Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
PHAN ĐỨC TÙNG
NGHIÊN CỨU VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ NÔNG
THÔN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỘ
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỒNG HỶ,
TỈNH THÁI NGUYÊN LUẬN VĂN THẠC SỸ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN Thái Nguyên - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung
thực và chƣa sử dụng để bảo vệ luận văn của một học vị nào.
Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã đƣợc
cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc.
Thái Nguyên,22 tháng 10 năm 2014
Tác giả Phan Đức Tùng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
iii
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC BẢNG vi
DANH MỤC BẢNG vii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ viii
MỞ ĐẦU 1
1. Tính cấp thiết của đề tài 1
2. Mục tiêu của đề tài 2
2.1 Mục tiêu chung 2
2.2. Mục tiêu cụ thể 2
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3
3.1. Đối tƣợng nghiên cứu 3
3.2. Phạm vi nghiên cứu 3
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3
5. Bố cục luận văn 4
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC 5
1.1. Cơ sở khoa học 5
1.1.1. Giới tính và Giới 5
1.1.1.1. Khái niệm Giới tính và Giới 5
1.1.1.2. Đặc điểm, nguồn gốc và sự khác biệt về giới 5
1.1.1.3. Nhu cầu, lợi ích giới và bình đẳng giới 6
1.1.1.4. Vai trò của giới 7
1.1.1.5. Quan điểm về giới 8
1.2. Vị trí, vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế - xã hội nông hộ 8
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28
3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên 28
3.1.1. Điều kiện tự nhiên 28
3.1.1.1. Vị trí địa lý 28
3.1.1.2. Địa hình của huyện 28
3.1.1.3. Tình hình sử dụng đất đai trên địa bàn huyện năm 2013. 29
3.1.1.4. Thời tiết khí hậu thủy văn 31
3.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 32
3.2.1. Dân số và lao động. 32
3.2.2 Giá trị sản xuất nông nghiệp 34
3.2.3. Cơ sở hạ tầng 34
3.3 Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội 36
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
v
3.3.1 Những thuận lợi 36
3.3.2. Khó khăn 36
3.4. Phát triển kinh tế của huyện 37
3.5. Thực trạng vai trò của phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế Huyện Đồng Hỷ 39
3.5.1.Khái quát về thực trạng vai trò của phụ nữ trên địa bàn Huyện 39
3.5.1.1. Phân loại phụ nữ trên 18 tuổi khu vực Huyện 39
3.5.1.2. Trình độ của phụ nữ trong độ tuổi lao động 40
3.5.1.3 Lao động nữ nông thôn Huyện Đồng Hỷ 41
3.6. Thực trạng vai trò phụ nữ trong các hộ nghiên cứu 41
3.6.1. Vai trò trong tham gia công tác xã hội 41
3.6.2. Vai trò của phụ nữ trong quản lý và điều hành sản xuất 43
3.6.3. Vai trò của phụ nữ trong hoạt động sản xuất tạo thu nhập 44
3.6.4 Vai trò của phụ nữ trong tiếp cận khoa học kỹ thuật 53
3.6.5. Vai trò trong kiểm soát các nguồn lực của hộ 55
3.6.6. Vai trò của việc tiếp cận nâng cao trình độ 58
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
vii
DANH MỤC BẢNG
Trang
Bảng 2.1: Kết quả lựa chọn nhóm hộ điều tra 26
Bảng 3.1. Diện tích đất phân theo loại đất của huyện Đồng Hỷ năm 2013 30
Bảng 3.2: Khí hậu, thời tiết khu vực Huyện Đồng Hỷ năm 2013 31
Bảng 3.3. Tình hình dân số huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2011-2013 33
Bảng 3.4: Giá trị SX của ngành nông nghiệp của Huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2011-2013 34
Bảng 3.5. Diện tích, năng suất, sản lƣợng một số cây trồng chính
của huyện từ năm
2011-2013
37
Bảng 3.6. Số lƣợng gia súc, gia cầm của Huyện từ năm 2011 đến 2013. 38
Bảng 3.7. Diện tích các loại cây trồng của Huyện từ năm 2011 đến 2013 38
Bảng 3.8. Phân loại phụ nữ trên 18 tuổi khu vực thành Huyện năm 2013 39
Bảng 3.9: Số lƣợng phụ nữ tham gia các lớp đào tạo, tập huấn năm 2013 40
Bảng 3.10. Phụ nữ tham gia lãnh đạo cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể tại các xã vùng
nghiên cứu 42
Bảng 3.11. Tỷ lệ nữ tham gia hoạt động cộng đồng ở các điểm nghiên cứu 43
Bảng 3.12. Tỷ lệ nữ làm chủ hộ và tham gia quản lý hộ 43
Bảng 3.13: Phân công lao động sản xuất nông nghiệp trong các hộ ở các điểm nghiên cứu
năm 2014 46
Bảng 3.14: Phân công lao động trong hoạt động khác ở 3 xã vùng nghiên cứu 48
Bảng 3.15: Tình hình sử dụng quỹ thời gian của phụ nữ vùng nghiên cứu năm 2013 52
Bảng 3.16: Nguồn tiếp cận thông tin của phụ nữ trong sản xuất nông nghiệp 54
Bảng 3.17. Sự hiểu biết kỹ thuật của phụ nữ và nam giới qua lớp tập huấn về lâm nghiệp 55
Bảng 3.18: Đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 56
Bảng 3.19: Tình hình quản lý tài chính của hộ tại vùng nghiên cứu 57
Bảng 3.20: Tỷ lệ ngƣời ốm trong các hộ đƣợc chăm sóc, chữa trị ở các vùng nghiên cứu . 59
những cống hiến to lớn của phụ nữ. Trong công cuộc đổi mới đất nƣớc của Đảng,
họ luôn giữ gìn, phát huy và nêu cao tinh thần yêu nƣớc, đoàn kết, năng động, sáng
tạo, khắc phục mọi khó khăn để vƣơn lên trong học tập, lao động, phấn đấu đạt
những thành tích xuất sắc trên mọi lĩnh vực. Trong gia đình, mỗi phụ nữ vừa là
ngƣời con dâu, ngƣời vợ, ngƣời mẹ, ngƣời thầy của các con, ngƣời thầy thuốc của
gia đình.
Đảng và Nhà nƣớc ta ngày càng quan tâm phát huy vai trò của phụ nữ trong
xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế,
văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng… Ở khu vực nông thôn,cùng với việc
tích cực tham gia vào quá trình phát triển kinh tế gia đình, mỗi phụ nữ còn tham gia
nhiều hoạt động xã hội, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, ổn định
an ninh quốc phòng địa phƣơng làm thay đổi diện mạo khu vực nông thôn Việt Nam.
Huyện Đồng Hỷ là một huyện miền núi thuộc tỉnh Thái Nguyên, dân số khá
đông đúc. Trong đó thì phụ nữ chiếm trên 50% tổng số dân và lao động là nữ chiếm
tới 80% là lao động và sản xuất trực tiếp hàng ngày trong gia đình sinh hoạt đời
2
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
thƣờng, ngày ngày làm việc tần tảo sớm hôm chăm sóc cho gia đình chăm lo cho
con cái chịu khó tham gia vào chăm sóc gia đình. Thế nhƣng vai trò cửa ngƣời phụ
nữ đến nay vẫn chƣa đƣợc khẳng định rõ rệt họ vẫn bị coi là ngƣời phụ nữ lấy
chồng về chỉ biết đến chăm sóc chồng con làm việc gia đình đồng áng, trên lĩnh vực
kinh tế chính trị thì tiếng nói của họ vẫn chƣa đƣợc chấp nhận, họ phải hi sinh tất cả thời
gian của họ phục vụ cho ngƣời chồng ngƣời con trong gia đình lam lũ chịu đựng.
Qua quá trình công tác và nghiên cứu trong lĩnh vực liên quan đến phụ nữ,
nhiều câu hỏi đƣợc đặt ra cho bản thân, cho các cấp hội phụ nữ và chúng ta: Vai trò
của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay nhƣ thế nào? Thực trạng
vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay ra sao? Giải pháp
nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ? Vì
vậy, nghiên cứu về vai trò của phụ nữ nông thôn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái
Nguyên trong việc phát triển kinh tế đƣợc đặt ra nhƣ một yêu cầu cấp bách, từ đó
- Về nội dung nghiên cứu: nghiên cứu vai trò của phụ nữ trong phát
triển kinh tế nông thôn.
- Về không gian nghiên cứu: đề tài đƣợc thực hiện tại một số cơ quan, tổ
chức kinh tế chính trị- xã hội, một số nhóm hộ sản xuất nông, lâm nghiệp, dịch vụ
trong nông nghiệp trên địa bàn huyện Đồng Hỷ.
- Về thời gian nghiên cứu: tổng quan về vai trò của phụ nữ đƣợc phân tích
thông qua số liệu của các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị, kinh tế- xã hội
trong thời gian gần đây, chủ yếu từ năm 2009 đến năm 2013. Các số liệu điều tra
thực hiện trong năm 2013.
4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Cùng với sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nƣớc thì vai trò của
ngƣời phụ nữ trong gia đình cũng có những chuyển biến rõ rệt và đƣợc quan tâm
đặc biệt. Nếu nhƣ trƣớc đây ngƣời phụ nữ chỉ có biết nội trợ, nuôi dạy con cái, hầu
hạ chồng con thì ngày nay phụ nữ đã tích cực tham gia vào các hoạt động của xã
hội. Đề tài là công trình khoa học có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực, là một
kênh thông tin để Ban vì sự tiến bộ của phụ nữ huyện tham mƣu, giúp Ban Chấp
hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên. Xây dựng giải pháp thực hiện chƣơng trình
hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ
4
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
trong phát triển kinh tế, góp phần thực hiện hiệu quả Đề án phát triển kinh tế - xã
hội của huyện Đồng Hỷ 5 năm giai đoạn 2011 - 2015.
5. Bố cục luận văn
Luận văn gồm 2 phần và 3 chƣơng
Phần mở đầu
Chƣơng 1: Cơ sở khoa học
Chƣơng 2: Tổng quan tài liệu
Chƣơng 3. Kết quả và thảo luận
Phần kết luận và kiến nghị
* Đặc điểm về giới
- Không tự nhiên mà có
- Học đƣợc từ gia đình và xã hội
- Đa dạng (khác nhau giữa các vùng miền)
- Có thể thay đổi đƣợc
* Nguồn gốc giới:
6
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
- Trong gia đình, bắt đầu từ khi sinh ra, đứa trẻ đƣợc đối xử tuỳ theo nó là trai
hay gái. Đó là sự khác nhau về đồ chơi, quần áo, tình cảm của ông bà, bố mẹ, anh
chị. Đứa trẻ đƣợc dạy dỗ và điều chỉnh hành vi của chúng theo giới tính của mình.
- Trong nhà trƣờng, các thầy cô giáo cũng định hƣớng theo sự khác biệt về
giới cho học sinh. Học sinh nam đƣợc hƣớng theo các ngành kỹ thuật, điện tử, các
ngành cần có thể lực tốt. Học sinh nữ đƣợc hƣớng theo các ngành nhƣ may, thêu,
trang điểm, các ngành cần sự khéo léo, tỷ mỷ.
* Sự khác biệt về giới:
1. Phụ nữ đƣợc xem là phái yếu, vì họ sống thiên hơn về tình cảm, họ là
thành phần quan trọng tạo nên sự yên ấm trong gia đình. Thiên chức của phụ nữ là
làm vợ, làm mẹ, nên họ gắn bó với con cái, gia đình hơn nam giới và cũng từ đấy
mối quan tâm của họ cũng có phần khác nam giới. [NXB Chính trị quốc gia, Hà
Nội, năm 2006, [6]]
Nam giới đƣợc coi là phái mạnh, là trụ cột gia đình. Họ cứng rắn hơn về tình
cảm, mạnh bạo và năng động hơn trong công việc. Đặc trƣng này cho phép họ dồn
hết tâm trí vào lao động sản xuất, vào công việc xã hội, ít bị ràng buộc bởi con cái
và gia đình. Chính điều này đã làm tăng thêm khoảng cách khác biệt giữa phụ nữ và
nam giới trong xã hội. Hơn nữa, nam giới và nữ giới lại có xuất phát điểm không
giống nhau để tiếp cận cái mới, họ có những thuận lợi, khó khăn với tính chất và
mức độ khác nhau để tham gia vào các chƣơng trình kinh tế, từ góc độ nhận thức,
nắm bắt các thông tin xã hội. Trong nền kinh tế hội nhập quốc tế, từ điều kiện và cơ
hội đƣợc học tập, tiếp cận việc làm và làm việc, từ vị trí trong gia đình, ngoài xã hội
sản xuất sinh học, mà còn cả việc chăm lo, duy trì, phát triển lực lƣợng lao động cho
hiện tại và tƣơng lai nhƣ: nuôi dạy con cái, nuôi dƣỡng các thành viên trong gia
đình, làm công việc nội trợ…vai trò này hầu nhƣ của ngƣời phụ nữ.
- Vai trò cộng đồng: Thể hiện ở những hoạt động tham gia thực hiện ở mức
cộng đồng nhằm duy trì và phát triển các nguồn lực cộng đồng, thực hiện các nhu
cầu, mục tiêu chung của cộng đồng. Những hoạt động tự nguyện mang lại phúc lợi
cho cộng đồng nhƣ: dọn đƣờng sạch sẽ, bảo vệ nguồn nƣớc sạch, hoạt động từ
thiện,…Hoạt động lãnh đạo ra quyết định nhƣ: tham gia cấp ủy Đảng, Hội đồng
nhân dân, Ủy ban nhân dân, lãnh đạo đoàn thể.
8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
Tuy phụ nữ và nam giới thực hiện ba vai trò, xong lại đƣợc phân công lao
động khác nhau. Phụ nữ thƣờng làm những việc đơn giản, ít kỹ thuật nên thu nhập
thấp và giá trị công việc bị đánh giá thấp.
Phân công lao động theo giới truyền thống đã tạo ra bất bình đẳng giới, hạn
chế sự phát huy tiềm năng của phụ nữ và ảnh hƣởng tới sự tham gia của phụ nữ vào
quá trình phát triển của đất nƣớc và xây dựng hạnh phúc gia đình. Vì vậy, một
trong những yếu tố tạo nên bình đẳng giới là thay đổi phân công lao động theo
giới truyền thống.
1.1.1.5. Quan điểm về giới
Quan điểm giới khẳng định và đánh giá cao vai trò của ngƣời phụ nữ. Quan
điểm này cho rằng để đạt đến bình đẳng nam nữ cần thay đổi cơ chế phân công lao
động hiện đang quá nhấn mạnh đến mức khác biệt giữa phụ nữ và nam giới. (Bùi
Thị Hồng Vân, 2002).
Vào những năm 1970 ngƣời ta đã tìm cách đƣa các vấn đề của phụ nữ vào các
chính sách phát triển nhƣng nhìn chung, các nhà nghiên cứu cũng nhƣ các nhà làm
chính sách đã không thấy hết đƣợc vai trò kinh tế to lớn của phụ nữ. Nhà kinh tế
ngƣời Đan Mạch là Ester Boserup với cuốn “Vai trò của người phụ nữ trong phát
triển kinh tế” (1970) đƣợc coi là ngƣời đầu tiên đặt lại vấn đề về cách nhìn nhận vai
trò của ngƣời phụ nữ. Điểm hạn chế của cách tiếp cận này là coi phụ nữ nhƣ một
hội, trong đó các nguồn lực nhƣ đất đai, tiền vốn và tƣ liệu sản xuất đƣợc coi là của
chung để tiến hành sản xuất. Mọi quyết định trong sản xuất kinh doanh và đời sống
là tùy thuộc vào chủ hộ, đƣợc nhà nƣớc thừa nhận, hỗ trợ và tạo điều kiện phát
triển. [Báo cáo của FAO & UNDP, 2002 [3]]
1.2.2. Vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội
Gia đình là một tế bào của xã hội và tồn tại cùng với sự tồn tại của xã hội.
Ngƣời phụ nữ là ngƣời thiết tha nhất với hạnh phúc gia đình, đóng vai trò rất quan
trọng giữa gia đình và xã hội trong mọi thời đại. Qua các chặng đƣờng lịch sử loài
ngƣời, vai trò ngƣời phụ nữ trong gia đình có những biến đổi rõ rệt.
(www.nguoicaotuoi.org)[13].
Phụ nữ vừa là ngƣời công dân, ngƣời lao động, vừa là ngƣời mẹ và ngƣời
thầy đầu tiên của con ngƣời; Phụ nữ có vai trò quan trọng trong xây dựng gia đình
10
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
cần tạo điều kiện để phụ nữ kết hợp hài hòa giữa nghĩa vụ công dân và chức năng
ngƣời mẹ trong việc xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc [7].
Phụ nữ Việt Nam chiếm 50,8% tổng dân số, 50,6% lực lƣợng lao động và
khoảng 30% phụ nữ làm chủ hộ gia đình. Trên diễn đàn chính trị tỷ lệ nữ tham gia
Quốc hội (dẫn đầu các nƣớc ASEAN) với 25,76% (nhiệm kỳ 2007-2011). Trong
nhiều ngành nhƣ nông nghiệp, giáo dục, y tế, công nghiệp nhẹ, tài chính, văn hóa,
xã hội… phụ nữ cũng luôn chiếm ƣu thế. Tỷ lệ nữ đƣợc tiếp cận với dịch vụ y tế
trên 85%, tỷ lệ phụ nữ dành thời gian để xem ti vi/ nghe đài là 96,6%, tỷ lệ nữ tốt
nghiệp đại học là 36,24%; thạc sĩ 33,95%; tiến sĩ 25,69%. Đội ngũ trí thức và lao
động kỹ thuật nữ ngày càng tăng lên, họ đang có mặt ở nhiều vị trí chính trị, kinh tế
trọng yếu của đất nƣớc. Đây là một bƣớc tiến đáng kể về bình đẳng giới, về tạo
quyền năng cho phụ nữ trong xã hội. Phụ nữ đã thực sự đóng góp sức mình vào
công cuộc xây dựng và phát triển đất nƣớc.
Theo kết quả của những công trình nghiên cứu trƣớc cho biết: Phụ nữ là
ngƣời tạo ra phần lớn lƣơng thực tiêu dùng cho gia đình. 1/4 số hộ gia đình trên thế
giới do nữ làm chủ hộ và nhiều hộ gia đình khác phải phụ thuộc vào thu nhập của
phụ nữ còn đảm nhận chức năng ngƣời vợ, ngƣời mẹ. Họ phải làm hầu hết các công
việc nội trợ chăm sóc con cái, các công việc này rất quan trọng đối với sự tồn tại,
phát triển của gia đình và xã hội.
Nhƣ vậy, dù đƣợc thừa nhận hay không thừa nhận, thực tế cuộc sống và
những gì phụ nữ làm đã khẳng định vai trò và vị trí của họ trong gia đình, trong mọi
lĩnh vực của đời sống kinh tế- xã hội, trong bƣớc tiến của nhân loại. Phụ nữ cùng
lúc phải thực hiện nhiều vai trò, cho nên họ cần đƣợc chia sẻ, thông cảm cả về hành
động lẫn tinh thần, gia đình và xã hội cũng cần có những trợ giúp để họ thực hiện
tốt hơn vai trò của mình.
1.2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế- xã
hội nông hộ
* Quan niệm về giới, những phong tục tập quán ở Việt Nam
Phụ nữ trƣớc hết phải lo việc gia đình, con cái. Dù làm bất kỳ công việc gì, thì
việc nội trợ vẫn là trách nhiệm của họ, đây là một quan niệm ngự trị ở nƣớc ta từ
nhiều năm nay. Sự tồn tại những hủ tục lạc hậu, trọng nam khinh nữ đã kìm hãm tài
12
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
năng sáng tạo của phụ nữ, hạn chế sự cống hiến của họ cho xã hội và cho gia đình.
Việc mang thai, sinh đẻ, nuôi dƣỡng con nhỏ và làm nội trợ gia đình đè nặng lên đôi
vai ngƣời phụ nữ. Đây là trở ngại lớn cho họ tập trung sức lực, thời gian, trí tuệ vào
sản xuất và các hoạt động chính trị, xã hội. Vì vậy nhiều chị em trở nên không mạnh
bạo, không năng động sáng tạo bằng nam giới và gặp nhiều khó khăn trong giao
tiếp xã hội. Phong tục tập quán là một nguyên nhân cơ bản cản trở phụ nữ tham gia
vào quá trình phát triển kinh tế.[31]
* Trình độ học vấn, chuyên môn, khoa học kỹ thuật của lao động nữ còn
nhiều hạn chế
Ở nông thôn, đặc biệt là miền núi phƣơng tiện thông tin nghe nhìn và sách
báo đến với ngƣời dân còn rất nhiều hạn chế, do vậy việc lao động nữ tiếp cận và
nắm bắt các thông tin kỹ thuật về chăn nuôi, trồng trọt còn gặp nhiều khó khăn.
Ngoài thời gian lao động sản xuất, ngƣời phụ nữ dƣờng nhƣ ít có thời gian dành cho
* Các yếu tố chủ quan
Một yếu tố khác không thể không nhắc đến đó là nguyên nhân chủ quan do
chính phụ nữ gây ra, đó chính là quan niệm lệch lạc về giới, ngay cả phụ nữ cũng có
cái nhìn không đúng về những vấn đề đó. Họ cũng cho rằng, những công việc nội
trợ, chăm sóc gia đình, con cái…là việc của phụ nữ. Họ tỏ ra không hài lòng về
ngƣời đàn ông thạo việc bếp núc, nội trợ. Trong khi họ lên tiếng đòi quyền bình
đẳng thì họ vô tình ràng buộc thêm trách nhiệm cho mình. Vậy nên, toàn bộ công
việc gia đình, sản xuất càng đè nặng lên đôi vai phụ nữ khiến họ mệt mỏi cả về thể
xác lẫn tinh thần. Ta có thể khẳng định rằng, phụ nữ có vai trò đặc biệt quan trọng
trong sự phát triển của nhân loại. Song, có nhiều nguyên nhân gây cản trở sự tiến bộ
của họ trong cuộc sống. Các yếu tố khách quan và chủ quan đã tác động không tốt
khiến cho phụ nữ đặc biệt là phụ nữ nông thôn bị lâm vào vòng luẩn quẩn của sự
nghèo đói và bất bình đẳng. Vì vậy, cần phải tiến tới quyền bình đẳng đối với nữ
trên toàn thế giới. Bình đẳng nam nữ nhằm giải phóng sức lao động xã hội, xây
dựng và củng cố thêm nền văn minh nhân loại.
1.3. Thực trạng vai trò của phụ nữ trên thế giới và ở Việt Nam
1.3.1. Khái quát về vai trò của phụ nữ ở một số nước trên thế giới
Na Uy là đất nƣớc dân số ít (4,5 triệu ngƣời) nhƣng chỉ số phát triển con
ngƣời (HDI) và chỉ số phát triển giới (GDI) xếp thứ nhất thế giới. Na Uy có một hệ
14
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
thống luật pháp đồng bộ hƣớng tới mục tiêu bảo vệ quyền và lợi cho ngƣời phụ nữ.
Chính phủ Na Uy rất quan tâm đến vấn đề bình đẳng giới và coi đó là một trong bốn
vấn đề trọng tâm phát triển. Là quốc gia đầu tiên trên thế giới cho phép phụ nữ đƣợc
tham gia bầu cử vào năm 1913 và có quyền ứng cử Quốc hội từ năm 1930. Na Uy
cũng có Luật bình đẳng giới ban hành từ năm 1979 với các điều khoản bảo đảm cho
cả phụ nữ và nam giới đƣợc bình đẳng trong phát triển.
Trong luật Bình đẳng giới, Na Uy quy định: Việc phân biệt đối xử trực tiếp
hoặc gián tiếp với phụ nữ và nam giới đều không đƣợc phép.Với lĩnh vực lao động
và việc làm, luật quy định: tuyển dụng không đƣợc hạn chế tuyển một giới. Khi đề
bạo lực vẫn xảy ra; mại dâm đƣợc phép hoạt động nhƣng vẫn nhiều tình trạng xâm
hại tình dục [32]
Tại Kenya, Zambia và Nigieria, gia đình nào có chủ hộ là nam giới thì
khuyến nông thƣờng xuyên ghé thăm hơn.Khoảng 40% phụ nữ Trinidad và Tobago
chỉ biết đến các thông tin hay những lời khuyên trong sản xuất cũng nhƣ các thông
tin khác thông qua ngƣời chồng của mình. Còn ở một số nƣớc nhƣ Ấn Độ, Thái
Lan, Malaysia thì những thông tin đó đƣợc lấy tự họ hàng, bạn bè và hàng xóm. Rất
ít thông tin đƣợc trực tiếp chuyển đến ngƣời phụ nữ.
1.3.2. Phụ nữ nông thôn Việt Nam và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế-
xã hội nông hộ
* Thực trạng phụ nữ Việt Nam
Bảo đảm bình đẳng giới trong đời sống gia đình là một trong các mục tiêu
quan trọng đã và đang đƣợc thúc đẩy thực hiện ở Việt Nam. Một trong những điểm
dễ nhận biết nhất trong kết quả thực hiện bình đẳng giới, đó chính là việc phân
công, sắp xếp lại công việc trong gia đình một cách hài hòa, hợp lý giữa ngƣời vợ
và ngƣời chồng. Trong gia đình hiện nay, ngƣời chồng đã biết chia sẻ với vợ về
công việc nhà, chăm sóc con; ngƣời vợ cũng đã chủ động chia sẻ với chồng
gánh nặng kinh tế gia đình. Năm 2011, cả nƣớc có 12.727.903 gia đình đƣợc
công nhận đạt Danh hiệu "Gia đình văn hóa" trong tổng số 17.312.198 gia đình
(chiếm tỷ lệ 73.5%).
Trong gia đình, ngƣời phụ nữ đƣợc tôn trọng và đƣợc tham gia nhiều hơn
vào các quyết định quan trọng vào hoạt động sản xuất nâng cao mức thu nhập về
Copyright: Tài liệu đại học ©