Khi bn tìm hiu v vn đ dit khun, dit trùng đi vi vic v sinh bnh vin, nhà hàng quán n, phòng
thí nghim bn chc chn s b ngp trong các thut ng chuyên môn ca ngành vi sinh vt hc, v
sinh công nghip nh: sát trùng, sát khun, kh trùng, kh khun, tit trùng, tit khun, dit khun, dit
trùng, ty u, tiêu đc, kh đc, tiêu đc v sinh Bi vì ngôn ng vit nam khá phong phú và quan
trng hn là cách dùng t ca chúng ta cng cha khoa hc mt chút nào.

Th nht cn khng đnh: “trùng” và “khun” là ging nhau. Nhng theo thói quen, “trùng” thng dùng
cho vi sinh vt gây bnh hn. Vì vy trong bnh vin thng hay s dng thut ng “trùng”. Khun theo
thói quen thng s dng đi vi các vi sinh không gây bnh tt mà liên quan đn vi khun

Gii thích: "Vi trùng" và "Tr sinh" là t ng đc dùng trc nm 1975  min Nam. Sau 1975 , các t
y chuyn thành "Vi khun" và "Kháng sinh". Theo cá nhân tôi, cách dùng t sau 1975 đúng ngha hn.
Ch Trùng trong Vi Trùng làm liên tng đn côn trùng nh rui mui, ong
Th 2 cn khng đnh: sát trùng và kh trùng là ging nhau.
1. Phân bit các khái nim v dit khun, dit trùng

- Tit khun hay tit trùng (sterilization): T gc La Tinh sterilis là tuyt dc, vô sinh. Có ngha là tiêu
dit tt c vi sinh vt, bào t, virus, viroid và vi sinh vt sinh bào t.  dit khun có th dùng các cht
dit khun (sterilant) hoc dùng các nhân t vt lý khác.

- Tiêu đc , Kh đc , ty u, kh trùng, kh khun (disinfection) là tiêu dit, c ch hoc loi tr các
vi sinh vt gây bnh Mc tiêu ch yu là tiêu dit mm bnh nhng trên thc t cng là làm gim s
lng chung ca vi sinh vt.  tiêu đc cn dùng các cht tiêu đc (disinfectant). ó thng là các hóa
cht và thng dùng đ tiêu đc các vt liu không phi là c th ngi và đng thc vt. Các cht tiêu
đc không dit đc bào t và mt s vi sinh vt, vì vy không th dùng đ dit khun.

- Tiêu đc v sinh (sanitization) có liên quan mt thit vi tiêu đc. Trong quá trìnhtiêu đc v sinh s
lng vi sinh vt gim xung ti t mc an toàn tr xung đi vi sc khe công cng, tc là đt đn
tiêu chun v sinh. Các cht tiêu đc v sinh (sanitizer) thng đc dùng đ làm sch môi trng và
các vt dng không phi c th ngi vàđng thc vt.


prevent inadvertent contamination or infection. The appropriateness of a decontamination procedure is
situationdependent. For example, surgical instruments must be sterile but this level of microbial killing is
unnecessary for Environmental surfaces such as floors and walls. - Tit trùng (sterilization) là các bin pháp loi b hoàn toàn hoc phá hu mi dng sng ca vi sinh vt.
Quá trình này đc thc hin bng phng pháp hoá hc hoc lý hc, bng nhit khô, nhit t hoc
khí ethylene oxide (EO). Khi hoá cht đc s dng cho mc đích phá hu mi dng sng ca vi sinh vt
bao gm c nha bào và nm thì hoá cht đó đc gi là cht tit khun. Nu cng các hoá cht đó đc
s dng trong khong thi gian tip xúc ngn hn thì nó là cht kh khun.

- Kh khun (dit khun) (decontamination) là quá trình loi b gn hoàn toàn hoc hoàn toàn vi sinh vt,
tr các dng nha bào bng cách ngâm dng c vào trong dung dch hoá cht hoc bng phng pháp
Pasteus. Theo đnh ngha kh khun không ging tit trùng  ch nó không dit đc nha bào. Tuy
nhiên, mt s cht kh trùng mi vn có th dit đc nha bào nu thi gian tip xúc đ lâu (6 - 10 gi).
Nh vy, sn phm này đc gi là cht kh trùng.

- Vô trùng (aspetic) là mt quá trình ngn chn hay d phòng s xâm phm ca vi sinh vt đn các dng
c chuyên môn, ti phòng m, bung tiêm, bung thay bng, bung pha ch thuc hoc vt thng, vt
m
- Ty u (disinfection) là các bin pháp dùng hoá cht nhm phá hu vi sinh vt có trên các dng c, làm
cho các dng c đó tr nên an toàn khi x lý chúng.
- Sát trùng (aetiseptic) là dùng các hoá cht đ phá hu vi sinh vt, nhng thc hin trên t chc sng
(trên da, rng, ming) và trên các dng c. Các hoá cht này tng đi ít đc hn cht dùng đ ty u.
Decotamination
 
inanimate objects
(sterilisation,
disinfection, sanitation)
   


2.3. Tia Gamma
2.3.1. Ch nh
Tit trùng các dng c bông bng trong các túi đóng sn, ch katgut, catheter.
2.3.2. Nguyên lý
Bc x ion hoá giàu nng lng có th git cht vi sinh vt.

2.4. Ethylenoxid và formaldehyd
2.4.1. Ch nh
Ethylenoxid là mt cht đc, gây d ng, kích thích niêm mc mnh và d cháy, ngoài ra nó còn là cht
gây ung th. Khi s dng phi ht sc thn trng.
2.4.2. Nguyên lý
Da trên phn ng hoá hc, nh hot tính ca nguyên t oxy trong cu to phân t ca ethylenoxid
(CH2OCH2).

2.5. Tanh-dan (Tyndan)
un cách thu <100°c 3 ln liên tip cách nhau 12 - 24 gi, mi ln 15 - 50 phút. Dùng tit trùng  nhng
cht d b hng hoc gim cht lng  100°c.

2.6. Lc vô trùng
Dùng cho vacxin, huyt thanh và các dung dch nhy cm nhit đ.

3. K thut kh trùng
3.1. Bin pháp vt lý
 H c nóng (luc sôi)
- Ch đnh: Kh trùng bm kim tiêm, dng c tiu phu thut. Kh trùng qun áo, chn màn, các dng c
đư dùng ca ngi bnh.
- Nguyên lý: Hi nc nóng 80-100°C có th git đc các t bào sinh trng  trng thái t do trong
vài phút. Kh trùng bng cách đun sôi  100°C/30 phút.
 Đt

- Clorua vôi kh trùng cht nôn, cht thi.
- Chloramin tinh kit 1% đ kh trùng bàn tay trong 5 phút.
- Chloramin 1% đ kh trùng dng c phi ngâm trong 20 phút.
- Chloramin 1,5-2,5% đ kh trùng đ vi và ty u trong 2-12 gi.
- Dung dch it (betadin) và dung dch cn it 7%, KI 3%, cn 90° đc s dng nhiu đ sát trùng da.
3.2.4. Mui kim loi nng
- Tác dng ch khun, không dit đc nha bào, virus và kh nng dit các vi khun kháng acid yu.
- Phenol borat thu ngân đ sát trùng vt thng, da và niêm mc.
- Thuc nh mt Argerol có mui bc.
3.2.5. Aldehyd
- Quan trng nht là Formaldehyd (Formon) dung dch 0,5-5,0% và khí 5g/cm .
- Tác dng tiêu dit vi khun, nm và virus. Nu đ thi gian và nhit đ cao còn dit đc c nha bào.
- Formaldehyd kích thích da và niêm mc, có th dn ti d ng và gây ung th.
+ Dung dch nc đ lau chùi sàn nhà và đ dùng.
+ Khí dùng đ kh trùng không khí và máy móc ln.
3.2.6. Các cht oxy hoá
Oxy già (H2O2), thuc tím (KMnO4) và xanh methylen đc pha thành dung dch lng, dùng làm cht sát
khun bôi ngoài da.
 A  
Acid và baz có tác dng dit khun vì tính đin phân thành H+ và OH
Kh trùng (decontamination)

Thông qua bài vit này,
công ty v sinh TKT rt mong mu  các bn có thêm kin thc v ngành v
sinh công nghip.