MỤC LỤC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Sự phát triển mạnh mẽ như vũ bão của lĩnh vực công nghệ thông tin đã làm cho
xã hội có nhiều nhận thức mới về cách tổ chức các hoạt động. Nhiều quốc gia trên
thế giới ý thức được rất rõ tầm quan trọng của tin học và có những đầu tư lớn cho
lĩnh vực này, đặc biệt trong giáo dục để nâng cao dân trí về công nghê thông tin và
đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao thì Bộ GD&ĐT đã bước đầu đưa bộ môn
tin học vào các cấp học.
Hiện nay trên thị trường ngành CNTT có rất nhiều phần mềm trợ giúp cho việc
soạn thảo thiết kế bài giảng điện tử cho giáo viên, tạo ra công cụ rất hữu ích cho
việc thiết kế bài giảng, công việc giảng bài của GV ở trên lớp và quá trình tiếp thu
kiến thức của học sinh. Song đại đa số các phần mềm này đều là các phầm mềm
của nước ngoài, tức giao diện tương tác với người dùng bằng tiếng Anh. Mà trên
thực tế, thì những người người dùng phần mềm này là những giáo viên thiếu kinh
nghiệm và sự hiểu biết về Tin học còn gặp chút khó khăn. Do vậy sẽ rất khó khăn
cho việc sử dụng các phần mềm này mà bằng tiếng Anh. Hiện nay, trong trường
học tôi thấy các cô giáo, thầy giáo đều chỉ sử dụng phần mềm Powerpoint để thiết
kế bài giảng, xong việc thiết kế đơn giản lại làm cho học sinh không tạo được sự
hứng thú, vì thế luôn đòi hỏi thiết kế bài giảng phải có thật nhiều sáng tạo. Song
việc thiết kế phức tạp trên Powerpoint lại gây mất rất nhiều thời gian cho các thầy
cô, ví dụ:
+ Khó thiết kế bản đồ tư duy
+ Khó kết nối video để làm tư liệu cho bài học
+ Khó thiết kế trò chơi ô chữ để củng cố nội dung bài học
Xuất phát từ cơ sở trên, tôi đã chọn đề tài “Sử dụng phần mềm Violet và bản
đồ tư duy iMindMap vào thiết kế bài giảng”.
Phần mềm Violet tôi giới thiệu ở đây cũng được coi là một trong các phần
mềm nổi bật trợ giúp thiết kế, soạn thảo bài giảng, ngoài ra chỉ cần cài đặt phần
mềm iMindMap (phần mềm thiết kế bản đồ tư duy) nó sẽ được tích hợp ngay trên
thanh công cụ của Powerpoint hoặc trên Violet thì việc thiết kế bài giảng có bản đồ
tử soạn bằng phần mềm Violet và bản đồ tư duy để làm thực nghiệm cho đề tài.
4. Đối tượng, kế hoạch và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: học sinh các lớp 8A, 8B, 8C trường THCS Cẩm Phong
học kỳ II năm học 2013-2014 và học kỳ I năm học 2014-2015.
- Kế hoạch nghiên cứu: trực tiếp qua các bài dạy.
- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu về vấn đề sử dụng phần mềm Violet và bản
đồ tư duy trong việc soạn bài giảng điện tử ở các môn học.
3
ơ
II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận của vấn đề:
Căn cứ pháp lý của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông:
- Chương trình giáo dục phổ thông thể hiện mục tiêu giáo dục; quy định chuẩn
kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục phổ thông; phương pháp
và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, cách thức đánh giá kết quả giáo dục với
các môn học mỗi lớp và mỗi cấp học của giáo dục phổ thông (Điều 29 – Luật giáo
dục)
- Xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, SGK phổ thông mới
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn
nhân lực phục vụ CNH-HĐH đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt
Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông ở các nước phát triển trong khu vực và
trên thế giới.
Căn cứ khoa học và thực tiễn của đổi mới giáo dục:
- Do yêu cầu của sự phát triển kinh tế-xã hội đối với việc đào tạo nguồn nhân
lực trong giai đoạn mới.
- Do sự phát triển nhanh, mạnh với tốc độ mang tính bùng nổ của khoa học kỹ
thuật công nghệ.
- Đối tượng giáo dục cũng có sự thay đổi do những tác động rất lớn của xã hội
2. Thực trạng của vấn đề:
2.1. Thuận lợi:
2.3. Một số nội dung đề tài nghiên cứu
Chương 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ VIOLET và IMINDMAP
Giới thiệu chung về Violet và iMindMap
Cài đặt Violet và iMindMap
Những khái niệm cơ bản và cách sử dụng phần mềm Violet
Chương 2: PHẦN MỀM “GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ TIN HỌC 8” SỬ DỤNG
VIOLET và iMindMap
Giới thiệu về phần mềm
Cấu trúc phần mềm
Đánh giá về việc sử dụng Violet trong thiết kế bài giảng:
Sau đây là nội dung chi tiết:
2.3.1/ Chương 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ VIOLET và iMindMap
Giới thiệu chung về Violet và iMindMap
Violet là phần mềm công cụ giúp cho giáo viên có thể tự xây dựng được các
bài giảng trên máy tính một cách nhanh chóng và hiệu quả. So với các công cụ
khác, Violet chú trọng hơn trong việc tạo ra các bài giảng có âm thanh, hình ảnh
chuyển động và tương tác…rất phù hợp với học sinh các cấp.
5
Violet được viết tắt từ cụm từ tiếng Anh: Visual & Online Lesson Editor for
Teachers (Công cụ soạn thảo bài giảng trực tuyến dành cho giáo viên).
iMindMap - phần mềm thiết kế về bản đồ tư duy là hình thức ghi chép nhằm
tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, hệ thống hóa một chủ đề hay một mạch kiến
thức…, bằng cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh, đường nét, màu sắc,
chữ viết với sự tư duy tích cực. Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, không yêu cầu tỉ lệ,
chi tiết chặt chẽ như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ
một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng
1 chủ đề nhưng mỗi ngườ có thể “thể hiện” nó dưới dạng bản đồ tư duy theo một
cách riêng, do đó việc lập bản đồ tư duy phát huy được tối đa khả năng sáng tạo
của mỗi người.
Tương tự phần mềm Powerpoint, Violet có đầy đủ các chức năng dùng để
tùy thuộc vào bài học, môn học và ý thích của giáo viên.
Sau khi soạn thảo xong bài giảng, Violet sẽ cho phép xuất bài giảng ra thành
một thư mục chưa file EXE hoặc file HTML chạy độc lập, tức là không cần Violet
vẫn có thể chạy được trên mọi máy tính, hoặc đưa lên máy chủ thành các bài giảng
trực tuyến để sử dụng qua mạng Internet.
Violet có giao diện được thiết kế trực quan và dễ dùng, ngôn ngữ giao tiếp và
phần trợ giúp đều hoàn toàn bằng tiếng Việt, nên phù hợp với cả những giáo viên
không giỏi Tin và Ngoại ngữ. Mặt khác, do sử dụng Unicode nên font chữ trong
Violet và trong các sản phẩm bài giảng đều đẹp, dễ nhìn và có thể thể hiện được
mọi thứ tiếng trên thế giới. Thêm nữa, Unicode là bảng mã chuẩn quốc tế nên font
tiếng Việt luôn đảm bảo tính ổn định trên mọi máy tính, mọi hệ điều hành và mọi
trình duyệt Internet.
Cài đặt Violet
- Tải phần mềm dùng thử 200 lần tại trang chủ của công ty cổ phần tin học
Bạch Kim tại địa chỉ: http://bachkim.vn/
- Sử dụng hệ thống tài nguyên giáo dục miễn phí của Bạch Kim:
+ “Thư viện tư liệu giáo dục” tại địa chỉ: http://tulieu.violet.vn
+ “Thư viện bài giảng điện tử” tại địa chỉ: http://baigiang.violet.vn/
+ “Thư viện đề thi – Kiểm tra” tại: http://dethi.violet.vn/
+ “Thư viện giáo án” tại: http://giaoan.violet.vn/
- Giao diện chính của trang soạn thảo phần mềm Violet
- Cấu trúc bài giảng điện tử soạn bằng phần mềm Violet
7
- Yêu cầu đối với một bài giảng điện tử sử dụng Violet:
+ Yêu cầu về nội dung: Trình bày nội dung với lý thuyết cô đọng được minh
họa sinh động.
+ Yêu cầu về phần câu hỏi – giải đáp:
Bài giảng ứng dụng CNTT cần thể hiện một số câu hỏi, với mục đích:
Giới thiệu với một chủ đề mới
Kiểm tra đánh người học có hiểu nội dung vừa trình bày không?
năng nhận biết thông tin.
Những khái niệm cơ bản và cách sử dụng phần mềm Violet
a. Tạo trang màn hình cơ bản
Để tạo trang màn hình, vào menu Nội dung
Thêm đề mục, cửa sổ nhập
liệu đầu tiên sẽ xuất hiện. Gõ tên Chủ đề và tên Mục, rồi nhấn nút “Tiếp tục”, cửa
sổ soạn thảo trang màn hình sẽ hiện ra và ta có thể đưa nội dung kiến thức vào đây.
- Có 3 nút chức năng trên cửa số soạn thảo là: “Ảnh phim”, “văn bản”, và
“Công cụ”.
b. Nút “Ảnh, phim”
Click nút này để nhập các file dữ liệu multimedia (ảnh, phim,…) vào cửa sổ
soạn thảo trang màn hình, bảng nhập dữ liệu sẽ hiện ra như sau:
Hộp “tên file dữ liệu” cho biết file dữ liệu nào được chọn. Để đơn giản, có thể
nhấn nút “…” để mở ra hộp Open File giống như trong các ứng dụng Windows.
c. Nút “Văn bản”
Sau khi click vào nút này, thì trên bảng trắng sẽ xuất hiện một ô soạn thảo có
khung màu xám. Người dùng có thể soạn thảo các văn bản của mình trực tiếp trên ô
này.
d. Nút “Công cụ”
Click vào nút này sẽ hiện ra một thực đơn (menu) cho phép lựa chọn sử dụng
các module chuẩn, module bài tập và các module chuyên dụng cắm thêm, gồm có:
9
e. Sử dụng các công cụ chuẩn
Vẽ hình cơ bản:
Violet cho phép tạo ẩ các đối tượng vẽ hình cơ bản thường được dùng nhiều
như: các hình vẽ hình học, đoạn thẳng, mũi tên, vẽ bảng…các thao tác dễ dàng,
nhanh chóng và độ chính xác cao, đồng thời cho phép căn chỉnh, thay đổi tham số
của các đối tượng theo ý muốn của người sử dụng. Không những thế, Violet còn
đảm bảo cho các đối tượng hình vẽ có độ thẩm mỹ cao tạo hứng thú cho người học
Ĉ = 30
o
Ĉ = 60
o
Ĉ = 70
o
Đây là bài tập trắc nghiệm dạng “Một đáp án đúng”, chỉ có đáp án 2 là đúng.
Ta soạn thảo trên màn hình như sau:
Nhấn “Đồng ý” ta được bài tập sau:
12
Tạo bài tập ô chữ
Ví dụ 3: Tạo một bài tập ô chữ môn Tin học 7 như sau:
Trò chơi giải ô chữ:
1. Hàm để tính tổng trong chương trình bảng tính Exel là gi?
2. Tên hàm xác định giá trị lớn nhất trong bảng tính.
3. Một nhóm các ô liền kề nhau được gọi là gì?
4. Vào Insert chọn Columns là để chèn thêm ?
5. Trong Exel, người ta thường sử dụng cái gì để tính toán nhanh.
6. Để xóa nội dung của cột thì ta cần nhấn phím….
7. Để mở 1 trang tính đã được lưu trong máy tính ta sử dụng lệnh…?
Câu trả lời hàng ngang lần lượt:
1. Sum 2. Max 3. Khối
4. Cột 5. Hàm 6. Delete 7. Open
Hàng dọc: SAO CHÉP
Ta lần lượt nhập năm câu hỏi và năm câu trả lời trong đề bài vào các hộp
nhập liệu. Hình sau thể hiện việc nhập liệu của hai câu hỏi hàng ngang đầu tiên.
Cuối cùng, nhấn nút “Đồng ý” ta sẽ thu được một trang bài tập ô chữ. Khi
giải ô chữ học sinh sẽ click chuột vào câu hỏi, rỗi gõ câu trả lời tương ứng vào hộp,
nhấn Enter thì sẽ có kết quả trên ô chữ như sau:
13
Bài giảng Đóng gói chọn “Xuất ra file chạy (EXE)”.
- Có thể đóng gói dạng HTML, phần mềm sẽ chạy dưới dạng giao diện Web
và có thể đưa lên Website của trường, của cá nhân hoặc một hệ thống E-learning
nào đó. Nhờ vậy, giáo viên có thể truy nhập, sử dụng bài giảng của mình thông qua
Internet ở mọi nơi, mọi lúc mà không cần màng theo đĩa mềm hay CD.
16
2.3.2/ Chương 2: GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ TIN HỌC 8 SỬ DỤNG VIOLET
Tổng quan
Việc ứng dụng CNTT vào dạy học đang được rất sử dụng và khuyến khích,
mục đích là tạo sự hứng thú trong việc dạy và học. Giờ đây, khi lên lớp giáo viên
không chỉ làm việc mình với cái bảng đen, phấn trắng nữa mà các phương tiện dạy
học hiện đại như máy tính, máy chiếu và một số phần mềm tiện ích đã giúp cho
những giờ học không còn bị nhàm chán, khiến cho học sinh có thể tập trung chú ý
nghe giảng, sáng tạo trong suy nghĩ.
Sử dụng kết hợp các phương pháp dạy học và kết hợp CNTT đã mang đến
giờ học trở nên sôi nổi, hào hứng hơn:
- CNTT đã góp phần nâng cao tiềm lực của giáo viên, cung cấp cho họ
những phương tiện hiện đại. Từ các phương tiện đó đã giúp giáo viên khai thác
thông tin, cập nhật và trao đổi thông tin, bổ sung được kiến thức và chuyên môn,
tin học để nâng cao tay nghề của mình. Đặc biệt khi bắt tay vào soạn một bài dạy
đã vận dụng CNTT người giáo viên thực sự cuốn hút và càng làm nhiều thì càng
thích thú, đồng thời nảy sinh những ý tưởng mới, lòng yêu nghề và sự sáng tạo
cũng được bồi dưỡng thêm.
- Ngoài ra, CNTT góp phần đổi mới phương pháp dạy học. Để làm được
điều đó, cần chú ý đến phương tiện dạy học và CNTT là một trong những phương
tiện quan trọng giúp cho việc soạn thảo và ứng dụng các phần mềm dạy học dễ
dàng hơn, bài giảng sẽ trở nên sinh động, thu hút sự chú ý của học sinh do có nhiều
hình ảnh minh họa sống động, cụ thể bằng các hình ảnh, phông nền, biểu bảng giúp
học sinh hệ thống, khái quát bài học cùng với những lời giảng liên hệ khắc sâu kiến
thức của giáo viên.
kiểm tra tự đánh giá cho học sinh.
- Giao diện của phần mềm chưa phong phú và chưa đẹp lắm.
- Công cụ soạn thảo, chỉnh sửa các đối tượng chèn vào bài giảng khó trong
việc chỉnh sửa.
3. Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề:
3.1/ Đối với giáo viên:
- Thực nghiệm dạy các bài cụ thể trong chương trình SGK.
- Thống kê kết quả, rút kinh nghiệm hiệu quả sử dụng của giáo viên có
thuận lợi và khó khăn gì qua các bài dạy có ứng dụng CNTT.
- Điều tra hứng thú học tập, chất lượng học tập từng bộ môn của học sinh
trước thực nghiệm và sau thực nghiệm
- Nghiên cứu SGK, tham khảo thêm SGV, sách thiết kế bài giảng, chuẩn
kiến thức và các tài liệu tham khảo khác.
- Đánh già kết quả của học sinh qua mỗi bài dạy và qua thời gian thực
nghiệm đề tài.
- Để kích thích hứng thú học tập và hoạt động tích cực chủ động của học
sinh, giáo viên phải phối hợp nhuần nhuyễn các phương pháp:
3.2/ Đối với học sinh:
- Giáo viên phải tác động cho học sinh thấy được môn Tin học là cần thiết.
- Sách giáo khoa là phương tiện chủ yếu để học sinh học tập. Bên cạnh đó, học
sinh phải biết chọn lọc những quyển sách đọc tham khảo để học tốt môn Tin học.
- Học sinh phải tích cực chủ động học tập và thực hiện các yêu cầu chuẩn bị ở
nhà trước khi đến lớp. Trong quá trình học tập, các em phải tư duy theo gợi dẫn của
giáo viên, phải chủ động quan sát vấn đề, hiện tượng, phối hợp giải quyết, khám
phá ra nội dung bài học, thực hành vận dụng. Học thì phải hành. Thực hành là
thước đo đánh giá tiếp nhận và vận dụng kiến thức. Hành thông thường là áp dụng
bài tập trên lớp và ở nhà.
Viết SKKN thường xuyên liên tục cũng là nhiệm vụ chính trị của mỗi giáo
viên, nhưng cần phải lựa chọn phương pháp nghiên cứu đúng đắn và phù hợp với
nhà trường. Sáng kiến kinh nghiệm đang trình bày của tôi dựa theo các luận cứ
+ Câu 3: Có đến 88% học sinh nhận xét là rất thích và tập trung cao khi học
bài giảng điện tử.
4.2. Đối với giáo viên:
Sử dụng phần mềm Violet và iMindMap để soạn bài giảng điện tử, giáo viên
có thể tổ chức các hoạt động trên lớp hiệu quả, logic hơn, đồng thời có thể tận dụng
được thời gian trong việc chuẩn bị trước tiết dạy. Giáo viên có thể khai thác tốt tính
chủ động, tự chủ, sáng tạo, tích cực của học sinh, không mất thời giaỳ trên màn
chiếu. Giáo viên thực hiện kiểm tra bài cũ và củng cố bằng bài tập trắc nghiệm có
hiệu quả hơn so với cách dạy truyền thống.
22
III. KẾT LUẬN
- Qua những vấn đề đã trình bày, tôi nhận thấy rằng để đạt kết quả tốt nhất
trong hoạt động dạy và học thì giáo viên cần phải sử dụng triệt để các đồ dùng dạy
học hiện có.
- Bài giảng điện tử soạn bằng phần mềm Violet có nhiều ưu điểm trong giảng
dạy các môn học ở các cấp học. Cho nên mỗi giáo viên cần phải khắc phục khó
khăn để phát huy được hết tác dụng của việc ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy
và học nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
- Tuy nhiên để kết quả tiết học đạt kết quả tốt nhất thì cần phải có sự kết hợp
của nhiều phương pháp và nhiều phương tiện trong hoạt động giảng dạy sao cho
có hiệu quả nhất.
Trên đây là toàn bộ kinh nghiệm của tôi qua nhiều năm liền dạy ở khối lớp 8
cũng như tham khảo qua nhiều nguồn thông tin, tư liệu khác nhau, rất mong được
sự đóng góp của các đồng nghiệp nhằm giúp đề tài của tôi được hoàn thiện thêm./.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Thanh hóa, ngày 01 tháng 11 năm 2014
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
(Ký và ghi rõ họ tên)
Nguyễn Thị Thanh Nga