FC – HOÁ HỌC VÙNG CAO 2.0
Ad:DongHuuLee ÔN THI CẤP TỐC, KĨ THUẬT TỔNG HỢP VÀ GIẢI NHANH

MU
ỐI CACBONAT +AXIT

DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604

1

CHUYÊN ĐỀ MUỐI CACBONAT TÁC DỤNG VỚI AXIT MẠNH

DongHuuLee
FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. (Alo: 0912970604)
A. LÍ THUYẾT TRONG TÂM.
Bạn đọc cần nhận định đúng quy trình làm thí nghiệm mà đề cho .Tổng quát có 3 cách làm thí nghiệm:
- Cho từ từ dung dịch axit mạnh vào dung dịch muối cacbonat (hoặc dung dịch hỗn hợp muối cacbonat và
muối hiđrocacbonat).
- Cho từ từ muối cacbnat( hoặc dung dịch hỗn hợp muối cacbnat và muối hiđrocacbonat) vào dung dịch axit
mạnh.
- Cho muối cacbonat ( hoặc hiđrocacbonat) tác dụng với lượng đủ hoặc dư axit mạnh(dấu hiệu của tình
huống này là trên đề không có chữ “từ từ” nhé bạn đọc).
1. Tình huống 1. Cho từ từ axit mạnh vào dung dịch muối cacbonat hoặc hỗn hợp ( muối cacbonat và muối
hiđrocacbonat).





thì :
Trước hết axit ( H
+
) sẽ chuyến muối cacbonat trung hoà ( muối CO
3
2-
) thành muối axit ( HCO
3
-
):
H
+
+ CO
3
2-
(1)
→

HCO
3
-

Sau (1), nếu axit (H
+
) còn dư thì mới có phản ứng chuyển muối axit ( HCO
3

n
n
+
−
≤
khi cho từ từ H
+
tác dụng với muối cacbonat
⇒

không thu được CO
2
.Ngược lại , nếu
2
3
1 1
CO
H
n
n
−
+
> hay
2
3
1
H
CO
n
n

−
−





có thu
đự
oc khí CO
2
hay không ph
ụ
thu
ộ
c vào t
ỉ
l
ệ
mol gi
ữ
a
2
3
H
CO
n
n
+
−

ớ
i axit, còn mu
ố
i axit (HCO
3
-
) tác d
ụ
ng
đượ
c c
ả

v
ớ
i axit và baz
ơ
:
-

Mu
ố
i axit + Baz
ơ

→
Mu
ố
i trung hoà + H
2

+ CO
2
↑
+ H
2
O
•
Quy luật tính toán.

Khi g
ặ
p bài toán H
+
+ hh hai mu
ố
i
2
3
3
CO
HCO
−
−





thì có th
ể

ng pháp s
ử
d
ụ
ng công th
ứ
c tính nhanh .
+ N
ế
u bài toán r
ơ
i vào tr
ườ
ng h
ợ
p ch
ỉ
có (1) ch
ư
a có (2) t
ứ
c
2
3
H CO
n n
+ −
≤
thì ph
ả

ứ
c
2 2
3 3 3
CO H HCO CO
n n n n
− + − −
< < +
thì :

+ N
ế
u bài toán r
ơ
i vào tr
ườ
ng h
ợ
p (1) và (2)
đề
u xong t
ứ
c 2
2
3 3
CO HCO H
n n n

3 3
2
CO HCO H
n n n
− − +
+ < S
ả
n ph
ẩ
m

3
3
(dd)
( )
HCO
HCO bd H
n
n n
−
− +
= +
∑
i

2
3
( ) ( )
CO
H bd CO bd
n
n n
+ −
= −
i

2
2
3 3
( ) ( )
CO
HCO bd CO bd
n
n n
− −
= +
i
Các công th
ứ
c nêu trên
đượ
c ch
ứ
ng minh d
ễ

ấ
p!!!).
2. Tình hu
ố
ng 2: cho t
ừ
t
ừ
dung d
ị
ch mu
ố
i CO
3
2-
ho
ặ
c dung d
ị
ch h
ỗ
n h
ợ
p
2
3
3
CO
HCO
−

3
2-
+ 2H
+

→
CO
2
+ H
2
O.
- N
ế
u cho t
ừ
t
ừ
dung d
ị
ch h
ỗ
n h
ợ
p
2
3
3
CO
HCO
−



+ → +



- Khi gi
ả
i bài t
ậ
p tình hu
ố
ng này b
ạ
n
đọ
c c
ầ
n l
ư
u ý:
+ T
ỉ
l
ệ
mol
đ
ã tham gia ph
ả
n

i s
ố
mol c
ủ
a các mu
ố
i và s
ố
mol c
ủ
a axit thì
để
bi
ế
t mu
ố
i h
ế
t hay axit h
ế
t b
ạ
n
đọ
c có th
ể

ph
ả
n ch

ầ
n,
đố
i
chi
ế
u H
+
c
ầ
n và H
+

đề
cho là b
ạ
n
đọ
c có k
ế
t lu
ậ
n H
+
h
ế
t hay d
ư
) ho
ặ

ừ

đ
ây c
ă
n c
ứ
vào s
ố
mol c
ủ
a các
ion
đề
cho b
ạ
n
đọ
c
đủ
c
ơ
s
ở

để
k
ế
t lu
ậ

ả
n ch
ứ
ng
để
k
ế
t lu
ậ
n
đượ
c
mu
ố
i h
ế
t hay axit h
ế
t )thì nên
đặ
t mol c
ủ
a các mu
ố
i
đ
ã ph
ả
n
ứ

i mu
ố
i cacbonat.
- ph
ả
n
ứ
ng t
ạ
o khí ngay.
- Khi gi
ả
i toán nên s
ử
d
ụ
ng b
ả
o toàn kh
ố
i l
ượ
ng, t
ă
ng gi
ả
m kh
ố
i l
ượ

3 3
3 3
( , )
( )
CO
CaCO BaCO
CO HCO
n n n
− −
↓
+
= +
∑

3 3
(dd)
( )
HCO HCO bd H
n n n
− − +
= +
∑2
3 3 3
( ) ( ) ( )
2
HCO HCO bd CO bd H bd
n n n n
DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604

3

B.BÀI TẬP THỰC HÀNH VÀ KĨ THUẬT GIẢI NHANH

C©u 1 :

( Trích Thi thử lần 1- THPT Lê Văn Hưu 2014 – Thanh Hóa).
Cho t
ừ
t
ừ
200ml dung d
ị
ch h
ỗ
n
h
ợ
p g
ồ
m HCl 1M và H
2
SO
4
0,5M vào 300ml dung d
ị

d
ụ
ng công th
ứ
c gi
ả
i nhanh.
- Theo gi
ả
thi
ế
t có :


2
2 4 2 3
3
0,2
0,1
2 0,4( );n 0,3( ).
HCl H SO Na CO
H CO
n n n mol n mol
+ −
= + × = = =
∑

- S
ử
d

Đ
áp án D.
Cách 2. Ph
ươ
ng pháp 3 dòng ( b
ạ
n
đọ
c xem quy trình gi
ả
i
ở
ph
ầ
n lí thuy
ế
t)

C©u 2 :

( Trích
đề
thi
Đ
H 2013). Hòa tan hoàn toàn 20,6g h
ỗ
n h
ợ
p Na
2

ủ
a V là
A.

1,79 lít
B.

4,48 lít
C.

2,24 lít
D.

5,60 lít

Hướng dẫn giải
Cách 1. Ph
ươ
ng pháp t
ă
ng gi
ả
m kh
ố
i l
ượ
ng và b
ả
o toàn
đ

i
clorua thu
đượ
c l
ớ
n h
ơ
n 22,8 – 20,6 = 2,2g so v
ớ
i mu
ố
i cacbonat ban
đầ
u chính là s
ự
chênh l
ệ
ch kh
ố
i
l
ượ
ng c
ủ
a Cl
-
và CO
3
2-
.

2
3
3
2
0,4
0,2 0,2 22,4 0,2 4,48( )
35,5 60 2,2
CO
Cl CO
Cl
CO
CO
Cl CO
n n
n
n n V lit
n n
− −
−
−
− −
= ×
=

 
⇒
 
= → = → = × =
× − × =


n
ph
ươ
ng pháp t
ă
ng gi
ả
m kh
ố
i l
ượ
ng. T
ă
ng – gi
ả
m kh
ố
i l
ượ
ng thì có l
ẻ
b
ạ
n
đọ
c (và nhi
ề
u tài li
ệ
u khác)

ế
t
n
ế
u không mu
ố
n nói là r
ấ
t ít b
ạ
n bi
ế
t ngh
ệ
thu
ậ
t này.
Cách 2.
Sử dụng hệ quả của định luật bảo toàn khối lượng.

22,8 20,6 11 4,48( )
22,4
V
V lit
= + × → = →
Đ
áp án B.
Chú ý.
- B
ả

ả
o toàn kh
ố
i l
ượ
ng thì c
ũ
ng có th
ể
gi
ả
i
đượ
c theo t
ă
ng – gi
ả
m kh
ố
i l
ượ
ng.
- D
ự
a vào b
ả
o toàn kh
ố
i l
ượ

p ch
ấ
t X g
ồ
m NaHCO
3
,KHCO
3
,MgCO
3
b
ằ
ng dung d
ị
ch HCl d
ư
,thu
đượ
c
3,36 lít khí CO
2
(
đ
ktc).Kh
ố
i l
ượ
ng KCl t
ạ
o thành trong dung d

NaH Mg
M M
= = →
nên b
ạ
n quy
đổ
i h
ỗ
n h
ợ
p

3
3
3
3
3
NaHCO
MgCO
MgCO hh
KHCO
KHCO



⇔
 



ứ
ng) ho
ặ
c b
ả
o toàn nguyên t
ố
C và
K là OK.
Nh
ậ
n xét.
Đ
ôi khi các ch
ấ
t trong m
ộ
t h
ỗ
n h
ợ
p có m
ộ
t
đặ
c
đ
i
ể
m chung ( cùng kh

oi khi bài toán r
ấ
t
đơ
n gi
ả
n
→
trong quá trình gi
ả
i bài toán h
ỗ
n h
ợ
p,
đ
ôi khi b
ạ
n nên quan sát ,nên
đặ
t câu h
ỏ
i xem
các ch
ấ
t trong h
ỗ
n h
ợ
p

- Cho t
ừ
t
ừ

đế
n h
ế
t dung d
ị
ch X vào dung d
ị
ch Y th
ấ
y thoát ra 16,8 lít CO
2
(
đ
ktc).
- Cho t
ừ
t
ừ

đế
n h
ế
t dung d
ị
ch Y vào dung d

ạ
n
đọ
c c
ầ
n nh
ậ
n th
ấ
y:
- L
ượ
ng H
+
và l
ượ
ng CO
3
2-

ở
c
ả
hai thí nghi
ệ
m
đề
u b
ằ
ng nhau.

2-
chuy
ể
n h
ế
t thành
CO
2
thì l
ượ
ng H
+
tiêu t
ố
n
ở
c
ả
hai thí nghi
ệ
m s
ẽ
b
ằ
ng nhau và thu
đượ
c l
ượ
ng CO
2


Ở
bài này b
ạ
n
đọ
c th
ấ
y,l
ượ
ng H
+
và HCO
3
-
, CO
3
2-
b
ằ
ng nhau nh
ư
ng l
ượ
ng CO
2

ở
hai thí nghi
ệ

2-
thành CO
2
:
-
Ở
thí nghi
ệ
m 1 : H
+
h
ế
t nên tính CO
2
theo H
+
. G
ọ
i s
ố
mol c
ủ
a CO
3
2-
và HCO
3
-

đ

− +
→
+ → ↑ +




1
1
1
3 2 2
( )
( )
y
y mol
y mol
HO H CO H O
− +
→
+ → ↑ +

T
ừ

đ
ây có
2
1 1
1 1
16,8

ợ
p
đ
úng b
ằ
ng t
ỉ
l
ệ
mol
đ
ã tham gia ph
ả
n
ứ
ng
c
ủ
a các ch
ấ
t nên b
ạ
n
đọ
c có x
1
: y
1
= 1 : 2 (**).
(*)&(**)

+
thi
ế
u) nên theo công th
ứ
c tính nhanh (ho
ặ
c ph
ươ
ng pháp 3 dòng )b
ạ
n
đọ
c có ngay:

2 2
2
3 3
: 1:2
( ) ( ) ( )
0,25
1
0,75( ) 1,5 2,25
x y
CO
H pu CO bd CO bd
x
n n n n x mol y x y
+ − −
=

i
ệ
n
tích (cho ph
ầ
n mu
ố
i
đ
ã ph
ả
n
ứ
ng) nh
ư
sau:




2
1
1
1
1
2
3 2
1 1
1 1
3 2

 
= → → → =
× = +
 
→
 
∑
∑






C©u 5 :

( Trích đề thi thử lần 1 THPT Lương Đắc Bằng 2014 – Thanh Hóa )
.Hòa tan m gam h
ỗ
n h
ợ
p
Na
2
CO
3
và KHCO
3
vào n
ướ

29,55g k
ế
t t
ủ
a.Cho t
ừ
t
ừ
dung d
ị
ch X vào bình
đự
ng 100 ml dung d
ị
ch HCl 1,5M thu
đượ
c V lít khí
(
đ
ktc) .Giá tr
ị
c
ủ
a m và V là

DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604

5

A.








2
2
3
2
3
2
2 3
3 3 3
0,15
0,045
?
0,045 0,15
? ?
0,105
0,09
0,105 106 0,09 100 20,13( ).
CO
H CO
CO
CO BaCO
CO HCO HCO
n n n
n

2-
và HCO
3
-
và ph
ươ
ng pháp b
ả
o toàn
đ
i
ệ
n tích( ho
ặ
c các ph
ả
n
ứ
ng)
b
ạ
n
đọ
c có ngay:

2
3 3
2 2
3 3 3 3
2

= → × = × + ×


=
→
= + × =
∑ ∑
 
 
2
2,184( )
CO
V lit


→ =




C©u 6 :

Cho t
ừ
t
ừ
V lít dung d
ị
ch Na
2

đ
ktc).V
ậ
y giá tr
ị
c
ủ
a V và V
1

t
ươ
ng
ứ
ng là

A.

0,15 lít và 0,2 lít
B.

0,25 lít và 0,2 lít
C.

0,2 lít và 0,25 lít
D.

0,2 lít và 0,15 lít

Hướng dẫn giải

ng nhau.
-Khi cho t
ừ
t
ừ
H
+
vào CO
3
2-
ho
ặ
c cho t
ừ
t
ừ
CO
3
2-
vào H
+
n
ế
u CO
3
2-
chuy
ể
n h
ế

ẽ
th
ấ
y rõ
đ
i
ề
u này
n
ế
u nh
ư
d
ự
a vào các ph
ả
n
ứ
ng x
ả
y ra
ở
hai thí nghi
ệ
m:
Cho t
ừ
t
ừ
CO


2
3
2
2
CO
H
CO
n a
n a
n a
−
+
↑
=



→ =


=






2
3 3

−
+
↑
=



→ =


=

 Ở bài này bạn đọc thấy,lượng H
+
và CO
3
2-
bằng nhau nhưng lượng CO
2
ở hai thí nghiệm lại khác
nhau chứng tỏ lượng H
+
ở cả hai thí nghiệm không đủ để chuyển hết CO
3
2-
thành CO
2

n
ứ
ng 1 xong, ph
ả
n
ứ
ng 2
đ
ang di
ễ
n ra thì d
ừ
ng l
ạ
i vì
H
+
thi
ế
u) nên theo công th
ứ
c tính nhanh (ho
ặ
c ph
ươ
ng pháp 3 dòng )b
ạ
n
đọ
c có ngay:

c
đự
ng dung d
ị
ch HCl
đặ
t trên hai
đĩ
a cân A,B.Cân
ở
tr
ạ
ng thái cân b
ằ
ng.Cho 10g CaCO
3

vào c
ố
c A và 8,221g M
2
CO
3
vào c
ố
c B.Sau khi hai mu
ố
i
đ
ã tan h

đọ
c bi
ế
t ngay,mu
ố
n cân th
ă
ng b
ằ
ng tr
ở
l
ạ
i thì kh
ố
i l
ượ
ng hai c
ố
c sau ph
ả
n
ứ
ng ph
ả
i b
ằ
ng nhau
→
Độ

ậ
n xét.
Ngh
ệ
thu
ậ
t
để
b
ạ
n
đọ
c gi
ả
i nhanh bài này chính là k
ĩ
thu
ậ
t dùng ph
ươ
ng pháp t
ă
ng – gi
ả
m kh
ố
i
l
ượ
ng. Ph

ng nói
đượ
c. Ad
đ
ã trình bà v
ấ
n
đề
này trong m
ộ
t chuyên
đề
khác. B
ạ
n
đ
oc có
th
ể
tìm
đọ
c trên FC – HÓA H
Ọ
C VÙNG CAO 2.0.
C©u 8 :

Cho 19,2 gam h
ỗ
n h
ợ

đượ
c 4,48 lít khí (
đ
ktc).Kh
ố
i l
ượ
ng mu
ố
i t
ạ
o thành
trong dung d
ị
ch sau ph
ả
n
ứ
ng là
A.

21,4
B.

22,2
C.

23,4
D.


c dung d
ị
ch X và 672 ml CO
2
(
đ
ktc).Hai
kim lo
ạ
i là
A.

Be ,Mg
B.

Mg,Ca
C.

Ca,Ba
D.

Ca,Sr

Hướng dẫn giải
- Thay h
ỗ
n h
ợ
p hai mu
ố

CO
MCO
n n mol M M
Ca M
=

= =
⇒
+ = =
⇒
= →

=


Đ
áp án B.
Nh
ậ
n xét.
V
ớ
i bài toán tìm ch
ấ
t t
ừ
m
ộ
t h
ỗ

n b
ằ
ng m
ộ
t l
ượ
ng v
ừ
a
đủ
dung d
ị
ch H
2
SO
4
9,8%,thu
đượ
c dung d
ị
ch mu
ố
i sunfat 14,18%.Kim lo
ạ
i M là
A.

Cu
B.


2
(CO
3
)
n
+nH
2
SO
4

→
M
2
(SO
4
)
n
+ nCO
2
+ nH
2
O.
- Theo ph
ả
n
ứ
ng có :
2 4
2 4
dd 10%

m m m m m M n
+ = +
⇒
= +DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604

7

2 4
dd ( )
2
2 96
% 100 14,18 28
56( ).
2 1016
n
M SO
n
M n
C M n
M Fe
M n
=

+
⇒
= × =
⇒

ng”
hay “cho m
ộ
t th
ể
tích” …) c
ủ
a ch
ấ
t tham gia ph
ả
n
ứ
ng thì b
ạ
n
đọ
c hãy ngh
ĩ
ngay t
ớ
i ph
ươ
ng pháp
t
ự
ch
ọ
n l
ượ

i l
ượ
ng lên m
ộ
t ph
ả
n
ứ
ng :
m
∑
các chất pư
=
m
∑
các chất tạo thành.

+ Áp d
ụ
ng b
ả
o toàn kh
ố
i l
ượ
ng lên m
ộ
t QUÁ TRÌNH:
m
∑

đ
úng cho c
ả
tr
ườ
ng h
ợ
p trong h
ỗ
n h
ợ
p ban
đầ
u có nh
ữ
ng ch
ấ
t không tham gia ph
ả
n
ứ
ng.
Bài v
ừ
a xét là ta
đ
ã áp d
ụ
ng b
ả

,thu
đượ
c k
ế
t t
ủ
a X và
dung d
ị
ch Y.Thêm t
ừ
t
ừ
dung d
ị
ch HCl 0,5M vào bình
đế
n khi không còn khí thoát ra thì h
ế
t
560ml.Bi
ế
t toàn b
ộ
Y ph
ả
n
ứ
ng v
ừ

Đặ
t s
ố
mol K
2
CO
3
= a; NaHCO
3
= a, Ba(HCO
3
)
2
= b
-Khi cho HCl d
ư
vào bình thì toàn b
ộ
C trong các ch
ấ
t ban
đầ
u b
ị
chuy
ể
n thành CO
2
nên
3

đượ
c là vì:

[
]
2 2 3 3 3 2
(2 , , ) K , , ( )
BTNT
H Cl
n n KCl NaCl BaCl CO NaHCO Ba HCO
+ −
= ← ←

Ph
ươ
ng trình 2 có
đượ
c là vì :
3
OH HCO
n n
− −
=
.
C©u 12 :

Cho t
ừ
t
ừ

đượ
c dung d
ị
ch X và V lít CO
2
(
đ
ktc).Thêm dung d
ị
ch
Ba(OH)
2
d
ư
vào X th
ấ
y t
ạ
o thành m gam k
ế
t t
ủ
a.Giá tr
ị
c
ủ
a m và V là
A.

11,2 và 78,7

ả
n
ứ
ng theo
th
ứ
t
ự
:


2
3 3
0,3
0,3
0,3
H CO HCO
+ − −
← →
+ →

(1)
Sau
đ
ó vì H
+
còn nên có ti
ế
p ph
ả

vào X :

2
3 3 2
0,4 0,4
2 2
4 4
0,3
0,3
HCO OH Ba BaCO H O
SO Ba BaSO
− − +
→
− +
→
+ + → ↓ +
+ → ↓
 


Nên kh
ố
i l
ượ
ng két t
ủ
a m = 148,7 g.

DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604


đượ
c V lít
CO
2
(dktc).Ng
ượ
c l
ạ
i,cho t
ừ
t
ừ
t
ừ
ng gi
ọ
t c
ủ
a dung d
ị
ch ch
ứ
a amol Na
2
CO
3
vào dung d
ị
ch ch
ứ

dung d
ị
ch ch
ứ
a a mol HCl vào dung d
ị
ch ch
ứ
a b mol Na
2
CO
3

đồ
ng th
ờ
i khu
ấ
y
đề
u ,thu
đượ
c V lít khí (
đ
ktc) và dung d
ị
ch X .Khi cho n
ướ
c vôi trong d
ư

C.

V = 11,2(a+b)
D.

V = 22,4(a+b)
C©u 15 :

Cho 25,8 gam h
ỗ
n h
ợ
p X g
ồ
m MOH,MHCO
3
và M
2
CO
3
( M kim lo
ạ
i ki
ề
m, MOH và MHCO
3
có s
ố

mol b

B.

Na
C.

Li
D.

Rb

Hướng dẫn giải
Cách 1. Ph
ươ
ng pháp th
ử

đ
áp án – tìm
đ
áp án cho mol
đẹ
p.
-
Đặ
t n
MOH
= x
3
MHCO
n x

= = + =



- Th
ử
M t
ừ
A,B,C s
ẽ
tìm
đượ
c k
ế
t qu
ả
( là
đ
áp án làm cho h
ệ
trên có nghi
ệ
m
đẹ
p).
Cách 2.Ph
ươ
ng pháp quy
đổ
i và bi

n
h
ợ
p
2 3
3
2 3
MOH
M CO
MHCO hh
HOH
M CO


 
=
 



∑
.
- B
ả
o toàn C có
2 3 2
0,3
M CO CO
n n= =
(mol)

u
ẩ
n s
ố
, ít s
ố
li
ệ
u ch
ẳ
ng h
ạ
n),ch
ắ
c ch
ắ
n nh
ữ
ng bài ki
ể
u này s
ẽ
có
l
ờ
i gi
ả
i thông minh ( nh
ư
cách 2

i thông minh. Khi
đ
ó
đ
áp án A,B,C,D
chính là “th
ầ
n d
ượ
c” giúp b
ạ
n v
ượ
t qua c
ơ
n nguy k
ị
ch
đấ
y.

C©u 16 :

( Trích đề thi thử lần 1 – 2014 – THPT Quỳnh Lưu – Nghệ An)
.Thêm t
ừ
t
ừ
t
ừ

n d
ư
vào dung d
ị
ch X thu
đượ
c m gam k
ế
t t
ủ
a.Giá tr
ị

c
ủ
a m là
A.

9,85
B.

11,8
C.

23,64
D.

7,88

H


→ =

=


. Nên t
ỉ
l
ệ

2
3
CO
n
−
→
(pư)

3
:
HCO
n
(pư)
c
ũ
ng = 2:1.
0,2
H
n

.
Ph
ươ
ng pháp
đạ
i s
ố
.

- Gi
ả
s
ử
mu
ố
i ph
ả
n
ứ
ng h
ế
t.Khi
đ
o theo hai ph
ả
n
ứ
ng b
ạ
n

ậ
y
các mu
ố
i ch
ư
a ph
ả
n
ứ
ng h
ế
t, H
+

đ
ã ph
ả
n
ứ
ng h
ế
t.
-
Đặ
t
2
3
CO
n

+ → ↑ +


5 0,2 x 0,04
H
n x
+
→ = = → = →
2
3
CO
n
−
(pư)
= 2x = 0,08 nên
2
3
CO
n
−
(dư)
= 0,12- 0,08 = 0,04 mol
.L
ượ
ng CO
3
2-
d
ư
này s

BaCO
CO
n n m g
−
↓ ↓
→ = = → = × = →
Đ
áp án D.
Cách 2. Ph
ươ
ng pháp b
ả
o toàn
đ
i
ệ
n tích.
Xét 2 ph
ả
n
ứ
ng :
2
3 2 2
3 2 2
2 (1)
(2)
CO H CO H O
HCO H CO H O
− +

2
O) nên n
ế
u ph
ả
n
ứ
ng v
ừ
a
đủ
thì :
2 2
3 3 3 3
( )
1 2 1
H CO HCO H CO HCO
q q n n n
+ − − + − −
+ −
∈ ∈ +
= → × = × + ×
∑ ∑
.
Nh
ư
ng theo
đề
:
2

= 2x thì
3
HCO
n
−
(pư)
= x, áp d
ụ
ng b
ả
o toàn
đ
i
ệ
n tích có :
2
3 3
( )
H CO HCO
q q
+ − −
+ −
∈ ∈ +
=
∑ ∑
(thuộc phần phản ứng)

→
1. 0,2 = 2. 2x + 1. x .T
ừ

ụ
c
đ
ích
để
b
ạ
n
đọ
c hi
ể
u ý t
ưở
ng nên Ad trình bày l
ờ
i gi
ả
i r
ấ
t chi ti
ế
t nên h
ơ
i dài
dòng.Th
ự
c ch
ấ
t khi thành th
ạ

ph
ả
n
ứ
ng v
ớ
i dung d
ị
ch HCl d
ư
thu
đượ
c dung d
ị
ch
X và 6,72 lít CO
2

ở

đ
ktc.Cô c
ạ
n X thu
đượ
c m gam mu
ố
i khan. Giá tr
ị
c

c
ầ
n b
ả
o toàn kh
ố
i l
ượ
ng là có ngay công th
ứ
c :
m
muối clorua
= m
muối cacbonat
+11
2
CO
n
×

Cách 2.
B
ả
o toàn nguyên t
ố
C và b
ả
o toàn
đ

n h
ợ
p 2 mu
ố
i cacbonat và hi
đ
rocacbonat c
ủ
a m
ộ
t kim lo
ạ
i ki
ề
m ,tác d
ụ
ng v
ớ
i l
ượ
ng
d
ư
dung d
ị
ch H
2
SO
4
sau ph

Khai thác
đ
áp án A,B,C,D k
ế
t h
ợ
p v
ớ
i mol
đẹ
p.
B
ạ
n
đọ
c t
ự
gi
ả
i.
Cách 2.
Ph
ươ
ng pháp kho
ả
ng.
- Gi
ả
s
ử

thì
2
18,8
0,15( ) 2 60 125,3 32,65.
0,15
CO
n mol M M= → + = = → =

V
ậ
y khi h
ỗ
n h
ợ
p ch
ứ
a
đồ
ng th
ờ
i c
ả
hai mu
ố
i thì ch
ắ
c ch
ắ
n s
ẽ

b
ạ
n
đ
ã bi
ế
t “phong
độ
ch
ỉ
là nh
ấ
t th
ờ
i”, li
ệ
u trong phòng thi v
ớ
i vô vàn áp l
ự
c ,trong
đ
ó
đặ
c bi
ệ
t là áp
l
ự
c v

c b
ạ
n lung túng trong vi
ệ
c xác
đị
nh cách gi
ả
i thì nên nh
ớ
hai “câu
th
ầ
n trú” sau thì “phép màu” s
ẽ

đế
n v
ớ
i b
ạ
n :
“bài nào khó ,có b
ả
o toàn”
“bài nào khó, có
đ
áp án”

C©u 19 :

ch HCl 1M.Sau khi ph
ả
n
ứ
ng hoàn toàn thu
đượ
c dung d
ị
ch X.Cho BaCl
2

đ
én d
ư

vào dung d
ị
ch X thu
đượ
c m gam k
ế
t t
ủ
a.Giá tr
ị
c
ủ
a m là
A.


ng th
ờ
i và gi
ả
i phóng CO
2
ngay.
- B
ằ
ng ph
ươ
ng pháp ph
ả
n ch
ứ
ng b
ạ
n
đọ
c d
ễ
ch
ứ
ng minh H
+
h
ế
t và mu
ố
i d

= 2a.
- Áp d
ụ
ng d
ị
nh lu
ậ
t b
ả
o toàn
đ
i
ệ
n tích cho ph
ầ
n mu
ố
i ph
ả
n
ứ
ng( n
ế
u không b
ạ
n
đọ
c c
ũ
ng có th


2
3
CO
n
−
→
(dư)
= 0,04 mol.
- Theo CO
3
2-
(phần còn)
+ Ba
2+

(dư)
→
BaCO
3
thì m
kết tủa
= 197. 0,04 = 7,88g.
Đáp án B
Nh
ậ
n xét.
Có th
ể
làm t

hai ph
ả
n
ứ
ng :
SO
4
2-
+ Ba
2+

→
BaSO
4

HCO
3
-
+ OH
-
+ Ba
2+

→
BaCO
3
+ H
2
O.
Khi

ừ
t
ừ
dung d
ị
ch HCl có pH = 0 ( t
ứ
c 1M) vào dung d
ị
ch ch
ứ
a 5,25g h
ỗ
n h
ợ
p mu
ố
i cacbonat c
ủ
a
kim lo
ạ
i ki
ề
m k
ế
ti
ế
p trong nhóm IA
đế

ố
i và th
ẻ

tích dung d
ị
ch HCl
đ
ã dùng là
A.

Li
2
CO
3
và Na
2
CO
3
và 0,03 lit.
B.

Li
2
CO
3
và Na
2
CO
3

c chung c
ủ
a hai mu
ố
i là
2
3
( );
M CO x mol
n
HCl(đã dùng)
= y mol.

DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604

11

Ta có :


2
3 3
x
x
x
H CO HCO
+ − −
← →
+ →


3
HCO
n
−
→
(dư)
= (2x – y) (mol) và
2
CO
n
=
y – x = 0,015 (*)
( Vì có CO
2
thoát ra nên CO
3
2-

đ
ã chuy
ể
n h
ế
t thành HCO
3
-
; m
ặ
t khác, cho dung d
ị
Nên mol k
ế
t t
ủ
a 2x - y = 0,03 (**).
T
ừ
(*) và (**) có x = 0,045, y = 0,06.
2 60 116,67 28,33( , )
0 1 0,06( )
M M Na K
pH H M V lit
+

+ = → =

→

 
= → = → =

 


→
Đ
áp án D.
Chú ý

C©u 21 :

Cho 9,1 gam h
ỗ
n h
ợ
p hai mu
ố
i cacbonat trung hòa c
ủ
a hai kim lo
ạ
i ki
ề
m ,
ở
hai chu kì liên ti
ế
p tan
hoàn toàn trong dung d
ị
ch HCl d
ư
,thu
đượ
c 2,24 lít khí CO
2
(
đ
ktc).Hai kim lo

t mu
ố
i cacbonat t
ươ
ng
đươ
ng
2
3
M CO
.
- B
ả
o toàn C b
ạ
n
đọ
c có:
2 2
3
(M 7)
0,1( ) 2 60 91 15,5 .
( 23)
CO
M CO
Li
n n mol M M
Na M
=


c nên bi
ế
t ph
ươ
ng pháp trung bình là s
ự
l
ự
a ch
ọ
n
hàng
đầ
u.
C©u 22 :

( Trích chuyên KHTN lần 1- 2014)
.Hòa tan h
ế
t a gam h
ỗ
n h
ợ
p g
ồ
m Na
2
CO
3
và KHCO

ư
vào Y
đượ
c 29,55g k
ế
t t
ủ
a. Giá tr
ị
c
ủ
a a là
A.

20,13g
B.

18,7g
C.

12,4g
D.

32,4g

Hướng dẫn giải
- S
ử
d
ụ

2
3
2
3
2
2 3
3 3 3
0,15
0,045
?
0,045 0,15
? ?
0,105
0,09
0,105 106 0,09 100 20,13( ).
CO
H CO
CO
CO BaCO
CO HCO HCO
n n n
n
n n n n n
m g
+ −
−
− − −
− =

=

1M,K
2
CO
3
1,5M và KHCO
3
1M .Nh
ỏ
t
ừ
t
ừ
t
ừ
ng gi
ọ
t cho
đế
n
h
ế
t 200ml dung d
ị
ch HCl 2M vào 100ml dung d
ị
ch X ,sinh ra V lít khí (
đ
ktc).Giá tr
ị
c

ạ
i thu
ộ
c nhóm IIA
ở
2 chu kì liên ti
ế
p tác d
ụ
ng h
ế
t
v
ớ
i v
ớ
i dung d
ị
ch HCl.Cô c
ạ
n dung d
ị
ch sau ph
ả
n
ứ
ng thu
đượ
c 20,6 gam mu
ố

ch A ch
ứ
a 0,5 mo HCl vào dung d
ị
ch B có 0,2 mol Na
2
CO
3
và 0,3 mol
NaHCO
3
.Th
ể
tích khí bay ra là
A.

6,72 lít
B.

8 lít
C.

5,6 lít
D.

8,96 lít
C©u 26 :

Cho a gam h
ỗ

ị
ch Ba(OH)
2
d
ư
thu
đượ
c 41, gam k
ế
t t
ủ
a. Giá tr
ị
c
ủ
a a là
A.

20
B.

21
C.

22
D.

23
C©u 27 :


ừ
t
ừ
c
ố
c 1 vào c
ố
c 2 tháy thoát ra V lít CO
2
(
đ
ktc).Giá tr
ị
c
ủ
a
V là
A.

6,72 lít
B.

7,84 lít
C.

8,00 lít
D.

8,96 lít.


ị
ch
cho vào và do
đ
ó hai ph
ả
n
ứ
ng
đồ
ng th
ờ
i x
ả
y ra và có khí ngay:
2HCl + Na
2
CO
3

→
2NaCl + CO
2
+ H
2
O (1)
HCl + NaHCO
3

→

T
ừ
(1) và (2)
2 2 3 3
( )
CO Na CO NaHCO
n n
+
⇒ =
∑ ∑
đã thêm vào
= (0,2 +0,3) .71,43%
2
0,357 0,357 22,4 8,0( )
CO
n mol V lit
→ = → = × = →
∑
Đ
áp án C.
C©u 28 :

( Trích đề thi thử lần 1 – 2014 – Quốc Học Huế)
.Cho t
ừ
t
ừ
150ml dung d
ị
ch HCl 1M vào 500ml

ế
t t
ủ
a.N
ồ
ng
độ
c
ủ
a Na
2
CO
3
và KHCO
3
trong dung
d
ị
ch A l
ầ
n l
ượ
t là
A.

0,2M và 0,4M
B.

0,18M và 0,26M
C.

ố
C là
có ngay:







[ ]
[ ]
2
2
3
2
3
2
2 3
3 3 3
2 3
0,15
0,045
?
3
0,045 0,15
? ?
0,105
0,21
0,105

= =
 


Đ
áp án D.
C©u 29 :

Cho t
ừ
t
ừ

đế
n h
ế
t 100ml dung d
ị
ch HCl 2M vào 100l dung d
ị
ch Na
2
CO
3
1,5M.Sau ph
ả
n uwgs thu
đượ
c V lít CO
2

ứ
a b mol HCl vào dung d
ị
ch ch
ứ
a a mol Na
2
CO
3
(Thí nghi
ệ
m 1),thu
đượ
c V lít CO
2
(
đ
ktc).Ng
ượ
c
l
ạ
i, cho t
ừ
t
ừ
dung d
ị
ch ch
ứ

a = 0,75b
D.

a= 0,5b

Hướng dẫn giải
- L
ượ
ng HCl và Na
2
CO
3

ở
hai thí nghi
ệ
m là nh
ư
nhau,nh
ư
ng l
ượ
ng CO
2
thu
đượ
c
ở
hai thí nghi
ệ

Ở
thí nghi
ệ
m 1: H
+
chuy
ể
n h
ế
t CO
3
2-
thành HCO
3
-
, sau
đ
ó chuy
ể
n m
ộ
t ph
ầ
n HCO
3
-
thành CO
2
.Áp
d

CO CO
H pu CO bd
b
a
n n n
n n
V
n n n n b a
+ − −
−
+ −
= +



=


→ = + → = − =



-
Ở
thí nghi
ệ
m 2: CO
3
2-
ph

ng b
ạ
n có:


2
3
2 2
2
2
3
( )
( )
?
1 2
2
2 0,5 (**)
22,4
pu
H CO
CO CO
H
pu CO
CO
b
n n
V
n n n b
n n
+ −

t
ừ
t
ừ
ng gi
ọ
t
đế
n h
ế
t 30ml dung d
ị
ch HCl 1M v
ào 100ml
dung d
ị
ch ch
ứ
a Na
2
CO
3
0,2M và NaHCO
3
0,2M,sau ph
ả
n
ứ
ng thu
đượ

HCl Na CO NaHCO
H CO HCO
n n mol n n mol n n mol
+ − −
= = = = = =
Cách 1. Ph
ươ
ng
pháp 3 dòng:
Ta có :


2
3 3
0,02
0,02
0,02
H CO HCO
+ − −
← →
+ →

(1)
Sau
đ
ó vì H
+
còn nên có ti
ế
p ph

ươ
ng pháp b
ả
o toàn
đ
i
ệ
n tích và b
ả
o toàn nguyên t
ố
C.
- Dung d
ị
ch sau ph
ả
n
ứ
ng ngoài Cl
-
, Na
+
còn có HCO
3
-
( ph
ầ
n còn). V
ớ
i :

nh lu
ậ
t b
ả
o toàn nguyên t
ố
C
b
ạ
n
đ
oc có ngay:


3
3
2
2
2
3 3 3
( )
0,06 0,03
( )
?
( ,HCO ) (ban dau) ( )
0,04 ?
1 1
0,03
0,01( )
Na HCO sau Cl

ử
d
ụ
ng công th
ứ
c tính nhanh.
Áp d
ụ
ng
đị
nh lu
ậ
t b
ả
o toàn nguyên t
ố
C và
đị
nh lu
ậ
t b
ả
o toàn
đ
i
ệ
n tích b
ạ
n
đọ


Th
ự
c ra công th
ứ
c tính nhanh này
đ
ã
đượ
c ch
ứ
ng minh
ở
ph
ầ
n lí thuy
ế
t nh
ư
ng theo m
ộ
t ý t
ưở
ng
khác ( không d
ự
a vào ph
ả
n
ứ

ch Y và V lít CO
2
(
đ
ktc).Thêm n
ướ
c vôi trong d
ư
vào Y th
ấ
y
t
ạ
o thành m gam k
ế
t t
ủ
a.Giá tr
ị
c
ủ
a V và m l
ầ
n l
ượ
t là
A.

11,2 và 40
B.

đ
ó vì H
+
còn nên có ti
ế
p ph
ả
n
ứ
ng:


3 2 2
0,5
0,5
0,5
H HCO CO H O
+ −
→
+ → +
∑

(2)
T
ừ
(1) và (2)
3
HCO
n
−

C©u 33 :

(Trích đề thi thử lần 1- Quốc Học Huế 2014)
.Hòa tan 115,3 gam h
ỗ
n h
ợ
p g
ồ
m MgCO
3
và RCO
3

b
ằ
ng dung d
ị
ch H
2
SO
4
loãng thu
đượ
c dung d
ị
ch A,ch
ấ
t r
ắ

đượ
c
112 lít CO
2
(
đ
ktc).Kh
ố
i l
ượ
ng ch
ấ
t r
ắ
n B là
A.

106,5 g
B.

110,5 g
C.

103,3 g
D.

100,8g

Hướng dẫn giải
- Nung B thu

i l
ượ
ng b
ạ
n
đọ
c có ngay:



3 2 4 2 2 2
?
0,2 12( )
0,2 0,2
115,3( )
110,5( )
B
B
m
g
mol
g
MCO H SO CO H O MCl B m g
=
← →
+ → ↑ + + + ↓ → = →
 
Đ
áp án B.
Nh

đọ
c nên bi
ế
t trong hóa h
ọ
c “bài nào khó có b
ả
o toàn”. B
ạ
n d
ọ
c s
ẽ
b
ă
n kho
ă
n r
ằ
ng m
ấ
u ch
ố
t là
dùng b
ả
o toàn gì? Khi nào dùng?
Đ
ây là m
ộ

ở
m
ộ
t bài vi
ế
t khác.B
ạ
n
đọ
c tìm trên :
FC – HÓA H
Ọ
C VÙNG CAO 2.0
t
ạ
i
đị
a ch
ỉ
https://www.facebook.com/groups/210136082530524/
để

đọ
c nhé. R
ấ
t b
ổ
ích
đấ
y.

đ
ktc).Nung B
đế
n kh
ố
i l
ượ
ng không
đổ
i thu
đượ
c
thêm 5,6 lít khí n
ữ
a (
đ
ktc).Bi
ế
t trong X ,s
ố
mol MCO
3
g
ấ
p 2,5 l
ầ
n s
ố
mol MgCO
3

- Nh
ậ
n
đị
nh : ch
ấ
t r
ắ
n B ho
ặ
c là mu
ố
i cacbonat ch
ư
a b
ị
tan h
ế
t ho
ặ
c là mu
ố
i sunfat MSO
4
sinh ra
không tan ho
ặ
c là c
ả
hai.

4
.
- Theo s
ơ

đồ
bài toán :
0
2 4
3
3 2 2
3
H SO
t
MgCO
hh MCO CO B CO
MCO
+

⇔ → + ↓ →



áp d
ụ
ng b
ả
o toàn nguyên t
ố
C b

ễ
th
ấ
y M = Ba (137).
- Mu
ố
i MCO
3
+ H
2
SO
4
theo t
ỉ
l
ệ
mol 1 : 1, mà theo phân tích trên thì H
2
SO
4
thi
ế
u nên
2 4
H SO
n
<
n
muói
cacbonat

=


∑DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604

15

V
ậ
y : m
hh
= 84 . 0,1 + 0,25( M +60) = 57,65
→
M = 137.
D
ự
a vào ph
ả
n
ứ
ng c
ủ
a mu
ố
i v
ớ
i axit :

B
ạ
n
đọ
c d
ễ
th
ấ
y:

[ ]
2 4 2
2 4
2,24 0,1
0,1( ) 0,2
22,4 0,5
H SO CO
n n mol H SO M
= = = → = = →
Đ
áp án D.
C©u 35 :

Cho t
ừ
t
ừ
dung d
ị
ch ch

t
ừ
K
2
CO
3
vào dung
d
ị
ch HCl) thì s
ố
mol CO
2
thu
đượ
c là
A.

0,005
B.

0,0075
C.

0,01
D.

0,015

Hướng dẫn giải

+ → +
+ → + +
 


T
ừ
(2) có : 0,015 – a = 0,005 nên a = 0,01.
- Khi cho t
ừ
t
ừ
K
2
CO
3
vào HCl


2 3 2 2
0,015
0,0075
0,0075
2 2
K CO HCl CO KCl H O
←
+ → + +


→

a NaHCO
3

1M và Na
2
CO
3
1M
đượ
c 200ml dung d
ị
ch X. Nh
ỏ
t
ừ
t
ừ
100ml dung d
ị
ch Y ch
ứ
a H
2
SO
4
1M và HCl
1M vào dung d
ị
ch X
đượ

B.

1,12 và 82,4
C.

2,24 và 59,1
D.

2,24 và 82,4

Hướng dẫn giải
X ch
ứ
a 0,2 mol HCO
3
-
và 0,2 mol CO
3
2-
; Y ch
ứ
a 0,3 mol H
+
và 0,1 mol SO
4
2-
.
Cho t
ừ
t

+
còn nên có ti
ế
p ph
ả
n
ứ
ng:


3 2 2
0,1
0,1
0,1
H HCO CO H O
+ −
→
+ → +
∑

(2)
T
ừ
(1) và (2)
3
HCO
n
−
→
(dư)

ố
i l
ượ
ng k
ế
t t
ủ
a m = 82,4 g.
→
Đ
áp án D.
Nh
ậ
n xét. N
ế
u không c
ẩ
n th
ậ
n b
ạ
n
đọ
c s
ẽ
b
ỏ
qua ph
ả
n


Cho 20,6 gam h
ỗ
n h
ợ
p hai mu
ố
i cacbonat c
ủ
a hai kim lo
ạ
i ki
ề
m và m
ộ
t kim lo
ạ
i ki
ề
m th
ổ
tác d
ụ
ng
v
ớ
i dung d
ị
ch HCl d
ư

DongHuuLee. THPT Cẩm Thủy 1 – Thanh Hóa . FC – HÓA HỌC VÙNG CAO 2.0. Alo: 0912970604

16

A.

8,6
B.

8,7
C.

8,8
D.

8,9
C©u 38 :

Cho 0,1 mol h
ỗ
n h
ợ
p Na
2
CO
3
và NaHCO
3
tác d
ụ

8g
B.

9g
C.

10g
D.

11g
C©u 39 :

Cho 1,9 gam h
ỗ
n h
ợ
p mu
ố
i cacbonat và hi
đ
rocacbonat c
ủ
a kim lo
ạ
i ki
ề
m M tác d
ụ
ng h
ế

ứ
ng : (MHCO
3
,M
2
CO
3
) +HCl
→
MCl
2
+ CO
2
+H
2
O.
- Áp d
ụ
ng b
ả
o toàn nguyên t
ố
C b
ạ
n
đọ
c có:
3 2 3
3 2 3 2
( , )

ấ
t t
ừ
m
ộ
t h
ỗ
n h
ợ
p thì ph
ươ
ng pháp trung bình là ph
ươ
ng
pháp b
ạ
n
đọ
c nên
đượ
c l
ự
a ch
ọ
n hàng
đầ
u.
Kết luận:
Trên
đ

ẻ
chuyên
đề
có th
ể
ch
ư
a
đ
áp
ứ
ng h
ế
t
đượ
c s
ự
kì v
ọ
ng c
ủ
a các b
ạ
n,
mong b
ạ
n
đọ
c có nh
ữ

ậ
p !!!

Ghi chú.
Mu
ố
n có
đầ
y
đủ
các chuyên
đề

để
gi
ả
ng d
ạ
y và h
ọ
c t
ậ
p- luyenj thi THPT Qu
ố
c Gia ,các quý v
ị

đồ
ng nghi
ệ

ế
t các chuyên
đề
luy
ệ
n thi THPT Qu
ố
c
gia và b
ồ
i d
ưỡ
ng h
ọ
c sinh gi
ỏ
i theo yêu c
ầ
u c
ủ
a quý b
ạ
n
đồ
ng nghi
ệ
p và các em h
ọ
c sinh.
M

i
ệ
n cho Ad theo s
ố
: 0912970604.