1
Chương 4
KINH TẾ CÁC NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
I.
Sự hình thành hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa
II.
Kinh tế các nước xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội (1917 – giữa thập kỷ 1960)
III.
Kinh tế các nước xã hội chủ nghĩa thời kỳ từ giữa thập kỷ 1960
đến 1991
IV.
Kinh tế thời kỳ từ 1991 đến nay
2
Chương 5 - KINH TẾ LIÊN XÔ
I.
Đặc điểm kinh tế nước Nga trước cách mạng tháng Mười 1917
II.
Kinh tế Liên Xô thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội (1917-1955)
III.
Kinh tế Liên Xô thời kỳ (1956 - 1991)
IV.
Kinh tế thời kỳ hậu Liên Xô (sau năm 1991)
3
Đặc điểm kinh tế nước Nga trước cách mạng tháng Mười (1917)
1. Đặc điểm kinh tế phong kiến ở Nga (cho đến năm 1861)
2. Đặc điểm nền kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Nga (1861-1913)
3. Kinh tế nước Nga tư bản chủ nghĩa trong giai đoạn 1914-1917
4
Thời kỳ xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa (1917 - 1955)
1.

Thực hiện nguyên tắc “không làm thì không có ăn”
6
Câu hỏi thảo luận: Chính sách kinh tế cộng sản thời chiến

Mô hình kinh tế nước Nga trong giai đoạn thực hiện chính sách
kinh tế cộng sản thời chiến

Về chế độ sở hữu

Phương thức điều hành các hoạt động kinh tế

Quan hệ hàng hoá – tiền tệ

Tác động của chính sách

Tích cực

Tiêu cực
7
Thời kỳ khôi phục (1921 - 1925)

Hoàn cảnh lịch sử

Nền kinh tế bị khủng hoảng nghiêm trọng: sản lượng lương thực năm 1920
chỉ bằng ½ so với năm 1913 – nạn đói xảy ra khắp nơi; đại công nghiệp bằng
1/7; giao thông vận tải tê liệt…

Chính sách kinh tế cộng sản thời chiến không còn phù hợp, đặc biệt chính
sách trưng thu lương thực thừa đã gây bất bình đối với nông dân, một số
cuộc bạo loạn đã nổ ra, nguy cơ liên minh công - nông tan vỡ

Kêu gọi nước ngoài đầu tư kinh doanh
10
Câu hỏi

Phân tích những tác động của từng nội dung chính sách kinh tế
mới (NEP)

So sánh sự khác biệt về mô hình kinh tế thời kỳ thực hiện chính
sách kinh tế cộng sản thời chiến (1918-1920) và thời kỳ thực hiện
chính sách kinh tế mới (1921-1925)
11
Câu hỏi thảo luận: Chính sách kinh tế mới (NEP)

Tác động của chính sách thuế lương thực

Về chủ thể sản xuất kinh doanh

Về quan hệ hàng hoá – tiền tệ

Vấn đề khôi phục chủ nghĩa tư bản

Quan niệm về vai trò của bộ phận kinh tế tư bản tư nhân

Vai trò của nhà nước đối với thương nghiệp
12
Thời kỳ cải tạo xã hội chủ nghĩa và xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ
nghĩa xã hội (1926 - 1940)

Cải tạo xã hội chủ nghĩa: Xây dựng quan hệ sản xuất xã hội chủ
nghĩa

Những mặt hạn chế
15
Công nghiệp hoá ở Liên Xô (1926 – 1937)

Khái niệm công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa của Liên Xô:

“Quá trình xây dựng nền đại công nghiệp cơ khí có khả năng cải tạo cả nông nghiệp. Đó là sự
phát triển công nghiệp nặng với ngành trung tâm là chế tạo máy…”
16
Công nghiệp hoá ở Liên Xô: Diễn biến

Nhiệm vụ công nghiệp hoá XHCN ở Liên Xô được đề ra tại đại hội
XIV của Đảng Cộng sản Liên Xô (12 - 1925)

Quá trình thực hiện

Bước chuẩn bị (lấy đà): Kế hoạch 2 năm 1926 – 1927

Bước triển khai có ý nghĩa quyết định: Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1928 –
1932)

Bước hoàn thành trang bị kỹ thuật cho toàn bộ nền kinh tế: Kế hoạch 5
năm lần thứ hai (1933 – 1937)
17
Công nghiệp hoá ở Liên Xô: Đặc điểm

Liên Xô ưu tiên phát triển công nghiệp nặng ngay từ đầu

Nguồn vốn cho công nghiệp hoá hoàn toàn dựa vào tích luỹ trong nước



Chất lượng và hiệu quả còn thấp
20
Câu hỏi thảo luận

Tại sao Liên Xô có chủ trương ưu tiên phát triển công nghiệp nặng ngay từ đầu?

Vai trò của nhà nước và các đơn vị kinh tế cơ sở?

Cơ chế huy động và sử dụng nguồn lực?

Những nguyên nhân thành công?

Kinh nghiệm cho những nước đi sau
21
Thời kỳ (1956 - 1991)
1.
Giai đoạn 1956 – 1985

Cải cách kinh tế 1965 – 1975

Nguyên nhân

Nội dung

Kết quả và hạn chế
2.
Giai đoạn 1985 – 1991: Cải tổ, cải cách

Nội dung