Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
LỜI NÓI ĐẦU
Chảy máu chất xám” vẫn luôn là một vấn đề nhức nhối đối với các quốc gia
đang phát triển, khi mà hàng loạt nhân tài và những nhân công được rèn luyện có kỹ
năng cao ở những nước nghèo đua nhau đi tìm “miền đất hứa” ở những cường quốc
phát triển hơn.
Ở hầu hết mọi nơi trên thế giới, hiện tượng “chảy máu chất xám” (từ nước này
sang nước khác) là một hiện tượng được nhiều người, trong chính quyền cũng như
ngoài xã hội, đặc biệt quan tâm. Ngay các quốc gia tiền tiến Tây Âu và Canada thỉnh
thoảng cũng bộc lộ nhiều lo lắng về chất xám của họ di cư sang Mỹ. Và chính ở Mỹ,
trong vài năm gần đây, do hậu quả những luật lệ cấm đoán một số đề tài nghiên cứu
sinh y học tại nước này, cũng bị thất thoát nhiều khoa học gia sang Anh. Tuy nhiên,
cho đến nay, sự chảy máu chất xám trầm trọng nhất vẫn là từ các quốc gia nghèo, kém
phát triển Á, Phi, Mỹ La Tinh (và mới đây là Đông Âu) sang các quốc gia giàu, đã
phát triển, ở Tây Âu và Bắc Mỹ.
Nguồn nhân lực Việt Nam – đặc biệt là nhân lực “chất xám” – có thể là khá tốt
với những đặc điểm như thông minh, ham học hỏi, tiếp thu nhanh với nguồn tri thức
Thế giới, nguồn lực dồi dào và có độ tuổi khá trẻ. Mặc dù vậy, các doanh nghiệp trong
nước vẫn chưa thực sự đánh giá đúng vai trò và vị trí của nguồn nhân lực này, nên
việc sử dụng họ không đạt hiệu quả như mong muốn. Chính vì vậy, hiện tượng “Chảy
máy chất xám” đã và đang diễn ra một cách mạnh mẽ và nhanh chóng trong nền kinh
tế nước ta hiện nay.
Để có một chính sách đúng đắn đối với hiện tượng này, và cụ thể hơn là để cá
nhân chất xám có những quyết định sáng suốt cho tương lai bản thân và gia đình,
những lý do thường viện dẫn để giải thích cái “không tốt”, hoặc “tốt”, của sự chảy
máu chất xám, cũng như những phản luận, cần được xem xét cặn kẽ và khách quan.
Trang 1
Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
MỤC LỤC

khoa học công nghệ chứ không phải là chính bản thân những người hoạt động trong
lĩnh vực văn hoá, nghệ thuật, khoa học và công nghệ… (Quan điểm của Nguyễn Văn
Hiệu, 1998).
Cho dù hiểu theo cách nào đi chăng nữa, cũng cho thấy chất xám là những hoạt
động mang tính trí tuệ, được tích luỹ qua cuộc sống, qua hoạt động và qua giáo dục
đào tạo. Chất xám được thể hiện ở tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Hiểu rông
ra, chất xám là nguồn nhân lực có tài năng, tri thức và kinh nghiệm đang làm việc
trong các tổ chức, doanh nghiệp.
Đây là nguồn tài nguyên vô giá của mỗi quốc gia. Nếu biết khai thác và sử
dụng thì hiệu quả kinh tế của nó sẽ vô cùng to lớn. Ngược lại, nếu không biết cách gìn
giữ và phát huy thì tài nguyên này sẽ mất đi và rất khó lấy lại được.
2. Ch ảy máu chất xám :
Hiện tượng di chuyển của những người lao động có trình độ, tay nghề cao từ
nơi này sang nơi khác (từ doanh nghiệp này, vùng này, nước này sang doanh nghiệp
khác, vùng khác, nước khác) thường được gọi là “Chảy máu chất xám”.
Chảy máu chất xám là một hiện tượng mang tính toàn cầu, tuy xảy ra số lượng
lớn ở những nước đang phát triển nhưng tại những nước phát triển cũng diễn ra hiện
tượng này, gây thiệt hại đến quá trình phát triển kinh tế. Chính quyền các nước đã đề
Trang 3
Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
ra những chính sách nhằm kìm hãm hiện tượng này và thu hút chất xám quay về bằng
nhiều biện pháp.
3. Các hình thức chảy máu chất xám :
a. Chảy máu chất xám “ nội”:
Nhân viên trong một doanh nghiệp chưa làm hết năng lực, không cống hiến
nhiều cho doanh nghiệp mặc dù có năng lực chuyên môn, nhưng vẫn hưởng lương và
các chế độ như những nhân viên khác.
b. Chảy máu chất xám “ngoại”:
Nhân viên trong doanh nghiệp ra khỏi doanh nghiệp để làm việc cho doanh

nguồn chất xám trong nước chưa thật sự được khơi dòng, chưa được “định giá” tương
xứng với chất lượng… Vì sao như vậy?
- Theo qui định hiện hành, phụ cấp cho chủ nhiệm đề tài cấp nhà nước
150.000đ/ tháng, cấp bộ là 100.000đ/ tháng, làm phản biện cho một đề tài nghiên cứu
phải mất nhiều thời gian nghiên cưu báo cáo, cũng chỉ được thù lao tối đa 300.000đ/
người. Theo mức lương trước đây (tồn tại trong một thời gian dài), một nghiên cứu
viên chính có mức lương hệ số 1 là :3,35x270.000đ/ tháng + 150.000đ/ tháng phụ cấp
làm chủ nhiệm đề tài thì tính ra nhà khoa học này chỉ nhận khoảng 1 triệu đồng/tháng.
- Nếu so sánh với mức lương của cán bộ nghiên cứu “cùng đẳng cấp” ở Thái
Lan (khoảng 500 USD/ tháng) thì mức lương của cán bộ ta thấp hơn 10 lần. Sự thật là
những qui định ấy của Nhà nước đang đánh đố những người làm khoa học khi họ luôn
bị dằn vặt giữa 2 lựa lọn “tận tâm & trung thực” với “tồn tại & phát triển”. Nhiều nhà
khoa học đã nhìn nhận chính cơ chế quản lý hiện nay đã buộc nhà khoa học phải nói
dối trong hoạt động nghiên cứu, đặc biệt là khâu thanh quyết toán khi kết thúc một đề
tài, dự án nghiên cứu.
- Những năm gần đây, nhà nước đã nỗ lực và cố gắng xác lập rất nhiều chính
sách khuyến khích nhằm khơi lên một dòng chảy chất xám – là người Việt Nam ở
nước ngoài – chảy về cội nguồn đất nước. Song dòng chảy ấy đến nay vẫn chưa thật
mạnh mẽ, bởi “chưa có thị trường và chưa có khách hàng cho loại hàng hóa đặc biệt –
chất xám”. Câu hỏi đặt ra “Bao giờ có thị trường chất xám ở Việt Nam?”
2. Một số biểu hiện của hiện tượng chảy máu chất xám ở Việt Nam:
Trong những năm qua tình trạng chảy máu chất xám ở nước ta là đáng lưu tâm.
Có thể nêu ra một số biểu hiện của hiện trạng này:
- Biểu hiện thứ nhất: Những trí thức có khả năng, có năng lực, được đào tạo bài bản,
đang công tác tại các cơ quan đầu não nhà nước chuyển ra làm việc cho các công ty
ngoài quốc doanh, công ty 100% vốn nước ngoài. Tình hình này xảy ra phổ biến trong
những năm 1990. Nguyên nhân chính của hiện tượng này là nhu cầu được trả lương
cao. Ở các công ty ngoài quốc doanh, mức lương trả cho cán bộ cao gấp nhiều lần so
với mức lương nhà nước trả cho họ. Sự hấp dẫn của đồng lương đã kích thích sự dịch
chuyển này.

nước.
- Mặt khác suy giảm chất xám trong nước cũng xảy ra khá phổ biến. Nhiều sinh viên
sau khi tốt nghiệp chỉ muốn công tác tại các đô thị lớn, vì vậy buộc họ phải làm các
công việc khác không đúng chuyên môn. Bên cạnh đó, tình trạng trí thức thiếu việc
làm ở các thành phố lớn là rất phổ biến. Hiện nay có tới 90% trí thức đang tập trung
tại các thành phố, các đô thị lớn. Trong khi đó, ở nông thôn, miền núi, hải đảo thì
thiếu cán bộ trầm trọng. Chúng ta biết rằng, để đào tạo ra một kỹ sư hay một cử nhân,
hàng năm nhà nước ta cũng như bản thân gia đình tiêu tốn không biết bao nhiêu tiền
của. Cụ thể, để một người có thể tốt nghiệp đại học, ngoài chi phí trực tiếp trong hệ
thống giáo dục tối thiểu cũng phải mất 16 năm, gia đình và xã hội còn phải chi một
khoản gián tiếp cho việc đào tạo này. Tình trạng làm việc không đúng chuyên môn và
không có việc làm thực sự là một lãng phí quá lớn trong điều kiện nước ta còn nghèo
như hiện nay.
- Còn một tình trạng suy giảm chất xám cũng đáng báo động mà ít được nhắc tới đó là
khá nhiều trí thức hiện đang có biên chế trong các cơ quan khoa học công nghệ Nhà
Trang 6
Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
nước, thậm chí cả những người có chức vụ, học hàm, học vị cao đã từ lâu không có
điều kiện hoặc không tự rèn luyện về chuyên môn nghiệp vụ, không tự nâng cao trình
độ do đó kiến thức ngày một lạc hậu. Theo ông, tuy chất xám không chảy đi đâu cả,
bề ngoài thì vẫn giữ nguyên, nhưng thực chất đã bị suy thoái. Sự suy giảm này cần
phải được chữa trị ngay .
III/ NGUYÊN NHÂN GÂY RA CHẢY MÁU CHẤT XÁM :
Có nhiều nguyên nhân khiến người tài giỏi bỏ nước ra đi: để tìm một cuộc sống
tốt đẹp hơn về phương diện tài chánh, chăm sóc y tế, cơ hội học hành cho mình và con
cái, cơ hội thi thố tài năng; cũng có người ra đi vì lý do chính trị, tìm một cuộc sống tự
do hơn, an toàn hơn. Nguyên nhân chính vẫn là lý do kinh tế. Vì vậy quốc gia càng
nghèo thì tỉ lệ chảy máu chất xám càng cao. Mà mất người tài giỏi thì một quốc gia
khó phát triển kinh tế, nhất là trong bối cảnh ngày hôm nay, nền kinh tế trí tuệ rất cần

khoa học kỹ thuật quá thấp (0,3 % GDP).
Một số khía cạnh cá nhân có thể kể đến như: sự tác động từ gia đình (ví dụ
người thân ở nước ngoài) hoặc do sở thích cá nhân thích khám phá và muốn được cải
thiện sự nghiệp.
Tóm lại, nguyên nhân chính của hiện tượng chảy máu chất xám đến từ những
yếu tố nội tại của một quốc gia nghèo đói, lạc hậu, không có công ăn việc làm và cơ
hội để người tài được phát huy khả năng của mình, một hệ thống chính trị hà khắc,
độc tài và vi phạm nhân quyền. Cạnh đó còn các yếu tố bên ngoài mang tính chất phụ
hơn yếu tố nội tại như ảnh hưởng của toàn cầu hóa và các chính sách chiêu dụ người
tài từ các quốc gia tân tiến.
IV/ NHỮNG MẶT TÍCH CỰC & TIÊU CỰC
Chảy chất xám vừa có những hậu quả tốt vừa có những hậu quả xấu nhưng lý
do mà các quốc gia gặp vấn nạn này phải lo lắng là vì ảnh hưởng xấu nhiều hơn, nhất
là trên đường dài và lại càng tệ hơn trong thời đại mà sự phát triển một quốc gia cần
đến chất xám nhiều hơn để có thể cạnh tranh trong Thế giới toàn cầu tiến bộ về khoa
học và kỹ thuật.
1. Tích cực :
- Trước hết, phải coi rằng đây là kết quả tất yếu của nền kinh tế thị trường của
việc gia nhập WTO, vì có thể dù người lao động có đi đâu thì sức lao động, chất xám
ấy vẫn được biến thành vật chất hiện hữu trong đất nước này chứ không phải là mất
hẳn.
- Ở khía cạnh cải cách hành chính trong các tổ chức nhà nước, lâu nay chúng ta
vẫn thấy rằng đa phần cán bộ công chức không sống bằng lương mà chủ yếu sống
bằng bổng lộc do vị trí công tác mang lại. Nhưng nhiều người đã sẵn sang từ bỏ
những bổng lộc đó để đi làm thuê, kiếm sống bằng chính sức lao động, trí tuệ của
mình. Điều đó chứng tỏ nền hành chính đã minh bạch hơn trước, đạo đức công vụ
được nâng cao hơn, khiến họ tự cảm thấy mình không thể hưởng những thứ không
phải do mình tạo ra. Họ nhận thức được rằng đã đến lúc năng lực của họ phải được
phát huy một cách hiệu quả hơn. Khi họ làm việc hết sức mình thì giá trị từ năng lực
đó mang lại còn lớn hơn những bổng lộc từ vị trí cũ mang lại.

- Đây là một hiện tượng bình thường và ngày càng xảy ra thường xuyên hơn
trong thị trường lao động. Nền kinh tế càng phát triển, hiện tượng này càng phổ biến
và thực ra là một điều kiện không thể thiếu của sự phát triển lành mạnh. Cuộc cạnh
tranh vì tài năng đã đưa đến nhiều thuận lợi – từ việc thúc đẩy năng suất lao động đến
việc tăng thêm các cơ hội, từ việc đẩy mạnh sự thỏa đáng nghề nghiệp đến việc tăng
thêm những tiến bộ khoa học. Càng nhiều nước và công ty cạnh tranh giành tài năng,
càng có nhiều cơ hội để các nhân tài xuất hiện từ bóng tối. Nó làm cho nền tri thức
nhân loại cân bằng hơn và kinh tế Thế giới phát triển đồng bộ hơn “Nước lên sẽ đưa
thuyền lên theo”
2. Tiêu cực:
Trang 9
Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
- Hiện tượng chảy máu chất xám tất yếu sẽ xảy ra đối với các tổ chức không đủ
bản lĩnh và chiến lược để giữ nhân tài của mình. Đội ngũ lao động tri thức là những
người có tính năng động rất cao. Họ làm gì, ở đâu, làm thế nào, phần lớn là do quyết
định của họ. Người sử dụng lao động cần hộ hơn là ngược lại. Chính vì thế, một khi
đã mất đi nguồn nhân lực quan trọng này, các công ty sẽ phải đối mặt với những khó
khăn bất lợi.
- Điều này có nguy cơ dẫn đến nguồn nhân lực của bộ máy tổ chức sẽ thiếu và
yếu.
- Đằng sau việc nhân viên “nhảy việc” là việc các tổ chức bị ảnh hưởng không
nhỏ, bởi cùng ra đi với nhân viên lá các khách hàng, đối tác, cơ hội làm ăn…
- Chi phí đào tạo một nhân viên có năng lực có thể kéo dài va2ina8m rất tốn
kém, do đó khi họ ra đi là một tổn thất rất lớn đối với tổ chức ấy.
- Nhà nước cấp kinh phí du học rất tốn kém, hỗ trợ kinh phí đào tạo tại các
trường đại học trong nước cao nhưng khi tuyển dụng nhân viên vào làm trong các cơ
quan tổ chức nhà nước rất ít hoặc môi trường làm việc không phù hợp.
- Về lâu dài thì chỉ còn những người lớn tuổi, những người năng lực hạn chế
hoặc số ít người có trình độ nhưng vẫn còn tâm huyết với tổ chức.

ngày càng tụt hậu và đang là một vấn đề quan tâm của toàn thế giới vì chính những
khu vực đói nghèo, lạc hậu này là nguyên nhân của sự bất ổn có thể lan tràn ảnh
hưởng lên toàn cầu.
V/ CÁC GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC:
- Tuyển dụng và bộ trí đúng cán bộ. Đây là vấn đề mấu chốt và mang ý nghĩa
quyết định sự thành công hay thất bại của sự nghiệp phát triển đất nước nói chung và
công tác cải cách nền hành chính nhà nước nói riêng. Việc tuyển dụng cán bộ, công
chức phải căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí công tác, tiêu chuẩn và số lượng của
chức danh thực tế cần tuyển dụng, khắc phục tình trạng vào cơ quan nhà nước rồi mới
đưa đi đào tạo và chủ yếu là đào tạo tại chức. Áp dụng thi tuyển đối với một số chức
danh lãnh đạo gắn với chuyên môn nghiệp vụ trong bộ máy hành chính nhà nước và
các đơn vị sự nghiệp, đồng thời phải đổi mới cơ bản chính sách tiền lương, chế độ đãi
ngộ, để tạo sức thu hút những người có tài, tạo cơ chế để thay thế những người không
đủ tiêu chuẩn ra khỏi bộ máy Đảng và Nhà nước.
- Thực hiện tốt hơn nữa chính sách tiền lương. Đối với đội ngũ cán bộ, công
chức hành chính nhà nước phải bảo đảm “đủ phẩm chất và năng lực gắn với chế độ
hưởng thụ thoả đáng và công bằng”. đây là điều mà đội ngũ cán bộ, công chức chưa
được thụ hưởng thoả đáng trong suốt thời gian dài. Qui định về bậc lương và xét nâng
lương thiếu cơ sở khoa học làm nản lòng nhiều cán bộ công chức tốt. Chế độ tiền
lương của nước ta đã được cải tiến nhưng so với yêu cầu cuộc sống thì chưa giải quyết
được căn bản đời sống của người cán bộ, công chức trong khi các doanh nghiệp ở khu
vực ngoài nhà nước sẵn sàng trả lương xứng đáng cho những người làm việc có hiệu
quả. Nếu không quyết liệt cải cách chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức thì
tình trạng bỏ việc ngày càng nhiều, nhất là đối với những người có năng lực.
- Tạo môi trường làm việc thoải mái và công bằng. Ngoài thu nhập, môi trường
làm việc và cơ hội thăng tiến cũng là điều rất quan trọng đối với cán bộ, công chức.
Bất kỳ ai, dù làm cho cơ quan nào cũng đều cần lương, phản ánh đúng năng lực của
mỗi người. Song đối với những người có năng lực, tâm huyết thì đồng lương không
Trang
11

Chính phủ phải có những chính sách nhằm bảo tồn liên lạc giữa người đã ra đi và đất
nước quê hương. Tất nhiên, các chính sách này cũng phải gồm những biện pháp
khuyến khích chất xám hồi hương. Cả nước gốc lẫn nước thu nhận phải làm dễ dàng
việc xuất nhập cảnh của kiều dân, gửi kiều hối, và đầu tư. Theo đa số người nghiên
cứu vấn đề này, các chính phủ nên tạo động lực cho người muốn trở về hơn là gây
thêm rào cản cho người muốn ra đi. Nền kinh tế toàn cầu đổi mới mạnh mẽ đang tạo
ra “sự lưu thông chất xám” hay “chuỗi chất xám” thay cho "chảy máu chất xám",
trong đó nhân tài trở về quê hương với vốn, kỹ năng và tri thức cùng với nhiều mối
quan hệ với doanh nghiệp đa quốc gia cũng như hệ thống công nghệ, đóng vai trò
không nhỏ trong sự phát triển của đất nước. Một số người có trình độ cao chọn ở lại
Trang
12
Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
nơi điều kiện vẫn đóng góp cho quốc gia dưới hình thức gửi kiều hối về nước và hỗ
trợ xây dựng quan hệ doanh nhân.
- Thiết lập những hệ thống giáo dục đại học chất lượng cao, trả lương ngang
với Mỹ và châu Âu, đảm bảo nhà cửa và việc ăn học cho con cái các chuyên gia,
thành lập công ty để lôi về kỳ được những bộ óc siêu phàm đang phục vụ cho xứ
người. Đồng thời phải tạo môi trường nghiên cứu khoa học - kinh tế thật thuận lợi
đang là chiêu thức lợi hại, vì với các chuyên gia bậc thầy, không gì chán hơn bị ngồi
chơi xơi nước, không được giao một công trình nào. Chẳng hạn như: xây dựng mô
hình tập trung nghiên cứu cấp cao, tập trung nâng cấp (ngang tầm cỡ quốc tế) các
trường đại học để tạo ra một nền giáo dục chất lượng cao chính hệ thống đại học tuyệt
hảo sẽ tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu và giảng dạy của các bậc thầy ly
hương.
- Tiến hành một chính sách tuyển mộ nhân tài. Riêng với các nước đang phát
triển, việc để chảy máu chất xám là một lãng phí lớn. Nhiều nước đã thay đổi chính
sách đãi ngộ nhân tài vì khá nhiều chuyên gia bất mãn do không được đãi ngộ. Thực
hiện chiêu thức trả lương cao bổng hậu và kêu gọi lòng yêu nước của những sinh viên

xong cần tạo điều kiện hơn cho cơ hội bộc lộ tàinăng, tạo môi trường làm việc
vui vẻ, công bằng và tạo cơ hội thăng tiến sẽ giữ chân được nhân viên tài năng.
- Chính sách thiết thực nhất là cải tiến tình trạng của đất nước mà quan trọng và
cụ thể nhất là cải tiến tình trạng kinh tế quốc gia. Nhưng làm sao để cải tiến tình trạng
kinh tế của một quốc gia đói nghèo, lạc hậu lại đang mất hay thiếu nhân tài?
- Giải pháp khả thi đã được minh chứng qua nhiều quốc gia trên thế giới là các
quốc gia kém phát triển mở cửa giao thương với thế giới, để có cơ hội trao đổi hàng
hóa và dịch vụ, phát huy và xuất cảng những đặc điểm của đất nước. Giao thương
cũng giúp tạo cơ hội học hỏi kiến năng và kỹ thuật.
- Một khía cạnh quan trọng bên cạnh việc mở cửa giao thương là mở cửa cho
ngoại quốc đầu tư, không phải chỉ hình thức góp vốn mà cho phép các công ty trên thế
giới vào mở hãng xưởng, thiết lập liên doanh với chính quyền, với tư nhân bản xứ,
hay mở các chi nhánh tự trị của họ. Đây là hình thức đầu tư trực tiếp của nước ngoài
(foreign direct investment, FDI). Hình thức này có những ưu điểm sau: giúp tạo công
ăn việc làm cho người bản xứ, dùng đến nhân lực có trình độ cao do đó giúp ngăn
chận chảy máu chất xám , gia tăng kỹ năng bản xứ qua những tiếp xúc, huấn luyện,
hợp tác và cạnh tranh trực tiếp (knowledge diffusion, technological transfer through
direct training, close association, cooperation and competition, imitation). Lối đầu tư
ngoại quốc qua hình thức FDI cũng không bị trở ngại bấp bênh như cách hùn vốn qua
các cổ phần mà điển hình là cuộc khủng hoảng tài chánh tại Á Châu năm 1997-98 (the
Asian financial crisis in 1997-98 due to vulnerable foreign portfolio is a case in point).
FDI qua nhiều trường hợp cụ thể đã giúp tăng trưởng kinh tế tại quốc gia chủ nhà, gia
tăng công ăn việc làm, làm tăng đồng lương tương đối so với các quốc gia khác
(home’s relative wage rises), gia tăng kiến năng, kỹ năng và năng suất ((knowledge,
technology and productivity).
Ngay lập tức sẽ nảy sinh những quan tâm như sau:
1. Từ phía quan điểm bảo vệ quốc gia của người bản xứ: lo ngại khi mở cửa giao
thương và nhất là cho phép đầu tư trực tiếp từ người ngoại quốc, thì hàng hoá và hãng
xưởng quốc nội sẽ bị triệt tiêu vì không cạnh tranh nổi với hàng hoá và hãng xưởng
ngoại quốc.

quốc gia tân tiến. (Maybe it’s time to limit upper management’s paychecks, or at least
there should be regulations on the shares of profits between the CEO, the executives
and the workers)
Mối e ngại không cạnh tranh nổi với thế giới khi mở cửa giao thương của các
quốc gia chậm tiến không hoàn toàn đúng. Các quốc gia như Nhật Bản, Đại Hàn, Đài
Loan, Thái Lan, Ái Nhĩ Lan, Hung Gia Lợi phát triển mau lẹ là nhờ mở cửa giao
thương và nhất là nhờ FDI. Vấn đề hàng hoá trong nước có bị ngoại quốc giết chết
hay không còn tùy thuộc vào các chính sách của quốc gia sở tại như chính sách thuế
khóa, nâng đỡ giáo dục, tài trợ nghiên cứu v v ; mục tiêu là làm sao dung hòa được
quyền lợi tương quan của hai đối tác trong kinh doanh và không để cho các đại công
ty thao túng thị trường, môi trường, lợi dụng nhân công và tài nguyên quốc gia sở tại.
Các quốc gia kém phát triển có thể áp dụng chính sách mở cửa từ từ, từng khu vực và
có những phương cách nâng đỡ các doanh vụ, sản phẩm bản xứ để đương đầu với
cạnh tranh ngoại quốc. Hãy nhìn vấn đề tương quan quyền lợi (mutual benefits) trên
tinh thần hợp tác, hơn là lo sợ sự cạnh tranh hay bóc lột (cooperation vs competition
and exploitation). Nhưng quan trọng hơn cả là guồng máy chính quyền phải tôn trọng
luật pháp và quyền lợi của quốc gia, phải thực lòng đại diện và lo cho người dân, phải
tôn trọng quyền tự do căn bản của con người. Chính quyền cần để cho các tổ chức
thiện nguyện, tôn giáo và mọi giới tham gia vào các lãnh vực phát triển xã hội, bảo
tồn văn hóa và đạo đức, giáo dục, môi sinh; có thế mới phát huy được tiềm năng đất
Trang
15
Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
nước và bảo vệ được quyền lợi của dân tộc, quân bằng được lợi hại trong việc mở cửa
ra giao thương với thế giới bên ngoài.
Một quan tâm nữa từ đại khối dân tộc Việt Nam yêu chuộng tự do là chính sách
mở cửa ra giao thương và tiếp nhận đầu tư ngoại quốc trong môi trường độc tài cộng
sản hiện nay tại Việt Nam sẽ làm lợi cho chế độ và hàng ngũ lãnh đạo. Khối vốn đầu
tư ngoại quốc khổng lồ vào Việt Nam sẽ giúp cho chế độ cộng sản giầu có hơn, trong

Tóm lại, chảy máu chất xám là một hiện tượng đáng quan tâm trên thế giới và
là một nỗi trăn trở cho tất cả những người Việt có quan tâm đến tương lai dân tộc.
Nguyên do của vấn nạn này đến từ đói nghèo, lạc hậu. Nhưng tại đất nước Việt Nam
ta, một nguyên ủy cốt lõi hơn đó chính là hệ thống chính trị độc tài, độc đảng đương
thời. Vì thế song song với kinh nghiệm phát triển kinh tế của các quốc gia khác bằng
cách mở cửa giao thương với thế giới và cho phép đầu tư ngoại quốc, chúng ta phải
giúp cho Việt Nam có những cải tiến căn bản về chính trị, giáo dục và xã hội để tạo
một sự phát triển quân bình và lâu bền. Trong môi trường toàn cầu hoá ngày hôm nay,
Trang
16
Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
những trí thức có lòng của Việt Nam khi có cơ hội du học ở ngoại quốc, đặc biệt
những thành phần chất xám của Việt Nam đang sống ở hải ngoại, chúng ta làm sao có
được những trao đổi, suy nghĩ và hành động thiết thực có lợi cho dân tộc, đừng vì
những cái lợi trước mắt mà quên đi những di hại lâu dài.
Là người Mỹ, Úc, Gia Nã Đại hay Âu Châu gốc Việt, chúng ta không chỉ hạn
hẹp quan tâm về vấn đề outsourcing, lo lắng cho công ăn việc làm của mình mà không
nhìn ra được bức tranh tổng thể để có thể giúp cho quê hương Việt Nam nói riêng và
thế giới nói chung bớt nghèo đói, lạc hậu, giảm bớt sự chênh lệch giầu nghèo giữa các
quốc gia. Một thế giới nhân bản hơn, quân bằng hơn chắc chắn sẽ đem đến cho tất cả
chúng ta một cuộc sống an bình, hạnh phúc hơn. Chúng ta phải giúp vận động các áp
lực cải tổ trên mọi bình diện, từ nhiều phía, đặc biệt là từ các nhà đầu tư ngoại quốc,
các quốc gia giao thương và các định chế quốc tế để Việt Nam vừa được bảo vệ từ
những bóc lột nhân công, lạm dụng môi sinh, phí phạm tài nguyên do cấu kết giữa độc
tài và tài phiệt, vừa vận dụng được tài lực của thế giới giúp Việt Nam phát triển thành
một quốc gia văn minh, tự do, nhân bản và phú cường.
VI/ KẾT LUẬN:
Tóm lại, chảy máu chất xám là một hiện tượng đáng quan tâm trên Thế giới và
là một nỗi trăn trở cho tất cả tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam mà nguyên

Đề tàiĐề tài: “Hiện tượng chảy máu chất xám trong các tổ chức hiện nay. Thực trạng & giải pháp” -
Nhóm 14
Trang
19