ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

TRƯƠNG VĂN ĐẠO XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ TÀI NGUYÊN DU LỊCH
CỦA VƯỜN QUỐC GIA CÚC PHƯƠNG
BẰNG PHƯƠNG PHÁP TCM VÀ CVM
LUẬN VĂN THẠC SỸ DU LỊCH HỌC Hà Nội, 2008
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN



BNG QUY NH CH VIT TT 4
DANH MC BIU BNG 5
DANH MC HèNH V 7
M U 8
1. Lớ do chn ti 8
2. Mc tiờu nghiờn cu 10
3. Phm vi nghiờn cu 10
4. Phng phỏp nghiờn cu 10
5. Cu trỳc ca Lun vn 11
NI DUNG 12
CHNG 1. L LUN CHUNG V TCM V CVM 13
1.1. Cỏc quan im v phng phỏp nh giỏ mụi trng 13
1.2. Lc s nghiờn cu TCM v CVM 19
1.2.1. Trờn th gii 19
1.2.2. Vit Nam 25
1.3. Ni dung phng phỏp TCM 28
1.3.1. Khỏi nim 28
1.3.2. C s ca phng phỏp 28
1.3.3. Ni dung phng phỏp lun 28
1.3.4. Cỏc bc thc hin 29
1.3.5. ZTCM v ITCM 29
1.3.5.1. ZTCM 30
1.3.5.2. ITCM 31
1.3.6. Phõn tớch cỏc yu t ca chi phớ du lch 32
1.3.7. u, nhc im ca TCM 33 Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học
Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 3
2.3.4. Ngun nhõn lc 50
2.4. Hin trng khai thỏc v bo tn cỏc ti nguyờn du lch 50
2.4.1. Cỏc hot ng du lch 50
2.4.2. Cỏc tuyn im tham quan 52
2.4.3. Khỏch du lch 55
2.4.4. Cỏc n lc bo tn 56
Tiu kt chng 2 59
CHNG 3. NH LNG GI TR DU LCH CA VN QUC
GIA CC PHNG 60
3.1. c im kinh t - xó hi ca khỏch du lch 62
3.2. Chi phớ du lch 68
3.3. Cu du lch ca Vn Quc gia Cỳc Phng 72
3.4. Li ớch du lch v giỏ tr thng d ca du khỏch ni a ti Vn
Quc gia Cỳc Phng 73
3.5. Mc sn sng úng gúp ca du khỏch 75
Tiu kt chng 3 80
KT LUN 82
TI LIU THAM KHO 86
PH LC 90


5
DANH MC BIU BNG

Bng 1.1. Tng hp kt qu nghiờn cu ti Vn quc gia Ba B 27
Bng 1.2. Tng hp kt qu nghiờn cu ti h Thỏc B 27
Bng 2.1. S phõn b cỏc taxon trong ngnh ca h thc vt Cỳc Phng 43
Bng 2.2. Khu h ng vt cú xng sng 46
Bng 2.3. a dng thnh phn loi ng vt cú xng sng 46
Bng 3.1. c im ca cỏc i du lch 62
Bng 3.2. S ln i du lch theo cỏc i 63
Bng 3.3. di chuyn i theo cỏc i 63
Bng 3.4. S ngi trong on theo cỏc i 64
Bng 3.5. Phõn loi khỏch ni a theo mc ớch chuyn i 65
Bng 3.6. Phõn loi khỏch ni a theo gii tớnh 65
Bng 3.7. Phõn loi khỏch ni a theo tui 66
Bng 3.8. Phõn loi khỏch ni a theo trỡnh hc vn 66
Bng 3.9. Phõn loi khỏch ni a theo tỡnh trng hụn nhõn 67
Bng 3.10. T l du khỏch ni a n Cỳc Phng theo cỏc i 67
Bng 3.11. T l khỏch ni a/nghỡn dõn ca cỏc i 68
Bng 3.12. Mc chi tiờu theo cỏc i 70
Bng 3.13. Tng hp tiờu dựng du lch v t l khỏch ni a theo i 71
Bng 3.14. Tng hp thu nhp v t l khỏch ni a theo cỏc i 71
Bng 3.15. Tng hp chi phớ du lch v t l khỏch ni a theo cỏc i 72
Bng 3.16. Tng quan gia VR v TC 72
Bng 3.17. Thng d tiờu dựng theo cỏc i 74
Bng 3.18. Tng hp giỏ tr gii trớ ca Vn Quc gia Cỳc Phng 74
Bng 3.19. T l du khỏch ni a sn sng úng gúp cho cỏc n lc bo tn 75
Bng 3.20. T l du khỏch ni a sn sng úng gúp theo cỏc i 76 Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 8
M U

1. Lớ do chn ti
Hin nay, du lch c coi l mt nhu cu khụng th thiu ca mt b
phn ln dõn c nhiu quc gia trờn th gii v l mt tiờu chun ỏnh
giỏ cht lng sng ca con ngi. c bit trong nhng nm gn õy, do
s phỏt trin khụng ngng ca khoa hc cụng ngh v lc lng lao ng
trờn phm vi ton th gii ó lm cho nng sut lao ng c tng lờn, thi
gian rnh ri nhiu hn, cỏc ch phỳc li xó hi cho ngi lao ng c
ci thin ỏng k Tt c nhng iu ú ó gii phúng con ngi khi ni
sinh sng v lm vic thng xuyờn i du lch, tri nghim nhng v p
c ỏo ca cỏc im du lch. iu ú c chng minh bi s lng du
khỏch quc t ó v ang tng lờn nhanh chúng trờn phm vi ton cu.
Du lch, trc ht trong bn cht vn cú ca nú, l mt hin tng
xó hi. Tuy nhiờn, du lch cũn c coi l ngnh kinh t mi nhn ca
nhiu quc gia. Du lch l ngnh kinh t mang ý ngha xó hi sõu sc,
bi s phỏt trin ca du lch gúp phn thỳc y s phỏt trin ca rt
nhiu cỏc ngnh khỏc. Chớnh vỡ tớnh cht phc tp ca hot ng du lch
v l hnh nờn s úng gúp ca du lch núi chung i vi cỏc nn kinh
t quc dõn cng nh giỏ tr ớch thc ca cỏc im du lch v chi phớ
thc t m du khỏch phi tr cho chuyn i cng cha c ỏnh giỏ
mt cỏch chớnh xỏc. iu ú, mt gúc no ú, ó lm gim ỏng k
giỏ tr du lch ca khụng ớt cỏc im n. Hn na, khi giỏ tr thc t ca

Nhn thc c ý ngha thc tin ht sc to ln ca vic ỏp dng
Phng phỏp chi phớ du lch v Phng phỏp ỏnh giỏ ngu nhiờn trong vic
xỏc nh mt cỏch ỳng n giỏ tr du lch ca cỏc im tham quan, t ú
giỳp cho cụng tỏc quy hoch v qun lớ du lch c thc hin cú hiu qu
hn, ti Lun vn tp trung nghiờn cu c s lớ lun v phng phỏp lun
ca cỏc phng phỏp TCM v CVM v bc u ỏp dng vo vic xỏc nh
giỏ tr du lch ca Vn Quc gia Cỳc Phng. Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 10
2. Mc tiờu nghiờn cu
- Lm rừ quỏ trỡnh hỡnh thnh v phỏt trin ca phng phỏp chi phớ du lch v
phng phỏp ỏnh giỏ ngu nhiờn.
- Mụ t ni dung phng phỏp lun ca phng phỏp chi phớ du lch v
phng phỏp ỏnh giỏ ngu nhiờn.
- Xỏc nh giỏ tr du lch ca Vn Quc gia Cỳc Phng bng cỏch ỏp
dng phng phỏp chi phớ du lch kt hp vi phng phỏp ỏnh giỏ ngu nhiờn.
- a ra cỏc khuyn ngh nhm ỏp dng mt cỏch rng rói cỏc phng
phỏp núi trờn vo vic xỏc nh giỏ tr thc t ca cỏc im du lch núi chung.
3. Phm vi nghiờn cu
Nhn thc c rng õy l mt vn tng i mi m v khỏ phc
tp, do vy ti nghiờn cu c gii hn trong phm vi sau:
- V ni dung, ti nghiờn cu tp trung gii quyt cỏc mc tiờu
nghiờn cu ó t ra trờn.
- V mt khụng gian, xỏc nh c giỏ tr du lch ca Vn Quc
gia Cỳc Phng, ti tp trung vo vic phõn tớch cỏc hot ng du lch

phng phỏp thu thp ti liu, phng phỏp kho sỏt thc a; cỏc phng
phỏp thng kờ, so sỏnh, tng hp v cỏc phng phỏp xó hi hc
5. Cu trỳc ca Lun vn
Vi mc tiờu, phm vi v phng phỏp nghiờn cu nờu trờn, ngoi
phn M u, Kt lun, Ti liu tham kho v Ph lc, ti Lun vn bao
gm nhng ni dung chớnh sau õy:
Chng 1. L LUN CHUNG V TCM V CVM
Chng 2. TI NGUYấN DU LCH CA VN QUC GIA CC PHNG
Chng 3. XC NH GI TR TI NGUYấN DU LCH CA VN QUC
GIA CC PHNG BNG PHNG PHP TCM V CVM
Nhn thc c rng õy l mt vn khỏ mi m v phc tp, ũi hi
quỏ trỡnh nghiờn cu lõu di v ton din. Tuy nhiờn, do khú khn v nhiu
mt, cho nờn chc chn cú nhiu ni dung cha c phõn tớch mt cỏch thu
ỏo v trit , cng nh cũn khụng ớt vn m hc viờn cha i ti. Vi
thỏi nghiờm tỳc v tinh thn cu th, hc viờn rt mong nhn c nhng ý
kin úng gúp quý bỏu ca cỏc nh nghiờn cu trong v ngoi nc, cỏc thy
cụ giỏo trong v ngoi khoa cng nh ca cỏc bn hc viờn gn xa. Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 12

quy lut giỏ c, quy lut cnh tranh, Khi xut hin trờn th trng, cỏc hng
húa v dch v c trao i, mua bỏn vi cỏc mc giỏ khỏc nhau do cỏc iu
kin th trng c th, cng nh do giỏ tr v giỏ tr s dng ca cỏc hng húa
v dch v ú quy nh. Nh vy, cú th núi rng th trng l c s, l thc
o xỏc nh giỏ hay giỏ tr ca mt loi hng húa hay dch v no ú.
Tuy nhiờn, thc t cho thy khụng phi tt c cỏc loi hng húa, dch
v u cú th d dng xỏc nh giỏ tr thụng qua giỏ c trờn th trng. Mt
mt l do tớnh phc tp c hu ca cỏc thnh phn to nờn cỏc sn phm hay
dch v ú. Mt khỏc, giỏ tr ớch thc ca sn phm hay dch v khụng nht
thit phi nm trong chớnh sn phm ú, m cú th do tm quan trng ca Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 14
chỳng i vi mt lnh vc, ngnh ngh c th hay s tỏc ng ca chỳng
i vi cỏc sn phm, dch v khỏc hay i vi ngi tiờu dựng. iu ny
d dng nhn thy i vi cỏc sn phm v dch v du lch, cỏc hng húa v
dch v mụi trng. õy l nhng sn phm v dch v c to nờn bi rt
nhiu thnh t khỏc nhau, rt nhiu ngnh ngh khỏc nhau, v c bit, phn
ln trong s ú c c trng bi tớnh cụng cng trong quỏ trỡnh s dng,
nờn tht khú ỏp dng cỏc quan im v phng phỏp nh giỏ hng húa
th trng i vi cỏc sn phm v dch v núi trờn.
Trong thi gian gn õy, khi nh giỏ mt loi sn phm hay dch v
no ú, cỏc nh hoch nh chớnh sỏch ngy cng chỳ trng n khớa cnh
mụi trng, bờn cnh li ớch kinh t ca sn phm. Vy i vi cỏc hng
húa v dch v phi th trng, iu cn thit l cn gỏn cho chỳng mt mc
giỏ no ú. Do ú, trong nhng nm qua, vic nh giỏ cỏc hng húa phi th

Phng phỏp ny c tớnh giỏ tr ca hng húa v dch v phi th
trng theo giỏ c ca hng húa v dch v thay th trong nhng iu kin
tng ng. Cú hai trng hp cú th xy ra. Th nht, nu hng húa c
thay th hon ho thỡ giỏ tr kinh t ca chỳng s nh nhau. Th hai, nu
hng húa c thay th khụng hon ho thỡ giỏ tr ca hng húa th trng
ch cú ý ngha i din cho hng húa phi th trng. Trong nhiu trng hp
cú th lm sai lch giỏ tr thc t ca hng húa v dch v phi th trng.
ii) Quan im th trng quy c
Quan im th trng quy c ỏnh giỏ thng s bin i mụi trng
bng cỏch quan sỏt s thay i vt lý ca mụi trng v c tớnh mc
thit hi m s bin i ú gõy nờn theo giỏ c ca hng húa th trng nh
ma ỏ lm phỏ hi hoa mu, cõy trng trờn t hay hin tng sng giỏ
kộo di lm nh hng khụng ch n cõy trng m cũn c i vi nhiu
loi vt nuụi khỏc.
Theo quan im th trng quy c, cú nhiu phng phỏp khỏc nhau
c ỏp dng:
Phng phỏp liu lng ỏp ng
Phng phỏp ny o lng tỏc ng ca s bin i mụi trng vt lý
i vi ngi chu nh hng nh nh hng ca ma axit i vi s n Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 16
mũn nguyờn vt liu, trang thit b, mỏy múc, nh xng Phng phỏp
ny c ỏp dng ph bin trong cỏc iu kin sau: s bin i ca mụi
trng vt lý cú nh hng trc tip n quỏ trỡnh sn xut sn phm hay
dch v; nh hng ca mụi trng l ỏng k v rừ rng, cú th quan sỏt v

Phng phỏp ny cú c s cho rng chi phớ thay th hoc phc hi
nhng ti sn mụi trng ó b bin i cú th c s dng o lng li
ớch m vic phc hi mang li.
Phng phỏp hnh vi gim thiu
Phng phỏp ny c s dng ph bin khi mi n lc duy trỡ cht
lng mụi trng u khụng phỏt huy tỏc dng. Thay vo vic duy trỡ cht
lng hay khc phc cỏc s c mụi trng, cỏc c quan hu quan cú th n
bự cho nhng ngi b thit hi mt khon chi phớ nht nh h t trang
b thit b khc phc.
Phng phỏp chi phớ c hi
Phng phỏp ny tớnh toỏn nhng li ớch m cỏc n lc lm thay i
mụi trng mang li, thay vỡ trc tip nh giỏ li ớch ca mụi trng.
iv) Phng phỏp nh giỏ giỏn tip
Phng phỏp nh giỏ giỏn tip c ỏp dng nhm xỏc nh giỏ tr ca
mụi trng bng cỏch thu thp cỏc thụng tin v s thớch ca ngi tiờu dựng
i vi mụi trng, hay s sn sng tr ca h cho cỏc d ỏn bo v mụi
trng. Hai k thut c s dng ph bin nht l phng phỏp chi phớ du
lch v phng phỏp nh giỏ theo hng th. Vỡ phng phỏp chi phớ du
lch s c trỡnh by chi tit phn sau, nờn trong mc ny chỳng tụi tp
trung phõn tớch phng phỏp nh giỏ theo hng th.
Phng phỏp nh giỏ theo hng th tp trung vo vic nh giỏ cỏc
dch v mụi trng m s hin din ca chỳng cú nh hng trc tip n
giỏ th trng. Phng phỏp ny c ng dng ph bin nht trờn th
trng bt ng sn. Nh chỳng ta ó bit, cht lng v giỏ c ca mt ngụi
nh khụng ch ph thuc vo din tớch nh, s phũng, din tớch vn m cũn
ph thuc rt ln vo cht lng mụi trng a phng. Vi hai cn nh cú Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học


Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 19
1.2. Lc s nghiờn cu TCM v CVM
1.2.1. Trờn th gii
Nh ó trỡnh by phn m u, TCM ngy nay l mt phng phỏp
c ỏp dng mt cỏch rng rói nhiu quc gia trờn th gii nhm xỏc
nh giỏ tr du lch ca cỏc im n, c bit l cỏc Vn quc gia, cỏc Khu
bo tn thiờn nhiờn cng nh cỏc khu vc cụng cng khỏc m ú cú cỏc
hot ng du lch c t chc. Cho n nay ó cú khụng ớt sỏch, bỏo v tp
chớ khoa hc cp n ni dung phng phỏp lun ca TCM cng nh
nhng khú khn trong vic ỏp dng phng phỏp ny cỏc quc gia ang
phỏt trin. Qua ú, ni dung phng phỏp lun v phng thc ỏp dng
TCM ngy cng c hon thin v b sung bi cỏc nh khoa hc, cỏc nh
nghiờn cu trờn ton th gii.
í tng ban u v TCM c a ra bi nh toỏn hc, kinh t hc v
thng kờ hc v i ngi M - Harold Hotelling (29/9/1895 26/12/1973).
ễng ó cú nhiu úng gúp cho s hỡnh thnh v phỏt trin ca nhiu lớ
thuyt toỏn hc, l ngi t nn múng cho thng kờ kinh t.
Trong s nghip nghiờn cu ca mỡnh, Hotelling vit tng th 6 cụng
trỡnh nghiờn cu chớnh v kinh t hc. Bn cụng trỡnh trong s ú cú nh
hng rt ln n s phỏt trin ca cỏc hc thuyt kinh t hc v sau ny.
Mt cụng trỡnh khỏc c xut bn nm 1929 cp n vn cnh tranh
v khụng gian, trong ú Hotelling ch ra rng khi cỏc c s b phõn tỏch v
khụng gian, chi phớ ca ngi tiờu dựng khụng ch bao gm giỏ c phi b ra
m cũn c chi phớ vn chuyn. Do ú, ụng i n kt lun l cỏc cụng ty cú
xu hng tp trung vo cỏc khu vc trung tõm. ng thi ụng cng ch ra

nhn c. Ban u nú c gi l Phng phỏp chi phớ vn chuyn (The
Transportation Cost Method) v c ỏp dng tớnh toỏn giỏ tr xó hi ca
cỏc Vn quc gia v cỏc khu vc a lớ tng t khỏc.
Mc dự ý tng v TCM ó c Harold Hotelling nờu lờn t nhng
nm 50 ca th k 20 nhng phi n mt thp niờn sau ú nú mi c ỏp
dng mt cỏch rng rói v trong thi gian gn õy, phng phỏp ny ó
c ci tin mt cỏch rừ rt v mt ng dng. Hai nh khoa hc c cụng Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 21
nhn rng rói l nhng ngi cú úng gúp quan trng nht cho s phỏt trin
ca TCM l Jack Clawson v Marion Knetsch. Vi s quan tõm c bit v
kinh nghim nghiờn cu v kinh t hc, Clawson v Knetsch ó vit chung
cun sỏch The Economics of Outdoor Recreation do John Hopkins Press
xut bn nm 1966. õy l c coi l mt trong hai cun sỏch quan trng
nht ca Clawson v lnh vc kinh t mụi trng. Trong cun sỏch ny, hai
nh khoa hc ó a ra cỏc lun im cú ý ngha quan trng trong vic phỏt
trin v ci tin phng phỏp chi phớ du lch ỏnh giỏ cỏc Vn quc gia
v cỏc hot ng du lch.
Sau ú Clawson ó tin hnh ng dng TCM v CVM ti Yosemite,
Grand Canion v Vn quc gia Shenandoah [18]. Clawson khụng xỏc nh
hm nhu cu cho tng cỏ nhõn m tớnh s lt khỏch tham quan trờn 1.000
dõn c da trờn chi phớ i li. Cho dự ụng khụng xỏc nh thng d tiờu
dựng nhng cng ch rừ cỏch dựng ng tng cu cho mc ớch ny.
Brown, Singh v Castle [15] ng dng phng phỏp TCM v xõy
dng mụ hỡnh ỏnh giỏ li ớch ca hot ng cõu cỏ Hi Oregon.

h thng mụi trng t nhiờn.
2/. Chc nng cung cp dch v gii trớ ca mụi trng din ra khụng
thụng qua th trng. Hay núi cỏch khỏc, khi hng th dch v gii trớ ti
mt a im no ú ngi ta khụng tr tin hoc ch tr mt mc giỏ danh
ngha khụng phn ỏnh ỳng ngun lc b ra cho vic cung cp dch v ú.
Do ú khụng th dựng vộ vo cng o lng giỏ tr ca dch v gii trớ.
Phng phỏp hp lý hn l xem xột mi quan h gia hng húa cú giỏ trờn
th trng v hng húa mụi trng thụng qua nhng hnh vi th trng quan
sỏt c xỏc nh hm cu gii trớ.
Dixon v cỏc cng s [22] ó ỏp dng CVM nhm tỡm hiu nhn thc
ca du khỏch cng nh s sn sng chi tr ca h i vi Vn quc gia
Bonaire Marine. Giỏ tr WTP trung bỡnh thu c l 27,40 USD i vi mi
giỏ tr thng d tiờu dựng l 325.000 USD.
Rt nhiu cỏc nghiờn cu v TCM Chõu ó xỏc nh giỏ tr gii trớ
ca cỏc ti nguyờn t nhiờn trờn c s kho sỏt du khỏch ni a. Vớ d, giỏ Xác định giá trị tài nguyên du lịch của V-ờn quốc gia Cúc Ph-ơng bằng ph-ơng pháp TCM và CVM
Tr-ơng Văn Đạo, Luận văn Thạc Sỹ Du lịch học 23
tr du lch c c tớnh bi Francisco v Glover [26] trong mt cụng trỡnh
nghiờn cu nm 1999 i vi Vn Quc gia Cỳc Phng khụng bao gm
giỏ tr t khỏch du lch quc t. ng thi, trong quỏ trỡnh ỏp dng TCM
cho Vn quc gia Lumpiee Thỏi Lan, hai hc gi Dixon v Hufschmidt
[22] cng ó b qua giỏ tr ny. Nguyờn nhõn l do s lng khỏch quc t
quỏ ớt khụng th a ra mt kt qu nghiờn cu cú ý ngha. Thụng thng,
rt khú khn c tớnh giỏ tr t du khỏch quc t, ch yu l do khỏch
quc t thng cú tn sut ving thm rt thp v i theo chng trỡnh gm