Cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
*****
Đề tài
sáng kiến kinh nghiệm
Hớng dẫn học sinh cách sắp xếp bố cục
tranh trong bài vẽ tranh đề tài có liên quan
đến
dáng ngời - lớp 4.
I- Sơ yếu lý lịch
- Họ và tên: Hoàng Mạnh Thắng
- Ngày, tháng, năm sinh: 21 / 01 / 1977
- Năm vào ngành: Năm 2005
- Chức vụ: Giáo viên
- Đơn vị công tác: Trờng Tiểu Học Cao Viên II
huyện Thanh Oai T.P Hà Nội.
- Trình độ chuyên môn: Cao đẳng s phạm.
- Hệ đào tạo: Liên thông
- Bộ môn giảng dạy: Giảng dạy môn Mĩ Thuật
khối lớp 2, 3, 4, 5.II- Nội dung của đề tài:
1. Tên đề tài:
" hớng dẫn học sinh cách sắp xếp bố cục của bài vẽ
tranh đề tài có liên quan đến dáng ngời - lớp 4. "
2. Lý do chọn đề tài:
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật
- Nh chúng ta đã biết, hiện nay Đảng và nhà nớc ta rất quan tâm đến
sự nghiệp và nâng cao chất lợng giáo dục. Do đó mỗi ngời giáo viên phải

- Xã Cao Viên là một xã nằm ven đê sông đáy, số dân rất đông, chủ
yếu là làm nông nghiệp, nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn. Ngoài thời
gian làm nông nghiệp một số bộ phận dân c đi buôn bán, một số khác ra
Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
2
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật
ngoài thành phố làm thuê từ sáng đến tối mới về, bên cạnh đó còn có gia
đình đi hàng tuần mới về. Nhiều em học sinh sống với ông bà nên sự chăm
sóc, quản lý, động viên các em học tập còn rất ít. Chính vì vậy các em rất l-
ời học tập. Năm học 2011 2012
+ Lớp 4A trờng tiểu học Cao Viên II có tổng số 35 học sinh, gia đình
các em nằm rải rác ở các thôn, xóm ven đê và trong xã Cao Viên.
1.1) Tình trạng thực tế khi cha thực hiện đề tài.
- Qua tuần đầu của tháng 9/2011 tại lớp 4A, trong tất cả các tiết học
Mĩ Thuật tôi thấy học sinh trong lớp có những biểu hiện nh sau:
- Học sinh còn thiếu nhiều về đồ dùng học tập nh sách, vở bài tập mĩ
thuật, bút chì, bút màu, nên khi thực hành làm bài tập học sinh mất tập
trung, rất ảnh hởng đến hiệu quả của tiết học.
- Học sinh coi nhẹ, cha ý thức đợc tầm quan trọng của môn học,
không chịu làm bài tập và chuẩn bị bài học mới ở nhà trớc khi đến lớp.
- Trình độ hiểu biết về môn học của các em còn hạn chế.
- Kết quả kiểm tra bài đạt chất lợng cha cao.
- Học sinh rất khó khăn trong việc vẽ tranh đề tài, đặc biệt là các
bài vẽ tranh có liên quan đến các dáng ngời cũng nh cách sắp xếp bố cục
tranh cho bài vẽ của mình.
- Những nhợc điểm trên làm tôi rất băn khoăn. Tôi suy nghĩ về tình
trạng này rất nhiều, tôi đã đặt ra nhiều câu hỏi, nhiều tình huống để tìm ra

tố tạo hình của tranh ; đó là sự sắp xếp ăn ý giữa đờng nét, hình mảng, đậm
nhạt, màu sắc và cảm xúc của ngời vẽ.
- Với đề tài này tôi từng bớc tiến hành các biện pháp sau:
a- Biện pháp 1:
- Căn cứ vào kết quả khảo sát thực tế tôi nhận thấy học sinh còn rất
yếu kém trong việc mô phỏng các hình ảnh khách quan vào bài vẽ của
mình. Đặc biệt là mô phỏng lại bằng hình vẽ về các dáng ngời nh đi, đứng,
chạy, nhảy mà thực tế đây lại là những động tác diễn ra thờng ngày, rất
gần gũi với các em. Khi tôi yêu cầu học sinh mô tả lại các dáng ngời đó
hầu hết các em chỉ diễn tả đợc một phần nào đó về các dáng ngời đó bằng
lời nói nhng khi yêu cầu các em chuyển lời nói đó sang hình ảnh thì học
sinh lại thấy khó khăn, lúng túng
Nếu có diễn tả đợc thì hình vẽ đó chỉ dừng lại ở dạng hình que cha cụ
thể, Mặc dù hàng ngày các em tiếp xúc với các động tác của các dáng ng-
ời đó rất nhiều, nó ứng dụng ngay trong cuộc sống ở chính mỗi học sinh
nhng vì các em cha tập trung quan sát để cụ thể hoá đợc vấn đề đó nên cha
nắm đợc cách vẽ các dáng ngời.
- Đối với cách vẽ dáng ngời đòi hỏi ngời vẽ phải quan sát thật kĩ các
động tác, t thế hoạt động của con ngời, đặc biệt là các t thế thao tác của
chân, tay, đầu, mặt, hớng ngời Từ đó phân biệt đợc sự khác nhau ở mỗi
dáng nh đi, đứng, chạy, nhảy, ngồi,
- Quan sát, phân tích, suy luận là một yếu tố quan trọng nhất giúp các
em hiểu sâu về hình dáng, động tác của các dáng ngời, để biến ngôn ngữ
lời nói thành ngôn ngữ hình ảnh - ( ngôn ngữ tạo hình ).
Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
4
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật

chơi, các hoạt động sinh hoạt khác của con ngời diễn ra ở trờng, ở nhà và
nơi công cộng

Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
5
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật
- Bằng biện pháp này tôi thấy học sinh hiểu đợc những yêu cầu cơ
bản của cách vẽ dáng ngời từ tổng thể đến chi tiết (vẽ khái quát chung hình
dáng đến chi tiết các t thế động tác đầu, mình chân, tay ) đồng thời giúp
học sinh hiểu đợc sự giống nhau và khác nhau giữa các dáng ngời. Từ đó
các em biết tự xây dựng các hình ảnh trong trí nhớ, biết mô phỏng lại các
dáng ngời đó bằng hình vẽ. Điều này giúp ích rất nhiều cho các bài vẽ
tranh đề tài có liên quan đến vẽ dáng ngời. Đây cũng là bớc giúp học sinh
tìm t liệu để xây dựng bố cục tranh cho bài vẽ của mình.
b. Biện pháp 2:
- Sau khi học sinh đã nắm đợc yêu cầu cơ bản về cách vẽ dáng ngời
và tự vẽ đợc dáng ngời khác nhau theo yêu cầu, tôi từng bớc vận dụng từng
dáng ngời cụ thể đó vào từng công việc có liên quan đến từng bài vẽ tranh
đề tài cho trớc bằng cách lồng ghép từng dáng ngời đó vào các dụng cụ
hoạt động riêng.
- Để học sinh hiểu đợc vấn đề này tôi lần lợt cho học sinh đóng các
vai diễn cụ thể cùng với các dụng cụ, nh : chơi trò chơi ngời bán
hàng, ngời mua hàng kèm theo đó là những vật dụng nh quang gánh,
thúng, rổ, rá hoặc ngời nhặt rau, quét nhà thì kèm với vật dụng khác
Đồng thời giải thích cho các em thấy đợc mối liên quan giữa các nhân vật
đó, có nh vậy mới tập trung đợc các nhân vật và làm nổi bật nội dung chủ
đề, giúp bài vẽ sinh động hơn. Mặt khác cũng cần cho các em nắm đợc

khắc sâu cho học sinh hiểu rõ hơn về mảng chính ( là mảng trọng tâm, bao
giờ cũng lớn hơn các mảng phụ và thể hiện rõ nội dung chủ đề), mảng phụ
( là mảng hỗ trợ để tạo nên sự sinh động nhịp nhàng và thế cân bằng cho
bố cục) của bức tranh. Đồng thời cho các em thấy rõ về những điểm cần
tránh khi xây dựng bố cục tranh nh không dồn các mảng hình về một phía,
tránh để mảng chính quá lớn sẽ phá vỡ sự hài hoà với khung tranh hay
mảng chính quá nhỏ sẽ tạo nên sự trống trải rời rạc cho tranh Đây chính là
cách giúp học sinh định hình, tìm ra phác thảo bố cục của bức tranh.

Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
7
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật
- VD: Một số điểm cần tránh khi xây dựng bố cục tranh:

( a )
Mảng chính quá lớn.
( b )
Mảng chính quá nhỏ
( c)
Các mảng dồn về một phía
- Những bố cục trên thờng gây cho ngời xem cảm giác khó chịu,
bức bối. Dù cho nội dung rất hay, màu sắc rất đẹp mà có bố cục không cân
đối thì bức tranh cũng không có giá trị nghệ thuật. ( Đây cũng là điều mà
tôi thờng nhấn mạnh để cho học sinh ghi nhớ, cần tránh khi xây dựng bố
cục cho bài vẽ của mình ).
Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh

sau.
- VD: Cũng với bài vẽ tranh đề tài " Thiếu nhi với công tác đền ơn
đáp nghĩa ". Sau khi các em đã quan sát các bạn diễn lại quang cảnh buổi
lao động giúp đỡ gia đình bà mẹ Việt Nam anh hùng, tôi yêu cầu các em
vẽ lại các hình ảnh đó và sắp xếp vào phần giấy đã chuẩn bị, đồng thời yêu
cầu các em nhớ lại quang cảnh xung quanh nơi diễn ra buổi lao động hôm
đó gồm có những gì? (cây cối, nhà cửa, vờn hoa, ) để sắp xếp cùng với các
Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
9
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật
dáng ngời vào trong bài vẽ. Học sinh vẽ và sắp xếp các hình vẽ đó vào giấy
xong tôi cho các em đổi bài cho nhau và gợi ý để các em tự tìm ra u, nhợc
điểm của bài vẽ.
- Khi học sinh đã biết vẽ và sắp xếp các hình vẽ vào tranh của mình,
các em đã nhận xét xong các bài đó tôi tổng hợp lại tất cả các ý kiến trên,
sau đó gợi ý để các em tự đa ra kết luận cho cách vẽ và cách sắp xếp bố cục
cho một bài vẽ tranh đề tài có liên quan đến vẽ dáng ngời. Để khắc sâu kiến
thức cho học sinh về cách sắp xếp bố cục tranh tôi cho các em quan sát
tham khảo một số dạng thức bố cục, nh:
+ Bố cục dạng hình tháp( bố cục hình tam giác).
+ Bố cục dạnh hình tròn.( mảng chính nằm trong khung hình tròn).
+ Bố cục dạng hình vuông hay hình chữ nhật. (mảng trọng
tâm nằm trong khung hình vuông hay hình chữ nhật).

- VD: Một số bố cục tham khảo:
Hình 1.
Mảng chính bố cục tranh theo hình tam giác.

H.b: Tranh " Bữa cơm gia đình "
( Tranh màu bột của Lê Thị Phơng Hoà - HS tiểu học )
- VD 3: Tranh có bố cục dạng hình chữ nhật:
Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
12
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật

H.c: Tranh " Bữa cơm ngày mùa thắng lợi "
( Tranh lụa - 1960- của hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh )
- Với biện pháp này tôi thấy các em đã nắm vững những kiến thức
yêu cầu cơ bản về cách quan sát các dáng ngời, cách vẽ và sắp xếp bố cục
của một bài vẽ tranh đề tài có liên quan đến cách vẽ dáng ngời. Học sinh
đã biết tự xây dựng cho mình cách quan sát hình ảnh hoạt động của con ng-
ời đã gặp trong cuộc sống hoặc dựa vào các t liệu đã ghi chép từ thực tế rồi
chọn lọc các hình ảnh sắp xếp chúng vào bài vẽ của mình.
d. Kết luận chung:
- Để phát triển năng lực cho học sinh, giáo viên cần quan tâm đến
mọi yếu tố có liên quan từ đối tợng học sinh, môi trờng dạy học điều kiện
phát triển t duy, chơng trình sách giáo khoa, nội dung dạy học, thiết bị đồ
dùng đến các phơng pháp và kiến thức chuyên môn của mình.
- Bên cạnh đó sự chuẩn bị tốt của giáo viên cho một giờ dạy trên lớp
giúp giáo viên tự tin và chủ động hơn khi tiến hành bài dạy. Đồng thời giúp
cho việc dạy học của giáo viên có hệ thống, có mục đích, học sinh lĩnh hội,
nắm vững những kiến thức của yêu cầu bài học, giúp các em hoàn thành
bài tốt ngay trong giờ học. Trong một buổi dạy cũng nh phơng pháp dạy,
không bao giờ bất biến và có thể áp dụng cho mọi đối tợng. Ngời giáo viên
sẽ luôn phải điều chỉnh, bổ sung, đa dạng hoá và ứng dụng uyển chuyển

Tôi nhận thấy học sinh hoàn thành tốt và hoàn thành bài ngay tại lớp đã
tăng rõ rệt. Trong quá trình thực hiện tôi rút ra đợc một số bài học cho bản
thân nh sau:
- Muốn dạy học đạt kết quả cao thì phải luôn luôn yêu quý nghề
mình đã chọn trong bất cứ hoàn cảnh nào.
- Nghiên cứu cập nhật đợc thông tin trong sách vở, báo đài về các ph-
ơng pháp giảng dạy mới.
- Phải chuẩn bị tốt, nghiên cứu kỹ những vấn đề cần giải quyết trong
bài học. Nếu nghiên cứu cha kỹ thì không hiểu hết ý đồ của nhà soạn sách,
của chơng trình học.
- Chuẩn bị trớc đồ dùng trực quan, nghiên cứu cách sử dụng, tác dụng
trong phần nào của bài dạy, làm đồ dùng phải đúng và đẹp. Đồng thời phải
biết tổ chức lồng ghép các trò chơi phù hợp với nội dung bài dạy nhằm giúp
Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
14
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật
học sinh khắc sâu kiến thức đã học và tiếp thu bài mới một cách nhanh
nhất.
Trong lớp luôn khích lệ học sinh thực hành nghiên cứu bài học.

Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
15
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
- Môn Mĩ Thuật
V- Những kiến nghị và đề xuất sau quá trình thực hiện đề

4- Lý do thực hiện đề tài 3
5- Phạm vi thực hiện đề tài 3
6- Quá trình thực hiện đề tài 4
7- Khảo sát thực tế 5
8- Những biện pháp thực hiện đề tài 6
9- Kết quả thực hiện đề tài có so sánh đối chứng 17
10- Kết quả thực hiện và số liêu điều tra 18
11- Bài học kinh nghiệm 19
12- Những kiến nghị đề xuất 20

ý kiến đánh giá của hội đồng
khoa học cấp cơ sở
Ngời viết: -
Hoàng Mạnh Thắng- * G/V - Tr ờng tiểu học Cao Viên II - Thanh
Oai - Hà Nội.
17
§Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm
- M«n MÜ ThuËt