TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA SƯ PHẠM
BỘ MÔN SƯ PHẠM HÓA HỌC
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG PHẦN MỀM VIOLET
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC
LỚP 11 – BAN CƠ BẢN
Luận văn Tốt nghiệp
Ngành: SƯ PHẠM HÓA HỌC
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn Huỳnh Thị Kim Xuân
Lớp: Sư phạm Hóa K35
MSSV:2096737
Cần Thơ, 2013
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản


Huỳnh Thị Kim xuân
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản

GVHD: TS.GVC. Bùi Phương Thanh Huấn ii SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN



Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản

GVHD: TS.GVC. Bùi Phương Thanh Huấn iv SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân
MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN ii
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vii
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ TRONG LUẬN VĂN viii
DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG TRONG LUẬN VĂN ix
TÓM TẮT LUẬN VĂN x
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG LUẬN VĂN 4
Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4
1.1. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC 4

15
1.2.4.2 Một số phương pháp dạy học tích cực
[14]
16
1.2.4.2.1 Dạy học sử dụng tình huống có vấn đề 16
1.2.4.2.2 Phương pháp thảo luận nhóm
[19]
20
1.2.5 Lựa chọn phương pháp giảng dạy trong một bài cụ thể
[12]
23
1.3 THỰC TRẠNG VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HÓA HỌC HIỆN NAY 23
1.3.1. Thực trạng về tình hình sử dụng phương pháp dạy học hóa học ở nước ta hiện nay
[7],[15],[16]
. 23
1.3.2. Thực trạng về tình hình học tập của học sinh ở bậc THPT.
[9],[10],[11]
24
1.4 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ PHẦN MỀM VIOLET
[22]
25
1.4.1 Giới thiệu tổng quan về phần mềm Violet 25
1.4.2 Cài đặt và chạy chương trình 27
1.4.2.1 Cài đặt từ đĩa CD 27
1.4.2.2 Cài đặt từ trang bachkim.vn 30
1.4.2.3 Chạy chương trình Violet 32
1.4.3 Các chức năng của Violet 34
Chương 2: THIẾT KẾ BÀI GIẢNG LỚP 11 - BAN CƠ BẢN BẰNG PHẦN MỀM
VIOLET 39
2.1 QUY TRÌNH THIẾT KẾ PHẦM MỀM VIOLET 39

2. KIẾN NGHỊ 97
PHỤ LỤC 98
Phụ lục 1 99
Phụ lục 2 103
Phụ lục 3 105
Phụ lục 4 107
TÀI LIỆU THAM KHẢO 121
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản

GVHD: TS.GVC. Bùi Phương Thanh Huấn vii SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT


CTCT : Công thức cấu tạo.
CTPT : Công thức phân tử.
GV : Giáo viên.
GVHD : Giáo viên hướng dẫn.
HS : Học sinh.
PPDH : Phương pháp dạy học.
PPDHHH : Phương pháp dạy học hóa học.
PTPƯ : Phương trình phản ứng.
SGK : Sách giáo khoa.
THPT : Trung học phổ thông.
TN : Thí nghiệm.
BTVN : Bài tập về nhà

Luận văn tốt nghiệp

Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản

GVHD: TS.GVC. Bùi Phương Thanh Huấn ix SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG TRONG LUẬN VĂN


TT
Số biểu bảng
Tên biểu bảng
Trang
1
Bảng 1.1
So sánh hai phương pháp dạy học: Phương
pháp dạy học cổ truyền và phương pháp dạy
học tích cực.
14
2
Bảng 3.1
Cấu trúc hai chiều và cơ cấu câu hỏi.
85
3
Bảng 3.2
Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất tích
lũy phiếu học tập.
88
4
Bảng 3.3
Kết quả kiểm tra của lớp thực nghiệm.
89

11 – ban cơ bản” được thực hiện nhằm giới thiệu cách sử dụng phần mềm Violet để
thiết kế bài dạy học hóa học nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học ở
trường phổ thông. Kết quả nghiên cứu này sẽ là tài liệu tham khảo bổ ích trong đổi mới
phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh.
Đề tài đã cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản về dạy và học hóa học ở
trường phổ thông. Và đề tài cũng giới thiệu một số bài dạy học hóa học lớp 11- ban cơ
bản được soạn bằng phần mềm Violet, có những bài giảng được kết hợp với phần mềm
PowerPoint.
Đề tài được tiến hành thực nghiệm ở trường THPT Bùi Hữu Nghĩa. Qua quá
trình thực nghiệm và đánh giá, kết quả nghiên cứu bước đầu của đề tài cho thấy việc
sử dụng phần mềm Violet đã được đánh giá cao, góp phần vào việc thay đổi phương
pháp dạy học ở các trường phổ thông, phần mềm được đánh giá cao có thể được áp
dụng rộng rãi cho các cấp học nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở nước ta.
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 1 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

MỞ ĐẦU

Đứng trước những thời cơ và thách thức trong quá trình hội nhập kinh tế hiện nay thì
việc nâng cao chất lượng giáo dục, bồi dưỡng đội ngũ trí thức là yếu tố hàng đầu. Để
nâng cao chất lượng dạy và học ở các trường phổ thông, cần phải tiến hành đổi mới
phương pháp dạy học (PPDH) theo hướng tích cực, giúp học sinh (HS) có thể tiếp
nhận thông tin một cách nhanh chóng, dễ hiểu và có hứng thú trong việc học tập môn
Hóa học. Do đó, việc áp dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học là rất cần
thiết.
Hiện nay, đã có nhiều phần mềm hỗ trợ việc soạn thảo bài giảng nhưng chưa thực

4.1.1 Nghiên cứu lý thuyết
- Nghiên cứu sách giáo khoa lớp 11 - ban cơ bản.
- Nghiên cứu lý thuyết về cơ sở lí luận dạy học, phương pháp dạy học.
- Nghiên cứu cách sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 -
ban cơ bản.
- Thiết kế giáo án một số bài giảng lớp 11 - ban cơ bản bằng phần mềm Violet.
4.1.2 Nghiên cứu thực tiễn
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường THPT.
- Khảo sát, lấy ý kiến của giáo viên và học sinh về tính thực tiễn và khả thi
của phần mềm.
4.1.3 Nghiên cứu toán học
Xử lý số liệu từ thực nghiệm sư phạm bằng thống kê toán học.
4.2 Phương tiện nghiên cứu
- Tài liệu liên quan đến phương pháp dạy học, lí luận dạy học.
- Máy tính, máy quay phim, phần mềm, hóa chất, dụng cụ thí nghiệm.
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 3 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

- Cách sử dụng phần mềm Violet, các đề tài nghiên cứu trước đây.
- Sách giáo khoa lớp 11 - ban cơ bản và các sách giáo viên, sách bài tập.
5. TIẾN ĐỘ DỰ KIẾN
- Giai đoạn 1: Từ 18/06/2012 đến 31/07/2012, nhận đề tài từ giáo viên hướng
dẫn, tìm tài liệu có liên quan, trao đổi với giáo viên hướng dẫn và hoàn thành đề
cương chi tiết.
- Giai đoạn 2: Thực hiện đề tài từ tháng 08/2012 đến tháng 03/2013.
- Giai đoạn 3: Tháng 04/2013 và tháng 05/2013 tổng hợp kết quả và hoàn thành

cách thức họat động, cộng tác có mục đích giữa GV và HS trong đó thống nhất sự điều
khiển của GV đối với sự bị điều khiển – tự điều khiển của HS nhằm làm cho HS chiếm
lĩnh khái niệm hóa học”.
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 5 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

1.1.2 Hệ thống các phương pháp dạy học hóa học
[3], [8], [9]

- Có rất nhiều cách phân loại PPDH khác nhau dựa trên các căn cứ khác nhau
khiến cho PPDH vô cùng phong phú và đa dạng.
Để lựa chọn phương pháp phù hợp, giáo viên cần biết:
- Hiện tại có những phương pháp dạy học nào?
- Nội dung của mỗi phương pháp?
- Những mặt mạnh và yếu của từng phương pháp?
- Yêu cầu của việc sử dụng phương pháp?
Theo Đặng Vũ Hoạt (1986 – 1995) và một số nhà lí luận dạy học khác đã chia các
phương pháp dạy học thành bốn nhóm sau:
- Nhóm các PPDH sử dụng ngôn ngữ
- Nhóm các PPDH trực quan
- Nhóm các PPDH thực tiễn
- Nhóm các phương pháp kiểm tra, đánh giá mức độ nắm tri thức, kỹ năng, kỹ
xảo của HS.
 Nhóm các phương pháp dạy học sử dụng ngôn ngữ là PPDH sử dụng lời nói và chữ
viết để tác động đến HS.
- Phương pháp thuyết trình: là phương pháp giáo viên sử dụng lời nói sinh động

 Nhóm các phương pháp kiểm tra, đánh giá mức độ nắm tri thức, kỹ năng, kỹ xảo
của HS.
- Kiểm tra gồm có kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kỳ, kiểm tra tổng kết.
- Phương pháp kiểm tra gồm phương pháp quan sát, kiểm tra miệng, kiểm tra viết
và kiểm tra thực hành.
 Quá trình đánh giá gồm bốn bộ phận cấu thành:
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 7 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

- Đo là quá trình xác định các số đo cho các đối tượng hay các đặc điểm của đối
tượng theo những nguyên tắc đã định rõ.
- Lượng giá: Dựa vào số đo, đưa ra những thông tin ước lượng trình độ kiến thức,
kỹ năng, kỹ xảo của HS.
- Đánh giá: là đưa ra những nhận xét về trình độ thực chất của HS trước vấn đề
được kiểm tra đồng thời đề xuất định hướng điều chỉnh sai sót hoặc phát huy
kết quả.
- Ra quyết định: dựa vào định hướng, đề xuất những biện pháp cụ thể để giúp đỡ
học sinh.
Hệ thống phương pháp dạy học hóa học có thể tổng quát theo sơ đồ sau:

Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 8 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

trình

Phương pháp
dùng lời

Phương pháp
trực quan

Phương pháp
thực tiễn

Phương pháp
kiểm tra –
đánh giá Phương pháp đàm thoại

HS làm việc với SGK

Phương pháp trình bày trực quan

Phương pháp quan sát

Phương pháp luyện tập

Phương pháp ôn tập

Phương pháp làm thí nghiệm


+ Đảm bảo tính thống nhất.
+ Đáp ứng yêu cầu phát triển của từng đối tượng HS.
+ Quán triệt quan điểm mới trong việc biên soạn chương trình, SGK.
+ Đảm bảo tính khả thi.
Những đường lối và quan điểm chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáo dục nói chung
và THPT nói riêng được thể hiện trong nhiều văn bản, đặc biệt trong các văn bản sau
đây:
 CT30/1998/CT-TTg về chủ trương phân ban.
 Nghị quyết 40/2000/QH10 về đổi mới CT GDPT.
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 10 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

 Chỉ thị 14/2001/CT-TTg về thực hiện NQ 40.
 Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010.
 Luật Giáo dục (sửa đổi năm 2005).
Ngay sau cách mạng tháng 8.1945 cùng với việc xây dựng một nền giáo dục mới,
mục tiêu và nguyên lý giáo dục Việt Nam đã được xây dựng. Nội dung căn bản của
mục tiêu giáo dục là xác định đào tạo con người phát triển toàn diện được khẳng định
trong điều 2 của Luật giáo dục (2005).
Nguyên lý giáo dục cũng được khẳng định trong điều 3 của Luật giáo dục là hoạt động
giáo dục phải thực hiện theo nguyên lý ”Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao
động sản xuất, lý luận gắn với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia
đình và xã hội” (Luật giáo dục 2005).
Về PPDH, luật giáo dục quy định ”Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tíchcực,
tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực
tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên.” (Luật giáo dục


PPDH tích cực là một thuật ngữ rút gọn, được dùng ở nhiều quốc gia để chỉ
những phương pháp giáo dục và dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo của người học.
PPDH tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa các hoạt động nhận
thức của người học. Nghĩa là, tập trung vào việc phát huy tính tích cực của người học
chứ không phải phát huy tính tích cực của người dạy, người dạy chỉ có nhiệm vụ
hướng dẫn người học khám phá tri thức. PPDH tích cực hàm chứa cả phương pháp dạy
và phương pháp học tích cực. Để dạy học theo phương pháp tích cực thì người GV
phải kiên trì dùng cách dạy hoạt động để dần dần xây dựng cho HS phương pháp học
tập chủ động, một cách vừa sức, đi từ thấp đến cao, từ dễ đến khó, từ đơn giản đến
phức tạp, cần phải có sự phối hợp nhịp nhàng giữa hoạt động dạy và học.
1.2.3. Đổi mới phương pháp dạy học hóa học
[1],[2] [3], [12], [15]

1.2.3.1 Mục đích việc đổi mới phương pháp dạy học
Không có một PPDH nào tối ưu được sử dụng trong một thời gian dài và với
nhiều đối tượng HS mang lại hiệu quả dạy học tốt nhất.
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 12 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

Việc áp dụng xuyên suốt một phương pháp làm HS nhàm chán, không có hứng thú
trong học tập, không tiếp thu tốt và làm cho các em thụ động hơn. Các em không thể
thể hiện bản lĩnh cá nhân, không có sự trao đổi kiến thức qua lại giữa GV và HS mà
chỉ là sự tiếp nhận thông tin một cách thụ động, các em luôn phải cố gắng nhớ một
khối lượng kiến thức khổng lồ và phải làm sao theo ý của thầy cô. Điều này làm cho

Vì vậy, GV dạy cho HS cách tư duy trừu tượng, cách “nhìn bằng óc” để nhìn vào thế
giới vi mô mà mắt thường không nhìn được, đó là các hạt nguyên tử, phân tử , ion,
electron,…
GV dạy cho HS cách quan sát và dạy các thao tác tư duy:
- Dạy quan sát và so sánh.
- Dạy quy nạp và suy diễn.
- Dạy phân tích và tổng hợp.
- Rèn luyện trí thông minh cho HS.
1.2.3.2 Chuyển đổi mô hình dạy học
Để có thể trở thành một nước công nghiệp đến năm 2020 thì đòi hỏi nguồn nhân lực
tốt mọi vấn đề, mọi tình huống. Để làm được điều đó, cần phải có sự đầu tư cho giáo
dục một cách tốt nhất. Đồng thời, cần có sự chuyển đổi mô hình dạy học từ mô hình
dạy học GV làm trung tâm sang HS làm trung tâm, từ mối quan hệ một chiều từ GV
đến HS sang mối quan hệ hai chiều giữa GV – HS và HS – HS. Khi đó, GV chỉ đóng
vai trò hướng dẫn, tạo điều kiện cho HS phát huy tính chủ động, tích cực và sáng tạo.
Những điểm giống và khác nhau giữa phương pháp dạy học cổ truyền (GV làm trung
tâm) và phương pháp dạy học tích cực (HS làm trung tâm).
Luận văn tốt nghiệp
Nghiên cứu sử dụng phần mềm Violet trong dạy học Hóa học lớp 11 – ban cơ bản
GVHD: TS. GVC. Bùi Phương Thanh Huấn 14 SVTH: Huỳnh Thị Kim Xuân

Bảng 1.1: So sánh hai phương pháp dạy học: Phương pháp dạy học cổ truyền và
phương pháp dạy học tích cực.
Nội dung
PPDH cổ truyền
PPDH tích cực

Vai trò của
GV và HS

GV chủ động điều khiển, HS
thu động tiếp thu.
Mối quan hệ chủ yếu:
GV → HS
GV đóng vai trò chủ đạo; HS đóng
vai trò chủ động, tích cực, sáng tạo.
Mối quan hệ:
GV → HS
HS → HS và HS → XH

Từ nhiều nguồn khác nhau: SGK,
GV, các tài liệu khoa học phù hợp,
bảo tàng, thực tế,…gắn với vốn hiểu