Tiểu luận triết học
Lời nói đầu
Mời năm gần đây, thực tiễn kiến trúc Hà Nội đã đòi hỏi giới kiến trúc có
chất lợng nghề nghiệp đổi mới, và muốn hay không, càng sớm càng tốt, phải
tiếp xúc với kiến trúc các nớc công nghiệp phát triển và các nớc trong khu
vực. Kiến trúc Hà Nội đang đứng trớc những biến động lớn của một thời điểm
then chốt, cần có một sự đột biến về chất cũng nh về lợng, điều đó khiến cho
mỗi kiến trúc s Bắc Hà phải cùng suy nghĩ và đóng góp cho sự đột biến đó.
Tính xã hội và tính cộng đồng của kiến trúc Hà Nội đang đặt ra những yêu cầu
mới. Phấn đấu cho một nền kiến trúc bền vững, trật tự, thuần khiết, nhân đạo,
giàu hiệu quả thị giác là trách nhiệm cao đẹp của mỗi ngời chúng ta.

Tiểu luận triết học
Nội dung
I. Kiến trúc Hà Nội sau 12 năm nhìn lại
1. Kiến trúc Hà Nội hiện nay
Những ai đã từng xa Hà Nội nhiều năm bây giờ khi trở lại cái đập vào
mắt trớc tiên là tốc độ xây dung dồn dập và lợng ngời đông đảo. Nhà cửa mọc
lên nh nấm sau cơn ma và nhìn đâu cũng thấy toàn ngời là ngời. Đi vào Hà
Nội từ bất cứ ngả nào, đều nhìn thấy các tuyến đờng mới mở, rộng rãi, khang
trang, nhng nhà cửa hai bên lại chen choc, lồi ra thụt vào, hỗn độn, kiểu thị
trấn hơn là kiểu thành phố lớn, kéo dài hình nh vô tận. Càng đi sâu vào thành
phố cái sinh động mà rối loạn đó cứ nh nhân lên dần. Từ đê Yên Phụ nhìn
xuống, bờ Hồ Tây dày đặc nhà cửa, không còn đâu mảng cây xanh mơ tởng.
Hồ Gơm thì có nguy cơ biến thành cái ao con khi nhà cao tầng lan đến. Việc
chúng phá vỡ cảnh quan Hà Nội là một hậu quả đơng nhiên, còn việc một vài
công trình có đóng góp đợc cho bộ mặt thành phố hình nh chỉ là một sự tình
cờ may mắn. Bằng chứng là chính những dự án gặp nhiều thuận lợi và suôn sẻ
nhất trong việc xét duyệt và cấp giấy phép xây dựng đến khi đợc thực thi rồi
lại làm xấu cảnh quan nhiều nhất, chẳng hạn nh cao ốc văn phòng 46 Lý Th-
ờng Kiệt với hình khối cục mịch và chất liệu vô cảm, hay công trình Tung

2. Những nguyên nhân chủ quan và khách quan tác động đến kiến
trúc Hà Nội:
Những tiếng kêu gào vang lên yếu ớt, lạc lõng và vô dụng trớc thực tế
xây dựng ồ ạt, không thể chờ đợi. Ngời có chút kiến thức về thẩm mỹ cảm
thấy có một cái gì đó không ổn, nhng chỉ bất lực, nhìn nhau lắc đầu ngao ngán
vì tiếng nói của họ nh rơi vào giữa sa mạc! Các nhà làm kinh tế thì chua chát:
Đẹp mà ăn đợc à! Thành phố phải có càng nhiều nhà cửa càng tốt. Họ chủ
trơng làm giàu lên đã, rồi hãy nói đến thẩm mỹ đô thị. Mà cũng thật khó xử:
Không để dân tự xây thì làm sao có thêm chỗ để ở các khu tập thể nay đã quá
tải và xuống cấp nghiêm trọng, từng là nỗi kinh hoàng cho nhiều ngời. Chính
nguồn đầu t nớc ngoài cho xây dựng đang tạo nên bộ mặt phồn vinh của Hà
Nội. Không riêng gì Hà Nội mà nay thì cả nớc đang đối đầu với những mâu
thuẫn thời kinh tế thị trờng, triển khai trong một nớc nông nghiệp cha có đầy
đủ cơ sở, định chế, luật pháp làm nền tảng cho phát triển kinh tế theo lối mới.
Hà Nội làm sao thoát nổi số phận chung của các thủ đô Đông Nam á khi
buộc phải mở cửa ra làm ăn với thế giới, cái đợc cái mất và các căn bệnh cố
hữu kèm theo nhịp độ đô thị hóa: mất dần di sản kiến trúc và cảnh quan, ô
nhiễm môi trờng, ách tắc giao thông, hố sâu ngăn cách giàu nghèo, nạn nhà ổ
chuột, kinh tế vỉa hè của khu vực phi chính quy của ngời nông thôn nhập c.
Cái gì rồi cũng có cái giá phải trả. Kiến trúc Hà Nội thời đổi mới đợc
nhiều thứ, nhng cũng mất đi không ít. Trong thực tế, Hà Nội vẫn cha chuyển
hẳn sang cơ chế thị trờng, cả trong vấn đề ở. Gánh nặng bao cấp vẫn còn duy
trì cho khá nhiều giới, nhiều ngời. Thời mở cửa, ngời dân bung ra, có cái sai,
cái đúng. Nhng ít ra nhiều ngời đã có chỗ kha khá. Nhà cửa cha đẹp, còn hỗn
độn, nhng đã tăng tiện nghi, khang trang hơn trớc. Nhng đó chỉ là thiểu số, đa
số ngời có đồng lơng cố định vẫn còn rất vất vả vì nạn nhà ở. Hà Nội đang là

Tiểu luận triết học
một công trờng xây dựng lớn, với đủ dạng công trình hiện đại, sử dụng nhiều
kỹ thuật, vật liệu mới nhất. Phải nhìn nhận rằng đầu t nớc ngoài cho xây dựng

trúc Hà Nội nay thể hiện sự giằng co giữa cái cũ, truyền thống và cái mới,
quốc tế hóa. Một thành phố cổ nh Hà Nội có lịch sử dài cả nghìn năm dễ dơi
vào sự phát triển hỗn loạn khi biến thành một trung tâm chính trị, kinh tế và
văn hóa của cả nớc. Hà Nội có những đặc trng cơ bản của các thủ đô ở Đông
Nam á:

Tiểu luận triết học
- Quá trình hình thành khá nhanh quần c đô thị lớn
- Xuất hiện một khu đô thị tập trung với thành phố hạt nhân quá tải, bao
bọc bởi các thành phố vệ tinh còn mang nặng cơ cấu truyền thống văn hóa
xóm làng, văn minh nông nghiệp lúa nớc, với mặt bằng dân trí còn thấp:
- Sự phồn vinh của đô thị thu hút dân nhập c từ nông thôn tạo ra các khu
định c tự phát, nghèo nàn. Có sự đối lập rõ nét giữa nhà cao tầng, khu ở sang
trọng và các xóm nhà lụp xụp nghèo nàn.
Nhiều căn bệnh đô thị xuất hiện, nhất là về mặt nhân văn:
- Hố ngăn cách giàu nghèo ngày càng sâu
- Môi trờng xã hội dễ bị xấu đi, do ngời nhập c thiếu việc làm, nghề
nghiệp không rõ rệt. Tệ nạn xã hội tăng nhanh ở các khu tạm c đó
- ô nhiễm, ách tắc giao thông sẽ ngày càng trầm trọng
- Di sản kiến trúc, cảnh quan đô thị ngày càng mất dần.
Từ lâu, đô thị hóa là hệ quả tất yếu của quá trình công nghiệp hóa, hiện
đại hóa. Đô thị hóa cũng đem lại sức mạnh và giàu có, đồng thời cũng là
nguyên nhân gây ra các căn bệnh đô thị. Hà Nội không nằm ngoài quy luật
đó. Trớc mắt, Hà Nội đang đối phó với nạn bùng nổ dân số, tăng trởng kinh tế
nhanh và hiện tợng xây dựng tự phát. Sự di chuyển lao động nông thôn lên
thành phố là tất yếu, nhất là khi đồng bằng sông Hồng dân đông và thiếu đất
canh tác.
Hà Nội có thể rút kinh nghiệm phát triển của bạn và tìm cách biến sự
phát triển chậm của mình thành thế mạnh và bảo vệ tơng lai bằng cách phát
huy chứ không nên làm lu mờ những đặc điểm lịch sử, cảnh quan và di

Để tránh tình trạng các công trình vừa mới xây xong lại bị đòi đập bỏ
đi, Hà Nội cần có một quy hoạch tổng thể của thành phố cho tơng lai, đặc biệt
là quy hoạch chi tiết, phù hợp với nền kinh tế, chính sách của từng giai đoạn
và rất cần có một mô hình cụ thể cho từng khu vực để cho mỗi ngời dân đều
hiểu đợc và mỗi kiến trúc s, mỗi Hội đồng kiến trúc có cơ sở để thiết kế và
phê duyệt phơng án một cách khoa học, chính xác, tránh đợc nhữ tốn kém
không cần thiết.
2. Vấn đề bảo tồn phố cổ với du lịch thủ đô
Hà Nội của chúng ta vào năm 2010 sẽ kỷ niệm lịch sử 1000 năm. Thế
nhng phố cổ Hà Nội, một di sản cổ nhất của dân tộc đã bị biến dạng nhanh
chóng.
Hà Nội hình thành 36 phố cổ và mỗi phố đều có một nghề vừa sản xuất, vừa
buôn bán, lại là nơi ăn ở của ông chủ. Điều đó chứng tỏ việc bảo tồn phố cổ là
phải gắn lion với sự làm ăn sinh sống của ngời dân, chứ không đơn thuần là
đầu t xây dựng và di bớt dân đi để trở thành một bảo tàng khô cứng. Phố cổ
phải là một bảo tàng sống động bằng không gian kiến trúc xa cộng với cuộc
sống đời thờng và hơn thế nữa là kế sinh nhai, là cách làm giàu mang đến cho
ngời dân từ chính việc bảo tồn khu phố cổ này. Đó mới là định hớng hợp lòng
dân mà chúng ta nên thực hiện. Một trong những cách làm giàu của ngời dân
và cũng nằm trong định hớng chung của Đảng và Nhà nớc là phát triển du lịch
một ngành công nghiệp không khói. Hớng đi ấy hoàn toàn đúng, nhng
đáng tiếc là chúng ta vẫn cha có những biện pháp để ngành du lịch góp sức
vào việc bảo tồn phố cổ, bởi phố cổ là một tiềm năng hấp dẫn nhất đối với

Tiểu luận triết học
khách du lịch khi tới thăm Thủ đô. Nhiều du khách đều có chung một nhận
định rằng: Hà Nội phải là một thành phố du lịch có bản sắc về văn hóa, về
kiến trúc và đặc biệt là trong cuộc sống đời thờng của con ngời. Một minh
chứng thực tế tại bản Lác Mai Châu là khách rất thích thoải mái th giãn ở
nhà sàn của ngời Thái, chứ không ở nhà mái bằng dù đầy đủ tiện nghi, mặc dù

trong quá trình tái thiết thành phố. Vì vậy, ngay từ bây giờ Nhà nớc nên có
những chính sách, những định hớng phát triển thích hợp để có một Thăng
Long Hà Nội mang đậm bản sắc dân tộc.

TiÓu luËn triÕt häc
Tµi liÖu tham kh¶o
T¹p chÝ kiÕn tróc – Héi kiÕn tróc s ViÖt Nam
Tiểu luận triết học
Mục lục
Lời nói đầu 1
Nội dung 2
I. Kiến trúc Hà Nội sau 12 năm nhìn lại 2
1. Kiến trúc Hà Nội hiện nay 2
2. Những nguyên nhân chủ quan và khách quan tác động đến kiến trúc
Hà Nội 3
3. Những tồn tại lớn của thành phố 5
II. Để có một Thăng Long - Hà Nội 2000 năm lịch sử 6
1. Hà Nội - một di sản kiến trúc chứa đựng đầy đủ đặc điểm của một đô thị
mang dấu ấn của nhiều giai đoạn xây dựng và phát triển 6
2. Vấn đề bảo tồn phố cổ với du lịch thủ đô 7
Kết luận 10
Tài liệu tham khảo 11