4
MỤC LỤC
Trang

Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng MỞ ĐẦU
1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP
LUẬT CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC LOẠI
HÌNH DOANH NGHIỆP
10
1.1.
Khái quát chung về phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao
động trong các loại hình doanh nghiệp

35
1.6.
Hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật
37
1.7.
Phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật
42
1.8.
Các yếu tố tác động đến phổ biến, giáo dục pháp luật, ý thức pháp
luật của người lao động trong các loại hình doanh nghiệp
44
1.9.
Đặc điểm cơ bản của phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao
55 5
động trong các loại hình doanh nghiệp
1.9.1.
Khác với các đối tượng khác
55
1.9.2.
Nét đặc thù của phổ biến, giáo dục pháp luật khác tương đối với
các dạng giáo dục khác ở chỗ
60

Chương 2: THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG Ở CÁC LOẠI HÌNH DOANH
NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
62

các loại hình doanh nghiệp
78
2.5.3.
Kết quả việc thụ hưởng qua phổ biến, giáo dục pháp luật cho
người lao động trong các loại hình doanh nghiệp
96
2.6.
Một số vấn đề đặt ra
98

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO
HIỆU QUẢ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO
NGƯỜI LAO ĐỘNG Ở DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
100
3.1.
Các quan điểm của đảng, các cơ sở pháp lý về phổ biến, giáo dục
pháp luật cho người lao động trong các doanh nghiệp
100
3.2.
Nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người lao động trong tình hình
102 6
hiện nay
3.2.1.
Về nhận thức chung
103
3.2.2.

111
3.4.3.
Đổi mới nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động
114
3.4.4.
Đổi mới các hình thức, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật
cho người lao động trong các doanh nghiệp ở thành phố Đà Nẵng
116
3.4.5.
Phát huy vai trò của công đoàn và cơ chế phối hợp công đoàn và chủ
doanh nghiệp trong phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động
124
3.4.6.
Nâng cao trình độ học vấn cho người lao động tại các doanh
nghiệp trên địa bàn thành phố
126
3.4.7.
Tăng cường đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất cho công tác phổ biến,
giáo dục pháp luật
127
3.4.8.
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật
tại các doanh nghiệp
127
3.4.9.
Nâng cao trách nhiệm của chủ doanh nghiệp trong phổ biến, giáo
dục pháp luật và hiệu quả hoạt động của Công đoàn cơ sở
128
2.3
Số lượng tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật được phát hành
những năm qua
83
3.1
Nhận thức chung của người lao động và cán bộ công đoàn
104
3.2
Nhu cầu tìm hiểu các ngành luật cụ thể
104
3.3
Các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật được người lao
động, cán bộ Công đoàn lựa chọn
105
3.4
Nhu cầu cung cấp tài liệu phổ biến, giáo dục pháp luật
105 9
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong những năm qua, giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lượng xã
hội to lớn, đang phát triển, bao gồm những người lao động chân tay và trí óc, làm
công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ công nghiệp,
hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp. Quá trình công

Vì vậy, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa là một nguyên tắc hiến định
thể hiện trong Hiến pháp của nước ta, nhằm thiết lập một nền pháp chế thống nhất
và vững chắc trên phạm vi cả nước, để thiết lập trật tự xã hội, kỷ cương phép nước
được nghiêm minh, dân chủ và công bằng, bằng nhiều giải pháp, nhiều con đường
khác nhau, nhưng giải pháp không kém phần quan trọng để đảm bảo việc thực hiện
pháp luật trở thành lối sống, thói quen trong đời sống xã hội đó là đẩy mạnh công
tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật cho Nhà nước và nhân
dân nói chung, người lao động trong các thành phần kinh tế nói riêng.
Nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng, nhiều văn bản pháp luật về công
tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân nói chung, phổ biến pháp luật cho
người lao động nói riêng được Nhà nước ban hành. Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban
bí thư về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân". Ngày 12/3/2008
Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số 37/2008/QĐ-TTg phê duyệt chương
trình hành động quốc gia về tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2008
đến 2012. Ngày 24/2/2009 Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số
31/2009/QĐ-TTg về việc phê duyệt "Đề án Tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp
luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các loại hình doanh
nghiệp giai đoạn 2009-2012". Đặc biệt, đã có Luật phổ biến, giáo dục pháp luật
được Quốc hội thông qua.
Trên cơ sở đó, thời gian qua cùng với sự phát triển chung của nền kinh tế
đất nước, kinh tế Đà Nẵng cũng có sự phát triển đáng kể, đặc biệt từ khi Đà Nẵng
được công nhận là đô thị loại 1 cấp quốc gia và Bộ Chính trị đã có Nghị quyết 33 về
phát triển Đà Nẵng trong thời kỳ công nghiệp hóa- hiện đại hóa vào năm 2003.
Song song với sự phát triển kinh tế-xã hội của thành phố thì giai cấp công nhân
không ngừng lớn mạnh về số lượng và chất lượng để đáp ứng nhu cầu phát triển 11
kinh tế của thành phố, những năm qua cả hệ thống chính trị của thành phố đã vào cuộc,


12
2.2. Mục tiêu cụ thể
Để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu tổng quát của vấn đề nghiên cứu, thì
mục tiêu cụ thể cần hướng đến 3 vấn đề sau:
Thứ nhất: Đề tài sẽ phân tích làm rõ cơ sở lý luận chung về phổ biến, giáo
dục pháp luật nói chung và phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động ở các
loại hình doanh nghiệp nói riêng;
Thứ hai: Sẽ phân tích, đánh giá đúng thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật
cho người lao động ở các loại hình doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng;
Thứ ba: Từ phân tích, đánh giá đúng thực trạng đó, đề ra các phương
hướng, giải pháp nhằm tăng cường, nâng cao chất lượng, hiệu quả phổ biến, giáo
dục pháp luật cho người lao động ở các loại hình doanh nghiệp ở thành phố Đà
Nẵng trong giai đoạn hiện nay.
3. Tính mới và những đóng góp của đề tài
- Đây là đề tài chuyên khảo đầu tiên nghiên cứu có hệ thống những vấn đề
thuộc về lý luận và thực tiễn phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động trong
các doanh nghiệp ở một thành phố có tốc độ phát triển nhanh, lực lượng công nhân
lao động đông như thành phố Đà Nẵng.
- Phân tích, đánh giá một cách cụ thể về thực trạng phổ biến, giáo dục pháp
luật cho người lao động trong các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
- Nghiên cứu, đề xuất các phương hướng, giải pháp cụ thể nhằm tăng cường
và nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động ở các loại
hình doanh nghiệp ở thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay.
- Luận văn góp phần vào việc nhận thức một cách khách quan, đúng đắn,
tính đặc thù và thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động trong các
doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, từ đó chỉ ra được tầm quan trọng,
cũng như trách nhiệm của hệ thống chính trị thành phố trong công tác phổ biến, giáo
dục pháp luật cho người lao động trong các thành phần kinh tế ở thành phố Đà Nẵng;
- Các phương hướng, giải pháp đề ra trong luận văn có thể áp dụng trong

- Các công trình nghiên cứu ở ngoài nước như:
+ "Giáo dục ý thức pháp luật với việc tăng cường pháp chế xã hội chủ
nghĩa", Luận án Tiến sĩ của Trần Ngọc Đường. 14
+ "Ý thức pháp luật xã hội chủ nghĩa và giáo dục pháp luật cho nhân dân
lao động ở Việt Nam", Luận án Tiến sĩ luật của Nguyễn Đình Lộc.
- Ở trong nước việc nghiên cứu về phổ biến, giáo dục pháp luật được nhiều tác
giả đề cập đến với những khía cạnh, đối tượng nghiên cứu khác nhau thể hiện thông
qua các công trình nghiên cứu, các đề tài luận án, luận văn luật, các bài báo, tạp chí như:
+ "Xây dựng ý thức và lối sống theo pháp luật", Đào Trí Úc chủ biên, Hà
Nội, 1995;
+ "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong công cuộc
đổi mới", của Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp, Hà Nội, 1995;
+ "Cơ sở khoa học của việc xây dựng ý thức và lối sống theo pháp luật", Đề
tài khoa học cấp Nhà nước, do Viện Nhà nước-Pháp luật thuộc Trung tâm Khoa học
xã hội và nhân văn chủ trì;
+ "Giáo dục pháp luật qua hoạt động tư pháp ở Việt Nam", Luận án Phó
Tiến sĩ của Dương Thị Thanh Mai;
+ "Một số vấn đề về phổ biến giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay",
Luận văn thạc sĩ của Đặng Ngọc Hoàng.
+ " Giáo dục pháp luật cho nhân dân các dân tộc ít người ở tỉnh Đăk Lăk-
Thực trạng và giải pháp", luận văn thạc sĩ của Phạm Hàn Lâm, năm 2001;
+ "Tìm kiếm mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật có hiệu quả trong một số
dân tộc ít người", đề tài khoa học cấp Bộ của Viện nghiên cứu khoa học pháp lý -
Bộ tư pháp, 1995.
+ "Đổi mới giáo dục pháp luật trong hệ thống các Trường chính trị ở nước
ta hiện nay", đề tài cấp Bộ của khoa Nhà nước và Pháp luật Học viện chính trị Quốc
gia Hồ Chí Minh, 2000.

người lao động tại các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay", của Trần Thị Thanh
Hà, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 5/2009.
+ "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp
luật của Công đoàn trong giai đoạn hiện nay", Lê Thị Châu, Tạp chí Nhà nước và
pháp luật, số 7/2009. 16
+ "Nâng cao hiệu quả lồng ghép phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua
hoạt động tư vấn pháp luật", của Hà Phương, Tạp chí Dân chủ và pháp luật.
Nhìn chung các công trình nghiên cứu khoa học của các tập thể, cá nhân,
cũng như các bài viết của các tác giả từ trước đến nay về công tác giáo dục pháp
luật nói chung, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói riêng đã đóng góp rất
nhiều vào nghiên cứu lý luận và thực tiễn ở nhiều góc độ, nhiều đối tượng, địa
phương, lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, có thể nói rằng cho đến nay chưa có một
công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, cụ thể và có hệ thống về phổ biến, giáo
dục pháp luật cho người lao động ở các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà
Nẵng. Vì vậy, đây là đề tài đầu tiên nghiên cứu có hệ thống về công tác phổ biến,
giáo dục pháp luật cho người lao động trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
6. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
6.1. Nội dung nghiên cứu
- Nghiên cứu phân tích làm rõ cơ sở lý luận chung về phổ biến, giáo dục
pháp luật cho người lao động trong các loại hình doanh nghiệp;
- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho
người lao động ở các loại hình doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng;
- Đề xuất các phương hướng, giải pháp nhằm tăng cường, nâng cao hiệu
quả phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động ở các loại hình doanh nghiệp ở
thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
- Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư

Có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật,
đó là việc phân biệt các khái niệm: phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật.
Theo Từ điển Tiếng Việt, "phổ biến" là hoạt động làm cho đông đảo người
biết đến bằng cách truyền đạt trực tiếp hoặc thông qua hình thức nào đó. Đối tượng
của phổ biến pháp luật rộng rãi, tính rộng rãi về đối tượng tác động của phổ biến
pháp luật có ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc bởi trong lịch sử đã có lúc pháp luật
được ban hành nhưng không được phổ biến công khai mà chỉ được nhà nước dùng
để trị dân. Phổ biến pháp luật mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật
cho đối tượng xác định, làm cho đối tượng hiểu thấu đáo các quy định của pháp luật
để thực hiện pháp luật trên thực tế. Về khái niệm phổ biến pháp luật là hoạt động
cung cấp nội dung, tinh thần các quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật
một cách rộng rãi, thường xuyên để các chủ thể pháp luật nắm bắt, hiểu rõ các quy
định của pháp luật.
Còn "giáo dục" là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự
phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó, làm cho đối tượng ấy dần có
được những phẩm chất và năng lực như yêu cầu đề ra (Đại Từ điển Tiếng Việt
1998, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin - Trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Việt
Nam). Giáo dục pháp luật nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm nhưng phương thức
tiến hành chặt chẽ hơn, đối tượng xác định hơn, mục đích rõ ràng hơn phổ biến
pháp luật. Xét ở một góc độ nhất định thì phổ biến chính là các phương thức giáo
dục cụ thể. Về khái niệm giáo dục pháp luật là hoạt động tác động có tổ chức của
người dạy đến người học nhằm cung cấp, trang bị những kiến thức pháp lý, hình
thành ở người học hệ thống tri thức hiểu biết về pháp luật, tình cảm pháp luật và
định hướng hành vi xử sự phù hợp với quy định của pháp luật. 19
Trên thực tế chúng ta không phân tách hai khái niệm này riêng ra mà phổ
biến, giáo dục pháp luật có mối liên hệ mật thiết với nhau, trong phổ biến có giáo
dục, trong giáo dục có phổ biến. Giáo dục pháp luật bao trùm phổ biến pháp luật,

Nghĩa rộng: Là công tác, lĩnh vực, ngạch (theo nghĩa thông thường mà
không phải nghĩa trong pháp luật về cán bộ, công chức) phổ biến, giáo dục pháp
luật bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho công tác phổ biến, giáo dục pháp
luật: Định hướng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; lập chương trình, kế hoạch
phổ biến, giáo dục pháp luật; Áp dụng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật;
Triển khai chương trình kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật; Kiểm tra, đôn đốc,
sơ kết, tổng kết công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, rút kinh nghiệm, nghiên cứu
khoa học, nâng cao trình độ lý luận…về phổ biến, giáo dục pháp luật.
Xét trên mối quan hệ thực tiễn cũng như yêu cầu, mục đích chung của công
tác này, có thể thấy hai khái niệm phổ biến pháp luật và giáo dục pháp luật có mối
quan hệ chặt chẽ với nhau. Xét về bản chất của từng hoạt động, thì mục đích của
hoạt động phổ biến là để giáo dục pháp luật. Như vậy, có thể coi đây là các mức độ,
công đoạn tiếp nối nhau, gắn liền với nhau trong quá trình truyền đạt nội dung pháp
luật đến các đối tượng cụ thể nhằm nâng cao nhận thức, ý thức pháp luật cho họ.
Khi phân tách hai khái niệm này, việc xác định các chủ thể thực hiện, cách thức
thực hiện các hoạt động sẽ khó tách bạch mà có sự trùng lắp, vì hoạt động giáo dục
pháp luật không giới hạn chỉ là việc giáo dục pháp luật trong nhà trường với các chủ
thể và đối tượng cụ thể là nhà giáo và người học.
Từ những phân tích đó, khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật được hiểu
như sau: Phổ biến giáo dục pháp luật là hoạt động do tổ chức, cá nhân thực hiện
thông qua các hình thức nhất định nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức chấp
hành pháp luật cho tổ chức, cá nhân được phổ biến giáo dục pháp luật, góp phần nâng
cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Qua khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật chung đó có thể hiểu: Phổ biến,
giáo dục pháp luật cho người lao động ở các loại hình doanh nghiệp là hoạt động
do các tổ chức, cá nhân thực hiện thông qua các hình thức nhất định nhằm trang bị,
nâng cao hiểu biết pháp luật, nhận thức về quyền, nghĩa vụ, ý thức pháp luật, hình
thành văn hóa pháp luật đối với người lao động trong các loại hình doanh nghiệp.
Với khái niệm phổ biến, giáo dục pháp luật như đã nêu trên, trong điều kiện
hiện nay ở nước ta, việc trang bị tri thức pháp luật, hiểu biết pháp luật về quyền và

là nhằm hình thành ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật cho mọi công dân, nhằm
phát huy vai trò và hiệu lực pháp luật trong đời sống xã hội. Do vậy công tác phổ
biến giáo dục pháp luật cho người dân có vị trí, vai trò rất quan trọng. 22
Phổ biến pháp luật luôn nhằm những mục đích nhất định là đưa pháp luật
vào cuộc sống, xây dựng ý thức và lối sống theo pháp luật. Phổ biến pháp luật cho
người lao động cũng có nghĩa là việc giải thích rộng rãi các thông tin pháp luật cho
người lao động ở các loại hình doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng để
thuyết phục họ ủng hộ và thực hiện theo pháp luật, để họ thấy rõ quyền và nghĩa vụ
của mình trong thực hiện pháp luật. Phổ biến pháp luật ở đây là làm cho người lao
động biết các văn bản pháp luật mà Nhà nước ban hành bằng cách truyền đạt trực
tiếp (như mở lớp tập huấn pháp luật) hay thông qua các hình thức khác (như thông
qua các phương tiện thông tin đại chúng, thông qua loa truyền thanh xã, phường,
thông qua các tài liệu tờ rơi, ).
Phổ biến, giáo dục pháp luật là quá trình hoàn thiện nhân tố xã hội - pháp lý
của con người, nâng cao khả năng sáng tạo của con người trước đời sống thực tiễn.
Đây là một quá trình không những phụ thuộc vào năng lực các loại chủ thể, nội
dung, hình thức phổ biến, giáo dục, mà còn chịu chi phối đa chiều của nhiều yếu tố
như: mặt bằng kinh tế, xã hội, dân trí và dân trí pháp lý, phong tục, tập quán Mục
đích của phổ biến, giáo dục pháp luật được xem xét trên nhiều góc độ tùy thuộc vào
đối tượng phổ biến, giáo dục, cấp độ phổ biến, giáo dục cũng như hình thức phổ
biến, giáo dục. Nhìn chung, mục đích phổ biến, giáo dục có thể mang tính lâu dài
hoặc trước mắt nhưng đều hướng tới ba vấn đề cơ bản:
Một là, phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao khả năng nhận thức
pháp lý, sự hiểu biết pháp luật, hình thành một tri thức pháp luật cần thiết, nâng cao
nhận thức quyền con người cho các chủ thể (với tính cách là đối tượng nhận thức
hay là đối tượng của phổ biến, giáo dục).
Hai là, phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm khơi dậy tình cảm, lòng tin và

của nhà nước. Trên thực tế, xử sự hợp pháp của mọi chủ thể, sự hiểu biết pháp luật
và ý thức sống theo pháp luật của mọi công dân chính là thước đo chất lượng, hiệu
quả của hoạt động giáo dục pháp luật.
Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật là nhằm truyền tải tri thức, nội
dung, quy định của pháp luật đến với các chủ thể pháp luật nhằm nâng cao nhận
thức pháp luật và ý thức chấp hành pháp luật, tạo lập và hình thành thói quen, lối
sống làm việc theo Hiến pháp, pháp luật của các chủ thể pháp luật. 24
Mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật là một trong những yếu tố tạo
nên cấu trúc bên trong của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc xác định
đúng đắn các mục đích xã hội cần phải đạt được trong quá trình phổ biến, giáo dục
pháp luật, có vai trò quan trọng trong lý luận và thực tiễn công tác phổ biến, giáo
dục pháp luật. Bởi vì, các phạm trù, nội dung, hình thức, phương pháp phổ biến,
giáo dục pháp luật phần lớn phụ thuộc vào việc xác định những mục đích xã hội nào
được đặt ra trước quá trình phổ biến, giáo dục. Mục đích của phổ biến, giáo dục
pháp luật phải đáp ứng được các yêu cầu cụ thể của xã hội đối với phổ biến, giáo
dục pháp luật ở từng giai đoạn, trong các điều kiện lịch sử cụ thể. Theo quan điểm
chung của nhiều nhà khoa học, phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động bao
gồm các mục đích cơ bản sau đây:
Mục đích thứ nhất, hình thành, làm sâu sắc và từng bước mở rộng hệ thống
tri thức pháp luật của người lao động (mục đích nhận thức). Đây là mục đích hàng
đầu, bởi vì, chính sự am hiểu pháp luật, sự nhận thức đúng đắn về giá trị xã hội và
vai trò điều chỉnh của pháp luật sẽ là điều kiện cần thiết để hình thành tình cảm và
lòng tin vào pháp luật của người lao động. Hơn nữa, tri thức pháp luật còn giúp cho
người lao động tổ chức một cách có ý thức hoạt động của mình và tự đánh giá kiểm
tra, đối chiếu hành vi với các chuẩn mực pháp luật. Mục đích này đặc biệt quan
trọng trong điều kiện như nước ta hiện nay, khi mà hiểu biết pháp luật của người lao
động còn thấp, còn chịu ảnh hưởng tư tưởng và nếp sống của người sản xuất nhỏ, tư

quá trình nhận thức pháp luật, đấu tranh nội tâm dưới tác động của những yếu tố
tâm lý, tình cảm, lòng tin Thói quen xử sự hợp pháp được hiểu là thói quen tuân
thủ các quy phạm hướng dẫn của pháp luật, thói quen thực hiện đúng đắn, tận tâm
các quyền và nghĩa vụ pháp lý, thói quen sử dụng và áp dụng các tri thức pháp luật
và các quy phạm pháp luật cụ thể để bảo vệ các quyền và nghĩa vụ hợp pháp của
mình, của người khác, của Nhà nước và của xã hội.
Việc phân chia các mục đích phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao
động trên đây chỉ mang tính tương đối, giữa chúng có mối quan hệ đan xem qua lại
trong mối liên hệ hữu cơ thống nhất. Từ tri thức pháp luật đến tính tự giác; từ tính
tự giác đến tính tích cực; từ tính tích cực đến thói quen xử sự theo pháp luật. Ngược
lại, khi có thói quen xử sự theo pháp luật thì lòng tin, tình cảm pháp luật lại được
củng cố. Do đó, khi tiến hành phổ biến, giáo dục pháp luật đều phải hướng hoạt
động vào cả ba mục đích của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. 26
Việc xác định mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật trong quá trình
phổ biến, giáo dục pháp luật có ý nghĩa hết sức quan trọng cả trong lý luận lẫn thực
tiễn phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc xác định đúng hay không đúng mục đích của
phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ dẫn đến chất lượng tốt hay không tốt tới phổ biến,
giáo dục pháp luật.
1.3. CHỦ THỂ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG
Theo lý luận giáo dục học thì chủ thể giáo dục là thầy cô giáo và tất cả
những người làm công tác giáo dục khác. Vận dụng vào phổ biến, giáo dục pháp
luật, có thể hiểu: chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật là tất cả những người mà theo
chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm xã hội phải tham gia vào việc thực hiện các
mục đích phổ biến, giáo dục pháp luật.
Chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động được hiểu là tất cả
những người mà theo chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm xã hội đã tham gia góp
phần thực hiện mục tiêu phổ biến, giáo dục pháp luật cho người lao động. Các

mình, có trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến pháp luật chuyên ngành cho các đối
tượng bị quản lý nhân dân nói chung.
Chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật còn chính là các công dân - cá nhân
bằng sự gương mẫu trong ý thức và trách nhiệm thi hành pháp luật trong đời sống
đã có tác dụng ảnh hưởng giáo dục tích cực đến hiểu biết, nhận thức của các công
dân khác (bố mẹ, ông bà trong gia đình đối với con cái, thầy cô giáo chủ nhiệm và
bộ môn trong nhà trường, tổ trưởng dân phố, hòa giải viên, tuyên truyền viên ).
Từ những phân tích đó, thì chủ thể cụ thể của phổ biến, giáo dục pháp luật cho
người lao động ở các loại hình doanh nghiệp theo Quyết định số 37/2008/QĐ-TTg
ngày 12 tháng 03 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình phổ
biến giáo dục pháp luật năm 2008-2012 thì Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội
là đơn vị "Chủ trì xây dựng và triển khai thực hiện có hiệu quả đề án: tuyên truyền,
phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các loại
hình doanh nghiệp" [11]. Trên cơ sở quyết định này, Chính phủ đã ban hành quyết
định số 31/2009/QĐ-TTg ngày 24 tháng 2 năm 2009 về phê duyệt Đề án tuyên
truyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động trong các
loại hình doanh nghiệp giai đoạn 2009 - 2012, theo đề án thì chủ thể chính trong
phổ biến giáo dục pháp luật cho người lao động đó là: 28
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là cơ quan chủ trì Đề án,
tổ chức phối hợp, kiểm tra, đánh giá, tổng kết và báo cáo việc thực hiện
các hoạt động của Đề án trên phạm vi cả nước; chủ trì thực hiện Tiểu Đề
án 1 của Đề án gồm các hoạt động: khảo sát; biên soạn tài liệu nguồn; tập
huấn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền, phổ biến
pháp luật cho các doanh nghiệp; tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật
cho người lao động và người sử dụng lao động trong các doanh nghiệp
nhà nước; hoạt động truyền thông chung của Đề án; hoạt động chỉ đạo
điểm và nhân điển hình; giám sát, đánh giá Đề án