Tiểu luận triết học
A. Lời nói đầu
Trong quá trình phát triển kinh tế ở nớc ta nói riêng và ở các nớc khác
nói chung, sự phát triển kinh tế ở mỗi nớc tuy khác nhau nhng đều có một số
điểm chung, dựa trên một số quy tắc cơ bản để xây dựng và phát triển kinh tế.
một trong những nguyên tắc cơ bản trong phát triển kinh tế ở mỗi nớc là quan
hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất, mỗi đất
nớc đều có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và sự phân bố dân c không giống
nhau dẫn đến quan hệ sản xuất và trình độ của lực lợng sản xuất ở mỗi vùng
cũng khác nhau. Do tính đặc thù trên nền khi quan hệ sản xuất ở một vùng,
một trình độ phát triển nào đó phù hợp với tình độ phát triển của lực lợng sản
xuất thì nó sẽ kéo theo sự phát triển về kinh tế nhanh chóng, nhng nếu quan hệ
sản xuất không phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất thì nó sẽ
có tác động tiêu cực đến sự phát triển kinh tế, vì vậy quan hệ sản xuất và trình
đọ phát triển của lực lợng sản xuất có tác động lẫn nhau là hai mặt của quá
trình phát triển kinh tế.
Nghiên cứu về đề tài này sẽ phần nào giúp chúng ta hiểu rõ đợc mối
quan hệ giữa quan hệ sản xuất và trình độ phát triển của lực lợng sản xuất
trong quá trình phát triển kinh tế.
1
Tiểu luận triết học
B. Nội dung
Triết học là bộ mông khoa học của mọi khoa học, triết học có nhiệm vụ
nghiên cứu về các nguyên lý (quy luật) chung nhất, ở đây ta nghiên cứu về
mối quan hệ giữa quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực l-
ợng sản xuất xét trong lý luận hình thái kinh tế - xã hội.
I. Nhận thức lý luận hình thái kinh tế - xã hội
1. Vai trò của sản xuất vật chất trong đời sống xã hội.
sản xuất vật chất là quá trình con ngời cải tạo cải biến giới tự nhiên làm
biến đổi nó cho phù hợp với nhu cầu của con ngời của xã hội loài ngời.
2. Vai trò của phơng thức sản xuất đối với nền sản xuất của xã hội

b. Khái niệm lực lợng sản xuất
Là tổng thể các nhân tố vật chất kỹ thuật công nghệ của một quá trình
sản xuất nhất định nào đó, nó phản ánh trình độ chinh phục tự nhiên của con
ngời, bao gồm 2 nhóm cơ bản
- T liệu sản xuất
Công cụ lao động là yếu tố phản ánh rõ nhất trình độ con ngời chinh
phục tự nhiên nh thế nào
- Ngời lao động
Trong lao động sản xuất hiện đại tri thức kỹ năng của ngời lao động
ngày càng quan trọng. Nh Lênin đã viết "lực lợng sản xuất hàng đầu của toàn
thể nhân loại là công nhân, là ngời lao động" (Lênin toàn tập).
Trong hai nhóm trên nhân tố ngời lao động là quan trọng nhất bởi vì các
t liệu sản xuất đều là sản phẩm của lao động, những t liệu đó chỉ có tác dụng,
có giá trị trong sản xuất một khi đợc ngời lao động sử dụng, cũng chính vì vậy
trong xã hội cong nghiệp hiện đại thì lực lợng sản xuất số một là ngời công
nhân công nghiệp, nhu cầu của 1 nền sản xuất hiện đại cùng sự phát triển của
khoa học công nghệ, các tri thức khoa học ngày càng trở thành lực lợng sản
xuất trực tiếp của xã hội, nó không phải là nhân tố thứ 3 kết tinh trong t liệu
sản xuất, vá ngời lao động thông qua các quá trình sáng chế kỹ thuật, sáng chế
kỹ thuật phải thông qua nhân tố ngời lao động.
c. Khái niệm quan hệ sản xuất
Quan hệ sản xuất là mối quan hệ sản xuất giữa con ngời với nhau trong
quá trình sản xuất quan hệ sản xuất này đợc phân tích trên 3 phơng diện
- Quan hệ sở hữu về t liệu sản xuất quan hệ quyết định các mối quan hệ
khác.
- Quan hệ tổ chức quản lý, vi mô, vĩ mô, tuỳ thuộc vào quan hệ sản
xuất, thực chất là lớp quan hệ tổ chức kết hựop giữa t liệu sản xuất với sức lao
động trong các quá trình sản xuất cụ thể
- Phân phối sản phẩm tuỳ thuộc vào mối quan hệ sở hữu ngời công nhân
sở hữu sức lao động, ngời chủ sở hữu t liệu sản xuất.

1. Quan hệ sản xuất hàng hoá ở Việt Nam
Nh chúng ta đã biết các quan hệ sản xuất ở nớc ta rất phong phú đa
dạng, do điều kiện địa lý đất nớc ta kéo dài từ Bắc xuống Nam dẫn đến điều
kiện khí hậu, sông ngòi, sự phân bố dân c giữa các vùng trong cả nớc rất khác
nhau dẫn tới mối quan hệ sản xuất rất đa dạng mang yếu tố đặc thù. Miền
Nam do có lợng nớc dồi dào rất phát triển về trồng trọt có tổng sản lợng cao
nhất, miền Bắc do là vùng tập trung đông dân c và có truyền thống canh tác
lâu đời nên sản xuất có sản lợng lớn, miền Trung có khí hậu khắc nghiệt thờng
xuyên có bão lũ nền không phát triển đợc nh hai miền Bắc và Nam, chỉ nói về
mặt nông nghiệp phần nào cho ta thấy sự khác biệt rõ rệt về mối quan hệ sản
xuất ở 3 miền với những đặc thù riêng.
a. Những quan hệ sản xuất ở Việt Nam
4
Tiểu luận triết học
nền kinh tế hàng hoá ở ta là một nền kinh tế nhiều thành phần đợc Nhà
nớc khuyến khích phát triển nhằm đa dạng hoá các quan hệ sản xuất của Nhà
nớc trong các lĩnh vực quan trọng phục vụ các nhu cầu thiết yếu của đời sống.
Nh điện, nớc, các công trình công cộngĐối với cách thành phần kinh
tế t bản t nhân và kinh tế cá thể thực hiện chính sách khuyến khích phát triển,
nhng với thành phần kinh tế này phải có những biện pháp từ chính sách của
Nhà nớc để quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất trình độ phát triển của lực
lợng sản xuất, thúc đẩy lực lợng sản xuất phát triển. Thực hiện quan điểm từ
Đại hội VI khi khẳng định không những khôi phục thành phần kinh tế t bản t
nhân và kinh tế cá thể mà phải phát triển chúng rộng rãi theo chính sách của
Đảng và Nhà nớc.
b. Sự hình thành quan hệ sản xuất trong nền kinh tế ở nớc ta
Nh ta đã biết trớc đây nớc ta là một nớc phong kiến kinh tế chủ yếu là
sản xuất nông nghiệp, tự cung tự cấp. Sau nớc ta trở thành thuộc địa của Pháp,
hàng hoá tuy có phong phú hơn trớc đây nhng vẫn không có các ngành sản
xuất ở trình độ khoa học, hàng hoá chủ yếu phục vụ cho các nhu cầu cơ bản

cách với các nớc đi trớc nâng cao vị thế của đất nớc
2. Công nghiệp hoá hiện đại hoá là vận dụng tuyệt vời quy luật
quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực l-
ợng sản xuất trong sự nghiệp đổi mới ở nớc ta hiện nay
Để làm một việc gì đó trớc hết chúng ta phải có nguồn lực có sự hiểu
biết phần nào về lĩnh vực công việc đó, trớc khi đi vào công nghiệp hoá - hiện
đại hoá đất nớc thì chúng ta phải có tiềm lực về kinh tế về con ngời. Trong đó
lực lợng lao động là một yếu tố quan trọng, ngoài ra có sự phù hợp giữa quan
hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển lực lợng sản xuất đấy là nhân tố
cơ bản nhất.
Đất nớc ta đang trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá với tiềm
năng lao động lớn cần cù, thông minh và khả năng sáng tạo, nhng máy móc
của ta còn lạc hậu và t liệu sản xuất của chúng ta rất nghèo nàn đã có tác
động rất lớn đến sản xuất hàng hoá phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế ở n-
ớc ta. Đảng ta đang triển khai mạnh mẽ một số vấn đề của đất nớc về công
nghiệp hoá - hiện đại hoá trớc hết trên cơ sở tạo ra một cơ cấu phù hợp, để
phát huy đợc hiệu quả của quan hệ sản xuất trong bối cảnh nền kinh tế với
nhiều thành phần đa dạng ở nớc ta. Quy luật sản xuất phù hợp với trình độ
phát triển của lực lợng sản xuất là quy luật quan trọng cần đợc nhận thức và
thực hiện đúng đắn theo đờng lỗi chỉ huy của Đảng và Nhà nớc. Thời cơ lớn
đang tới cùng những thử thách mới cũng đã tới buộc chúng ta phải có những
giải pháp mang tính chiến lợc phù hợp với công cuộc công nghiệp hoá đất nớc
đa đất nớc đi lên xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng văn
minh là mục tiêu mà Đảng ta toàn dân ta hớng tới và quyết tâm thực hiện cho
đợc.
3. Học thuyết Mác về hình thái kinh tế - xã hội cơ sở lý luận của sự
nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá
6
Tiểu luận triết học
Từ trớc tới nay công nghiệp hoá - hiện đại hoá là khuynh hớng phát

vậy các quan hệ sản xuất rất cần thiết và phải gắn bó một cách chặt chẽ mật
thiết đa nớc ta đến gần với mục tiêu của Đảng và Nhà nớc ta có một nền công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đủ sức cạnh tranh trên trờng quốc tế, giúp con tàu
Việt Nam đi đến đợc mục tiêu mà Đảng và Nhà nớc ta mong muốn và đang
7
Tiểu luận triết học
dùng mọi công sức, của cải nhằm đạt đợc, thực hiện công cuộc công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đầy khó khăn này.
8
Tiểu luận triết học
Kết luận
Qua những điều đã nói ở trên đã phần nào giúp ta hiểu rõ đợc tình hình
quan hệ sản xuất ở nớc ta hiện nay về các mặt, quan hệ sản xuất, lực lợng lao
động, trình độ phát triển xã hội. ở đâu cũng không có đợc một quan hệ sản
xuất hoàn toàn phù hợp với trình độ sản xuất mà ta phải chọn đợc một mối
quan hệ sản xuất thật phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất.
Tùy vào tình hình phát triển ở mỗi nớc quan hệ sản xuất và trình độpt của lao
động cũng khác nhau, tìm hiểu đợc mối liên hệ giữa lực lợng sản xuất và quan
hệ sản xuất sẽ giúp ta tìm ra đợc phơng hớng cho sự phát triển kinh tế, một
quan hệ phù hợp với lực lợng sản xuất sẽ giúp kinh tế phát triển nhanh, quan
hệ sản xuất không phù hợp với lực lợng sản xuất sẽ làm cho phát triển kinh tế
bị tụt hậu, sản xuất bị ngừng trệ. Trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại
hoá ở nớc ta hiện nay nhà nớc đã và đang thực hiện chính sách đa dạng hoá
các hình thức sản xuất, với một nền kinh tế phát triển nhiều thành phần tham
gia có định hớng xã hội chủ nghĩa, phấn đấu để cơ bản trở thành một nớc công
nghiệp vào năm 2020 nh Nghị quyết của Đảng và Nhà nớc đã đề ra.
Để trở thành nớc công nghiệp nh mong muốn toàn dân ta phải cùng
nhau cố gắng phấn đấu đạt đợc mục tiêu đa đất nớc trở nên giàu mạnh, xã hội
công bằng dân chủ văn minh, đời sống ấm no hạnh phúc. Muốn vậy quan hệ
sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất và phải coi