UBND TỈNH BẮC GIANG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HƯỚNG DẪN
THỰC HIỆN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC
VÀ PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH CẤP THCS
(Áp dụng từ năm học 2011 - 2012)
MÔN: NGỮ VĂN
Họ tên giáo viên:
Trường:
Dạy các lớp:
Phần thứ nhất
HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN ĐIỀU CHỈNH (TINH GIẢM) NỘI DUNG DẠY HỌC
MÔN NGỮ VĂN - CẤP THCS
(Kèm theo Công văn số 5842/BGDĐT-VP ngày 01 tháng 9 năm 2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo)
1. Mục đích
Điều chỉnh nội dung dạy học để dạy học phù hợp với chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông (CT), phù hợp
với thời lượng dạy học và điều kiện thực tế các nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục.
2. Nguyên tắc
Điều chỉnh nội dung dạy học theo hướng tinh giảm các nội dung để giáo viên, học sinh (GV, HS) dành thời gian cho các nội dung khác,
tạo thêm điều kiện cho GV đổi mới phương pháp dạy học theo yêu cầu của CT. Việc điều chỉnh nội dung dạy học thực hiện theo các nguyên tắc
sau đây:
- Đảm bảo mục tiêu giáo dục của chương trình, sách giáo khoa (SGK) theo quy định của Luật Giáo dục.
- Đảm bảo tính lôgic của mạch kiến thức và tính thống nhất giữa các bộ môn; không thay đổi CT, SGK hiện hành.
- Không thay đổi thời lượng dạy học đối với mỗi môn học trong một lớp và trong mỗi cấp học.
- Thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện tại các cơ sở giáo dục.
3. Nội dung điều chỉnh
Việc điều chỉnh nội dung dạy học tập trung vào những nhóm nội dung chính sau:
- Những nội dung trùng lặp trong CT, SGK của nhiều môn học khác nhau.
- Những nội dung trùng lặp, có cả ở CT, SGK của lớp dưới và lớp trên do hạn chế của cách xây dựng CT, SGK theo quan điểm đồng tâm.
- Những nội dung, bài tập, câu hỏi trong SGK không thuộc nội dung của CT hoặc yêu cầu vận dụng kiến thức quá sâu, không phù hợp

* Dạy bài Tiếng Việt và Tập làm văn: GV hướng dẫn HS những kiến thức cơ bản nhất dựa vào nội dung từng bài cụ thể.
I. LỚP 6
1. Nội dung tinh giảm
TT Phần Bài Trang Nội dung điều chỉnh Hướng dẫn điều chỉnh
1 Văn học
Con Rồng cháu Tiên Tr.5 SGK tập 1 Cả bài Đọc thêm
Cây bút thần Tr.80 SGK tập 1 Cả bài Đọc thêm
Ông lão đánh cá và con cá vàng Tr.91 SGK tập 1 Cả bài Đọc thêm
Mẹ hiền dạy con Tr.150 SGK tập 1 Cả bài Đọc thêm
Lao xao Tr.110 SGK tập 2 Cả bài Đọc thêm
Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử Tr.123 SGK tập 2 Cả bài Đọc thêm
Động Phong Nha Tr.144 SGK tập 2 Cả bài Đọc thêm
2
Tiếng
Việt
Danh từ Tr.86 SGK tập 1
Phần danh từ riêng,
danh từ chung
Chọn danh từ riêng, danh từ
chung để dạy
Ẩn dụ Tr.68 SGK tập 2
Phần nội dung nhận
diện, tác dụng của ẩn
dụ
Chọn nội dung nhận diện, bước
đầu phân tích tác dụng của ẩn
dụ để dạy
Hoán dụ Tr.82 SGK tập 2
Phần nội dung nhận
diện, tác dụng của

2 HDĐT: Bánh chưng bánh giầy
3 Từ và cấu tạo từ Tiếng Việt
4
Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu
đạt
2
Thánh Gióng
Từ mượn 5
5 Thánh Gióng Tuần 2
6 Thánh Gióng
7 Từ mượn
8 Tìm hiểu chung về văn tự sự
9 Tìm hiểu chung về văn tự sự Tuần 3
3 Sơn Tinh, Thuỷ Tinh 4 10 Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
11 Nghĩa của từ
12 Sự việc và nhân vật trong văn tự sự
13 Sự việc và nhân vật trong văn tự sự Tuần 4
4
HDĐT: Sự tích Hồ Gươm
Chủ đề và dàn bài của bài văn tự
sự
Tìm hiểu đề và cách làm bài văn
tự sự
4
14 HDĐT: Sự tích Hồ Gươm
15 Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
16 Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
17 Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự Tuần 5
5
Từ nhiều nghĩa và hiện tượng

chung để dạy)
3
31
HDĐT: Cây bút thần
Danh từ (đặc điểm của danh từ)
32 Danh từ (tiếp theo)
33 Luyện nói kể chuyện Tuần 9
9
HDĐT: Ông lão đánh cá và con
cá vàng
Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự
Thứ tự kể trong văn tự sự
4
34 HDĐT: Ông lão đánh cá và con cá vàng
35 Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự
36 Ngôi kể và lời kể trong văn tự sự
37 Thứ tự kể trong văn tự sự Tuần 10
10
Ếch ngồi đáy giếng
Thầy bói xem voi
Viết bài Tập làm văn số 2
4
38 Ếch ngồi đáy giếng
39 Viết bài Tập làm văn số 2
40 Viết bài Tập làm văn số 2
41 Thầy bói xem voi Tuần 11
42 Trả bài kiểm tra Văn
43 Số từ và lượng từ
11
Trả bài kiểm tra Văn

52 Viết bài Tập làm văn số 3
14
Ôn tập truyện dân gian
Kể chuyện tưởng tượng
Cụm danh từ
Trả bài kiểm tra Tiếng Việt
5
53 Ôn tập truyện dân gian Tuần 14
54 Ôn tập truyện dân gian
55 Cụm danh từ
56 Kể chuyện tưởng tượng
57 Trả bài kiểm tra Tiếng Việt Tuần 15
15 HDĐT: Con Hổ có nghĩa
Động từ
Luyện tập kể chuyện tưởng tượng
3
58 Động từ
Dạy 60
phút
59 HDĐT: Con Hổ có nghĩa
Dạy 30
phút
60 Luyện tập kể chuyện tưởng tượng
16 HDĐT: Mẹ hiền dạy con
Cụm động từ
4 61 HDĐT: Mẹ hiền dạy con Tuần 16
62 Cụm động từ
63 Tính từ và cụm tính từ
64 Tính từ và cụm tính từ
17 Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm

Chương trình địa phương phần Tiếng
Việt
81 Bức tranh của em gái tôi Tuần 3
82 Bức tranh của em gái tôi
83
Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so
sánh và nhận xét trong văn miêu tả
84
Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so
sánh và nhận xét trong văn miêu tả
85 Vượt thác Tuần 4
86 So sánh (tiếp)
87 Phương pháp tả cảnh
88 Phương pháp tả cảnh;
4
Vượt thác
So sánh (tiếp)
Phương pháp tả cảnh
Viết bài Tập làm văn tả cảnh ở
nhà
4 Viết bài Tập làm văn tả cảnh ở nhà
5
Buổi học cuối cùng
Nhân hoá
Phương pháp tả người
4
89 Buổi học cuối cùng Tuần 5
90 Buổi học cuối cùng
91 Nhân hoá
92 Phương pháp tả người

106 Các thành phần chính của câu
107 Viết bài Tập làm văn tả người
108 Viết bài Tập làm văn tả người
109 Thi làm thơ 5 chữ Tuần 10
10
Cây tre Việt Nam
HDĐT: Lòng yêu nước
Câu trần thuật đơn
Câu trần thuật đơn có từ là
4
110 Cây tre Việt Nam
Dạy 60
phút
111 HDĐT: Lòng yêu nước
Dạy 30
phút
112 Câu trần thuật đơn
113 Câu trần thuật đơn có từ là Tuần 11
11
HDĐT: Lao xao
Kiểm tra Tiếng Việt
Trả bài kiểm tra Văn, bài Tập làm
văn tả người
3
114 HDĐT: Lao xao
115 Kiểm tra Tiếng Việt
116
Trả bài kiểm tra Văn, bài Tập làm văn
tả người
12

Tổng kết phần Văn và Tập làm
văn
Trả bài Tập làm văn miêu tả sáng
tạo, trả bài kiểm tra Tiếng Việt
6
129 HDĐT: Động Phong Nha Tuần 15
130
Ôn tập về dấu câu (dấu chấm, dấu chấm
hỏi, dấu chấm than, dấu phẩy)
131
Ôn tập về dấu câu (dấu chấm, dấu chấm
hỏi, dấu chấm than, dấu phẩy)
132 Tổng kết phần Văn và Tập làm văn
133 Tổng kết phần Văn và Tập làm văn Tuần 16
134
Trả bài Tập làm văn miêu tả sáng tạo,
trả bài kiểm tra Tiếng Việt
135 Tổng kết phần Tiếng Việt
136 Ôn tập tổng hợp
137 Chương trình Ngữ văn địa phương Tuần 17
138 Kiểm tra học kì II
139 Kiểm tra học kì II
140 Trả bài kiểm tra học kì II
II. LỚP 7
1. Nội dung tinh giảm
TT Phần Bài Trang Nội dung điều chỉnh Hướng dẫn điều chỉnh
Những câu hát về tình cảm gia đình Tr.35 SGK tập 1 Cả chùm bài Chỉ dạy bài ca dao 1 và 4
Những câu hát về tình yêu quê
hương, đất nước, con người
Tr.37 SGK tập 1 Cả chùm bài Chỉ dạy bài ca dao 1 và 4

Cách làm bài văn nghị luận giải
thích
Tr. 84 SGK tập 2 Cả bài
Chọn trọng điểm để dạy cho HS:
Văn giải thích là gì? Những nét
đặc trưng của văn giải thích?
2. Phân phối chương trình
Học kì I: 72 tiết, số tiết/tuần: 4
Học kì II: 68 tiết, số tiết/tuần: 4
Cả năm: 140 tiết
Cụ
m
bài
Nội dung
Số tiết
khung
Nội dung tiết
Tiết
Đối với các lớp HS Khá,
Giỏi
(Do nhà trường xây
dựng)
Đối với các lớp còn lại
HỌC KÌ I
1
Cổng trường mở ra
Mẹ tôi
Từ ghép
Liên kết trong văn bản
4

4
Những câu hát than thân (Chỉ
dạy bài ca dao 2 và 3)
Những câu hát châm biếm
(Chỉ dạy bài ca dao 1 và 2)
Đại từ
4
13 Những câu hát than thân Tuần 4
14 Những câu hát châm biếm
15 Đại từ
16

Luyện tập tạo lập văn bản
Viết bài Tập làm văn số 1 ở nhà
5
Sông núi nước Nam
Phò giá về kinh
Từ Hán Việt
Trả bài Tập làm văn số 1
6
17 Sông núi nước Nam Tuần 5
18 Phò giá về kinh
19 Từ Hán Việt
20 Từ Hán Việt
Tìm hiểu chung về văn biểu
cảm
21 Trả bài Tập làm văn số 1 Tuần 6
22 Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
6
HDĐT: Côn Sơn ca

8
Qua đèo Ngang
Bạn đến chơi nhà
Viết bài Tập làm văn số 2 tại
lớp
4
29 Qua đèo Ngang Tuần 8
30 Bạn đến chơi nhà
31 Viết bài Tập làm văn số 2 tại lớp
32 Viết bài Tập làm văn số 2 tại lớp
9
HDĐT: Xa ngắm thác núi Lư
Chữa lỗi về quan hệ từ
Từ đồng nghĩa
4
33 HDĐT: Xa ngắm thác núi Lư Tuần 9
34 Chữa lỗi về quan hệ từ
Cách lập ý của bài văn biểu
cảm
35 Từ đồng nghĩa
36 Cách lập ý của bài văn biểu cảm
10
Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới
về quê
Từ trái nghĩa
Luyện nói văn biểu cảm về sự
vật, con người
4
37

Cảnh khuya
Rằm tháng giêng
Kiểm tra Tiếng Việt
Thành ngữ
Trả bài Tập làm văn số 2
4
45

Cảnh khuya; Rằm tháng giêng
Dạy 60
phút
46

Trả bài Tập làm văn số 2
Dạy 30
phút
47

Kiểm tra Tiếng Việt
Tuần
12
48 Thành ngữ
13
Trả bài kiểm tra Văn, bài kiểm
tra Tiếng Việt
Cách làm bài văn biểu cảm về
tác phẩm văn học (Chọn ngữ
liệu phù hợp hơn để dạy)
Tiếng gà trưa
4

Một thứ quà của lúa non: Cốm
Chơi chữ
Làm thơ lục bát
Trả bài Tập làm văn số 3
4
57

Một thứ quà của lúa non: Cốm
Tuần
15
58 Chơi chữ
59 Làm thơ lục bát
60 Trả bài Tập làm văn số 3
16
Mùa xuân của tôi
HDĐT: Sài Gòn tôi yêu
Chuẩn mực sử dụng từ
4
61

Mùa xuân của tôi
Tuần
16
62 HDĐT: Sài Gòn tôi yêu
63 Chuẩn mực sử dụng từ
64 Ôn tập văn bản biểu cảm
17
Luyện tập sử dụng từ
Ôn tập tác phẩm trữ tình
Ôn tập Tiếng Việt

73
Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản
xuất
Tuần 1
74
Chương trình địa phương phần Văn và
Tập làm văn
75 Tìm hiểu chung về văn nghị luận
76 Tìm hiểu chung về văn nghị luận
2
Tục ngữ về con người và xã hội
Rút gọn câu
Đặc điểm của văn bản nghị luận
Đề văn nghị luận và lập ý cho
bài văn nghị luận
4
77 Tục ngữ về con người và xã hội Tuần 2
78 Rút gọn câu
79 Đặc điểm của văn bản nghị luận
80

Đề văn nghị luận và lập ý cho bài văn
nghị luận
3
Tinh thần yêu nước của nhân
dân ta
Câu đặc biệt
HDĐT: Bố cục và phương pháp
lập luận trong bài văn nghị luận
Luyện tập về phương pháp lập


Tìm hiểu chung về phép lập luận chứng
minh
Tuần 5
90

Tìm hiểu chung về phép lập luận chứng
minh
5 Kiểm tra Tiếng Việt
Cách làm bài văn lập luận
chứng minh (Chọn trọng điểm
để dạy cho HS: Văn chứng
minh là gì? Những nét đặc trư-
ng của văn chứng minh )
Luyện tập lập luận chứng minh
3 91 Kiểm tra Tiếng Việt
92 Cách làm bài văn lập luận chứng minh
93 Luyện tập lập luận chứng minh Tuần 6
6 Đức tính giản dị của Bác Hồ
Chuyển đổi câu chủ động thành
câu bị động (Bài 23, 24)
Luyện tập viết đoạn văn chứng
minh
Ý nghĩa văn chương
5 94 Đức tính giản dị của Bác Hồ
95

Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị
động
96

cho HS: Văn giải thích là gì?
Những nét đặc trưng của văn
giải thích )
4
107 Sống chết mặc bay
108 Sống chết mặc bay
109 Cách làm bài văn lập luận giải thích
Tuần
10
110

Luyện tập lập luận giải thích;
Viết bài Tập làm văn số 6 ở nhà
10
HDĐT: Những trò lố hay là Va-
ren và Phan Bội Châu
Dùng cụm chủ - vị để mở rộng
câu
Luyện nói: bài văn giải thích
5
111
HDĐT: Những trò lố hay là Va-ren và
Phan Bội Châu
112 Dùng cụm chủ - vị để mở rộng câu
113

Luyện nói: bài văn giải thích một vấn đề
Tuần
11
114 Ca Huế trên sông Hương