BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC HOÀNG THỊ HƯƠNG

PHONG TRÀO NHÂN DÂN CÁC NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ
CỦA VIỆT NAM (1954 - 1975)
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Sơn La, năm 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC

HOÀNG THỊ HƯƠNG

sinh viên Lớp K50 ĐHSP Lịch sử đã giúp đỡ trong thời gian nghiên cứu.
Khóa luận này chắc chắn không tránh khỏi những khiếm khuyết, tác giả rất
mong nhận được sự đóng góp của các thầy cô cùng các bạn. Sơn La, tháng 5 năm 2013
Tác gi

Hoàng Thị Hương
MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1
1. Lý do ch tài 1
2. Lch s nghiên cu v 2
ng, nhim v, phm vi nghiên cu 3
ng nghiên cu 3
3.2. Nhim v nghiên cu 3
3.3. Phm vi nghiên cu 3

c xã hi ch ng h cuc kháng
chin chng M ca Vit Nam 39
KẾT LUẬN 43
TÀI LIỆU THAM KHẢO 46

1
MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Cách mng Vit Nam luôn chng ca tình hình th gii, ca các
mi quan h quc t và khu vc li, quá trình vng ca cách mng
Ving tr li tình hình th gii và khu vc. T ng Cng
sn Vii, nhc Vit Nam Dân ch Cc thành
li ngoi luôn là mt hong quan trm
i ngoi nht quán cc Vit quc
tng thi nêu cao tinh thc lp t ch. Trong nhn
chng Pháp và chng Mng ta ch t c hoàn ci
thc hic s t liên minh vi các lng cách mng trên th
gii, php và phát trin s t gia Vit Nam vc
trong h thng xã hi ch c ht là Liên Xô, Trung Quc, l
 , làm h   m r  t vi tt c nhng l ng cách
mng, hòa bình, dân ch và tin b khác trên th gii.
Tin hành cuc kháng chin chng M, cc bo v các quyn dân
tc thiêng liêng, bo v các giá tr nhân bn, trong cui u lch s vi
mp nhiu ln, có tim lc kinh t t tri, nhân
dân Vi    c s ng h   ca nhân dân tin b các
c trên th gii. Mt trn quc t ng h Vit Nam ch quc M xâm
c rng ln, bao gm mt tr 
c lp dân tc, phong trào nhân dân th gii ng h Vit Nam, phong
trào nhân dân M chng ching, mnh m và hiu

ngợi và ủng hộ Việt Nam. Tác ph  quý báu ca nhân
dân th gi  cc xã hi ch 
vt cht và tinh thn cho nhân dân Vit Nam cuc kháng chin chng M.
t bn S thi cun Việt Nam đất nước anh
hùng cc Vit Nam - mp, mt dân
ti qua nhiu th thách, chi c lp
dân tc. Cuc chic c i c - ng h.
t bn Chính tr Qut bn cun sách Tổng
kết cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước: Thắng lợi và bài học. Cun sách vit
v nhc phát trin ca cuc kháng chin chng M, cc ca Vit
Nam và nhng bài hc kinh nghi   t li sau cuc kháng chin,
 cn bài ht quc t, phát huy sc mnh ca thi.
   t bn Chính tr Quc gia xut bn cun sách Chiến
tranh cách mạng 1945 - 1975: Thắng lợi và bài học. Cu cn s
vin tr ca quc t cho Vit Nam trong nh- 1975.
 Nguyn Khc Hui cun Cuộc kháng chiến
chống Mỹ của Việt Nam - tác động của những nhân tố quốc tế. Cu
nêu lên nhng nhân t quc t n cuc chin tranh, quan h M - Xô -
Trung và chin tranh Vit Nam; s  và ng h ca h thng xã hi ch
i phóng dân tc và Mt trn nhân dân th gii vi cuc

3
kháng chin chng M ca Vit Nam.
Nhng tài liu trên mc dù không trc tiu phong trào ng
h ca nhân dân c xã hi ch p cho tôi nhng tài
liu ht sc quan trng, là ti  tôi hoàn thành khóa lun này.
3. Đối tượng, nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
ng nghiên cu c tài là s ng h cc xã hi
ch i vi cuc kháng chin chng M ca Vit Nam.

Chương 1c xã hi
ch ng h cuc kháng chin chng M ca Vit Nam (1954 - 1975)
Chương 2. Quá trình phát trin cc xã hi
ch ng h cuc kháng chin chng M ca Vit Nam (1954 - 1975)
Chương 3. Tính chm, vai trò phong trào nhân dc xã
hi ch ng cuc kháng chin chng M ca Vit Nam (1954 - 1975)
5
Chương 1
NGUYÊN NHÂN HÌNH THÀNH PHONG TRÀO

S hình thành h thng xã hi ch  gii và phong trào gii phóng
dân tc  châu Á, châu Phi và M  n qung
 quc M lo s.

6
Sau Chin tranh th gii th hai, M giàu mnh lên nhanh chóng v kinh t,
quân s, khoa hc - t, tr m quc t, k bóc lt ln nht
và là tên trùm ch c dân mi. M có tham vng làm bá ch th gii.
u v ca ni b c M ng cuc khng hong
kinh t, tài chính (1953 - 1954, 1957 - 1958), nn tht nghip, t phân bit màu
da, nhng cuc khng b gây mt trn t an ninh xã hc khc phc.
Nhm gii quyt v trên, chính quyn M lng các ch a h
vào vic chng ch ng sn  khp các châu lc.
Làm bá ch th gii là tham vng t lâu ca ch   qu 
trong lch s ca th gi quu kic bit thun
l sau Chin tranh th gii th hai. Th gic kia và trong th k
XX là mt c ng nhiu qu    n ti rt nhiu mâu thu 
giành quyn làm bá ch mt th giy không phi ch có sc mnh quân
s, kinh t và chính tr, mà còn cn phi có mt chic toàn cu phù hp,
mt chính sách xâm nhi vi
M hng M n sinh ra nhiu nhân tài tri thc, nhiu nhà khoa
hc li lng u sau Chin tranh th gii th hai, M phi tp
trung chng viên lng trí tu  phát trin kinh t v khoa hc - k
thut quân s, t cho nhc chic toàn cu.
Chic toàn cu ca M i trong bi cnh quc t sau Chin tranh
th gii th hai có nhiu bic xã hi ch a chin
thng phát xít, uy tín quc t  tàn phá nhin nm
 v quân s c dân ch nhân dân lt
  c Liên Xô ng h và b u hình thành mt h thng th gii.
Phong trào cng sn và công nhân  n.

u th k XX, làm “chấn động địa cầu”. Mc thua na phong kin
vn nghèo nàn, lc hu li b áp bc, bóc ln kit qu sut gn mt th k
c nhà ngh ca m quc ln. Chin
thng ca Vim s ch  
ng to ln phong trào cách mng th gii nói chung và phong trào gii
phóng dân tc  châu Á, châu Phi, M Latinh nói riêng. Nhng bài hc rút ra t
cách mng Vic các lng cách mng trên th gii chú trng
nghiên cu và vn dng trong cuu tranh ca mình.
 châu Phi, chin thng ca nhân dân Vit Nam có sng viên, c 
mnh m, cng c nim tin ca h vào thng li cui cùng ca s nghip giành
lc lp dân tc. Bài hc v u tranh theo mng ln
vi quyt tâm chic lp và t do ca nhân dân Vi
phn làm chuyn bin phong trào gii phóng dân tc sang mn phát
trin sôi ni, tích cc và liên tchia r c quc và
tay sai ca chúng, do thiu kinh nghiu tranh  nhic châu
c kht gia các lng; mt trn dân
tc thng nhng bè phái, chia r còn n ng
cng sn còn b cô lp. Chin thn Biên Ph i lên cho nhân dân,
c ht là các lng cách mng  châu Phi nhi v ng
lu tranh chng ch c dân.
 châu Á, thng li ca nhân dân Vi c p thêm sc mnh,
ngh l    u tranh gii phóng ca các dân tc b áp bc. Nó

8
chng minh rng lc ca bn thc dân hùng mc trang
b i vn có th b lng cách mi.
 M Latinh, tic sôi thêm nhng tình cm
cách mng và nim tin vào thng li cui cùng c
nhân dân nhic khác. Nhng kinh nghim kháng chin ca Vic
lng cách mng  M Latinh coi là “ánh đèn pha chiếu rọi” cho hàng triu

T  i cm quyn M  c nhn thc li v trí
chic ca Vit Nam, coi n tuyn quan tr chng li “sự
bành trướng của chủ nghĩa cộng sản”  khu vc châu Á. Do vy, M n
hành can thip ngày càng sâu vào Vit Nam. S i v chic ca M
 Vit Nam xut phát t nhng nguyên nhân sau: Th nht, sau thng li ca
ch ng sn  Trung Quc, cùng vi vic Trung Hoa mi công khai
ng h cuu tranh chng Pháp ca nhân dân Vit Nam và ng ca
thuyt “Đôminô”, gii cm quyn M cho rng ch ng sn s t
 xung khu v châu Á. Vì vy, các
chic gia ca M  thành b phn quan trng
trên tuyn ca M  châu Á. H 
vc có tm sinh t i vi an ninh ca M. Tháng 2/1950, U ban An ninh quc
gia ca M n s 64 (NSC - c
then cht cng An ninh quc gia M 
nh báo n cho ch ng sn chinh phc khu vc này thì M s
phi chu mt thm bi chính tr to ln mà ng ca nó s lan tràn trên
khp th gii. Th hai, cuc chin tranh  Triu Tiên và cc din quc t trong
cuc chit nhân t quan tri chính sách
ca M v     và Vit Nam nói riêng. Có th nói, cuc
chin tranh Tri     n chính sách ca M i v 
i mt hình thc gián tit quan trng. Khi nghiên cu v
 ng ca chin tranh Tri  i vi chi c ca M, các nhà
nghiên cu cho rng “những hạn chế về chính trị trong cuộc chiến tranh Triều
Tiên đã chọc tức các tổ chức quân sự của Mỹ và đã ảnh hưởng đến những kiến
nghị của họ về việc can thiệp vào Đông Dương” và rng “sự dính líu của Mỹ ở
Triều Tiên đã hoàn thiện việc làm thay đổi thứ tự ưu tiên của Mỹ ở Đông
Dương” [6;34]. Có th ng ca nhng nhân t ch quan và khách
quan nói trên, Vim
v trí quan trng trong chic ca M, mvc coi là
khu vc trung tâm mà ch là vùng “ngoại vi” ca Chin tranh lnh.

b t trong nhng khu vc giàu tài nguyên và
ngun nhân công r mt nht th gii.
a, tin hành chin tranh c Vi quc M không ch
nhi cách mng Vit Nam mà còn rút kinh nghii phó vi cách
mng th gii phóng dân tc và ch ng
thi tranh giành ng v quc khác trên các la. Rõ ràng vì
mc tiêu chic toàn cu mà M nhy vào Vit Nam. Trng tâm trong chin
c toàn cu ca M c sau vn là châu Âu. Song Vit Nam vn là khu vc
nóng bng nht khu vu chnh chic toàn
cu ca M gn lin vi s phát trin ca chính sách và chic ca M 
Vi  c bit t khi M trc ti    c min
ng cuc chin tranh phá hoi min Bc Vit Nam, mt thành viên
ca h thng xã hi ch  gii, thì cuc chi là
ca riêng dân tc Vit Nam. 11
Về phía Liên Xô
Cùng vi s i v chia Mo
n nhn thc tm quan trng c
Vit Nam nói riêng, trong vic m rng phm vi ng ca mình  châu Á.
Do v ch không can d n ch th hin
s ng h ci vi Vit Nam trong cuu tranh chng li s xâm
c ca th quc M.
ng ca M, Liên Xô - u phe xã hi
ch - không th ng ngoài cuc, chic ca Liên Xô lúc
này là gi gìn hòa bình, tng quc t thun li cho công cuc xây
dng ch i, t- Tây, hòa hoãn vi Mt
cao nhim v giúp Vi. Cuc kháng chin chng M ca Vit
Nam phù hp vi chic ca Liên Xô, kim ch M, góp phn làm cho M

Vit Nam kháng chin chng M, mong muc xã hi ch 
c hc Liên Xô, Trung Quc có nhng biu th v tinh thn
và trên thc t  to th mnh cho Vi a
Mn cách mng mi, Vit Nam coi trng vic cng c và phát
trin quan h hu ngh, hp tác anh em vc xã hi ch c ht
là Liên Xô, Trung Qung minh và ch da ch yu ca mình. Trung Quc là
láng ging g  a Vi      ng Ch tch Hi ngh
a y ban kim soát và giám sát quc t
Vic tìm kim b ng minh ca Vit Nam không ph n khi cuc
kháng chin chng M cc n ra mi có, mà t  n
i s o cng Cng s
Vin hành cuc tng khn trên toàn quc.
Ngày 2/9/1945, ti cuc mít tinh  Qu    tch H Chí
Minh thay mt Chính ph lâm thc bc lp khai sinh ra
c Vit Nam Dân ch Ct s kii trong lch s dân
tc Vit Nam. Tuy nhiên va mc Vic muôn
 i ni ngong Cng sm
ng li kháng chin toàn dân, toàn ding k và t lc cánh sinh,
ng thi tranh th s ng h  ca bên ngoài, liên h mt thit vi anh em
và bn bè trên th gic Vit Nam va mc mt
quc gia nào trên th gii công nht quan h ngoi giao. Ngay sau khi Th
c gii phóng, Chính ph Vit Nam Dân ch Cng hòa to mu
kin thun l c xã hi ch i s quán  Hà Nng
thi Vii s quán  c này.
 to u kin thun li và kêu gc trên th gii công nhn c
Vit Nam Dân ch Cng hòa, ngày 14/1/1950, Ch tch H Chí Minh thay mt
c Vit Nam Dân ch Cng hòa ra li tuyên b: "Chính phủ Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa là chính phủ hợp pháp duy nhất của toàn thể nhân dân Việt Nam
căn cứ trên quyền lợi chung, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sẵn sàng
đặt quan hệ ngoại giao với nước nào trọng bình đẳng, chủ quyền lãnh thổ và

mng Trung Qu  to ln ca Liên Xô. Liên
Xô - Trung Quc tr ng minh chic. Tuy nhiên t 
thun gia Liên Xô và Trung Quc bu ny sinh trong nhièu v, trong
 Vit Nam. Mâu thun gic trong v Vit Nam bt
ngun t vic có nhng tính toán khác nhau trong v giúp Vit
Nam. V khá phc tp và t nh. C ng minh chic
tin cy ca Vi  u ng h   Vit Nam to l u mong
mun Vit Nam thng M. Thm chí có mc phi hp nhau giúp Vit
c Trung Quc cho vn chuyn hàng vin tr ca Liên Xô quá cnh
Trung Quc sang Vit Nam.

14
Bng Liên Xô - Trung Quc bc l công khai t t ra cho
ngoi giao Vit Nam nhim v ph t trong phe xã
hi ch  cân bng quan h gia Vic ln xã hi
ch li ích ca Vit Nam, ca phe xã hi ch i ích ca cách
mng th gii. Ti Hi ngh ng cng sc xã hi ch
p   n ngày 16/11/1957 và hi ngh ng
cng sn và công nhân quc t, t ngài biu
ng Vit Nam do Ch tch H Chí Minh dn có ý
t trong h thng xã hi ch 
trào cng sn và công nhân quc t.
Mâu thun gia Liên Xô và Trung Qut ra cho Vit Nam nhiu khó
t Nam vng li ngot
c. Vi t vi Liên Xô - Trung Quc, kiên trì
tranh th ng Cng sn Vim
khác nhau trong quan h gia mc vi Vinh và tôn trng li
ích mc trong v Vit Nam. Vit Nam nhu s chung v li
ích cc trong v Vit Nam: chng M, làm cho M suy yu, bo
v h thng xã hi ch  quc t i vng minh b xâm
16
Chương 2
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA PHONG TRÀO
NHÂN DÂN CÁC NƯỚC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
ỦNG HỘ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỦA VIỆT NAM
(1954 - 1975)


17
chng cng sn  u M rút khi Vit Nam thì s s s
din ra  c khu vy M ng và m rng quyn
u hành tác chin, ch huy ym h c vn quân s 
lc bit ca M vào min Nam Vit Nam, giúp Dim xây dng lc
c bit, cht cht biên gii, chng min Bc xâm nhng m
rng ci tin trang b và hun luy        ch y 
chng ching này ca M  c xã
hi ch i mnh m.
Ngày 12/4/1961, Nhân dân Nht báo Trung Qun yêu c
quc M chm dt s can thip vào min Nam Vi      
nhng dn chng v vic Chính ph M ráo ring can thip vào min
Nam Vit Nam, vu cáo via nhân dân min
Nam Vit Nam. Xã lun khnh "Những hoạt động can thiệp của Mỹ ở miền
Nam Việt Nam đã dẫn đến sự phản đối kịch liệt của nhân dân Việt Nam và hết
thảy những người quan tâm đến hòa bình ở Đông Dương". Xã lun yêu cu
"Chính phủ Mỹ phải chấm dứt ngay sự can thiệp, xâm lược, vào miền Nam Việt
Nam, phải rút toàn bộ nhân viên quân sự ra khỏi miền Nam Việt Nam để Hiệp
định Giơnevơ được thi hành Ủy ban quốc tế cần có biện pháp khẩn cấp, tích
cực ngăn chặn những âm mưu của đế quốc Mỹ và những hành động xâm lược
của khối xâm lược Đông Nam Á đối với miền Nam Việt Nam" [11;32]. Xã lun
khnh nhân dân Trung Qung hòa bình kiên
quyt ng h lu hp lý ca nhân dân và Chính
ph c Vit Nam Dân ch Cng hòa, ng h cua
nhân dân min Nam Vit Nam chng M Dim, bo v Hip ngh 
hòa bình  
Ngày 13/4/1961, B Ngoi giao C       
Tuyên b ph quc M ng can thip vào min Nam Vit Nam.
Bn Tuyên b t cáo Chính ph M p rút cung cp dng c chin tranh
 vn quân s

yêu nước, chống Mỹ giành hòa bình thống nhất đất nước của nhân dân miền Nam
Việt Nam yêu chuộng hòa bình và tự do là hoàn toàn chính nghĩa. Những người
làm công tác khoa học, kỹ thuật của Trung Quốc kiên quyết ủng hộ cuộc đấu tranh
chống đế quốc Mỹ xâm lược, giành hòa bình thống nhất đất nước của các nhà khoa
học và nhân dân Việt Nam; đồng thời coi cuộc đấu tranh này là sự cổ vũ và ủng hộ
mạnh mẽ đối với nhân dân Trung Quốc chống đế quốc Mỹ xâm lược, bảo vệ hòa
bình ở châu Á và trên toàn thế giới " [11;184].
c xã hi ch c ht là Liên Xô và Trung Qu
nhng tình cm tp, ng h và c n s nghip cách mng ca nhân
dân Vit  c bi   quc M m rng cuc chin tranh ra c hai
min Nam - Bc, xâm phm ch quyn cc Vit Nam Dân ch Cng hòa,
thì tt c  c xã hi ch  u biu th s ng tình, ng h cuc
kháng chin chng M cc ca nhân dân Vit Nam, lên ting ph
quc M c.

19
t c c trong phe xã hi ch u có giúp
 vt cht cho cách mng mi 
va nhiu, va phù hp vi yêu cu mà Mt tr ra so v c. Tùy
u kin và hoàn cnh m c mà có nhiu hình th  : Tin bc,
thuc men, dng c y t, quân trang, quân dn chin tranh
hoc nh yu sc
Cu c vin tr Vit Nam 457 tri 
vin tr cho Vit Nam 370 tri
Ngày 1/5/1965, ti Bc Kinh, ba triu nhân dân Trung Quc cùng các v
khách cng nhân ngày 1/5  nhim.
Khu hiu: "Đế quốc Mỹ cút khỏi Việt Nam", "Đánh bại
đế quốc Mỹ", "Cảnh giác sẵn sàng đập tan những hành động xâm lược của đế
quốc Mỹ", "Ủng hộ về mọi mặt cuộc đấu tranh yêu nước, chống Mỹ của nhân
dân Việt Nam"  tài ch yu ca các hong ngh thut  Qung

sc ng h c  i vi Vit Nam. Vai trò ni bt, thit thc nht ca
phong trào toàn th gii ng h Vit Nam chng M c, by gi 
 c xã hi ch c xã hi ch
  ng vn là ch da quc t vng chc nht ca nhân dân Vit
ng li ca Vit Nam d lc cánh sinh là chính,
ng thi tranh th s ng h ca tt c c xã hi ch  ra
ng ln và sáng sut nhng, chính ph u khng
nh rng cuu tranh ca nhân dân Vit Nam nhm bo v c Vit
hm bo v c phe xã hi ch ng, chính ph và nhân
c xã hi ch u nht trí và kiên quyt ng h lng bn
m cc Vit Nam Dân ch Cng hòa và tuyên b m ca Mt trn
Dân tc Gii phóng min Nam Vit Nam v vic gii quyt v Vit Nam,
u thông qua ngh quyt ci hng, Quc hi, Hng
Chính phi h Vit Nam
 n thng lc xã hi ch 
rng M tin hành chin tranh cc b  min Nam và chin tranh phá hoi min
Bc bng máy bay là M thách thc xã hi ch 
Tc xã hi ch ng tình ng h lp
ng chính tr ca Vit Nam, mà còn giúp Vit Nam thc lc chi u và
u ki tip tc phát trin tim lc kinh t qung Cng sn,
Chính ph, các t chc qun chúng và toàn th c xã hi ch
n bó mt thit vng, Chính ph và nhân dân Vit Nam bng
ng chung và cuu tranh chung chng ch  quc do M cu,
ng tuyên b coi cuc chic ca M i vi Vii
vc mình, kch li quc M và khnh s ng h tích
cc cuu tra Vin thng li cui cùng.
Ngày 7/2/1965, ly c "trả đũa" vic quân gii phóng min Nam Vit Nam
tin công doanh tri M  nh cho không
quân M m chin dch "mũi lao lửa" ném bom bn phá Th ng Ho