Một số kinh nghiệm rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5
Một số kinh nghiệm rèn đọc diễn cảm
cho học sinh lớp 5
Phần I: M U
I .L í DO CH N T à I
1. Cơ sở lý luân:
Có thể nói bc Tiu hc là bc học quan trng, t nn móng cho vic hình
thành nhân cách ca hc sinh, nền móng đó cần phải đợc xây dựng thật vững
chắc.Vì vậy, mỗi giáo viên Tiểu học cần trang bị cho mình vốn kiến thức, phơng
pháp cơ bản của việc dạy học nhằm đáp ứng mục tiêu của giáo dục hiện nay đó
là: giáo dục con ngời Việt Nam phát triển toàn diện về mọi mặt. Ngời giáo viên
cần biết kết hợp hài hoà giữa vốn kiến thức của bản thân và sách giáo khoa để
truyền thụ cho học sinh giúp các em tiếp nhận đợc kiến thức và có những hiểu
biết nhất định về cuộc sống từ đó đáp ứng đợc yêu cầu, đòi hỏi của xã hội.
ở Tiểu học, các môn học có quan hệ mật thiết với nhau, trong đó môn
Ting Vit có mt v trí ht sc quan trng đối vi các em hc sinh vì hoạt động
đọc trong môn Tiếng Việt là một hình thức giao tiếp tích cực giữa ngời đọc và
ngời viết hiểu đợc văn bản. Trên thực tế chúng ta có thể thấy rằng: hoạt động đọc
diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc trong cuộc sống: đọc thông tin, th từ, sách báo, Đối
với học sinh thông qua đọc các em nắm đợc kiến thức sơ giản và những hiểu
biết về thiên nhiên, cuộc sống con ngời, văn hoá và văn học của Việt Nam và nớc
ngoài. Đặc biệt, đọc các tác phẩm văn học, các em cảm nhận đợc cái hay, cái đẹp
trong cuộc sống và đợc bồi dỡng thêm về vốn hiểu biết của mình.
Vn hc là mt mng khoa hc gn lin vi thc t. Mc dù trong chng
trình Tiu hc không có môn vn vi t cách c lp nhng mc tiêu ca chng
trình Ting Vit, c bit là phân môn Tp c vn hng ti vic hình thành
nng lc cm th vn hc, hc sinh c bi dng v t tng tình cm, th
hiu thm m và to nên s phong phú v tâm hn cho các em. Có thể nói, dạy
Tập đọc cho các em chính là bồi dỡng tình yêu Tiếng Việt, góp phần hình thành
nhân cách con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
2. Cơ sở thực tiễn:

chng trình Tp c lp 5 nhm góp phn nâng cao cht lng dy và hc, thc
hin tt mc tiêu giáo dc mà b GD-T ã ra.
III. I T NG NGH iê N C U
-Hc sinh lớp 5 trng TH số 2 Xuân Ninh ( Năm học 2006 - 2007)
-Hc sinh lớp 5 trng TH số 2 Xuân Ninh ( Năm học 2008 - 2009)
-Mt s bài tp c trong chng trình tp c lp 5.
IV. PH NG PH á P NGHI ê N C U
1.Đọc tài liu:
-SGK Tiếng Việt 5, SGV Tiếng Việt 5,sách thiết kế bài giảng Tiếng Việt 5
-Sách tham khảo: Phơng pháp dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học của tác giả Lê Ph-
ơng Nga-Nguyễn Trí-NXB Đại học quốc gia Hà Nội.
2.Thông qua các chuyên t khi, liên trờng, các chuyên đề của phòng
giáo dục, d gi rút kinh nghim ca ng nghip.
3. Rút kinh nghiệm qua thực tế giảng dạy của mình, điu tra kho sát i
tng hc sinh.
Phần II :NI DUNG
I. KHảO sáT I T NG H C SINH
Ngay khi đợc phân công giảng dạy môn Tiếng việt lp 5- Trờng Tiểu học số
2 Xuân Ninh trong năm học 2006 - 2007, tôi tin hành iu tra c th v tình
hình lp, kh nng c ca tng em trong lp nh sau:
Tng s hc sinh: 32 em.
S em c din cm tng i tt: 04 em.
S em c lu loát song cha din cm: 18 em.
S em c còn cha lu loát: 10 em.
Nh vy với 10/32 em đọc còn hạn chế và vấp nhiều đã ny sinh mt khó
khn: Các em c cha lu loát thì càng không th đọc diễn cm c.
Qua tìm hiu tôi nhn thy s d các em cha th c lu loát vn bn là
do các nguyên nhân sau:
1. Do vn t ng của các em còn hn ch nên cha hiu hết nghĩa của t
Giáo viên: Hồ Thị Thanh - Trờng TH số 2 Xuân Ninh

bit thm chí có giáo viên còn có th b qua vì cho rng nó ch quan trng vi
hc sinh lp di, còn lp 5 hc sinh đã thành k nng ri. Thc ra, vic luyn
c đúng li có mt ý ngha quan trng. Thông qua luyn c t tôi có th giúp
hc sinh cng c v ngha, v cách c t úng, t ó tìm ra c cách ngt,
nghỉ hi úng trong mỗi câu, cng có th giúp hc sinh quen vi vic s dng b
máy phát âm mt cách iêu luyn dn ti c lu loát.
Để làm tốt bớc này tôi ghi nhng t dễ đọc sai nht qua ln c ni tip ca
học sinh rồi luyện đọc cho các em đọc còn hay vấp, hay sai.
Ví dụ: * Khi dạy bài: Kỳ diệu rừng xanh ( Nguyễn Phan Hách- Tiếng việt
5 tập 1).
Học sinh cần đợc luyện đọc các từ sau:
- Lúp xúp (luyện đọc đúng vần)
- Lúp xúp, giang sơn vàng rợi, màu sặc sỡ rực lên, nấm dại, chồn sóc,
rừng rào rào chuyển động (luyện âm đầu và cụm từ).
* Bài: Tiếng đàn Ba-la-lai-ca trên sông Đà (Quang Huy- Tiếng việt 5 tập 1)
Giáo viên: Hồ Thị Thanh - Trờng TH số 2 Xuân Ninh
3
Một số kinh nghiệm rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5
Học sinh luyện đọc các từ ngữ:
- Chơi vơi, lấp loáng, ba-la-lai-ca ( luyện âm đầu).
- Say ngủ cạnh dòng sông, nối liền hai khối núi (luyện đọc cụm từ).
* Bài: Mùa thảo quả (Ma Văn Kháng- Tiếng việt 5 tập1)
Học sinh luyện đọc các từ ngữ:
- Lớt thớt, ngọt lựng, thơm nồng, chín nục, lan toả, lặng lẽ, rực lên
(luyện đọc âm đầu).
- Sự sinh sôi, nơi tầng rừng thấp (luyện đọc cụm từ).
*Bài : Bầm ơi(Tố Hữu- Tiếng việt 5 tập 2).
Học sinh cần đợc luyện đọc các từ:
- Lâm thâm, mạ non, mấy lần (luyện đọc âm đầu).
- Muôn nỗi tái tê lòng bầm (luyện đọc cụm từ).

VD: *Bài : Lập làng giữ biển (Trần Nhuận Minh - Tiếng Việt 5- tập 2). học
sinh cần ngắt nhịp đúng câu: Nhụ đi/ và sau đó/ cả nhà sẽ đi.
Giáo viên: Hồ Thị Thanh - Trờng TH số 2 Xuân Ninh
4
Một số kinh nghiệm rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5
*Bài: Tiếng rao đêm (Nguyễn Lê Tín Nhân- Tiếng Việt 5 -tập 2)
Câu: Mặt mày đem nhẻm/ thất thần/khóc không thành tiếng.
Khi đọc đúng các từ khó, biết ngắt câu hợp lý thì học sinh dễ dàng đọc lu
loát đợc toàn bài.Lúc này, các em không còn lo lắng đến những lỗi về phát âm
hay ngắt hơi, ngắt nhịp mà sẽ tự tin để thể hiện toàn bộ cảm xúc theo những điều
các em đã cảm nhận đợc về tác phẩm trong bài đọc của mình. Đó cũng là bớc
khởi đầu quan trọng cho việc rèn đọc diễn cảm cho học sinh.
2. Ng i u, c ng và cao c a gi ng c
Mun th hin úng cm xúc tc là c din cm mt tác phm hay mt
on nào ó ca tác phm thì ch c úng thôi cha mà ngi c còn phi
bit kt hp vi ng iu, cng và cao ca ging c. Bi vy, mi bài
hc, bài c tôi u khuyn khích hc sinh t tìm ra nhng cách th hin hay
nht thông qua ng iu, to nh, trm bng và nhanh chm ca âm thanh câu t.
Tôi chia các bài tập đọc thành hai dng bài để luyn c.
Dng 1: Bài ơn thun ch là t cnh hoc thông qua t cnh t tình.
Dng 2: Bài mang tính cht k chuyn, có dn li i thoi hay li nói ca
nhân vt.
a. Vi dng bài th nht, làm ni bt cnh nh t, ngi c cn nhn
mnh các t gi t và gi cm. Khi vào phần luyn c, tôi thng cho hc
sinh tự phát hiện các t cn nhn mnh. Muốn làm tt vic này cn to cho các
em thói quen phát hin, nhn bit các t này ngay t khi nghe bạn đọc, nghe giáo
viên c mu và trong quá trình khai thác tìm hiu ni dung, nghệ thut ca bài.
Bi: Tiếng đàn ba- la- lai- ca ttên sông Đà (Quang Huy- TV5 -tp 1)
Hc sinh cn bit nhn ging nhng t: nối liền, nằm bỡ ngỡ, chia,
muôn ngả, lớn, đầu tiên

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
- ở khổ thơ 3, 4 nhịp lại nhanh hơn, giọng vui, khoẻ khoắn, tràn đầy tự hào:
Mùa thu nay khác rồi!
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
để thể hiện niềm vui phơi phới, rộn ràng của thiên nhiên, đất trời trong mùa thu
thắng lợi.
- ở khổ 5 cần đọc với giọng chậm rãi, trầm lắng, chứa chan tình cảm, sự
thành kính cũng nh lòng tự hào về đất nớc tự do và về truyền thống bất khuất của
dân tộc:
Nớc chúng ta,
Nớc những ngời cha bao giờ khuất
Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xa vọng nói về.
b) Vi dng bài th hai, nhng bài có dn li nói hoc i thoi ca nhân
vt, vic th hin tt li nói, ng iu theo tng tuyn nhân vt s làm tng hiu
qu din t ca tác phm. Vì vy, khi gp nhng bài này, phn luyn c đúng
tôi luôn yêu cu hc sinh c nhng câu i thoi hoc li nói ã dn trong bài,
th hin ging c theo tng tuyn nhân vt vi tính cách ca mi nhân vt c
nêu trong tng câu nói.
Ví dụ: Khi dạy bài: Một vụ đắm tàu (A- mi - xi ,Tiếng Việt 5 - tập 2)
Hc sinh bit cn nhn ging vào các t ng: còn chỗ, sực tỉnh, lao ra,
sững sờ, thẫn thờ, hét to, Giu- li- ét- ta, xuống đi, bàng hoàng, ngửng cao, bật
khóc nức nở, vĩnh biệt.
Bài: Lập làng giữ biển (Trần Nhuận Minh- TV5- tp 2 ) giọng đọc phải thể hiện
đợc lời nói rành rẽ, điềm tĩnh, dứt khoát của bố Nhụ:
- ở đây đất rộng, bãi dài, cây xanh, nớc ngọt, ng tờng gần. Chả còn gì hay
hơn cho một làng biển
Lời ông Nhụ lại cơng quyết, gay gắt:
- Tao chết ở đây thôi. Sức không còn chịu đợc sóng.

lòng tự hào dân tộc tràn đầy của Thám hoa Giang Văn Minh.
Ví dụ: Khi c khổ thơ 2, 3 của bài : Đất nớc ( Nguyễn Đình Thi- TV 5-
tp 2 ) nếu ch nghe c vi mt ging u u, lu loát thì hc sinh mi ch
thy c sự thay đổi của đất nớc trong mùa thu nay.
Nhng nu giáo viên c mu vi ging c din cm khoẻ khoắn, tràn đầy
tự hào đồng thời nhấn giọng ở những từ ngữ gợi tả cảm xúc nh:
Mùa thu nay /khác rồi
Tôi đứng vui nghe/ giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre/ phấp phới
Trời thu/ thay áo mới
Trong biếc/ nói cời thiết tha.
Thì hc sinh s cảm nhận đợc niềm vui phơi phới, rộn ràng của thiên nhiên,
đất trời trong mùa thu thắng lợi của cuộc kháng chiến.Các em đợc sống lại không
khí tng bừng náo nức của đất nớc trong những năm đầu tiên đón chào mùa thu
của hoà bình. Điều đó gi lên tình yêu thiên nhiên, đt nc, thôi thúc trong các
em mt mong mun th hin li tht ầy nhng tình cm ó trong bài c ca
mình.
4. Tìm hi u n i dung, ngh thu t c a bài
Nh ã đề cập trên, mt trong nhng nguyên nhân dn n vic hc sinh
Giáo viên: Hồ Thị Thanh - Trờng TH số 2 Xuân Ninh
7
Một số kinh nghiệm rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5
c cha tt là do vn t ng ca các em còn hn ch dn n cha thông hiu
mt s t ng nói riêng và ni dung ca vn bn nói chung. Vì vy, bên cnh
vic dy hc tt môn Luyện từ và câu (mà ni dung khuôn kh tài này không
cp n) thì giúp hc sinh tìm hiu y ni dung bài hc là vic làm không
th b qua trong quá trình dy Tp c.
Có mt s ý kin cho rng yêu cu ch yu ca gi tp c là rèn c cho
hc sinh, vì th không cn thit hoc xem nh vic giúp hc sinh tìm hiu ni
dung bài hc. Thc t thì thc hin c mc đích rèn c tt cho hc sinh

Tôi đặt câu hi: Tác gi đã sử dụng biện pháp gì để tả thiên nhiên, đất
trời trong mùa thu thắng lợi của cuộc kháng chiến? (Tác gi đã sử dụng biện
pháp nhân hoá- làm cho trời cũng thay áo, cũng nói cời nh con ngời- để thể hiện
Giáo viên: Hồ Thị Thanh - Trờng TH số 2 Xuân Ninh
8
Một số kinh nghiệm rèn đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5
niềm vui phơi phới, rộn ràng của thiên nhiên, đất trời trong mùa thu thắng lợi
của cuộc kháng chiến)
Qua phân tích tôi giúp hc sinh hiu rõ ý ngha ca việc sử dụng biện pháp
nhân hoá của tác giả. Tác giả không chỉ quan sát miêu tả bằng mắt mà bằng cả
tấm lòng để thấy đợc vẻ đẹp kì diệu, niềm vui hân hoan của cả đất trời, của thiên
nhiên, trong mùa thu mới. T ó, giúp hc sinh tự tìm đợc cách đọc để thể hiện
tác phẩm một cách có hiệu quả nhất
5. B i d ng v n s ng cho h c sinh
Nh ã nhn nh trên, các em có th c tng i lu loát các vn bn,
các tác phm song do vn sng còn hn ch, do cha c tri nghim thc t
cuc sng các em khó có th nào din t tht y , thành công mt tác phm
vn hc.
Nu nh cha mt ln c v nông thôn, c ngm cnh ng quê vào
v gt trong mt ngày thu p tri chc các em khó mà "cm" thy ht c v
p trù phú, m no, thanh bình mà nhn nhp ca "Quang cnh làng mc ngày
mùa" (TV 5 tp I)- Mt v p trù phú, sống động ni làng quê vi nhng màu
vàng rt khác nhau: vàng xum ca cánh ông lúa chín, vàng hoe ca nng tri
mùa thu, vàng lm ca nhng qu xoan chín mng, vàng mt ca nhng chú
chó, chú gà béo tt.
Cng nh nu cha mt ln c tham quan cnh rng làm sao các em có
th cm nhn c cái "th gii thn bí" ca mt "giang sn vàng rợi" ni rừng
khp ( Kì diệu rừng xanh ) ( TV 5 tập I).
Tt c nhng iu ó các em ch có thể tiếp nhận chúng qua lời giảng,
giọng đọc của thầy cô và thể hiện lại mà không biết rằng mình đúng hay cha

định kỳ nh sau:
Vi cách ánh giá: Nhng em c din cm tt t điểm: 9, 10
c lu loát và bc u có din cm t điểm: 7, 8
c cha lu loát và cha din cm t im : 5, 6
*Kt qu qua các ln kim tra nh k c thng kê nh sau:
Lớp 5
1
(Năm học 2006 - 2007)
Đim
Lần KT
9,10 7, 8 5, 6
Di
TB
SL % SL % SL %
Gia kì I
4 12,50 18 56,25 10 31,25 0
Cui kì I
6 18,75 20 62,5 6 18,75 0
Gia kì II
10 31,25 18 56,25 4 12,50 0
Cuối kì II
12 37,50 18 56,25 2 6,25 0
Khối 5: ( Năm học 2008 - 2009).
Điểm
Lần KT
Tổng
9,10
7, 8 5,6
Dới TB
SL % SL % SL % SL %

hành song song vi vic rèn c din cm và có hiu ni dung bài hc sinh
mi c din cm tốt và có c c din cm các em mi cm th c cái
hn ca tác phm.
6. Xây dựng tổ nhóm đọc diễn cảm cho học sinh cũng là một trong những
bớc làm rất cần thiết giúp học sinh thi đua học tập, thúc đẩy việc đọc diễn cảm
của học sinh đạt kết quả tốt.
7. Thng xuyên bi dng vn sng cho hc sinh thông qua sách v, các
hot ng ngoi khoá, kt hp vi ph huynh hc sinh t chc thm quan, dã
ngoi to iu kin cho hc sinh tri nghim thc t từ ó giúp các em cm nhn
sâu sc hn, tht hn nhng cm xúc ca tng tác phm th hin nó mt cách
tt nht.
Trên ây là mt vài ý kin có th coi là kinh nghim ca bn thân tôi qua những
nm hc đầu tiên thay sách ở chơng trình lớp 5 .Mặc dù khi triển khai đề tài tôi
đã thu đợc một số kết quả nhất định, đó cũng là nhng gì tôi ã rút ra đợc t
thc t ging dy ca mình song sẽ không tránh khỏi những điều còn khim
khuyt.Vì vậy, tôi rt mong c s giúp ca các ng chí, ng nghip và
các cấp lãnh o tài này c hoàn thin góp phần nâng cao hiệu quả trong
dạy đọc diễn cảm ở môn Tập đọc nói riêng và trong giảng dạy nói chung.
Xuân Ninh, ngày 20 tháng 4 nm 2009
Ngời viết

Hồ Thị Thanh
Giáo viên: Hồ Thị Thanh - Trờng TH số 2 Xuân Ninh
11
Mét sè kinh nghiÖm rÌn ®äc diÔn c¶m cho häc sinh líp 5
Gi¸o viªn: Hå ThÞ Thanh - Trêng TH sè 2 Xu©n Ninh
12