BÁO CÁO TỐT NGHIỆP

Đề tài

“Sự vận dung quy luật quan hệ sản xuất
phải phù hợp với trình độ phát triển của
lực lượng sản xuất của đảng ta trong
đường lối đổi mới đất nước hiện nay”
A Phần mở đầu

Từ khi con ngời bắt đầu xuất hiện trên trái đất cho đến nay đã trải qua
năm phơng thức sản xuất đó là : cộng sản nguyên thuỷ, chiếm hữu nô nệ, xã
hội phong kiến, t bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa. Qua mỗi thời kỳ t duy
và nhận thức của con ngời cũng không dừng lại ở một chỗ, mà theo thời
gian t duy của con ngời ngày càng phát triển hoàn thiện hơn. Chính sự thay
đổi về t duy và nhận thức đã kéo theo những sự thay đổi về sự phát triển của
lực lợng sản xuất cũng nh cơ sơ sản xuất. Từ khi sản xuất chủ yếu bằng hái
lợm săn bắt với những kỹ thuật lạc hậu thì nay với sự phát triển của khoa
hoc kỹ thuật đã đạt tới đỉnh cao dẫn tới sự phát triển vợt bậc trình độ sản
xuất, không ít các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu đã đổ sức, bỏ công cho
các vấn đề này, cụ thể là nhận thức con ngời, trong đó có 3 trờng phái triết
học trong lịch sử là chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa duy tâm và trờng phái nhị
nguyên luận. Nhng họ đều thống nhất rằng thực chất của triết học đó là sự
thống nhất biện chứng giữa quan hệ sản xuất với lực lợng sản xuất nh
thống nhất giữa hai mặt đối lập tạo nên chỉnh thể của nền sản xuất xã hội.
Tác động qua lại biện chứng giữa lực lợng sản xuất với quan hệ sản xuất
đợc Mác và Ăng Ghen vơn nên đỉnh cao trí tuệ nhân loại không chỉ trên
phơng diện triết học mà cả chinh trị, kinh tế học và chủ nghĩa cộng sản khoa
học. Dới những hình thức và mức độ khác nhau, dù con ngời có ý thức
đợc hay không thì nhận thức của hai ông về quy luật vẫn xuyên suốt lịch sử

lao động vào đối tợng lao động để biến đổi chúng thành những sản phẩm
lao động nhất định và những phơng tiện vật liệu khác phục vụ quá trình sản
xuất nh nhà xởng, bến bãi Trong các yếu tố trên thì công cụ lao động
đợc coi là yếu tố quan trọng nhất, linh hoạt nhất của t liệu sản xuất.
+ Ngời lao động : đây đợc coi là yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất
của quá trình sản xuất, ngời lao động dùng trí thông minh cùng với sự hiểu
biết và kinh nghiệm lao động luôn luôn không ngừng biến đổi công cụ lao
động để đạt năng suất lao động cao nhất và ít hao tổn sức lực nhất.
ở nớc ta từ trớc đến nay nền kinh tế lấy nông nghiệp làm chủ yếu,
nên trình độ khoa học kỹ thuật còn kém phát triển. Hiện thời đại chúng ta
đang ở trong tình trạng kế thừa những lực lợng sản xuất, vừa nhỏ nhoi, vừa
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
lạc hậu với trình độ chung của thế giới, hơn nữa trong thời gian khá dài
những lực lợng ấy bị kìm hãm, phát huy tác dụng kém. Bởi vậy đại hội lần
thứ VI của Đảng đã đặt ra nhiệm vụ là phải: giải phóng mọi năng lực sản
xuất hiện có, khai thác mọi khả năng tiềm tàng của đất nớc, sử dụng có hiệu
quả sự giúp đỡ quốc tế để phát triển mạnh mẽ lực lợng sản xuất. Mặt khác
chúng ta đang ở trong giai đoạn mới trong sự phát triển của cách mạng khoa
học kỹ thuật, đang chứng kiến những biến đổi cách mạng trong công nghệ.
Chính điều này đòi hỏi chúng ta lựa chọn một mặt tận dụng cái hiện có, mặt
khác nhanh chóng tiếp thu cái mới do thời đại tạo ra nhằm dùng chúng để
phát huy nguồn nhân lực bên trong.
2. Quan hệ sản xuất.
Quan hệ sản xuất là mối quan hệ giữa con ngời với con ngời trong
quá trình sản xuất ra của cải vật chất của xã hội. Trong quá trình sản xuất con
ngời phải có những quan hệ, con ngời không thể tách khỏi cộng đồng. Nh
vậy việc phải thiết lập các mối quan hệ trong sản xuất tự nó đã là vấn đề có
tính quy luật rồi. Nhìn tổng thể quan hệ sản xuất gồm 3 mặt:
+ Chế độ sở hữu t liệu sản xuất, tức là quan hệ giữa con ngời đối với

khi những điều kiện tồn tại vật chất của những quan hệ đó cha đợc chín
muồi phải có một thời kỳ lịch sử tơng đối lâu dài mới có thể tạo ra đợc
điều kiện vật chất trên.
3. Nhận thức về phạm trù hình thái kinh tế - xã hội cộng sản
Bắt nguồn từ nhận thức về qui luật phát triển của xã hội loài ngời là
một quá trình lịch sủ tự nhiên, đồng thời xuất phát từ những điều kiện mới
của thực tế lịch sử hiện nay có thể khẳng định các nớc chậm phát triển cũng
có khả năng tiến lên CNXH tuỳ theo hoàn cảnh và khả năng của mình. Khả
năng quá độ lên CNXH này thờng đợc gọi là con đờng quá độ gián tiếp lên
CNXH, con đờng bỏ qua giai đoạn phát triển chế độ t bản chủ nghĩa. Con
đờng phát triển theo khả năng này còn đợc gọi là con đờng theo định
hớng xã hội chủ nghĩa. Theo kinh nghiệm thực tế của Lênin đây là một con
đờng khá lâu dài phải trải qua nhiều bớc trung gian, phát triển qua đấu
tranh giai cấp rất phức tạo. Sự đi lên phải có ủng hộ và giúp đỡ bên ngoài kể
cả cơ sở sản xuất. Trớc hết trong nớc đó cần có một Đảng của giai cấp vô
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
sản lãnh đạo, một đảng có quan hệ mật thiết "sống còn" với dân. Từ đó tổ
chức áp dụng lãnh đạo trong đó có cả vận dụng qui luật sản xuất phù hợp với
nớc đó một cách tích cực để không ngừng tiến bớc.
II. Quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực
lợng sản xuất
.
1. Quan hệ sản xuất và lực lợng sản xuất mâu thuẫn hay phù
hợp.
Nh mác đã nói Trong sự sản xuất xã hội ra đời sống cuả mình, con
ngời ta có những quan hệ nhất định, tất yếu không phụ thuộc ý muốn của
họ, tức những quan hệ sản xuất, những quy luật này phù hợp với trình độ phát
triển nhất định của lực lợng sản xuất vật chất của họ ngời ta thờng coi
t tởng này của Mác là t tởng về quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với

chuyên chính vô sản có khả năng chủ động tạo ra quan hệ sản xuất mới để
mở đờng cho sự phát triển của lực lợng sản xuất. Nhng khi thực hiện
ngời ta quên rằng sự "chủ động không đồng nghĩa với sự chủ quan tuỳ tiện
con ngời không thể tự do tạo ra bất cứ hình thức nào của quan hệ sản xuất
mà mình muốn có. Ngợc lại quan hệ sản xuất luôn luôn bị quy định một
cách nghiêm ngặt bởi trạng thái của lực lợng sản xuất, bởi quan hệ sản xuất
với tính chất và trình độ phát triển của lực lợng sản xuất. Quan hệ sản xuất
chỉ có thể mở đờng cho lực lợng sản xuất phát triển khi mà nó đợc hoàn
thiện tất cả về nội dung của nó, nhằm giải quyết kịp thời nhng mâu thuẫn
giữa quan hệ sản xuất và lực lợng sản xuất.
+ Lực lợng sản xuất quyết định sự hình thành biến đổi của quan hệ
sản xuất: Lực lợng sản xuất là cái biến đổi đầu tiên và luôn luôn biến đổi
trong sản xuất con ngời muốn giảm nhẹ lao động nặng nhọc tạo ra năng
suất cao phải luôn tìm cách cải tiến công cụ lao động. Chế tạo ra công cụ lao
động mới. Lực lợng lao động quy định sự hình thành và biến đổi quan hệ
sản xuất khi quan hệ sản xuất không thích ứng với trình độ, tính chất của lực
lợng sản xuất thì nó kìm hãm thậm chí phá hoại lực lợng sản xuất và ngợc
laị.
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
+ Sự tác động ngợc lại của quan hệ sản xuất đối với lực lợng sản
xuất: Quan hệ sản xuất khi đã đợc xác lập thì nó độc lập tơng đối với lực
lợng sản xuất và trở thành những cơ sở và nhng thể chế xã hội và nó không
thể biến đổi đồng thời đối với lực lợng sản xuất. Thờng lạc hậu so với lực
lợng sản xuất. Nếu quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ sản xuất, tính chất
của lực lợng sản xuất thì nó thúc đẩy sự phát triển của lực lợng sản xuất.
Nếu lạc hậu so với lực lợng sản xuất dù tạm thời thì nó kìm hãm sự phát
triển của lực lợng sản xuất. Sở dĩ quan hệ sản xuất có thể tác động mãnh mẽ
trở lại đối với lực lợng sản xuất vì nó quy đụnh muc đích của sản xuất quy
định hệ thống tổ chức quản lý sản xuất và quản lý xã hội, quy định phơng

mình từ trong lòng nền xã hội đã nảy sinh những hiện tợng trái với ý muốn
chủ quan của chúng ta. Có những hiện tợng tiêu cực nổi lên trong đời sống
kinh tế nh quản lý kém, tham ô, tham nhũng,, Nhng thực ra mâu thuẫn
giữa yêu cầu phát triển lực lợng sản xuất với những hình thức kinh tế xã
hội xa lạ đợc áp đặt một cách chủ quan, cần thiết cho lực lợng sản xuất
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
mới nảy sinh và phát triển. Khắc phục những mặt tiêu cực trên là cần thiết,
nhng trên thực tế chúng ta cha thực hiện tốt các nhiệm vụ mình phải làm.
Phải giải quyết đúng đắn mâu thuẫn giữa lực lợng sản xuất với quan hệ sản
xuất, từ đó khắc phục những khó khăn và tiêu cực của nền kinh tế. Thiết lập
quan hệ sản xuất mới và với những hình thức và bớc đi phù hợp với trình độ
phát triển của lực lợng sản xuất phát triển với hiệu quả kinh tế cao. Trên cơ
sở củng cố những đỉnh cao kinh tế trong tay nhà nớc cách mạng. Cho phép
phục hồi và phát triển chủ nghĩa t bản và buôn bán tự do rộng rãi, có lợi cho
sự phát triển sản xuất. Cách đây không lâu các nhà báo của nớc ngoài phỏng
vấn Tổng bí th Lê Khả Phiêu rằng với một ngời có bằng cấp về quân sự
nhng không có bằng cấp về kinh tế. Ông có thể đa đất nớc Việt Nam tiến
nên không trả lời phỏng vấn Tổng bí th khẳng định rằng Việt Nam chúng
tôi khác với các nớc ở chỗ chúng tôi đào tạo một ngời lính thì ngời lính
ấy phải có khả năng cầm súng và làm kinh tế giỏi , và Ông còn khẳng định
và không chấp nhận Việt Nam theo con đờng chủ nghĩa t bản, nhng
không phải triệt tiêu t bản trên đất nớc Việt Nam mà vẫn quan hệ với chủ
nghĩa t bản trên cơ sở đòi hỏi các bên cùng có lợi, và nh vậy cho phép phát
triển nền kinh tế t bản là sáng suốt. Quan điểm từ đại hội VI cũng đã khẳng
định không những khôi phục thành phần kinh tế t bản t nhân mà còn phát
triên chúng rộng rãi theo chính sách của Đảng và Nhà nớc. Nhng quan
trọng là phải nhận thức đợc vai trò thành phần kinh tế nhà nớc trong thời
kỳ quá độ. Để thực hiện vai trò này một mặt nó phải thông qua sự nêu gơng
về các mặt năng suất, chất lợng và hiệu quả. Thực hiện đầy đủ đối với nhà

Thực tế từ trớc đến nay đã chứng minh rằng công nghiệp hoá
hiện đại hoá là khuynh hớng phát triển tất yếu của các nớc. Đối với
nớc ta từ một nền kinh tế tiểu nông muốn thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu,
nhanh chóng đạt tới trình độ một nớc phát triển tất yếu phải đẩy mạnh
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.
sự nghiệp công nghiệp hoá toàn diện và sâu sắc. Đại hội đã biểu lần thứ
VIII của Đảng đã khẳng định xây dựng nớc ra thành một nớc công
nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế phù hợp, quan
hệ sản xuất tiến bộ và phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản
xuất, đời sống vật chất và tinh thần phải đợc nâng cao, quốc phòng an
ninh vững chắc dân giàu nớc mạnh xã hội công bằng văn minh. Theo
quan niệm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác thì lịch sử sản xuất vật
chất của nhân loại đã hình thành mối quan hệ khách quan phổ biến: một
mặt con ngời phải quan hệ với tự nhiên nhằm biến đổi giới tự nhiên đó,
quan hệ này đợc biểu hiển ở lực lợng sản xuất. Lực lợng sản xuất và
quan hệ sản xuất là hai mặt đối lập nhau biện chứng của một thể thống
nhất không thể tách rời. Tuy nhiên nếu lực lợng sản xuất là cái cấu
thành của toàn bộ lịch sử của nhân loại thì quan hệ sản xuất là cái tạo
thành cơ sở kinh tế của xã hội, là cơ sở hiện thực của hoạt động sản xuất
tinh thần và những thiết chế tơng ứng trong xã hội.
Mác đã đa ra kết luận rằng xã hội loài ngời phát triển trải qua
nhiều giai đoạn kế tiếp nhau, ứng với mỗi giai đoạn của lịch sử phát triển
đó là một hình thái kinh tế xã hội nhất định rằng tiến bộ xã hội là sự
vận động theo đúng hớng tiến lên của các hình thái kinh tế xã hội khác
mà gốc rễ sâu xa của nó là sự phát triển của sản xuất. Rằng sự vận động
của các hình thái kinh tế xã hội là do tác động của các quy luận khách
quan. Mác và Angen đã đa ra nhiều lý luận, nhiều t tởng. Những lý
luận t tởng cơ bản đó trong học thuyết Mác về hình thái kinh tế xã
hội chính là cơ sở lý luận cho phép chúng ta khẳng định sự công nghiệp

sản xuất. Nhng phải tuỳ theo tình hình thực tế mà chọn giải pháp phù hợp.
Đặc biệt sản xuất giữa lực lợng sản xuất và quan hệ sản xuất còn nhiều lộn
xộn trong việc nghiên cứu sử dụng và phát triển các phơng thức sản xuất.
Nhng nếu chúng ta sử dụng đúng các quy luật trên cộng với điều hoà quan
hệ lực lợng sản xuất thì không lâu sau nớc ta sẽ tiến nhanh cùng với các
nớc trên con đờng công nghiệp hoá - hiện đại hoá mà Đảng và Nhà nớc
đã chọn.
- Một số kiến nghị
Qua bài viết này giúp em phần nào hiểu đợc tình hình kinh tế nớc
nhà đồng thời cũng biết đợc những việc mà Đảng và nhà nớc ta đang làm
để phát triển đất nớc. Và qua đây em có một số kiến nghị nh sau:
+ Không ngừng phát triển lực lợng sản xuất bằng việc nhanh chóng
đa những tiến bộ khoa học của các nớc đi trớc và tăng cờng sự giáo dục,
định hớng cho ngời lao động để có thể tiếp thu những thành tựu của khoa
học công nghệ.
+ Bình thờng hoá quan hệ sản xuất có cách nhìn đúng đắn giữa ngời
làm thuê với ông chủ của mình. Đây là một yếu tố quan trọng ảnh hởng chất
lợng của sản phẩm làm ra. Quan hệ sản xuất tốt ngời lao động đợc hởng
mọi quyền lợi họ sẽ tích cực làm việc từ đó năng xuất và chất lợng sản
phẩm không ngừng tăng lên.
Mong rằng những kiến nghị của em có thể đóng góp một phần nhỏ bé để
cùng đất nớc đi lên theo con đờng công nghiệp hoá - hiện đại hoá hiện nay.
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.

D. Danh mục tài liệu tham khảo

1. Tài liệu Lênin toàn tập Tập 38 NXB Maxcơva 1977
2. Góp phần hớng dẫn học tập môn triết học Mác Lênin. Tập 2 NXB
chính trị quốc gia năm 2003

xuất 5
1. Quan hệ sản xuất và lực lợng sản xuất mâu thuẫn hay phù hợp 5
2. Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lợi lợng
sản xuất 6
Chơng II- Sự vận dụng của đảng ta trong đờng lối
đổi mới đất nớc 8
I. Sự hình thành và phát triển nền kinh tế nhiều thành phần trong giai
đoạn hiện nay ở nớc ta 8
II. Sự vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình
độ phát triển của lực lợng sản xuất trong sự nghiệp đổi mới nớc ta
hiện nay 10
III. Tính chất thuyết Mác về hình thái kinh tế xã hội cơ sở lý luận của sự
nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá 10
C. Kết luận 13
D. Danh mục tài liệu tham khảo 14
Generated by Foxit PDF Creator â Foxit Software
For evaluation only.Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.