MỤC LỤC
MỞ ĐẦU…………………………………………………………………………… 1
NỘI DUNG…………………………………………………………………………… 1
I. Quan điểm của C.Mác và V.L.Lênin về tính tất yếu của thời kỳ quá độ… 1
II. Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam…. 2
1. Về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam………………………… 2
a. Về hình thức quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam……………………… 2
b. Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam…………… 2
c. Mâu thuẫn của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam… ……… 3
d. Nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam …… 3
e. Những nhân tố đảm bảo thực hiện thắng lợi chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam… 4
2. Về bước đi và biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam…………… 4
a. Nguyên tắc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam………………………… 4
b. Bước đi của thời kỳ qua độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam ………………. 5
c. Phương pháp, biện pháp, cách thức tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
Việt Nam ……………………………………………………………………… 5
3. Nội dung xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ …………………. 6
III. Sự vận dụng phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng ta vào
công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay……………………………. 7
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………… 8
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………. 9
1
MỞ ĐẦU
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một hệ thống
bao gồm các luận điểm về tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ và các hình thức,
biện pháp, bước đi trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Ngày nay,
chúng ta đang xây dựng và đổi mới chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh, điều kiện trong
nước và quốc tế đã có nhiều thay đổi so với sinh thời Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, những
luận điểm của người về xây dựng chủ nghĩa xã hội đã và đang được Đảng ta vận dụng
một cách sáng tạo trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, đổi mới đất nước. Với
mong muốn tìm hiểu rõ hơn về quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, em

thuộc địa, nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu đi lên chủ nghĩa xã hội không phải
kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa. Chính ở nội dung cụ thể này, Hồ Chí
Minh đã cụ thể hóa và làm phong phú thêm lý luận Mác – Lênin về thời kỳ quá độ lên
chủ nghĩa xã hội.
b. Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Thứ nhất, Hồ Chí Minh chỉ rõ đặc điểm bao trùm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam là “…từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã
hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa”. Đặc điểm này thâu
tóm đầy đủ những mâu thuẫn, khó khăn, phức tạp, chi phối toàn bộ tiến trình quá độ
lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Tiến lên chủ nghĩa xã hội không thể làm nhanh được
mà phải làm dần dần và là một quá trình vô cùng khó khăn, phức tạp.
3
Thứ hai, Xuất phát điểm lên chủ nghĩa xã hội còn quá thấp.
Về kinh tế: nền nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ là chính với lực sản xuất thấp
kém, quan hệ sản xuất manh mún, đại đa số là nông dân mang nặng tư tưởng nho giáo,
phong kiến, tiểu nông. Công nghiệp, thủ công nghiệp chậm phát triển.
Về chính trị: Miền Bắc vừa mới giành được độc lập, hậu quả chiến tranh còn nặng
nề, vừa khôi phục, hàn gắn vết thương chiến tranh, vừa phát triển kinh tế, vừa thực
hiện chính sách xã hội. Đảng cộng sản Việt Nam còn non yếu, kinh nghiệm xây dựng
chủ nghĩa xã hội còn chưa có
Về văn hóa: 95% dân số Việt Nam mù chữ.
Thứ ba, Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Việt Nam tạm
thời chia thành hai miền: Miền Nam tiếp tục cuộc cách mạng dân chủ nhân dân; miền
Bắc vừa bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, vừa làm hậu phương lớn cho
cách mạng miền Nam.
c. Mâu thuẫn của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Hồ Chí Minh chỉ rõ mâu thuẫn chủ yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở
Việt Nam là mâu thuẫn giữa yêu cầu phải tiến lên xây dựng một chế độ xã hội mới có
kinh tế phát triển và đảm bảo công bằng xã hội với tình trạng lạc hậu, kém phát triển
và những cản trở, phá hoại của của các thế lực phản động trong và ngoài nước. Người

giáo điều.
Thứ hai, nước ta có những đặc điểm riêng, nên cần phải độc lập suy nghĩ, điều
tra nghiên cứu. Từ đó, Hồ Chí Minh khẳng định: “Ta không thể giống Liên Xô… ta
có thể đi con đường khác để tiến lên chủ nghĩa xã hội”.
5
b. Bước đi của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Do vấn đề còn quá mới, Hồ Chí Minh chưa có điều kiện làm rõ nó sẽ gồm mấy
chặng đường với những nội dung cho từng chặng, nhưng qua thực tế một số năm
người đã chỉ rõ: “Ta xây dựng chủ nghĩa xã hội từ hai bàn tay trắng đi lên thì khó khăn
còn nhiều và lâu dài”, “phải làm dần dần”, “không thể một sớm một chiều”, ai nói dễ
là chủ quan và sẽ thất bại.
Tư tưởng chỉ đạo của Hồ Chí Minh về bước đi của thời kỳ quá độ ở Việt Nam là
phải qua nhiều bước, “bước ngắn, bước dài, tùy theo hoàn cảnh” nhưng “chớ ham làm
mau, làm rầm rộ… Đi bước nào vững chắc bước ấy, cứ tiến dần dần”. Nghĩa là phải
kiên trì bắc những nhịp cầu nhỏ, vừa tầm, lựa chọn những giải pháp trung gian, quá
độ. Ví dụ, người nói về bước đi trong cải tạo nông nghiệp: … lúc đầu là cải tạo ruộng
đất, sau tiến lên một bước là tổ chức đổi công sao cho tốt, cho khắp, lại tiến lên hình
thức hợp tác xã dễ dàng, rồi tiến lên hợp tác xã cao hơn. Về bước đi trong phát triển
công nghiệp, Người căn dặn không được nóng vội,chủ quan…Ta cho nông nghiệp là
quan trọng và ưu tiên, rồi đến tiểu thủ công nghiệp và công nghiệp nhẹ, sau đó mới
đến công nghiệp nặng.
c. Phương pháp, biện pháp, cách thức tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
Việt Nam.
Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở phải nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, chống
giáo điều, rập khuôn, duy ý chí. Tư tưởng về xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều
kiện có chiến tranh được coi là sự sáng tạo lý luận của Hồ Chí Minh bổ sung vào học
thuyết xã hội chủ nghĩa của chủ nghĩa Mác – Lênin. Cụ thể:
+ Theo Hồ Chí Minh, trong bước đi và cách làm chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc phải
thể hiện được sự kết hợp giữa hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam;
6

Về văn hóa – xã hội: Coi trọng việc xây dựng con người mới có đủ đức và tài.
Người đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục và khoa học-kĩ thuật, coi trọng việc nâng
cao dân trí, đào tạo và sử dụng nhân tài. Muốn xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội
cần phải học cả văn hóa, chính trị, xã hội.
III. Sự vận dụng phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng ta vào
công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện nay.
Tình hình thế giới, Ngày nay, tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, thay đổi khó
lường. Hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế lớn. Nhưng xung đột vũ trang, tranh
chấp lãnh thổ, khủng bố quốc tế, xung đột dân tộc, tôn giáo vẫn diễn ra ở nhiều nơi.
Cách mạng khoa học công nghệ và toàn cầu hóa tạo cơ hội cho các nước phát triển,
nhưng cạnh tranh, tranh giành thị trường, các nguồn nguyên liệu, năng lượng, nguồn
lực khoa học công nghệ giữa các quốc gia, các tập đoàn kinh tế diễn ra quyết liệt, đặt
các quốc gia, nhất là các nước đang và kém phát trển trước những thách thức gay gắt.
Tình hình trong nước, bên cạnh thững thuận lợi cơ bản do những thành tựu to lớn
và có ý nghĩa lịch sử mà Đảng và nhân dân ta đã giành được trong sự nghiệp đổi mới
làm tăng thế và lực, uy tín quốc tế của đất nước, chúng ta cũng đang đứng trước những
khó khăn, thách thức to lớn. Chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế thấp,
cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm. Một số lĩnh vực xã hội còn có những mặt yếu kém
như giáo dục, đào tạo, khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân, quản lý các hoạt
động văn hóa, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, an toàn giao thông; tệ tham nhũng, lãng
phí chậm được khắc phục, gây bức xúc trong nhân dân. Các thế lực thù địch, cơ hội
chính trị chống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta hết sức quyết liệt, bằng
8
nhiều thủ đoạn tinh vi, thâm độc: tuyên truyền vu cáo, xuyên tạc, đẩy mạnh hoạt động
“diễn biến hòa bình”, âm mưu gây bạo loạn, bất ổn chính trị. Thêm vào đó, mặt trái
của cơ chế thị trường tác động làm suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống của không ít
cán bộ, đảng viên làm ảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân với Đảng, với chế độ.
Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chủ nghĩa xã hội, trong
hoàn cảnh mới, Đảng ta tiếp tục tìm tòi, ngày càng làm sáng tỏ hơn về chủ nghĩa xã
hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân