Vũ Thị Kim Oanh
Một số biện pháp kích thích trẻ 5 - 6 tuổi
hoạt động tích cực trong giờ làm quen toán
thông
qua trò chơi
I. Lí DO CHN đề TàI :
Nâng cao chất lợng giáo dục nói chung, cho trẻ làm quen với toán nói riênglà
việc làn cần thiếtđể chuẩ n bị tâm thế cho trẻ vào trờng tiểu học theo hớng đổi mới
hình thức giáo dục.
Cho trẻ làm quen với toán có ý nghĩa quan trọng nhằm hình thành cho trẻ
nhng hiu bit v biu tng tp hp s lng, v hỡnh dng, v quan h kớch thc,
nh hng khụng gian, bi dng cho tr nhng kh nng tỡm tũi, quan sỏt, so sỏnh,
t duy ngụn ngGúp phn phỏt trin nhõn cỏch ca tr mm non. Trong thc t
qua nhiu nm cụng tỏc v ging dy, tụi thy tr khụng hng thỳ, trong gi hc toỏn
cha sinh ng, hầu nh cỏc trũ chi cha đợc hp dn cũn lp i lặp li t tit ny
sang tit khỏc, th thut cũn ri rc khin tr nhm chỏn khụng hng thỳ tớch cc
tham gia hot ng na. M cỏc chỏu lứa tui mu giỏo hot ng vui chi l ch
yu, kh nng ghi nh cú ch nh cũn hn ch Tr d nh nhng chúng quờn. Do
vy lm th no tr hng thỳ tiếp thu nhanh kin thc cụ truyn t l vn cn
gii quyt. t c mc ớch yờu cầu ú ngoi vic thc hin y ni dung
cỏc hỡnh thc trũ chi gi hc sinh ng tr tip thu kin thc một cỏch thoi mỏi
t nhiờn phự hp vi tõm sinh lý Hc bng chi, chi mà hc
1
Vũ Thị Kim Oanh
. Hiểu c tm quan trng trong việc kích thích tr hoạt động tích cực trong
gi làm quen với toán, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: Một số biện pháp kích
thích trẻ 5- 6 tuổi hoạt động tích cực trong giờ làm quen với toán
II - THUN LI V KHể KHN :
1. Thun li
Hai giỏo viờn ng lp u cú trỡnh chuyờn mụn v nm vng phng phỏp
dy trẻ làm quen với toỏn ó cú kinh nghim nhiu nm dy mu giỏo ln. Cỏ hai
đợc tính chủ động tích cực, cho nên trẻ tiếp thu các kiến thức cha đợc sâu.
Đa phần giáo viên còn ngại lên tiết toán khi hội giảng.
Các trò chơi cha coi là hoạt động để trẻ khám phá.
Giờ học còn tổ chức đồng loạt, áp đặt, trẻ cha đợc học qua chơi.
Trò chơi sử dụng trong giờ học còn nghèo nàn, cha gắn liền với cuộc sống.
III. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
Xuất phát từ những nguyên nhân trên, tôi thấy việc cung cấp các biểu tợng sơ
đẳng về toán cho trẻ không chỉ tiến hành một lần mà xong. Sau khi lĩnh hội kiến thức
mới, trẻ cần đợc củng cố lại. Vì vậy giáo viên phải linh hoạt sử dụng hợp lý các hình
thức tổ chức trên tiết học, các hoạt động khác nhau nh: Các trò chơi các hoạt động vui
chơi. Đặc biệt trong quá trình chơi, trẻ vận dụng những hiểu biểu biết của mình về
toán vào trong trò chơi, cũng nh trẻ thấy sự thiếu hụt kiến thức của mình. Qua đó trẻ
tự củng cố chính xác nhng tri thức. Chính vì thế tôi luụn suy ngh tỡm ra cỏc bin phỏp
tỏc ng phự hp để giúp trẻ học tốt trong giờ học làm quen với toán.
1. Cỏc bin phỏp tỏc ng phự hp để giúp trẻ học tốt trong giờ học làm quen
với toán
1.1 Bin pháp 1: Kết hợp giáo viên trong lớp lên các tiêu chí để khảo sát k nng
toán ca tr
3
Vũ Thị Kim Oanh
Để nâng cao chất lợng học toán cho trẻ ngay t u nm hc tôi đã thống
nhất với giáo viên trong lớp ó là tìm hiểu đặc điểm nhận thức của từng trẻ, sau đó
tin hành kho sát phân loi k nng toán ca tr, khi khảo sát tôi căn cứ vào nội dung
yêu cầu cần đạt của trẻ mẫu giáo lớn chọn lọc và đa ra các câu hỏi đánh giá đợc
chính xác thực trạng của trẻ nh sau :
Câu hỏi về số đếm
Câu hỏi 1: Để 10 đồ chơi lên và hỏi trẻ : Trên bàn có bao nhiêu đồ chơi ?
Câu hỏi 2: Giơ từng chữ số (Từ 1 5 ) hỏi trẻ : Đây là số mấy ?
Câu hỏi 3: Con hãy xem 2 nhóm đồ chơi, nhóm nào nhiều hơn, nhóm nào ít hơn ?
Câu hỏi 4: Để hai nhóm đồ chơi bằng nhau con làm nh thế nào ?
K nng toán u nm
Tt
Khá Trung bình
Yu
Tập hợp số
đếm
17 18 21 8
26,6% 28,1% 32,8% 12,5%
Hình dạng
15 17 22 10
23,4% 26,6% 34,4% 15,6%
Kích thớc
12 15 23 14
18,7% 23,3% 36% 22%
Không gian,
thời gian
8 15 21 20
12,5% 23,4% 32,8% 31,3%
Khả năng tập
chung chú ý
60% tr không tp chung chú ý trong gi hc
Qua kho sát, tôi thy k nng toán ca tr không ng u, nhiu tr k
nng còn yu và trung bình. Vy nâng cao cht lng cho tr làm quen với toán,
trong gi hc tôi với giáo viên trong lớp chia lớp học ra làm hai ca. Một ca trẻ tiếp thu
nhanh, một ca trẻ tiếp thu chậm hơn để có kế hoạch dạy, kèm cặp phù hợp vối nhận
5
Vũ Thị Kim Oanh
thức của trẻ. Với những trẻ ca khá hơn trong giờ học tôi luôn đặt các câu hỏi mang
tính chất khái quát, tổng hợp khó hơn để phát triển khả năng t duy, trí tởng tợng sáng
tạo cho trẻ. Còn những trẻ tiếp thu chậm hơn trong giờ học tôi luôn đặt các câu hỏi
nhật, khối trụ, khối cầu.
Từ chiều hôm trớc tôi và trẻ dùng các loại khối cùng xây dựng những
danh lam thắng cảnh ở Hà Nội nh: Lăng Bác,Cột cờ Hà Nội, Tháp rùa Khi vào tiết
học tôi và trẻ cùng trò chuyện về các danh lam thắng cảnh có ở Thủ đô Hà Nội sau đó
cho trẻ đi thăm quan các danh lam thắng cảnh hỏi trẻ các danh lam thắng cảnh đó đợc
xây dựng bằng những khối gì?
VD3: Đo một đối tợng bằng 1 đơn vị đo ( ở chủ điểm: Tết và mùa xuân)
Với mục đích yêu cầu: Trẻ tập đo một đối tợng bằng một thớc đo. Nhận biết và diễn
đạt đợc mối quan hệ giữa kích thớc của đối tợng đo với đơn vị đo
Phần ổn định tổ chức: tôi và trẻ cùng trò chuyện về mùa xuân, những ngày hội tổ chức
trong mùa xuân
Vào bài tôi nói với trẻ: Các con ạ mùa xuân có nhiều ngày hội, trong hội xuân hôm
nay tổ chức rất nhiều trò chơi chúng mình có thích tham gia không?
Trò chơi thứ nhất là: Thi bật xa (Phần1: Luyện tập xác định số đo để biết độ dài)
Cho 2 trẻ lên thi bật xa, cho trẻ đếm số viên gạch trẻ bật đợc,sau đó hỏi trẻ bạn nào
bật xa hơn, xa hơn mấy viên gạch (cho trẻ chơi 3-4 lần)
Trò chơi thứ 2 có tên: Thi xem ai khéo (Phần2: Đo một đối tợng bằng một đơn vị đo).
Trớc khi vào phần thi các con xem cô có gì đây? (Băng bìa mầu đỏ, hình chữ nhật)
các con có biết băng bìa mầu đỏ dài gấp bao nhiêu lần hình chữ nhật không? muốn
biết phải làm gì?
Cô đo mẫu , nói rõ cách đo -> trẻ đo cô đi quan sát hớng dẫn trẻ
Trò chơi thứ 3 có tên: Tập làm bác thợ may (Luyện tập thao tác đo)
7
Vũ Thị Kim Oanh
Phát mỗi trẻ một tờ giấy khổ A3 (Làm mảnh vải) và một hình chữ nhật (làm thớc đo)
để trẻ đo chiều rộng chiều dài của tờ giấy
1.3. Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng đẹp phong phú đa dạng, Tạo môi trờng học
toán phong phú để kích thích trẻ hoạt động tích
Đồ dùng là món ăn tinh thần không thể thiếu đợc đối với lứa tuổi mầm non. Đồ
dùng đồ chơi đặc biệt quan trọng trong giờ làm quen với toán. Có thể coi nó là phơng
biệt khi cô chuẩn bị các đồ dùng cũng nh tạo môi trờng toán cô nên cho trẻ tham gia,
khi trẻ đợc làm cùng cô nh vậy thì trong quá trình trẻ làm đã kích thích trẻ hứng thú
với việc học toán, từ chỗ ghi nhớ không chủ định đến ghi nhớ có chủ định ở trẻ,trẻ
không học lại thành học, không biết mà lại thành biết.
9
Vũ Thị Kim Oanh
(Chủ điểm : trờng tiểu học: Ôn kĩ năng về thời gian)
Ví dụ: ở chủ điểm điểm phơng tiện giao thông đồ dùng học toán ít có sẵn cho
nên trớc khi học tôi vẽ các chú lái xe, các loại phơng tiện giao thông, vào giờ hoạt
động góc cho trẻ tô màu, dán lên bìa, ép có nh thế trẻ rất hứng thú với những đồ
dùng mà mình tự làm
10
Vũ Thị Kim Oanh
(Trẻ tô màu để làm đồ dùng phục vụ tiết học)
1.4. Biện pháp 4: Lồng ghép toán vào các môn học khác.
Trẻ nhỏ, dễ nhớ nhng chóng quên, nên giáo viên luôn tạo tình huống hợp lý
nhằm giúp trẻ ôn luyện kĩ năng toán thờng xuyên. Ngoài việc dạy trẻ trên tiết học
chính,một trong những tình huống cô có thể tạo ra một cách tự nhiên nhất đạt hiệu
quả là dạy trẻ học toán, lồng vào trong các giờ học nh giờ học khác; thể dục, chữ cái,
môi trờng xung quanh dới dạng trò chơi. Thông qua các hình thức trò chơi ôn đợc kỹ
năng đếm, kỹ năng so sánh thêm bớt các đối tợng, so sánh đợc cao thấp dài ngắn, kỹ
năng nhận biết các mặt chữ số, các hình dạng, hình khối
Ví dụ: Giờ học thể dục : Bò zích zắc qua chớng ngại vật (Ôn kỹ năng nhận biết nhanh
các mặt khối)
11
Vũ Thị Kim Oanh
Chuẩn bị: Tôi chuẩn bị các hộp có dạng bằng các khối vuông, chữ nhật, khối trụ, xếp
thành 2 hàng để làm các chớng ngại vật. Khi giới thiệu tên bài tập tôi đa các hộp ra
và hỏi trẻ các hộp đó có dạng khối gì? và đếm xem có tất cả bao nhiêu khối.
nh ở trờng, tránh tình trạng phụ huynh dạy trẻ kiến thúc quá cao so với độ tuổi, hoặc
cung cấp kiến thức không chính xác với đặc điểm. Để làm đợc điều đó tôI đã cung
cấp tên bài , mục đích yêu cầu của từng bài cho phụ huynh nắm đợc và đề nghị phụ
huynh chỉ cho trẻ nhận thức trong phạm vi yêu cầu của bài đề ra
+ Ví dụ: Nhận biết phân biệt khối vuông, khối chữ nhật
Trẻ phải gọi đúng tên các khối: khối chữ nhật, khối vuông chứ không phải khối
hình chữ nhật, khối hình vuông. Hay học các tiết số: Khi học tiết số 6 (Tiết 2) với
yêu cầu của bài dạy: Dạy trẻ thêm bớt 1, 2 đối tợng .ở trên lớp trẻ học thêm bớt trên
đồ dùng trực qua xếp tơng ứng 1-1 để so sánh xem nhón nào nhiề hơn, nhóm nào ít
hơn? nhiều hơn là bao nhiêu? ít hơn là bao nhiêu? Vì sao con biết?. Nhng nhiều khi
gia đình ở nhà dạy trẻ không nắm đợc phơng pháp dạy trẻ,nên đã dạy 1 + 5 =?,
3 + 3 =? Khi trẻ không trả lời đợc lại mắng trẻ Nh vậy là cha đúng bởi t duy của
trẻ cha đủ khả năng tính nhẩm đợc nh vậy (trừ có một số cháu có năng khiếu đặc
biệt).
Sơ kết học kì 1 tôi cùng cô Thuý đánh giá kết quả chung của lớp trong học kì vừa
qua nêu ra một số yêu cầu cụ thể trong học kì 2 đảm bảo kiến thức cho trẻ chuẩn bị
vào lớp 1 trờng phổ thông giúp phụ huynh nắm đợc cùng kết hợp với giáo viên kiểm
tra nhận thức của trẻ và củng cố kiến thức cho trẻ. Đồng thời vận động phụ huynh su
tầm những đồ chơi, đồ dùng vỏ hộp sữa, hộp kẹo, vỏ nớc gội đầu, bóng bàn, bóng
tennít.phong phú về chủng loại, kích thớc chất liệu để để làm những đồ dùng tự tạo
trong các giờ học toán để kích thích trẻ học tốt hơn
2. Các trò chơi kích thích trẻ hứng thú trong giờ học toán
Hớng dẫn trẻ làm quen với toán là một hoạt động khó bởi tính đặc thù của nó
là khô khan trẻ chóng chán khó tạo đợc sự bất ngờ cho trẻ. Vậy để lựa chọn các trò
chơi nhằm hình thành, củng cố các biểu tợng toán cho trẻ. Trớc hết tôi phải xác định
rõ mục đích, yêu cầu của từng bài, từng loại tiết nghiên cứu tài liệu để chọn ra các trò
chơi phù hợp với bài dạy, với chủ điểm trong tháng. Cuối cùng là tổ chức các trò chơi
14
Vũ Thị Kim Oanh
sao cho hấp dẫn sinh động phát huy đợc tính độc lập, sáng tạo của trẻ. Các trò chơi đ-
nào xếp xong trớc và xếp đúng theo yêu cầu của cô thì đội đó thắng
Lần 2: Xếp theo thứ tự nhỏ dần. Thì trẻ phải xếp ngợc lại từ 10 xuống 1
Luật chơi: Chơi theo luật tiếp sức, mỗi bạn chỉ đợc gắn một số, mỗi số xếp sai bị trừ
1 điểm
ứng dụng: Trên tiết học (Tiết 2) hoặc mọi lúc mọi nơi.
Trò chơi 3: Ngời nội trợ giỏi
Mục đích, yêu cầu:
Trẻ nhận biết nhanh các chữ số từ 1- 10
Luyện khả năng phân chia 10 đối tợng ra làm 2 phần
Rèn khả năng quan sát và nhanh nhẹn.
Chuẩn bị:
Một bảng có hình ảnh cái chân bàn .Các hình ảnh quả cân và các quả bí đỏ có
chữ số từ 1 đến 9. Mời bốn bộ tạp dề, đàn ooc gan
Cách chơi:
Chia trẻ ra làm 2 (3, 4) đội. Khi có hiệu lệnh bạn đầu hàng lên lấy 1 quả có
một số bất kỳ gắn lên sau đó chạy về bạn thứ 2 chạy lên lấy 1 số sao cho 2 số đó gộp
16
Vũ Thị Kim Oanh
lại là 10 (bạn gắn số 2, thì bạn thứ 2 gắn số 8) cứ nh thế trong vòng 1 bản nhạc đội
nào gắn đợc nhiều cắp đúng thì đội đó thắng. Kết thúc trò chơi cô và trẻ cùng kiểm tra
kết quả của hai đội
Luật chơi: Chơi theo luật tiếp sức, mỗi bạn chỉ đợc gắn 1 quả.
Mỗi một cặp sai bị trừ 1 điểm
ứng dụng: Loại tiết 3, áp dụng từ bài số 6 đến bài số 10 có thể thay đổi tên trò chơi
(Đồ dùng chơi) theo từng chủ điểm
(ảnh minh hoạ trò chơi 3)
Trò chơi 4: Bé làm kỹ s xây dựng
Mục đích, yêu cầu:
Luyện khả năng nhận biết nhanh các mặt khối vuông, khối chữ nhật, khối trụ,
lăng trụ tam giác, trẻ xếp đợc nhà bằng khối đã học
bên trái là thỏ, bên phải làm gấu -> Cho cả lớp nhắm mắt lại, đổi chỗ 1-2 đồ chơi, sau
đó cho trẻ mở mắt ra hỏi trẻ xem có sự thay đổi gì không? gọi một trẻ lên bày lại nh
cũ (Lúc đầu thay đổi 1- 2 đồ chơi, sau có thể tăng dần)
* Luật chơi: Không đợc mở mắt khi di chuyển đồ chơi.
*ứng dụng: Giờ học, hoạt động góc, hoạt động chiều.
19
Búp bêThỏ
Gấu
Vịt
Gà
Vũ Thị Kim Oanh
Trò chơi 6: Thi xem ai tinh
Mục đích yêu cầu:
Luyện kĩ năng so sánh chiều dài của các đối tợng
Rèn khả năng quan sát cho trẻ
Chuẩn bị:
Một lá cờ, 1 cái thớc kẻ, 1 bu thiếp, (Hay các đồ dùng khác để so sánh chiều dài,
chiều cao, chiều rộng)
Một số đồ chơi để xung quanh lớp có chiều dài, rộng, chiều cao có kích thớc khác
nhau.
Cách chơi :
Cho 5 trẻ lên chơi, cô đa ra một đối tợng (Ví dụ cái thớc kẻ làm vật chuẩn) rồi yêu
cầu 5 trẻ tìm ở xung quanh lớp xem có những đồ dùng, đồ chơi gì bằng (ngắn hơn,dài
hơn cái thớc mà cô đa ra). Khi trẻ tìm đợc phải so sánh đợc với vật chuẩn cho cả lớp
xem có đúng không.Các cháu khác quan sát và nhận xét. (Chơi 3-4 lần, những lần tiếp
theo có thể tìm đồ vật cao hơn, thấp hơn, rộng hơn hẹp hơn)
Luật chơi:
ờng nào dài nhất, đoạn đờng nào ngắn nhất. Tô mầu đỏ cho đờng nào dài
nhất, tô mầu xanh cho đờng nào ngắn nhất
Câu hỏi về không gian, thời gian
Câu hỏi 1: Phía bên phải bạn A có gì ? Phía trái bạn A có gì?
Câu hỏi 2: Tay trái của con bắt tay phải của cô (ngợc lại)
Câu hỏi 3: Vẽ một bức tranh em bé đang ngồi trên gờng phía trớc có chiếc gối, sau có
con mèo, dới gầm gờng có đôi dép, phía trên có quạt trần. Cho trẻ tô mầu
theo yêu cầu của cô
Câu hỏi 4 : Hôm qua là thứ mấy ? Hôm nay là thứ mấy ? Ngày mai là thứ mấy ?
Câu hỏi 5 : Một tuần có mấy ngày ? Đó là ngày nào ?
21
Vũ Thị Kim Oanh
a, Xếp loại :
Xếp loại tốt: Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời nhanh, chính xác, số câu hỏi trả
lời 4-5 câu
Xếp loại khá: Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời đợc đúng nhng cha đợc nhanh
,số câu hỏi trả lời 3-4 câu
Xếp loại TB: Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ trả lời chậm và có sự gợi ý của cô số câu
hỏi trả lời 2-3 câu
Xếp loại yếu: Khi cô đa ra các câu hỏi trẻ chậm, có sự gợi ý của cô, số câu hỏi trả
lời 1-2 câu
Thời gian khảo sát cuối năm cũng tiến hành thông qua các giờ học , hoạt động góc,
giờ đón trả trẻ.
b, Kết quả cụ thể
Tng s cháu
64
K nng toán u nm K nng toán u nm
Tt
Khá TB
Yu
%
32,8% 36% 3,1
Tập chung chú ý
65% tr không tp chung chú ý
trong gi hc
98% tr không tp chung chú ý
trong gi hc
22
Vũ Thị Kim Oanh
V. bàI HọC KINH NGHIệM
1. Giỏo viờn phi nm vng phng phỏp dy b mụn
2. Xây dựng các tiêu chí để kho sỏt chất lng u nm ể nm c kh nng
toán ca tr v cú k hoch dy tr
3. Luụn thay i hỡnh thc, to tỡnh hung bt ng thu hỳt s chỳ ý ca tr
4. dựng dy hc a dng, phong phỳ, to hng thỳ cho tr mi lỳc mi ni.
5. Tạo môi trờng học toán phong phú nhằm kích thích trẻ hoạt động
6. Thng nht phng phỏp dy giữa 2 cụ, kt hp vi ph huynh
Trờn õy l mt s kinh nghim nh tụi ó rỳt ra trong nm hc va qua,
nhằm kích thích tr hoạt động tích cực trong gi hc toán thông qua trò chơi. Tuy
kinh nghim khụng nhiu nhng c rỳt ra t thc tin ging dy v tụi cng c
xin phộp đa ra cựng trao i vi cỏc bn ng nghip, cỏc ban lónh o. Rt mong
ban lónh o cựng cỏc bn ng nghip b xung cho tụi lm phong phỳ hn nhng
kinh nghim trong cụng tỏc ging dy b mụn ny
Tôi xin chân thành cảm ơn!
H Ni, ngy 10 thỏng 4 nm 2008
Ngi vit
Vũ Thị Kim Oanh
23