MÔN TƯ TƯỞNG HCM
Câu 1: Khái niệm phương pháp CM HCM, vai trò, vị trí PP CM HCM
1. Khái niệm phương pháp cách mạng HCM:
- Phương pháp cách mạng HCM là ở cấp độ bao trùm nhất trong các phương pháp của HCM
. Phương pháp cách mạng HCM hiểu theo nghĩa rộng là sự vận động tư tưởng HCM trong thực
tiễn. Nói cách khác, đó là những quy luật hoạt động mà theo đó mà tư tưởng của Người được hiện
thực hóa.
. Theo nghĩa hẹp, phương pháp cách mạng HCM là hệ thống các cách thức, biện pháp, quy trình
hợp thành nguyên tắc điều chỉnh và hướng dẫn hành động của các lực lượng cách mạng, trong đấu
tranh giành độc lập dân tộc, đi lên xây dựng CNXH ở Việt Nam. Về bản chất phương pháp cách
mạng HCM nằm trong hệ thống phương pháp cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin.
- Phương pháp cách mạng HCM không chỉ là sự vận dụng phép biện chứng duy vật của chủ
nghĩa Mác Lênin. Nó còn thể hiện nét riêng hết sức độc đáo của HCM. Người đã kế thừa những
truyền thống, tinh hoa văn hóa dân tộc VN và những tinh hoa trí tuệ nhân loại, Người kết hợp triết lý
biện chứng của Phương Đông và Phương Tây. Ngay cả phép biện chứng duy vật của CN Mác Lênin
cũng được Người tiếp thu một cách sáng tạo và vận dụng phù hợp với thực tiễn Việt Nam, qua thực
tiễn đã hình thành phương pháp cách mạng HCM. Phương pháp cách mạng HCM là sự kết hợp
nhuần nhuyễn giữa khoa học và nghệ thuật.
2. Vị trí, vai trò phương pháp cách mạng HCM
Chỉ có những phương pháp khoa học, đúng đắn mới đưa con người đạt tới mục tiêu nhanh nhất và
hiệu quả nhất. Ngược lại những phương pháp sai lầm, trong mọi hoạt động điều khó có thể đạt đến
mục tiêu. Phương pháp quyết định thành công hay thất bại trong hoạt động của con người, hay của
một phong trào cách mạng (Liên hệ các phong trào yêu nước cuối TK19 đầu XX).
Đường lối đúng đắn là một nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Song làm thế
nào để có đường lối đúng và biến đường lối thành hiện thực, điều đó phụ thuộc vào phương pháp.
Nếu không có phương pháp cách mạng thì dù đường lối có đúng đắn cũng chỉ là lý thuyết suông.
HCM với tư cách là một nhà hoạt động chính trị lỗi lạc, một lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt
Nam, đã giải quết thành công cả hai vấn đề quan trọng nhất của cách mạng là xây dựng đường lối
đúng và phương pháp cách mạng. Mối quan hệ giữa đường lối và phương pháp cách mạng trong tư
tưởng HCM đó là mối quan hệ giữa mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH.
Đất nước thống nhất, nhân dân tự do hạnh phúc là mục tiêu phấn đấu của cả cuộc đời Chủ tịch

tiễn đã hình thành phương pháp cách mạng HCM. Phương pháp cách mạng HCM là sự kết hợp
nhuần nhuyễn giữa khoa học và nghệ thuật.
Vị trí, vai trò phương pháp cách mạng HCM
Chỉ có những phương pháp khoa học, đúng đắn mới đưa con người đạt tới mục tiêu nhanh nhất và
hiệu quả nhất. Ngược lại những phương pháp sai lầm, trong mọi hoạt động điều khó có thể đạt đến
mục tiêu. Phương pháp quyết định thành công hay thất bại trong hoạt động của con người, hay của
một phong trào cách mạng (Liên hệ các phong trào yêu nước cuối TK19 đầu XX).
Đường lối đúng đắn là một nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Song làm thế
nào để có đường lối đúng và biến đường lối thành hiện thực, điều đó phụ thuộc vào phương pháp.
Nếu không có phương pháp cách mạng thì dù đường lối có đúng đắn cũng chỉ là lý thuyết suông.
HCM với tư cách là một nhà hoạt động chính trị lỗi lạc, một lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt
Nam, đã giải quết thành công cả hai vấn đề quan trọng nhất của cách mạng là xây dựng đường lối
đúng và phương pháp cách mạng. Mối quan hệ giữa đường lối và phương pháp cách mạng trong tư
tưởng HCM đó là mối quan hệ giữa mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH.
Đất nước thống nhất, nhân dân tự do hạnh phúc là mục tiêu phấn đấu của cả cuộc đời Chủ tịch
HCM. Vì vậy, mục tiêu ĐLDT và CNXH cùng với phương pháp để giành ĐLDT, đi lên xây dựng
CNXH là nội dung quan trọng nhất bao trùm toàn bộ tư tưởng HCM.
Điểm khác nhau giữa HCM và các nhà yêu nước cuối thế kỷ XIX đầu XX là HCM xác định rõ
đánh ai, ai đánh và đánh như thế nào. Và Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn là Chủ
nghĩa Mác – Lênin. Người đưa ra những lựa chọn sáng suốt, quyết định đến vận mệnh của toàn dân
tộc, là người khai sinh ra Đảng Cộng Sản Việt Nam và Nước Việt nam dân chủ cộng hòa … đó
chính là có phương pháp cách mạng đúng đắn
* Nội dung chính:
. Từ việc lựa chọn mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH, cùng đường lối tiến hành 2 giai đoạn cách
mạng nối tiếp nhau: cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên cách mạng XHCN ở nước ta,
HCM đã lãnh đạo Đảng và nhân dân xác định mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng ở mỗi thời kỳ đã thể
hiện những nguyên tắc, phương pháp luận có giá trị to lớn.
2
- Trước nhất đó là phương pháp “phải lấy thực tế làm điểm xuất phát để xác định phương hướng,
mục tiêu nhiệm vụ của CM, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn để xác định chủ trương, chính

từng bước vững chắc, không được bất chấp quy luật.
Trong xác định mục tiêu, nhiệm vụ cần quán triệt tinh thần tận dụng triệt để những thành tựu của
cách mạng và công nghệ hiện đại, đi tắt đón đầu. Song không được nôn nóng phải tiến từng bước
vững chắc
*Tự vận dụng :
Câu 3: Phương pháp xác định bạn - thù, tập hợp và huy động lực lượng toàn dân tộc tiến
hành cách mạng
* Khái quát:
. Khái niệm phương pháp cách mạng HCM:
- Phương pháp cách mạng HCM là ở cấp độ bao trùm nhất trong các phương pháp của HCM
. Phương pháp cách mạng HCM hiểu theo nghĩa rộng là sự vận động tư tưởng HCM trong thực
tiễn. Nói cách khác, đó là những quy luật hoạt động mà theo đó mà tư tưởng của Người được hiện
thực hóa.
3
. Theo nghĩa hẹp, phương pháp cách mạng HCM là hệ thống các cách thức, biện pháp, quy trình
hợp thành nguyên tắc điều chỉnh và hướng dẫn hành động của các lực lượng cách mạng, trong đấu
tranh giành độc lập dân tộc, đi lên xây dựng CNXH ở Việt Nam. Về bản chất phương pháp cách
mạng HCM nằm trong hệ thống phương pháp cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin.
- Phương pháp cách mạng HCM không chỉ là sự vận dụng phép biện chứng duy vật của chủ
nghĩa Mác Lênin. Nó còn thể hiện nét riêng hết sức độc đáo của HCM. Người đã kế thừa những
truyền thống, tinh hoa văn hóa dân tộc VN và những tinh hoa trí tuệ nhân loại, Người kết hợp triết lý
biện chứng của Phương Đông và Phương Tây. Ngay cả phép biện chứng duy vật của CN Mác Lênin
cũng được Người tiếp thu một cách sáng tạo và vận dụng phù hợp với thực tiễn Việt Nam, qua thực
tiễn đã hình thành phương pháp cách mạng HCM. Phương pháp cách mạng HCM là sự kết hợp
nhuần nhuyễn giữa khoa học và nghệ thuật.
Vị trí, vai trò phương pháp cách mạng HCM
Chỉ có những phương pháp khoa học, đúng đắn mới đưa con người đạt tới mục tiêu nhanh nhất và
hiệu quả nhất. Ngược lại những phương pháp sai lầm, trong mọi hoạt động điều khó có thể đạt đến
mục tiêu. Phương pháp quyết định thành công hay thất bại trong hoạt động của con người, hay của
một phong trào cách mạng (Liên hệ các phong trào yêu nước cuối TK19 đầu XX).

cầm quyền trong sạch vững mạnh, có quan hệ máu thịt với nhân đân; xây dựng Nhà nước pháp
4
quyền của dân, do dân và vì dân; chăm lo xây dựng và củng cố các đoàn thể quần chúng. Đồng thời
không ngừng củng cố và tăng cường mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam với lực lượng cách
mạng và tiến bộ trên thế giới.
* Vận dụng:
Câu 4: Kết hợp lực - thế - thời trong phương pháp cách mạng HCM
* Khái quát:
. Khái niệm phương pháp cách mạng HCM:
- Phương pháp cách mạng HCM là ở cấp độ bao trùm nhất trong các phương pháp của HCM
. Phương pháp cách mạng HCM hiểu theo nghĩa rộng là sự vận động tư tưởng HCM trong thực
tiễn. Nói cách khác, đó là những quy luật hoạt động mà theo đó mà tư tưởng của Người được hiện
thực hóa.
. Theo nghĩa hẹp, phương pháp cách mạng HCM là hệ thống các cách thức, biện pháp, quy trình
hợp thành nguyên tắc điều chỉnh và hướng dẫn hành động của các lực lượng cách mạng, trong đấu
tranh giành độc lập dân tộc, đi lên xây dựng CNXH ở Việt Nam. Về bản chất phương pháp cách
mạng HCM nằm trong hệ thống phương pháp cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin.
- Phương pháp cách mạng HCM không chỉ là sự vận dụng phép biện chứng duy vật của chủ
nghĩa Mác Lênin. Nó còn thể hiện nét riêng hết sức độc đáo của HCM. Người đã kế thừa những
truyền thống, tinh hoa văn hóa dân tộc VN và những tinh hoa trí tuệ nhân loại, Người kết hợp triết lý
biện chứng của Phương Đông và Phương Tây. Ngay cả phép biện chứng duy vật của CN Mác Lênin
cũng được Người tiếp thu một cách sáng tạo và vận dụng phù hợp với thực tiễn Việt Nam, qua thực
tiễn đã hình thành phương pháp cách mạng HCM. Phương pháp cách mạng HCM là sự kết hợp
nhuần nhuyễn giữa khoa học và nghệ thuật.
Vị trí, vai trò phương pháp cách mạng HCM
Chỉ có những phương pháp khoa học, đúng đắn mới đưa con người đạt tới mục tiêu nhanh nhất và
hiệu quả nhất. Ngược lại những phương pháp sai lầm, trong mọi hoạt động điều khó có thể đạt đến
mục tiêu. Phương pháp quyết định thành công hay thất bại trong hoạt động của con người, hay của
một phong trào cách mạng (Liên hệ các phong trào yêu nước cuối TK19 đầu XX).
Đường lối đúng đắn là một nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Song làm thế

Để tạo ra thế và lực cho cách mạng, đặc biệt quan tâm tới nhân tố con người. Con người luôn
đóng vai trò quyết định trong các cuộc cách mạng, phải tìm mọi cách phát huy nhân tố con người.
Đồng thời phải nhìn cho rộng suy cho kỹ, kiên quyết không ngừng tiến công và tiến công phòng thủ
không sơ hở. Phải mưu trí, linh hoạt, năng động, sáng tạo. Phải kiên quyết dũng cảm chớp thời cơ
giành thắng lợi cho cách mạng.
Cả nước bước vào thời kỳ quá độ lên CNXH với muôn vàn khó khăn thử thách, cơ sở vật chất nhỏ
bé, yếu kém, lạc hậu, bị bao vây cấm vận. Phát huy truyền thống đoàn kết, tinh thần làm chủ và tính
năng động, sáng tạo của nhân dân, Đảng đã tiến hành lãnh đạo công cuộc đổi mới giành những thắng
lợi vô cùng quan trọng. Bên cạnh đó, chúng ta vẫn có những thời cơ và nguy cơ đan xen. Vận dụng
phương pháp cách mạng HCM, tranh thủ, tận dụng mọi thời cơ, tập hợp mọi lực lượng, phát huy mọi
nguồn lực tạo ra thế và lực mới ngày càng mạnh, từng bước khắc phục và đẩy lùi những nguy cơ đưa
đất nước vững bước đi lên trên còn đường CNH, HĐH.
* Vận dụng:
Câu 5: Phân tích phương châm “Dĩ bất biến ứng vạn biến” trong phương pháp cách mạng
HCM
* Khái quát:
. Khái niệm phương pháp cách mạng HCM:
- Phương pháp cách mạng HCM là ở cấp độ bao trùm nhất trong các phương pháp của HCM
. Phương pháp cách mạng HCM hiểu theo nghĩa rộng là sự vận động tư tưởng HCM trong thực
tiễn. Nói cách khác, đó là những quy luật hoạt động mà theo đó mà tư tưởng của Người được hiện
thực hóa.
. Theo nghĩa hẹp, phương pháp cách mạng HCM là hệ thống các cách thức, biện pháp, quy trình
hợp thành nguyên tắc điều chỉnh và hướng dẫn hành động của các lực lượng cách mạng, trong đấu
tranh giành độc lập dân tộc, đi lên xây dựng CNXH ở Việt Nam. Về bản chất phương pháp cách
mạng HCM nằm trong hệ thống phương pháp cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin.
- Phương pháp cách mạng HCM không chỉ là sự vận dụng phép biện chứng duy vật của chủ
nghĩa Mác Lênin. Nó còn thể hiện nét riêng hết sức độc đáo của HCM. Người đã kế thừa những
truyền thống, tinh hoa văn hóa dân tộc VN và những tinh hoa trí tuệ nhân loại, Người kết hợp triết lý
biện chứng của Phương Đông và Phương Tây. Ngay cả phép biện chứng duy vật của CN Mác Lênin
cũng được Người tiếp thu một cách sáng tạo và vận dụng phù hợp với thực tiễn Việt Nam, qua thực

thức rất sâu sắc về điều đó. Người thường nhắc nhỡ những người cách mạng Việt Nam phải luôn
chú ý tới phương châm: chủ trương một, kế hoạch phải hai và biện pháp phải ba. Quá trình vạch
đường chỉ lối và trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam đã hình thành trong tư duy HCM một
phương pháp cách mạng thích hợp, đầy tính sáng tạo và nhạy bén.
Như vậy, phương pháp cách mạng HCM là phương pháp cách mạng và khoa học, nó thuộc
phạm trù phương pháp cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin.
Phương pháp cách mạng HCM là bí quyết, là linh hồn sống của tư tưởng HCM. Trong cuộc đấu
tranh để giành độc lập cho dân tộc, HCM cũng như những nhà cách mạng yêu nước Việt Nam cùng
thời đều xác định cùng mục tiêu độc lập dân tộc, đều xác định được phải đánh đuổi thực dân để giải
phóng dân tộc nhưng khác nhau ở chỗ xác định ai đánh và đánh như thế nào. HCM bằng phương
pháp cách mạng phù hợp với thực tiễn Việt Nam đã đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến
thắng lợi khác.
* Nội dung chính:
Trong phương pháp cách mạng HCM đã nổi lên phương pháp xử lý tình huống, đó là phương
châm: “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”, phương châm này xuyên suốt trong quá trình hoạt động cách
mạng của HCM (Tháng 5/1946. Hồ Chủ tịch đi thăm Pháp trong hoàn cảnh đất nước “ngàn cân treo
sợi tóc”. Người giao cho cụ Huỳnh Thúc Kháng làm quyền Chủ tịch nước với lời dặn “Dĩ bất biến,
ứng vạn biến”). “Dĩ bất biến, ứng vạn biến” là lấy cái không thay đổi để đối phó với vạn cái thay
đổi. Nó là bí quyết đảm bảo thắng lợi của cách mạng, trong xử lý tình huống cách mạng. Phương
châm này của HCM hàm ý là trên thế giới cái gì cũng thay đổi nhưng những cái là chân lý thì không
bao giờ thay đổi.
7
Người cách mạng phải đứng vững trên chân lý cách mạng để đối phó với những tình huống phức
tạp xảy ra. Đó là những chân lý như: Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, sông có thể
cạn, núi có thể mòn nhưng chân lý ấy không bao giờ thay đổi. Độc lập thống nhất đất nước là không
thay đổi, định lý dân tộc gắn liền CNXH là chân lý của cách mạng Việt Nam, chủ nghĩa Mác - Lênin
là nền tảng tư tưởng là kim chỉ nam là mặt trời chân lý của cách mạng vô sản. Từ những chân lý đó,
đòi hỏi người làm cách mạng phải sáng tạo ra các hình thức, biện pháp để xử trí các tình huống cách
mạng, để đưa cách mạng đến thành công. Vận dụng trong đấu tranh cách mạng, phương châm này
đòi hỏi phải nắm vững nguyên tắc cách mạng đồng thời phải có sự khôn khéo, mềm dẽo, linh hoạt

Từ chiến tranh đặc biệt đến chiến tranh cục bộ rồi Việt Nam hoá chiến tranh thì phương pháp cách
mạng Việt Nam cũng đã có chiến lược hai chân ba mũi, đánh địch bằng ba thứ quân, trên ba chiến
lược diệt địch để làm chủ, làm chủ để diệt địch, kết hợp khởi nghĩa của quần chúng với chiến tranh
cách mạng …
Như vậy, có thể nói cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác là nhờ có
phương pháp cách mạng đúng đắn, trong đó có sự vận dụng linh hoạt phương châm “Dĩ bất biến
ứng vạn biến” của HCM. Tư tưởng HCM về phương pháp cách mạng là rất phong phú, toàn diện và
sâu sắc. Tư tưởng HCM về phương pháp cách mạng nói riêng và toàn bộ hệ thống tư tưởng HCM (là
nền tảng tư tưởng là kim chỉ nam cho hành của Đảng ta và cách mạng Việt Nam) sẽ mãi sáng soi
cho con đường cách mạng Việt Nam.
8
* Vận dụng phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến” : trong cơ chế thị trường hiện nay thiết
nghị đó chính là sự năng động, sáng tạo, tích cực và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để hội nhập
sâu rộng với thế thới, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
* Vận dụng vào thực tiễn. (có thể tham khảo cho tất cả các phần)
Sau khi thực hiện thành công cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, cả nước đã
bước vào giai đoạn quá độ đi lên. Trong thời kỳ trước đổi mới, do bỏ qua không vận dụng phương
pháp xác định mục tiêu, nhiệm vụ cách mạng của HCM là phải căn cứ, xuất phát từ “thực tế khách
quan, tôn trọng và hành động theo quy luật”. Đảng ta đã mắc nhiều sai lầm trong đề ra đường lối,
chủ trương, chính sách cho giai đoạn cách mạng này, vi phạm các quy luật khách quan, biểu hiện
qua một số lĩnh vực cụ thể như: “chưa thật sự thừa nhận cơ cấu kinh tế nhiều thành phần ở nước ta
tồn tại trong một thời gian tương đối dài” nên “đã có những biểu hiện nóng vội muốn xóa bỏ ngay
các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa”, “chưa nắm vững và vận dụng đúng quy luật về sự phù
hợp giữa quan hệ SX với tính chất và trình độ SX nên “có lúc đẩy mạnh quá mức việc xây dựng
công nghiệp nặng mà không chú ý phát triển công nghiệp nhẹ” hoặc “đẩy mạnh công nghiệp hóa
trong khi chưa có đủ các tiền đề cần thiết”, “có nhiều chủ trương sai trong việc cải cách giá cả, tiền
lương, tiền tệ “ cùng với “việc bố trí cơ cấu kinh tế trước hết là SX và đầu tư thường chỉ xuất phát
từ lòng mong muốn đi nhanh, không tính đến điều kiện khả năng thực tế ”, bỏ qua không thừa nhận
và vận dụng những quy luật khách quan của phương thức sản xuất, của nền kinh tế hàng hóa …
dẫn đến việc sản xuất chậm phát triển, khủng hoảng kinh tế trên mâu thuẫn giữa cung và cầu ngày

bước đi quanh co phức tạp”. Đại hội Đảng lần IX lại tiếp tục nhấn mạnh “đẩy mạnh việc tổng kết
thực tiễn và nghiên cứu lý luận, thảo luận, dân chủ, sớm làm rõ và kết luận những vấn đề mới bức
xúc nảy sinh từ thực tiễn, từng bước cụ thể hóa bổ sung phát triển đường lối chính sách của Đảng”.
Hội nghị Trung ương lần V Khóa IX có nêu ra một Nghị quyết riêng về đẩy mạnh công tác tư tưởng
lý luận trong tình hình mới “cụ thể công tác tư tưởng lý luận trong tình hình hiện nay là phải góp
phần khơi dậy mạnh mẽ các nguồn lực trong xã hội, tận dụng được thời cơ, đẩy lùi nguy cơ, tiếp tục
đổi mới, đẩy mạnh sự nghiệp CNH-HĐH nhằm xây dựng và bảo vệ vững chắc tổ quốc VN XHCN
Tư tưởng HCM về phương pháp cách mạng là rất phong phú, toàn diện và sâu sắc. Hơn bao giờ
hết trong thời kỳ đổi mới hiện nay, chúng ta cần học tập vận dụng phát triển tư tưởng đó vào công
cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước. Tư tưởng HCM về phương pháp cách mạng
nói riêng và toàn bộ hệ thống tư tưởng HCM (là nền tảng tư tưởng là kim chỉ nam cho hành của
Đảng ta và cách mạng Việt Nam) có mãi sáng soi cho con đường cách mạng Việt Nam./.
10