Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
PHÒNG GD&ĐT BỐ TRẠCH
Trường TH_THCS Hưng Trạch
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
THÔNG QUA PHÂN MÔN VẼ TRANH TÌM HIỂU MỘT SỐ
NÉT ĐẶC TRƯNG CỦA NGÔN NGỮ TẠO HÌNH Ở HỌC
SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
. Người thực hiện : Hoàng Văn Thắng
. Tổ : Tự nhiên
oooOooo
LỜI NÓI ĐẦU
Mỗi người mỗi nghề đều mang những đặc thù, đặc trưng riêng của từng
ngành nghề sao cho phù hợp với từng năng lực sở trường của mình. Nghề dạy học
được coi là một nghề cao quý bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con người. Muốn
trở thành con người hửu ích,đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà trường.
Dạy học đã khó, dạy mỹ thuật càng khó hơn. Bởi ngoài việc dạy học sinh
những kiến thức cơ bản thì việc học mỹ thuật còn phải đem lại niềm vui cho mọi
người, làm cho mọi người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình, và xung
quanh mình trở nên gần gủi đáng yêu hơn. Đồng thời học mỹ thuật giúp mọi người
tự tạo ra cái đẹp theo ý mình, theo cách hiểu cách lý giải của bản thân. Làm cho
cuộc sống thêm tươi vui và hạnh phúc.
Dạy và học mĩ thuật ở THCS không nhằm đào tạo họa sĩ hay ngừơi làm nghệ
thuật mà nhằm giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh. Chủ yếu tạo điều kiện cho
học sinh tiếp xúc làm quen và thưởng thức cái đẹp, tập tạo ra cái đẹp vận dụng cái
Giáo Viên: Hoàng Văn Thắng Trường: TH-THCS Hưng Trạch
1
Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
đẹp vào trong cuộc sống hằng ngày. Để làm được điều đó cần hiểu về cách nhìn
cách cảm nhận, lý giải hiện tượng sự vật của học sinh hay nói cách khác là ngôn
ngữ tạo hình của học sinh THCS trong bộ môn mĩ thuật, mà cụ thể ở đề tài nghiên
cứu này được tìm hiểu thông qua phân môn vẽ tranh.

nhận lôgic và khoa học tạo nên một cái đẹp hoàn thiện, còn trẻ em thì có cách cảm
nhận ngây thơ, nhìn sự vật qua lăng kính màu hồng, không vướng bận những
nguyên tắc, trăn trở mà chủ yếu tập trung tình cảm sự yêu thích của mình vào bài
vẽ. Cho nên bài vẽ học sinh thường đem lại cho ta nhiều cảm xúc và tình cảm mới
lạ. Nói là vậy nhưng mỗi lứa tuổi, mỗi mức độ cách cảm nhận của con người mỗi
đổi thay. Là người giáo viên dạy mỹ thuật cần nắm bắt được đặc điểm này của học
sinh đễ có phương pháp giảng dạy tốt nhất, phát huy được năng lực sự đam mê của
các em. Đây cũng là lý do tôi chọn đễ viết sáng kiến này”Tìm hiểu một số nét đặc
trưng , ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS thông qua phân môn vẽ tranh”.
Dạy mỹ thuật cũng như dạy các bộ môn khác đối tượng chủ yếu là học sinh,
dạy cho học sinh theo những nội dung yêu cầu chương trình đã quy định. Nhưng
dù dạy bất cứ cái gì thì cần phải tìm hiểu rõ đối tượng cần truyền đạt là ai, đối
tượng nào, truyền đạt ở mức độ nào.
Ở đây đối tượng tìm hiểu là học sinh THCS, mà cụ thể là học sinh THCS
Trung Sơn Lớp 6,7,8. Lứa tuổi từ 11 đến 15 với những đặc điểm tính cách nhận
thức riêng. Bộ môn mỹ thuật là môn học mà kiến thức của nó vừa cụ thể, rõ ràng
vừa chung chung trừu tượng , khó thấy khó nhìn, là loại kiến thức có ở xung quanh
ta, lấy những sự vật hiện tượng quanh ta đễ biểu đạt. Điều đó đòi hỏi giáo viên
ngoài việc phải nắm vững kiến thức chuyên môn thì cần phải nắm vững kiến thức ở
Giáo Viên: Hoàng Văn Thắng Trường: TH-THCS Hưng Trạch
3
Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
các bộ môn liên quan như “ tâm lý học lứa tuổi, Xã hội khoa học tự nhiên, ” Trong
đó cái cốt lỏi cần phải nắm là đặc trưng ngôn ngữ tạo hình của học sinh THCS mà
cụ thể ở đề tài nghiên cứu này nó nằm trong phạm vi phân môn vẽ tranh.
Đặc trưng ngôn ngữ tạo hình của hội hoạ nói chung bao gồm nhiều yếu tố, như
tính không gian tính tạo hình trực tiếp trong đó bao gồm đường nét hình khối, màu
sắc Và ngôn ngữ tạo hình của học sinh THCS cũng không nằm ngoài những yếu
tố đó.
Học sinh THCS có cách nhìn cách cảm nhận lý giải như thế nào về những sự

những nhà hoạ sỉ người nghiên cứu, khác với người lớn, thầy cô giáo. Cùng với
thời gian và sự phát triển trí tuệ, nét vẽ bài vẽ của trẻ ngày một khác hơn gần giống
với thật hơn, vẽ như thế nào cho đẹp cho đúng đẫ được trẻ quan tâm và tìm hiểu.
Và ở mỗi người thì sự cảm nhận cách lý giải sự vật hiện tượng cũng khác
nhau. Ở mỗi thời điểm khác nhau trẻ 1-2 tuổi sẻ nhìn sự vật khác với trẻ 5-6 tuổi
cũng như 10-11 tuổi . Sự thay đổi đi cùng với sự phát triển trí tuệ và đối tượng. Có
trẻ thích vẽ và tiếp tục phát triển với khả năng của mình nhưng có trẻ lại không, đến
một giai đoạn nào đó lại chuyển hoạt dộng, không còn thích thú với hoạt động vẽ
nữa. Điều đó cho thấy rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cách nhìn cách cảm nhận của
trẻ trong đó sự phát triển, là yếu tố để hình thành ngôn ngữ tạo hình của trẻ trong
tường giai đoạn nói chung
II Ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS qua phân môn vẽ tranh.
1) Khả năng cảm nhận của học sinh THCS.
1.1 Đặc điểm tâm lý
Lứa tuổi học sinh THCS tuổi từ 11-15 đang theo học từ lớp 6-9, là lứa tuổi
bướng bỉnh khó bảo với sự mậnh mẽ về tâm sinh lý, biểu hiện tình cảm rõ ràng, sự
yêu, sự ghét đồng thời có biểu hiện của sự e thẹn ngại ngùng, ảnh hưởng đến kết
Giáo Viên: Hoàng Văn Thắng Trường: TH-THCS Hưng Trạch
5
Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
quả bài vẽ của các em. Trong quá trình làm bài các em thương che bài vẽ của mình
không để thây cô giáo thấy, đồng thời cảm giác mình đã lớn nên các em muốn độc
lập trong bài vẽ cua mình muốn thể hiện bản lĩnh của bản thân rằng mình sẽ làm
được, sẽ vẽ được nhưng khi bắt tay vào bài vẽ thì đa số các em không thể hiện được
ý tưởng của mình, vì sao?
Sự phát triển thể chất tâm lý, trí tuệ mạn mẽ nhưng không đồng đều. Đa phần
các em còn bỡ ngỡ vụng về trong khi vẽ, điều chỉnh hình vẽ nét bút không theo suy
nghĩ cua bản thân. và lứa tuổi này còn ở tuổi an tuổi ngũ ham thích vui chơi hoạt
động, do đó trong bài vẽ đặc biệt là các bức tranh dề tài thể hiện rõ dấu ấn của sự
trẻ trung hồn nhiên ngây thơ, ngộ nghĩnh và hết sức chân thành.

ảnh chính, là phụ để tô màu.
2. Hứng thú học tập trong phân môn vẽ tranh ở học sinh THCS
Nhìn chung phân môn này được đông đảo học sinh ưa thích bởi tính tự do ít
gò bó, nói như vậy nhưng dù ít dù nhiều thì vẽ tranh cũng phải tiến hành theo các
bước,và cũng có những cách thức riêng mà tuỳ vào đặc điểm ngôn ngữ tạo hình của
từng lứa tuổi giai đoạn mà có cách thể hiện và sử dụng khác nhau, tuy nhiên ở đây
chúng ta tìm hiểu lứa tuổi học sinh THCS trong phạm vi phân môn vẽ tranh và với
những nội dung cụ thể sau.
I.1 Về bố cục
Bài vẽ tranh đề tài của các em học sinh trường THCS Trung Sơn chủ yếu
khối 6,7,8 . Điểm chung nổi bật của các em khi tiến hành bài vẽ là không tuân theo
trình tự các bước vẽ, nhiều em vẽ thẳng hình vào giấy nghỉ gì là thể hiện ra mà
không chú ý đến bố cục sắp xếp chính phụ, dẫn đến bố cục bị to bị lệch, có em thì
bố cục lỏng lẻo, có em lại chật chội vv dẫn đến kết quả bài vẽ không cao. Ý thức
về bố cục của các em chưa được rõ ràng. Bố cục như thế nào là đẹp ? Và như thế
Giáo Viên: Hoàng Văn Thắng Trường: TH-THCS Hưng Trạch
7
Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
nào là bố cục? có nhiều em hiểu rằng bố cục là sự sắp xếp các mãng chính phụ sao
cho hợp lý , các mãng không đều nhau, mãng chính trước, mãng phụ sau, nhưng
khi làm bài lại bỏ qua một bên không cần biết chính phụ là gì. Điều đó cho thấy
giữa thực hành và lý thuyết còn cả một khoảng cách lớn đối với các em có lẻ yhực
hành là một chuyện, lý thuyết lại là một chuyện khác cái cốt yếu là mình thích
mình vẽ, nói thế nhưng củng có một số em ý thức được bố cục đẹp và hợp lý đưa
lại kết quả cao cho bài vẽ.
I.2 Về đường nét.
Đa số các em đã biết kết hợp giữa nét công mềm mại đễ vẽ người và nét
thẳng đễ vã nhà cửa, và một số cảnh vật, kết hợp những nét công mềm mại và
những nét thẳng chắc khoẻ. Tuy nhiên đễ bát đầu bài vẽ các em thường đi ngay
vào những nét vẽ chính không có sự phác nét trước, nét vẽ thiếu sự dứt khoát linh

màu sắc trong bài vẽ của mình. Một số em đã biết cách pha màu, chồng màu kéo
màu từ mảng chính ra xung quanh một cách hợp lý, làm nổi bật trộng tâm bài vẽ
nhưng vẫn tạo được sự hài hoà về amù sắc.
Tuy nhiên nhiều em còn chư thể hiện được độ đậm nhạt ở trong bức tranh
làm cho bức tranh đều đều màu sắc dàn trải, không tạo được chiều sâu của bức
tranh là” gần thì tỏ , xa thì mờ”. Nên đa phần tranh của các em mang đậm tính chất
trang trí.
Màu sắc nổi bật ở đay là gam màu tươi vui sống động, màu sắc trẻ trung,
nhưng cũng có những bài có gam màu hài hoà, nhẹ nhàng trong sáng
THỰC TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC
Giáo Viên: Hoàng Văn Thắng Trường: TH-THCS Hưng Trạch
9
Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
Qua việc tìm hiểu đặc trưng ngôn ngữ tạo hình trên ta thấy rằng việc nắm bắt
vấn đề và tìm phương hướng giải quyết vấn đề đó là một điều hết sức quan trộng,
đảm bảo cho tiết dạy bài dạy hiệu quả hơn, đem lại sự thành công trông công tác
giảng dạy.
I, Thực trạng học tập.
1/ Học sinh chưa nắm bắt được cách xây dựng hình tượng điển hình, bài vẽ
còn chung chung, mang nặng tính chất hình thức .
2/ Học sinh THCS có cách nhìn cách cảm nhận về màu hết sức trong sáng,
lung linh đầy màu sắc, là một sự kết hợp những màu sắc tươi sáng tạo sự trẻ trung
cho bài vẽ.
3/ Trong khi tiến hành bài vẽ các em không theo trình tự tiến hành các bước
làm bài , mà làm theo ngẫu hứng, thích vẽ cái gì thì vẽ cái nấy . ít chú trọng trước
sau hay chính phụ trong bài vẽ.
4/ Học sinh THCS chưa có thói quen sưu tầm tài liệu phục vụ cho bài vẽ hiệu
quả hơn, và chưa có thói quen quan sát nhận xét sự vật hiện tượng cho bài vẽ có
chiều sâu và hiệu quả hơn.
5/ Kỹ năng sử dụng màu nước, màu bột của học sinh THCS còn kém.

bài vẽ đẹp hơn ?
+Với học sinh giỏi thì yêu cầu cao hơn. Ví dụ: Thử tìm xem bài vẽ vó chổ
nào chưa hợp lý? Có thể vẽ khác được không?
Để phục vụ cho quá trình lên lớp tốt, thì giáo viên cần phải có thời gian và
quá trình thâm nhập giáo án kỉ càng, phải nắm vững tiến trình bài dạy, Để vừa đảm
bảo tiến trình bài dạy vừa giúp học sinh tiếp thu bài một cách có hiệu quả nhất, và
điều cốt yếu nhất là phát huy tính tích cực sáng tạo của từng em, đồng thời phải tạo
được bầu không khí vui vẽ thoải mái trong khi các em làm bài .
Giáo Viên: Hoàng Văn Thắng Trường: TH-THCS Hưng Trạch
11
Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
Giáo viên phải phân tích kĩ các bước tiến hành một bài vẽ tranh đề tài phải
thực hiện theo những bước nào? Những bước đó là gì? và kết hợp đồ dùng minh
hoạ đễ học sinh dễ nhớ dễ nắm bắt, và bài vẽ của học sinh lớp trước đễ các em có
thể thấy được mức độ thể hiện bài, tham khảo tranh của các hoạ sỉ về nội dung. Tuỳ
vào số lượng bài mà những bài sau có thể giảm thời lượng lý thuyết và tăng dàn
thời gian thực hành, hướng các em đi vào trình tự các bước vẽ tranh
Vận dụng triệt đễ lợi thế khoa học công nghệ thông tin. sẻ đem lại hiệu quả
cao trong công tác giảng dạy. Cho nên là người giáo viên nói chung giáo viên mỹ
thuật nói riêng cần phải nhanh chóng tiếp cận nắm bắt những lợi thế mà khoa học
đem lại. tạo hứng thú và sự đổi mới trong cách giảng dạy.
2. Phần lên lớp
Giáo viên phải linh hoạt trong thời gian lên lớp, phải đảm bảo quy trình thời
gian, phân chia lớp hợp lý, giúp các em nhận thức và hiểu đượcbài học ngay tại lớp,
giúp các em vẽ được một bài vẽ tranh theo ý thích đúng qui trình thực hiện các
bước vẽ.
+ Hướng dẫn học sinh khai thác nội dung
Qua hình minh hoạ, giáo viên gợi ý giúp các em hiểu sâu hơn về đề tài, tìm ra
được cách thể hiện (cách vẽ ) khác nhau , tìm ra những ý tưởng hay dí dỏm cho
tranh của mình

tiến tới việc nắm bắt cách thức sáng tạo một bức tranh riêng đi sâu vào chuyên
ngành mình lựa chọn.
C.KẾT LUẬN
Giáo Viên: Hoàng Văn Thắng Trường: TH-THCS Hưng Trạch
13
Thông qua phân môn vẽ tranh tìm hiểu một số nét đặc trưng của ngôn ngữ tạo hình ở học sinh THCS,
Để trở thành người giáo viên tốt dưới mái trường xã hội chủ nghĩa, trước hết
mỗi chúng ta phải không ngừng trau dồi kiến thức, tìm tòi học hỏi, đồng thời bổ
sung tinh thần yêu nghề mến trẻ thể hiện sự nhiệt huyết của bản thân với ngành
nghề mình đã chọn. Mỹ thuật loại hình nghệ thuật tạo ra cái đẹp, vì vậy dạy mỹ
thuật nói chung và phân môn vẽ tranh nói riêng cần phải làm cho học sinh phấn
khởi mong muốn vẽ đẹp, thể hiện cảm xúc của mình qua bài vẽ.
Phân môn vẽ tranh hoạt động thực hành là chủ yếu vì vậy cần luyện tập nhiều
bài. Trong khi dạy học sinh làm bài , giáo viên cần bao quát lớp đễ theo dỏi giúp
đỡ, gợi ý , điều chỉnh, bổ sung những gì cần thiết.
Qua quá trình công tác, trực tiếp đứng lớp tham gia giảng dạy, bản thân củng đã
rút ra được một số kinh nghiệm bổ sung vào vốn kiến thức hiện có, để ngày càng hoàn
thiện bản thân hơn trong công việc mà mình đã lựa chọn. Rằng trước hết mỗi giáo viên
đứng lớp không chỉ truyền đạt kiến thức đầy đủ cho học sinh mà phải gần gủi với
học sinh , nắm bắt được tâm tư tình cảm của học sinh, biết được từng đối tượng học
sinh để có cách xữ lý phù hợp với từng trường hợp xảy ra. luôn trăn trở với công
tác giảng dạy của mình làm thế nào để tiết dạy có hiệu quả nhất, vì sao các em thể
hiện bài vẽ như thế này, Mà không như thế kia? Do đâu? Cần bổ sung và sửa chửa
những vần đề gì? vv Chính điều đó làm tôi thầm nghĩ , ngay từ bây giờ mình phải
cố gáng rèn luyện tất cả các mặt nhiều hơn nữa để xứng đáng là người giáo viên
dạy giỏi, trau dồi những kiến thức, học hỏi bạn bè, đúc rút kinh nghiệm tạo cho
mình một phong thái khi đứng lớp, tạo điều kiện đầy đủ đễ có thể đáp ứng yêu cầu
của công tác giảng dạy, xứng đáng là người giáo viên của thời đại mới.
• ĐỀ XUẤT
- Do đồ dùng học tập của bộ GD hiện có còn thiếu nhiều: Tranh, ảnh minh hoạ trong