~n theo chi~u ngang, giil'acae loai (t6m
the, b~c, di't) vdi nhau. E>i~unay ding dii du'<;1cnhi~u tac gill rong b6
[96, 112, 122].
15
Ty l~ nhi8m va cu'Clngdl) nhi8m MBV ~p trung cao nh(t vao nhii'ng
thang trong mila mu'a
-cu6i mila mu'ad:iu mila khd. Ke'tqua ghi nh;}.n
du'c;Jccfing trilng hc;Jpvdi ke't qua nghi~n cU'ucua Natividad, J.M. va
Lightner, D.V. (1992).
4.2.2. Ty I, nhiim WSSV tf'n cae loal tom nu61 is BBSCL
4.2.2.1. Ty I, nhtim WSSV tr'n tom nuol
-M6 hinh "T6m -Lus"
va ban thAm canh (BTC)
2S
B(1Ilhumiu
20
tIS
S
P 10
5
~ 9. Q
" '\; ~,
, , ,
t), t), t),

Hinh 4.8. Mang cua t6m sO bi
nhiem WSSV .(X40)
Hinh 4.10. NhAn t~ baa mang
t6m cht1a WSSV .(X20.000)
,
Himh 4.9. Mang cua t6m sO bl
nhiim WSSV. (X100)
Hinh 4.11. NhAntf baa mang
t6m cht1aWSSV.(X60.000)
Thaoluqn
Mo hlnh "Tom- Lua" rung chinh 130mo hinh BTC n~n ty 1~ nhi~m
WSSV tr~n tom nuoi (j ca hai mo hinh nuoi nay dc!u tang ~n theo
thCJigian nuoi, cao nh(t 130vao giU'achu ky nuoi. Dic!unay c6 thi 19
17
giii do mDhinh noDiHiBTC n~n khdng c6 ao trii'Mng (V30thlfi di~m
khio s~t) d~ xtr 19 nu'de trttde khi ea'p V30 ao nudi, khOngkh6ng eh€
du'<Jcm§m bc$nhtrong ngu6n nu'dc ea'p. Theo COlginF. et a1. (2001),
OOU'ngy€u to' nguy cd li~n quaD d€n sl! pMt sinh m§m bc$OOWSSV
nen Wm nodi {1md blOO"Tom- Lua" (C§n :E>m1e-Long An), e~e y€u
to': m~t dQ con gi6ng khi ilia, ngu6n g6e con gi6ng, thli'can sd' d~ng
trong qua trlnh nudi, hoan loan khdng c6 tu'dng quaD mQt e~eh c6 9
nghia vdi 81!xu!t hic$n~m bc$OOWSSV tr~n tom (p > 0,05).
4.2.2.2. Ty Ii nhiim WSSV ("")tr6n t6m tlj nhlin CJm6 hinh "T6m-
Rang"va "Rang - T6m"
Bang 4.2.2.2 (8)Tu'dngquaD va tYl~ nhi~m wssv !ren ba loai WmtI!
nhienvditom gi6ng- MohInh "Rilng - T15m"(1,2)va "Tt5m- Rilng" (1,2)
Ghi eM: (*):v < 0.05: (1,2):PhlJdnJ!vhdv mt5 hoc va vhlldnJ! vluiv PCR
Tv l nhim WSSV (%)
LoBi tl)m
Ml) hlnh "Tom -Rilng"

Tom the & Tom d(t
39,58 j;;7,18 & 32,94:t 5,92 &
0=24
50,00 :t 6,02 31,67 :1:6,24
r =0,37 r = 0.56*
Tom bc & Tom d(t
43,75 j;;7,56 & 40,33 j;;7,96 &
0=24
50,00 :I:6,02 31,67 j;;6,24
r =059*
r =0.50*
18
- Bang 4.2.2.2 (a) ghi nMn ty l~ nhi~mWSSVtr~n cae loai tom tlf
nhi~n (the, b~c, d!t) giiJ'acae loai tom vdi nhau tr~n ea hai mo hinh
"Tom -Ritng" va "Rung -Tom" Hitttdng quaD ynghla (p < 0,05).
Bang 4.2.2.2 (b)T~n sO'xua'thi~n cua m~m b~nh WSSV tIen t6m nuoi -
M6 bloh "Tom - Rang" va "Rang - Tom"
TMng
6'" 198
32
7 8 9 10 11 12
33,3 0 0
8,3 16,6 50
0 50 50
0 0 25
0 100 0
0 25 25
50 100 50
0 0 0
Gki eM: (1) : Mo kink "Tom - Rang" (2): Mo JUnk"Rang - Tom"

DO, pH va dQtrong trong moi tru'C1ngao nuoi (p <0,05).
Tii'cac ke't qua vii'alieU,c6 th~ th!y rAng:vao thC1idi~m DO giam thi
ty I~ nhi~m WSSV tren tom the cling tang cao. Bieu nay cling h<;1pIy
vi mQt sO'tac gia cho rAng tao trong ao nuoi c6 lien quail de'n ham
1u'<;1ngDO va ch!t ld IU'ngtrong ao, do d6 se lien quail de'n pH, khi ham
Iu'<;1ngDO bie'n dQngthl se keo theo pH bie'n dQngho~c ngu'<;1cI~i,tom
d~ bi stress va m~m ~nh WSSV d~ bQcphat [59J. Nhu' v~y c6 th~
nh~n djnh ye'u to' DO trong moi tru'C1ngao nuoi c6 lien quail de'n sIt
bUngn6 b~nh d6m tri{ngtren cac Ioai tom he, C\lth~ Ia tom the.
Ve dQ m~n trong ao nuoi c6 lien quaD de'n bUng n6 dich b~nh d6m
tri{ngthi mQtsO'lac gia cho ding djch ~nh d6m tri{ngc6 th~ bung n6
ngay trong mua mu'a[46, 107].
Ykie'n nay cling pM h<;1pvdi ke't qua khao sat cua chUng toi, t~n sO'
xu!t hi~n va ty l~ nhi~m cao thu'C1ngrdi vao thC1idi~m mu'anhieu (cac
thang trong mua mu'ava cu6i mila mu'ad~u mua kho).
20
Bang 4.2.2.3. Tttoog quaDgiua tYl~ nhiem m~m ~nh WSSV tren cac loai
t6m (the, bl;1c,da't) vdi ~t vai y6u t6 thuy h6a chinh
Ghi eM: (*): H~ sd tlll1n1(quail vai mile ynghia (p
4.3. Ht th6ng mot s6 btnh thu'csnggtp tr6n tbm su ismb hlnh
nubi TC
MQtsf{~nh thu'<1ngg~p d tom nuoithu'dngphlm tr~nh~ th6ng nuoi
TC nhu':~nh d6ngrong (b~nhmangbarn),~nh nhi~mkhuin, ~nh
tomcoi,~nh dam trl{ng,~nh m~mvo,
4.3.1. Cae btnh liin quan din (li'u kitn mbitn/lIng
- Bfnh nhilm khudn:
Yiu
C,p yiu t6
Trung blnb
t6

50,00 & 27,34
trong
vai d(i trang
p =0,15
-
Ty I? nhilm WSSV tren t6m b(lc
33,80 & 27,35
43,75 & 27,34
vai d(i trang
n =24
p=0,04
p = 0,69
Ty l nhilm WSSV tren 16m the
32,94 & 7,58
39,58 & 7,58
vai pH
p = 0.01
p=0,74
Ty nhilm WSSV tren tom dlft
31,60 & 7,58
50,00 & 7,58
pH
vai pH
p =0,02
p =0,40
Ty l?nhilm WSSVtrent6mb(lc
33,84&7,58 43,75& 7,58
vaipH
p =0,16
P =0,39

C1cuOichu ky nuoi. K€t qua nghien ertu eiia cae tac gill nay cling pM
h<;fpvdi k€t qua khao sat eiia chung toi trong trl!t'1ngh<;fpnay.
- B~nh mdng ham (d6ng rong)
Tltdng t11~nh nhi~rn khu~n, ~nh mang barn (d6ng rong) cfing ehlta
xu!t hi~n teen tom trong 30 ngay nuoi d!u. Tit ngay tha 31 d€n ngay
40 dii xu!t hi~n rnQt s6 tom bi d6ng rong. Sindermann va Lightner
(1988) eho chug cae figureD sinh dQng v4t (Zoothamnium sp., Epistylis
sp., Vorticella sp.) va mQts6 vi khu~n d~ng s<;fiIa tic nhan gay b~nh
mang barn. Hi~n ttt<;fngtom bi d6ng rong xu!t hi~n sdm trong nhftng ao
nuoi ilia vdi Il1IjtdQ day, xu!t hi~n khi c6 nhiJ'ngbi€n dQng lien quaD
d€n moi trl!<Yngnhlt: dQtrong (em), bi€n dQng DO, ham Ilt<;fngNH3-N
tang cao (d€n 0,62 mgll).
- B~nh den mang
HQi chU'ngden mang luon di kern vdi nhi~rn khu~n do nh6rn Vibrio
spp., n!m (Fusarium sp.), figureD sinh dQng v~t (Zoothamnium spp.)
hoije HPV. trl!<Yngh<;fpb~nh nijng,phi€n mang c6 th~ bi ho~i tii'va m6.'c
dQtOmch€t r!t eao [124). Tom bi den mang xu!t hi~n tit ngay tha 61
d€n ngay tha 90 eiia ehu ky nuoi.
22
- HQichang tom ndi ddu
TU'ngay full'61 de'n ngay full'90 cua chu ky nu6i, t6m thu'i1ngn6i d~u
vao hie sang ~m khi ham 1u'<;1ngDO < 4mgll va > 10 mgll. Hi<%ntu'<;1ng
ding xay ra cling vdi thi1idi~m gia tq pH trong ao nu6i cMnh l<%eh
gifi'a sang va tru'a kha eao (> 0,5); dQtrong (em) trong ao nu6i giam
tha'p (~t dQ tao day d~e). Theo Chen, D. (1992) hQi ehll'ng t6m n6i
d~u thu'i1ngxay ra trong cae ao nu6i vdi ~t dQ day; ao nu6i e6 qua
nhi~u tao, phi~u sinh thl!e v~t, cha't lu'<;1ngnu'dcxa'u ho~e day ao bi 6
nhi€m.
Khi d6 cling se lam xua'thi<%nmQts6 mQts6 b<%nhe6 li~n quaDde'n sl!
nhi€m b~n eua m6i tru'i1ngnhu': phdng v~y rau, chb du6i, an mOll