ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC T ự NHIÊN
KIỂM TRA HỌAT TÍNH CHốNG ƯNG THƯ TRÊN
ĐỘNG VẬT THÍ NGHIỆM CỦA CISPLATIN TổNG
HỢP TẠI VIỆT NAM
(Dáo cáo tổng hợp để tài nghiên cứu khoa học đặc biệt cấp
Đại học Q uốc gia Hà Nội)
Mã số: Q G - 0 0 - 07
Chủ nhiệm đổ tồi: P G S .T S . T R Ẩ N c ô n g y ê n
Những cán bộ phối hợp:
GS. TS. TRẦN VÃN HANH
PGS. TS. TRỊNH ĐÌNH ĐẠT
PGS. TS. ĐỖ NGỌC LIÊN
TS. NGUYỄN THỊ QUỲ
PGS. TS. TRẦN THỊ ĐÀ
Hà Nôi - 2002
M Ụ C L Ụ C
Trang
GIẢI THÍCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1
DANH SÁCH NHŨNG NGƯỜI THỰC HIỆN ĐỂ TÀI 2
DANH MỤC CÁC BẢNG s ố LIỆU 3
DANH MỤC CÁC HÌNH 3
BÁO CÁO TÓ M T Ắ T 4
SUMMARY 8
BÁO CÁO TỔNG HỢP 11
I. MỞ ĐẦU 12
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN c ứ u 13
1. Đối tượng và nguyên liệu 13
2. Mô hình thí nghiệm 13
3. Phương pháp nghiên cứu 14
4. Xác định liều tiêm CISPLATIN 14

Nam 21
6. Ảnh hưởng của CISPLATIN lên một số chỉ tiêu sinh lý máu
ngoại vi của chuột bị ung thư (xem thêm chi tiết ở phụ lục 5)

22
7. Ánh hưởng của CISPLATEN tới thành phần một số protein chủ
yếu trong huyết thanh chuột bị ung thư
23
8. Kết quả điện di hệ enzym ESTERAZA 26
9. Sự gây độc tế bào (cytotoxic) của CISPLATTN trên hình ánh
siêu cấu trúc của tế bào u báng Sarcoma 180

27
10. Tác dụng kéo dài thời gian sống thêm của chuột bị ung thư
được điều trị bằne CISPLATIN (xem thêm chi tiết ở phụ lục 6 )

30
11. Bảo quản tế bào uns thư trong nitơ lỏng 31
12. Cơ chế tác động của CISPLATIN lên tế bào uns thư và hiệu
quá kháng u nói chun£ cúa nó 31
IV. KẾT LUẬN 34
V. ĐỀ NG H I 35
TÀI LIỆU THAM K H Ả O 36
PHỤ LỤC 43
I. NHỦNG b á o c á o B ổ SUNG:
Phụ lục 1- Liều tiêm thích hợp của CISPLATIN tổng hợp tại Việt Nam cho
chuột nhắt tráne Swiss.
Trần CôiiiỊ Yén, Nguvển Thị Quỳ, Hoàng Tlụ Mỹ Nhung

44

Một chạne đườnsỉ nghiên cứu une thư thực nghiệm (1987 - 2001 )
Toàn tập, Hội tháo quốc tế Sinh học, Hà Nội - Việt Nam
2 - 5/7/2001: 285 - 290 72
Phụ lục 8 - Nguvễn Thị Trâm (2002):
Điều trị una thư bằns thuốc nội: Hiệu quả rõ rệt qua thực niihiém
Báo Giáo dục & Thời đại, số 151, 17/12/2002 79
ra. KẾT QUÁ ĐÀO TẠO
Phụ lục 9 - Các khóa luận, luận văn và luận án đã hướng dán:
9.1. - Luận án Tiến sỹ Hóa học: Dương Bá Vũ H0
9.2. - Luận văn Thạc sỹ Hóa học: Nguyễn Thị Thanh Chi XI
9.3. - Luận văn Thạc sỹ Sinh học: Hoàng Thị Mỹ Nhung 82
9.4. - Khóa luận Cử nhân Hóa học: Đoàn Thị Kim Duna 83
9.5. - Khóa luận Cử nhãn Sinh học: Hà Thị Duna 84
9.6. - Khóa luận Cừ nhân Công nghệ Sinh học: Nguyền Trọng Tuấn K5
9.7. - Khóa luận Cử nhãn Sinh học: Khuất Thị Kiều Oanh X6
IV. PHIẾU ĐẢNG KÝ KẾT QUẢ NGHIÊN c ứ u KHOA HOC - CÒNG NGHỆ 87
G IẢ I T H ÍC H C Á C C H Ữ V IẾ T T Ắ T
Alb

: Albumin
CISPLATIN : Cis - dicloro diammino platin
Glob
: Globulin
GR

: Grovvth Ratio (tỷ số phát triển)
HVĐT : Hiển vi điện tử
IA

: Inhibitive Activity (Hiệu lực ức chế)

Khoa Sinh học, Trường Đại học
KHTN - ĐHQG Hà Nội
2 Nguyễn Thị Quỳ
TS
Khoa Sinh học, Trường Đại học
KHTN - ĐHQG Hà Nội
3
Trần Thị Đà PGS.TS
Khoa Hóa, Trường Đại học KHTN
- ĐHQG Hà Nội
4 Trần Văn Hanh Đại tá GS.TS
Bộ môn Mô - Phôi
Học viện Quân y
5
Trinh Đình Đat
•
PGS.TS
Khoa Sinh học, Trường Đại học
KHTN - ĐHQG Hà Nội
6 Đỗ Ngọc Liên
PGS.TS
Khoa Sinh học, Trường Đại học
KHTN - ĐHQG Hà Nội
2
D AN H M Ụ C C Á C B Ả N G s ố L IỆU
Bảng 1 - Số liệu tổng hợp các thí nghiệm khảo sát hiệu ứng kháng u báng
Sarcoma 180 của CISPLATIN.
Bảng 2 - Kết quả thăm dò ảnh hưởng của CISPLATIN lên máu ngoại vi
chuột thí nghiệm.
Bảng 3 - Mật độ quang học của dịch chiết albumin và globulin tổns số trong

Sarcoma 180 (GR%)
3
D A N H M Ụ C C Á C BẢ NG s ố L IỆ U
Bảng 1 - Số liệu tổng hợp các thí nghiệm khảo sát hiệu ứng kháng u báng
Sarcoma 180 của CISPLATIN.
Bảng 2 - Kết quả thăm dò ảnh hưởng của CISPLATIN lên máu ngoại vi
chuột thí nghiệm.
Bảng 3 - Mật độ quang học của dịch chiết albumin và globulin tổng số trong
huyết thanh chuột.
Bảng 4 - Hàm lượng albumin và globulin tổng số trong huyết thanh chuột thí
nghiệm.
D A N H M Ụ C CÁC H ÌN H
Hình 1 - Sơ đồ bố trí các thí nghiệm
Hình 2 - Mô hình UTTN trên chuột nhắt trắng Swiss
Hình 3 - Một ca mổ chuột để lấy mẫu xét nghiệm
Hình 4 - Đường cong biểu diễn tỷ lệ chết của chuột dưới tác động của
CISPLATIN với các liều lượng khác nhau.
Hình 5 - Ảnh hưởng của CISPLATIN lên tỷ số phát triển u báng.
Hình 6 - Sự thoái lui sinh khối u dưới tác độns của CISPLATIN
Hình 7 - Anh hường của CISPLATIN lên chi số phán bào 11112 thư.
Hình 8 - Ảnh hưởng của CISPLATIN lên các pha phân bào ung thư.
Hình 9 - Tế bào ung thư di căn vào máu chuột.
Hình 10 - Điện di đồ protein huyết thanh chuột thí nghiệm.
Hình 11 - Sự biến độns hàm lượns albumin và globulin tổn í số trong huyết
thanh chuột thí nghiệm.
Hình 12 - Điện di đồ hệ enzym ESTERAZA trong huyết thanh chuột thí
nghiệm.
Hình 13 - Ánh hiển vi điện tử tế bào ung thư Sarcoma 180 bình thường
Hình 14 - Ảnh HVĐT của TBUT Sarcoma 180 chết theo kiểu hoại tứ ờ giai
đoạn sớm.

4. Bước đầu khảo sát hiệu ứng ức chế sinh khối u của CISPLATIN.
5. Khả năng ức chế phàn bào ung thư của CISPLATIN.
6 . Khảo sát hiệu ứng của CISPLATIN lên một sô chì tiêu miễn dịch và
di truyền phân tử.
7. Tìm hiểu khả năne của CISPLATIN kéo dài thêm tuổi thọ của chuột
bị ung thư.
8. Báo quán tế bào ung thư trong nitơ lònỉi đế giữ dòiiii UIIÍI thư lâu dài
5
9. Công bố 4 bài báo trên các tạp chí khoa học quốc gia và quốc tế.
10. Đào tạo 1 Tiến sỹ, 02 Thạc sỹ, 03 Cử nhân.
V. CÁC KẾT QUẢ ĐẠT Đ ư ợc
1. Đã tổng hợp và tinh chế được 1.500m2 CISPLATIN tại trường Đại
học Sư phạm Hà Nội, với công thức hóa học là Cis[Pt (NH3C1),].
2. u báng Sarcoma 180 trên chuột nhất trắng Swiss đã được duy trì
thường xuyên tại phòng thí nghiệm của chúng tôi để thử thuốc.
3. Đã tìm được liều gây chết 50% (LD 50) của CISPLATIN tổng hợp
tại Việt Nam là 15mg/kg, liều tiêm điều trị thích hợp cho chuột bị ung thư là
8mg/kg. (0,16mg/con); chỉ tiêm một lần.
4. Đã xác định được hiệu lực ức chế u báng Sarcoma 180 trên chuột
nhắt trắng Svviss của CISPLATIN tổng hợp tại Việt Nam là 93,4%, đạt hiệu
lực kháng u (+++) theo thang đánh giá hoạt tính kháng u của
H. ITOKAAVA (1989).
5. CISPLATIN đã ức chế 50% khả năng phân bào của u báng Sarcoma
180, nhưng không ảnh hưởng rõ nét tới tỷ lệ phần trăm các pha phân bào.
6. CISPLATIN đã làm giảm 25,59% số lượng hồng cầu và giảm
36,17% số lượng bạch cầu, nhưng hạn chế suy giảm bạch cầu lympho, ỏ'
máu ngoại vi chuột ung thư được điều trị so với chuột ung thư không điều trị.
7. Khi chuột bị ung thư, hàm lượng albumin và globulin tổns số trong
huyết thanh đều bị suy giảm, khi điều trị bằng CISPLATIN, hàm lượng
globulin tổng số tăng lên 11% so với đối chứng.

7
S U M M A R Y
I. PROJECT TITLE
Test for anticancer activity on the experimental anim als of CISPLATIN
made in Viet nam
(The special scientiýic proịect of Hanoi National Universityì
Numerical Code: GQ. 00.07 (2000 - 2002)
II. MAIN RESPONSIBLE PERSON
Ass. Prof. Dr. TRAN CONG YEN
III. COORDINATORS
1. Dr. Nguyên Thi Quy
2. Ass. Prof. Dr. Tran Thi Da
3. Prof. Dr. Tran Van Hanh
4. Ass. Prof. Dr. Trinh Dinh Dat
5. Ass.Prof.Dr. Do Ngoe Lien
IV. THE TARGETS OF THE PROJECT
1. CISPLATIN made in Vietnam is vvell provided for anticancer
experiments.
2. The experimental cancer pattern (Sarcoma 180 ascitic turnor cell line
in mice) is ahvays maintained for drug trials.
3. Search a suitable injection dose of CISPLATIN for cancer mice.
4. Study on the antitumor effects of CISPLATINon Swiss mice carrying
SarcomalBO ascitic tumor cells.
5. Inhibitive possobility of CISPLATIN regarding tumor cell division.
6. Effects of CISPLATIN on sorne immiinolosiiatl and molecular
genetic indexes.
7. Possiblitv of CISPLATIN for prolonsiation of liíc span of cancer
mice.
8
8. Preserve Sarcoma 180 ascitic turnor cell line in nitrogen liquid.

times more than control. In that the proportion of the apoptosis is
larger than necrosis.
11. The prolongation of life span of the treated mice was 40% more
than the Controls (20.3 days and 14.5 days respectively).
Especially, there were 4 of 10 cancer mice were survived.
12. The Sarcoma 180 ascitic tumor cell line was well preserved in
nitrogen liquid. Other 5 tumor cell lines were preserved too, such
as: Hella cells, Hep G2, A459. SKOV 3 and PC3. These cell lines
will provide for in vitro and in vivo experiments in the next time.
13. 5 articles vvere published on the scientiíic reviews.
14. 1 doctor, 02 master ADN 4 bacheloís have received theyer degree.
ộ ộ
ộ
XÁC NHẬN CÙA BAN CHÚ NHIỆM CHÚ NHIỆM ĐỂ TÀI
KHOA SINH HỌC
PGS. TS. Trần Công Yên
XÁC NHẬN CỦA TRUỜNG ĐẠI HỌC
KHOA HỌC TỰNHIÊN
(C ơ QUAN CHỦ TRÌ) ,
* •
XÁC NHẬN CỦA ĐẠI HOC QUỐC GIA
HÀ NỘI (Cơ QUAN CHÚ QUẢN)
CS.T
10
BÁO CÁO TỔNG HỢP
I. MỞ ĐẨU
Tinh hình bệnh ung thư trên thế giới cũng như ở Việt Nam ngày càng
gia tăng và tỷ lệ tử vong ngày càng nhiều. Bệnh nhân ung thư chủ yếu là
đang ở tuổi lao động và đặc biệt là những người lớn tuổi có kinh nghiệm
trong lao động sản xuất hoặc có trình độ chuyên môn cao ở mọi ngành nghề,

- Khảo sát một số chỉ tiêu cận lâm sàng trên chuột bị ung thư có điều
trị bằng CISPLATIN để làm luận cứ khoa học cho việc thí nghiệm trên lâm
sàng trong thời gian tới.
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN c ứ u
1. Đối tượng và nguyên liệu
- Chuột nhắt trăng Svviss, giống đực, trọng lượng trung bình 20g được
mua từ Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương Hà Nội.
- Dòng tế bào ung thư Sarcoma 180 ascites xuất xứ từ Viện nghiên cứu
UT quốc gia Nhật Bản, đã được cấy truyền và bảo quản tại phòng thí nehiệm
của chúng tôi từ năm 1987 [15].
- CISPLATIN có công thức Cis [Pt (NH,Cl):j được tổnc hợp và tinh
chế tại phòng thí nghiệm Hóa vô cơ, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội |7|.
2. Mô hình thí nghiệm
\
OỨÌÉHÚN6
8 yr'^/ícỂ. rti Trj
/V ỏ c k u ó t
A è '
ke ĩ ng lũtin
Hình 1. Sơ đổ bô trí các thí nehiệm
13
3. Phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu ung thư học định lượng
(Quantitative Oncology) và ung thư học so sánh (Comparative Oncology)
4. Xác định liều tiêm CISPLATIN
Liều gây chết 50% (LD 50) và liều tiêm điều trị thích hợp (TD) của
CISPLATIN cho chuột nhắt trắng Swiss được xác định theo phương pháp
giảm liều dần từ liều gây chết 100% số chuột của CISPLATIN (tham khảo
của nước ngoài - xem phụ lục 1).
5. Xác định tỷ sỏ phát triển u và hiệu lực kháng u của thuốc

Sau khi tách được một số protein chủ yếu của huyết thanh máu chuột
ung thư đối chứng và có điều trị CISPLATIN bằng phương pháp điện di trên
gel polyacrylamide 10%, tiến hành tách chiết albumin và globulin rồi đo mật
độ quang học (OD) của chúng ở bước sóng 280nm trên máy Ultropec
1000E. Sau đó dùng công thức tính hàm lượng protein theo phương pháp
quang phổ đế xác định hàm lượng tổng số của albumin và globulin.
10. Phân tích hệ enzym esteraza trong huyết thanh
Theo phương pháp điện di trên cel polyacrylamiđe 7.5% (phương
pháp của Steiner - Joslyn (1979) và C.A. Green (1990).
11. Nghiên cứu hình thái học tê bào ung thu
- Hình ảnh hiển vi quang học được nghiên cứu dưới kính hiến vi
OLYMPUS - B H : và hệ thống chụp ảnh tự độne PM. 10AD của Nhật.
- Hình ảnh hiển vi điện tử được nghiên cứu dưới kính JM 1010 cùa
Nhật tại Viện Vệ sinh dịch tễ học Trung ương.
12. Xác định thời gian sống thêm
Thòi gian sống thêm của chuột ung thư có điều trị được tính theo
công thức của Norio Nasamoto (1988) [43].
1LS =
Ts
Cs
:100%
ILS: Sự tăng thèm thòi gian S Ô Ì1 ÍI của chuột bị ung thư có đicu trị so
với chuột khònsi điểu trị (rf)
15
Ts: Thời gian sống trung bình của lô có điều trị
Cs: Thời gian sống trung bình của lô không điều trị
13. Bảo quản tê bào ung thư trong nitư lỏng
Dòng tế bào u báng Sarcoma 180 đã được bảo quản trong nitơ lỏng
cùng 5 dòng TBUT khác theo kỹ thuật thường quy (xem phụ lục 3).
14. Địa điểm tiến hành các thí nghiệm

CISPLATIN với các liều lượnt: khác nhau
Từ các số liệu thực nehiệm và đồ thị trên đã xác định dược:
- Liều tiêm (ip) của CISPLATIN tổng hợp tại Việt Nam gây chốt 50r'V
sô chuốt thí nghiệm là:
LD 50 = 15me/ke thế tiọnỵ
Tương ứne 0,3m e/chuột 201;
- Liều tiêm điều trị (ip) thích hợp cho chuột bị ung thư là:
TD = Xme/ke thế trọng
Tươnỵ ứne 0,16me/chuột 20e
(Xem chi tiết ờ phụ lục 1)
IX
4. Hiệu ứng ức chê sinh khối u của CISPLATIN tổng hựp tại Việt Nam
(Xem bảng 1 và các hình 5,6)
<;r%
Lô đối Lô điều
chứng trị
Hình 5 - Ánh hưởng của CISPLATIN lén tỷ lên số phát triển u báng
Đòi chứim
► 346 X 10'’ TBUT
Điều trị
23 X 10'' TBUT
Hình 6 - Sự thoái lui sinh khối u dưới tác động của CISPLATIN
I : 106TBUT cấy truyền ban đáu
19
Bảng I - Sô liệu tổng hợp các thí nghiệm khảo sát hiệu ứng kháng
u báng Sarcoma 180 của CISPLATIN
TT
Các chỉ tiêu
Lô đối chứng
Lô điều trị

Sinh khối 11 ( X 106 tế bào)
346+ 16
23 ± 1,2
11
Tỷ số phát triển u (GR %)
100 6,6
12
Hiệu lực ức chế phát triển LI (%) 0
93,4
13
Theo thang đánh giá của ITOKAWA
+++
14 Chỉ số gián phân của TBUT (MI %0 )
30,5
15,2
15
Tỷ lệ các pha gián phân {%)
Prophae
15
11
Metaphase 57 55
Anaphase 15
18
Telophase
13 16
16
Tỷ lệ TBƯT bị chết (%)
0,6 3,9
17
Số chuột để theo dõi thời gian sống thêm