1
ĐỀ CƢƠNG CHI TIẾT MÔN TÂM LÝ HỌC DÂN TỘC
Đại học Quốc gia Hà Nội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân văn
Khoa Tâm lý học
Bộ môn: Tâm lý học xã hội

1. Thông tin về giảng viên
1.1. Họ và tên giảng viên 1: Lê Thị Minh Loan
Chức danh, học hàm, học vị: Tiến sỹ
Thời gian và địa điểm làm việc: 08h - 11h, thứ 3 và thứ 6 hàng tuần tại
Phòng 109, Nhà D, Khoa Tâm lý học, Trường ĐHKHXH&NV. 336 Nguyễn
Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
Địa chỉ liên lạc: Văn phòng Khoa Tâm lý học, Trường Đại học
KHXH&NV.
Điện thoại, email: 04.8358710 - 0984537326,
Hướng nghiên cứu chính:
- Tâm lý học xã hội
- Tâm lý học dân tộc
- Tâm lý học tổ chức
- Tâm lý học tiêu dùng
1.2. Họ và tên giảng viên 2: Trần Thu Hương
Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ
Thời gian và địa điểm làm việc: 08h - 11h, thứ 2 và thứ 5 hàng tuần tại
Phòng 109 , Nhà D, Khoa Tâm lý học, Trường ĐH KHXH&NV. 336 Nguyễn
trãi , Thanh Xuân, Hà Nội.

con người Việt Nam, về “Cái Tôi” ở người Việt Nam, về những phẩm chất đã

3
định hình ở người Việt Nam trong lịch sử và những phẩm chất mới đang định
hình ở người Việt Nam hiện nay
3.1.2. Kỹ năng
- Rèn luyện các kỹ năng cơ bản về tổng hợp, phân tích diễn biến tâm lý
của các dân tộc.
- Bước đầu hình thành kỹ năng giải quyết các vấn đề liên quan tới quan
hệ của các dân tộc hiện nay.
- Có kỹ năng tiến hành các đề tài nghiên cứu đặc điểm tâm lý của người
Việt Nam trong giai đoạn hội nhập quốc tế.
- Hình thành kỹ năng làm việc nhóm trong nghiên cứu khoa học, đặc biệt,
kỹ năng làm việc với những người thuộc các dân tộc khác nhau.
3.1.3. Thái độ
- Củng cố và phát triển ý thức dân tộc đúng đắn ở sinh viên, tránh tư
tưởng phân biệt chủng tộc, đồng hóa dân tộc.
- Hình thành thái độ đúng mực trong giao tiếp ứng xử với những người
thuộc các dân tộc khác nhau trên tinh thần hợp tác, chia sẻ.
3.2. Mục tiêu của từng bài học.
Mục tiêu

Nội dung

Bậc 1

Bậc 2

Bậc 3
Nội dung 1

trẻ
Phân tích ảnh hưởng
của quá trình xã hội
hóa đến sự phát
triển của trẻ ở Việt
Nam.
Nội dung 3
Trình bày được
một số đặc điểm
tâm lý dân tộc cơ
bản biểu hiện trong
giao tiếp.
Hiểu được bản chất
của những khác biệt
trong giao tiếp của
các dân tộc.
Vận dụng tri thức
để phân tích đặc
điểm tâm lý người
Việt Nam thể hiện
trong giao tiếp.
Nội dung 4
Nắm được những
định hướng giá trị
cơ bản của chủ
nghĩa cá nhân, chủ
nghĩa tập thể và cơ
chế kiểm soát hành
vi xã hội của cá
nhân trong các

5
tính đồng nhất dân
tộc. Biết được các
mức độ và các yếu
tố ảnh hưởng đến
tính đồng nhất dân
tộc.
nghĩa dân tộc.
phê phán những
quan niệm sai lầm
về ý thức dân tộc,
lòng tự hào dân tộc.
Nội dung 6
Trình bày được
khái niệm, đặc
điểm, và tính chân
lý của định khuôn
dân tộc.
Giải thích được bản
chất của quá trình
định khuôn hóa.
Hiểu được mối quan
hệ giữa các thành
phần nhận thức, xúc
cảm và hành vi trong
định khuôn dân tộc.
Vận dụng các kiến
thức được học để
phân tích những
định khuôn cơ bản

nguyên nhân của
xung đột dân tộc.
Đánh giá tính hiện
Phân tích nguyên
nhân, diễn biến của
các cuộc xung đột
đang diễn ra hiện

6
nguyên nhân và
chỉ ra một số biện
pháp hòa giải xung
đột dân tộc
thực của các biện
pháp hòa giải xung
đột dân tộc
nay.
Nội dung 9
Nắm được khái
niệm, đặc điểm của
thích ứng với môi
trường văn hóa
mới. Biết được ảnh
hưởng của các đặc
điểm cá nhân và
môi trường văn hóa
tới quá trình này.
Hiểu được vai trò
của yếu tố cá nhân
và môi trường tới sự

2. Đối tượng, mục đích, nhệm vụ nghiên cứu của Tâm lý học
2.1. Đối tượng nghiên cứu của Tâm lý học dân tộc
2.2. Mục đích nghiên cứu của Tâm lý học dân tộc
2.3. Nhiệm vụ của Tâm lý học dân tộc
3. Phương pháp nghiên cứu của Tâm lý học dân tộc
3.1. Phương pháp tiếp cận xã hội- lịch sử
3.2. Phương pháp tiếp cận văn hoá- tư tưởng
3.3. Phương pháp tiếp cận ngôn ngữ học
5.2.Bài 2. Quá trình xã hội hóa trong các cộng đồng dân tộc
1. Ảnh hưởng của văn hóa tới sự phát triển tâm lý của trẻ
2. Các phương pháp nghiên cứu về XHH
3. Tuổi thiếu niên và “việc trở thành người lớn”
5.3.Bài 3. Giao tiếp trong các cộng đồng dân tộc
1. Giao tiếp vào ngữ cảnh văn hoá
2. Hành vi biểu cảm và văn hoá
3. Ngôn ngữ không gian và ngôn ngữ thời gian
5.4.Bài 4. Hành vi xã hội của cá nhân trong các cộng đồng dân tộc
1. Định hướng giá trị
2. Chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa tập thể
3. Cơ chế kiểm soát xã hội
5.5.Bài 5. Đồng nhất dân tộc
1. Khái niệm đồng nhất dân tộc
2. Giai đoạn hình thành tính đồng nhất dân tộc
3. Ảnh hưởng của hoàn cảnh xã hội đến tính đồng nhất dân tộc
4. Các phương thức duy trì tính đồng nhất dân tộc
5. Mức độ biểu hiện của đồng nhất dân tộc

8
6. Chủ nghĩa đề cao dân tộc
5.6.Bài 6. Định khuôn dân tộc

1.1. Định nghĩa
1.2. Đặc điểm
1.3. Phân loại
2. Nguyên nhân xung đột dân tộc
2.1. Dưới góc độ lý thuyết bản năng-sinh học
2.2. Dưới góc độ lý thuyết đồng nhất xã hội
2. 3. Dưới độ lý thuyết mâu thuẫn lợi ích
3. Cách hòa giải xung đột dân tộc từ góc độ TLH
3.1.Tạo mục đích chung cho các bên xung đột
3.2.Giảm thiểu tính tiêu cực của đồng nhất hoá
3.3. Tăng cường sự tiếp xúc
5.9.Bài 9. Thính nghi tâm lý với môi trường văn hoá mới
1. Khái niệm thích nghi
2. Những yếu tố ảnh hưởng
2.1. Đặc điểm tâm lý của cá nhân
2.2. Đặc điểm của môi trường văn hóa mới
3. Ảnh hưởng của những tiếp xúc liên văn hoá đối với nhóm và cá nhân

6. Häc liÖu
1. Stefanenko T.G. Tâm lý học dân tộc. NXB. Aspest, 2003. Tài liệu
dịch. Thư viện ĐHQG. Phòng tư liệu khoa
2. Đỗ Long. Tâm lý học dân tộc. NXB. Khoa học xã hội, 2001. Thư viện
ĐHQG. Phòng tư liệu khoa

10
3. Trần Ngọc Thêm. Cơ sở văn hóa Việt Nam. NXB. Giáo dục,1999. Thư
viện ĐHQG. Phòng tư liệu khoa
4. Hồ Sĩ Quý. Về giá trị và giá trị châu Á. NXB. Chính trị quốc gia. Hà
nội, 2005. Thư viện ĐHQG. Phòng tư liệu khoa
5. Grant Evans. Bức khảm văn hóa châu Á. Tiếp cận nhân học. NXB. 4
Nội dung 2
1
1
2
Nội dung 3
2

1

1
4

11
Nội dung 4
2

1

1
4
Nội dung 5
3


1 2
Tổng
18

8

4
30
7.2 Lịch trình tổ chức dạy cụ thể
Nội dung 1, tuần 1
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
Lý thuyết
(2h)

1. Khái niệm dân tộc
và tâm lý học dân tộc
2. Đối tượng nghiên
cứu của Tâm lý học
Q1, tr.31-44

Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi chú
LÝ thuyÕt
(1 h)

1. Ảnh hưởng của quá
trình XHH tới sự phát
triển của trẻ
2. Phương pháp nghiên
cứu quá trình xã hội
hóa
Q1, tr.98-
111

Tự học (1h)

Tuổi thiếu niên và
“việc trở thành người
lớn”
Q1, tr.112-
118

Néi dung 3, tuÇn 4
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính

Q1, tr. 159-
163 13
Thảo luận
(1 h)

Đặc điểm tâm lý người Việt
Nam thể hiện trong giao
tiếp
Q3, tr. 155-
166

Néi dung 4, tuÇn 6
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
LÝ thuyÕt
(2 h)

1. Định hướng giá trị
2. Chủ nghĩa cá nhân và

Q3, tr. 96-102

Néi dung 5, tuÇn 8
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú

14
LÝ thuyÕt
(2 h)

1. Khái niệm đồng nhất dân
tộc
2. Giai đoạn hình thành tính
đồng nhất dân tộc
3. Ảnh hưởng của hoàn
cảnh xã hội đến tính đồng
nhất dân tộc

Q1, tr. 196-
216

Néi dung 5, tuÇn 9

1. Khái niệm
2. Các kiểu định khuôn dân
tộc
3. Tính chân lý của định
khuôn dân tộc
Q2, tr. 246-
258 15
Néi dung 6, tuÇn 11
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Thảo luận
(2 h)

Định khuôn về “cái tôi”, về
những phẩm chất tâm lý đã
định hình ở người Việt
Nam trong lịch sử và về
những phẩm chất tâm lý
mới đang định hình ở người

39-58

Thảo luận
(1 h)

Người nước ngoài trong
con mắt người Việt Nam
Đọc tài liệu
yêu cầu ở tuần
11 16
Néi dung 8, tuÇn 13
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
( 2 h)

1. Khái niệm xung đột dân
tộc
2. Phân loại xung đột dân

Néi dung 10, tuÇn 15
Hình thức tổ
chức dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu SV
chuẩn bị
Ghi
chú
LÝ thuyÕt
(1 h)

1. Khái niệm thích nghi,
hoà nhập, thích ứng
Q1, tr. 281-
304 17
2. Những yếu tố cơ bản ảnh
hưởng đến quá trình thích
nghi với môi trường văn
hoá mới
3. Ảnh hưởng của những
tiếp xúc liên văn hoá đối
với nhóm và cá nhân
Thảo luận
(1 h)

tác và làm việc theo nhóm, đồng thời hình thành thái độ tích cực đối với môn
học. Nắm được thông tin phản hổi để điều chỉnh cách học và cách dạy cho phù
hợp.
9.1.2. Tiêu chí đánh giá
- Xác định được vần đề do giảng viên yêu cầu trước mỗi buổi thảo luận.
- Thể hiện kĩ năng phân tích, tổng hợp vấn đề khi đọc tài liệu
- Mức độ sử dụng các tài liệu do giảng viên hướng dẫn.
- Tích cực tham gia ý kiến ở lớp.
9.1.3. Hình thức đánh giá
Kiểm tra bằng cách tính tổng số lần sinh viên chuẩn bị thảo luận do môn
học yêu cầu
9.2. Kiểm tra-đánh giá giữa kỳ
9.2.1. Mục tiêu đánh giá
Đánh giá mức độ nắm vững kiến thức và kĩ năng thu được sau nửa học
kỳ của sinh viên và làm cơ sở cho việc điều chỉnh, cải tiến cách dạy và học.
9.2.2. Tiêu chí đánh giá
Thể hiện sự nắm vững vấn đề mà giảng viên yêu cầu trong 1/2 nội dung
môn học, có khả năng tổng hợp vấn đề, khả năng vận dụng thực tế để lý giải
hoặc giải quyết một tình huống cụ thể.
9.2.3. Hình thức đánh giá
Bài viết ở nhà
9.3. Bài thi cuối kỳ (2 giờ tín chỉ)
9.3.1. Mục tiêu đánh giá

19
Đánh giá khả năng tổng hợp, khái quát và vận dụng các kiến thức và kĩ
năng thu được của sinh viên trong toàn khoá học.
9.3.2. Tiêu chí đánh giá
Nắm vững vấn đề, thể hiện kĩ năng phân tích, tổng hợp trong việc giải
quyết vấn đề, vận dụng kiến thức lý luận để phân tích, lý giải tình huống thực
Giảng viên
(ký tên)
PGS.TS. Trần Thị Minh Đức
TS. Lê Thị Minh Loan

20