V
A
DAI
HOC QUOC
GIÀ HA
NOI
^ ^ ^ ^ ^ ^
^i^j—^
sa 3B !B ^ :s
PHÀN
TIGH DÒICHIÈU
TRAT
TU TÌT
FRONG DÒNG NG0TIÉNG
ANH,
TIÈNG VIÉT
VA MOT SO ÙNG
DUNG
DE
TÀINGHIÉN CUU
CO BÀN
Ma
so:
CB.03.04
Chù tri
de tài: Ths.
Nguyén
Thi Hong Hanh
Ngucri
cùng
tham già :
chình dugrc
tàp trung nghièn
curu
trong
de
tài
2
3.
Phuong
phàp nghién
cuu
2
4.
Ve khài niém tràt
tu
tir
3
5.
Vé
khài
niém doàn
ngO"
va
dóng
ngù 13
CHIJONG
1
DÓNG
NGC
TIÈNG ANH
1.1.3. Cac thành tò phu sau 30
1.2.
Yéu
tò
thì va
trat tu
33
1.3. Dang bi dòng
va
tràt tu 40
1.4.
Tiéu két
44
CHUONG
2
DÓNO
NG0
TIÈNG VIÉT
VA
TRAT
TlTTÌT
CÙA CÀC THÀNH TÓ
2.1.
Tràt tu chung trong càu truc dòng ngù
tiéng
Viét 45
2.1.1.
Trung tàm dòng ngù tiéng Viét 48
2.1.2.
Cac thành tò phu
3.1.
Mot
so lòi
thuòng gap vé trat tu
tu
cùa nguòi Viét hoc tiéng Anh
59
va mot
so bài
luyén
3.2. Mot so lòi
thucfng
gap vé tràt tu
tir
cùa nguòi Anh hoc tiéng Anh 77
va
mot so bài luyén
3.3.
Tiéu
két 81
KÉT LUAN 82
TÀI
LIÉU
THAM KHÀO 84
PHAN MÒ
DAU
1.
Muc dich y nghla cùa de tài:
De tài nghién
culi
nhàt
cùa
ngO
phàp
cùa moi ngón ngu,
va
dà dugc
ngG phàp
truyén
thdng
cung nhu ngu phàp
hien dai
hét siic
quan tàm. Day là ca
so
tot
de
tiép càn nhung ngón
ngit
cu
thè,
trong do co
tiéng
Anh
va
tiéng Viét.
Tràt tu
tu
là phuang tien quan trong
de
culi de
tài này là còng viec hét surc
càn
thiét, két
qua
cùa
nghién
culi sé
giùp
làm
sàng tò nhung dac diém
loai hình
cùa tiéng Anh
va
tiéng
Viét - hai ngón
ngu*
mang
tình phàn
tich ò nhung
miic
dò khàc nhau.
7.2.
Véthuc
tièn:
Thòng qua viec ddi chiéu hai ngòn ngu ò góc do tràt tu
tu
chù yéu trén
bình dien càu
trùc va
trong dóng ngir cùa hai ngón ngu: tiéng
Anh
va
tiéng Viét.
Trong khi nghién
culi,
chung tòi sé mó tà
va
xày dung mò hình cùa dòng
ngu cùa mòi ngón
ngQ,
dóng
thòi
tién hành so sành, ddi chiéu nhung mó hình càu
truc do, càc thành td càu tao nén nhung mò hình dò, tìm hiéu xem su thay dói càc
thành td trong càu truc sé dàn dén su thay dói vé y
nghia
nhu
thè
nào,
va
cuòi
cùng
sé
dua ra mot sd nhàn xét trén ca
so nhung
két
qua
nghién curu
ma
de
tài dugc dinh huòng theo càc phuang phàp
sau
day:
3.1.
Miéu tà càu truc dòng
ngii
cùa tiéng Anh
va
tiéng Viét; tràt tu cùa
càc thành td càu tao nén càu truc do;
3.2. Phàn tich, ddi chiéu tràt tu
tu de
tìm ra nhung tuang dóng
va
khàc
biet trong càu truc dòng ngu cùa hai ngòn ngu.
Nhu dà nói ò trén, trong khi nghién cùn, chung tòi chon tiéng Anh là ca
so de
tién hành miéu tà
va
ddi chiéu vói tiéng Viét.
Trong
de
tài này, vé
mat
li thuyét, chung tòi
sé su
dung mot sd tài
liéu
nghia
chù khòng
qua
chù y dén viec dién dat trau chudt
nhàm
tìm ra nhung diém gidng nhau
va
khàc
nhau vé tràt tu
tu
trong càu truc dòng
ngfi
tiéng Anh
va
tiéng Viét.
4.
Vé
khài niém trat tu
tir:
4.1.
Tràt tu
tu
là mot vàn
de
quan trong trong ngón ngu: nói chung
va
dac
biet co mot vai trò cuc ky quan trong trong càc ngón
ngO
phàn tich tinh nhu tiéng
giiia
càc thành td
cùa nò. Co
thè
nói càu trùc ngu phàp hình
thùc va
tràt tu cùa chung dà dugc chù y
nghién cùn
tu thè
ky 19. Tuy nhién, khài niém vé càu trùc
cu
phàp lai dugc hiéu
theo nhung càch khàc nhau, trong do phài ké dén hai khuynh huòng chinh. Do là:
(i) càu trùc cu phàp là
nhiing
don vi
ngii
phàp co tình truyén thdng dugc tó chùc
do su két hgp giua
tu vói tu
trong
ngiJ
luu tao nén (Sherba, Mesanhinov,
Vinogradov, Reformatskij),
va
(ii) càu trùc cu phàp
vói
tình
chat
là mot loai tó
tu
va
tón ti cùa càc
tu.
Sau do, A.A. Peskopskij, trong cudn sàch
"Cw
phàp Nga
duài
ành sàng cùa khoa
hoc''
(1914)
dà phàt trièn
va
hoàn thien ly thuyét vé càu
trùc
ngiJ
phàp theo quan niém cùa ngón ngù hoc Nga mòi.
Tuy nhién, khòng thè khòng kè dén ngón ngii hoc càu trùc luàn, dac biet là
ngòn
ngiJ
hoc miéu tà My, bàt dàu
tu
L.Bloomfield
(1933) dén Z.Harris (1961),
mot truòng phài dà dat dugc nhiing thành tuu vò cùng to
lòn
trong viec nghién
cùn càc dan vi
ngii
phàp
tràt tu
tu
nói lén nhu mot nói dung chù
yéu .
L. Bloomfield [46] dà chi ra ràng càu trùc
cu
phàp dugc chia thành hai
dang: (i) càu trùc nói huòng (endocentric construction)
va
(ii) càu trùc ngoai
huòng (exocentric construction). Hai dang càu trùc này cho ta khài niém
rat
ró
ràng vé tràt tu
tu.
Trong ngòn ngii hoc truyén thdng, càu trùc nói huòng tuang
duang vói khài niém doàn ngii
va
càu trùc ngoai huòng tuang duang vói khài
niém ménh
de.
Tuy nhién, luàn vàn này chi tàp trung nghién cùu vé tràt tu
tu
trong dóng ngù tiéng Anh
va
tiéng Viét, bòi vày, nhiing nghién cùu vé ménh
de
sé khòng dugc
de
càp dén.
dung
trong ngón ngù hoc truòc khi xuàt hien nhùng còng trình cùa N. Chomsky. "Cài
bién" dugc Z.S. Harris [41, 6] hiéu nhu mot su bién dang càu
va
cum
tu,
tao khà
nàng hiéu sàu han càu trùc
va
nhùng dàc diém khàc cùa càu
va
cum
tu".
Tuy
nhién N. Chomsky lai giài thìch khài niém "cài bién" theo càch khàc. Trong
ngòn ngù hoc tao sinh, "cài bién" dugc hiéu nhu su chuyén nhùng cài goi là "càu
trùc sàu" sang nhùng "càu trùc bé mat". C. Fillmore [41, 6] cho ràng "nhùng càu
trùc sàu
cu
phàp" chình là càp dò trung gian giùa "càu trùc sàu ngù
nghia"
dugc
phàn xuàt vé màt ngù
nghia va
"càu trùc bé mat" dugc
bay
ra cho su quan sàt
truc tiép.
Trong khi dò,
ngii
Àu
tu thè
ky
17
cho dén nay. Chình
tu
tiéng Anh - My, càc nhà ngón ngù hoc My
tu
L.Bloomfield dén Z.Harris v.v. dà xày dung nén càc ly thuyét nói tiéng vé
miéu tà luàn
va
ngòn ngù hoc tao sinh.
4.2.
Nghién cùn tràt tu
tu
khòng thè khòng
nhàc
dén luàn diém nói tiéng
cùa F.d Saussure [39] vé
''tinh
hình tuyén cùa cài biéu
hien".
Òng khàng dinh
tình hình tuyén là mot trong hai nguyén ly ca bàn chi phdi toàn bó ca
che
boat
dóng cùa ngòn ngù. Cài dugc càc nhà ngòn ngù hoc nói dén vé tràt tu sàp xép càc
tu
trong càu (ò dang ngón ngù nói bay ngón ngù viét) thuc
chat
tu
trong mot càu
thuòng dugc dành già theo chùc nàng ngù phàp cùa nò trong mdi quan he vói càc
tu
khàc trong càu. Vi du:
John
loves
Mary. (1) [45,4633]
Bàc yéu Nam. (2)
[5,223]
Mary loves John. (3) [45, 4633]
Nam yéu Bàc. (4)
[5,223]
Trong càu (1)
va
(2), John
va
Bàc là chù ngù, biéu thi chù thè cùa hành
dòng; Mary
va
Nam là bó ngù, biéu thi ddi tugng cùa hành dóng.
Con
trong càu
(3)
va
(4), do viec hoàn dói vi tri cùa càc
tu
này
ma
chùc nàng ngù phàp (cuang
co
tràt tu
"ed
dinh"
nhu tiéng Anh
va
tiéng Viét. Han nùa, tràt tu
tu
khòng
mot minh
quyét dinh chùc
nàng
cu
phàp cùa mot thành td nào dò trong càu.
Theo R.E.
Asber
[45, 4933],
'Tràt
tu
tu va
tinh hình tuyén là nhùng dia
hqt
chù chat cùa su tìm tèi nghién cùu trong mai truyén
thóng
ngón ngù hoc: mò
tà,
ly
thuyét,
loai
hình''.
phuang tién bay hình thùc ngù phàp
ben
ngoài cùa
tu
nhu càc
tu
chùc nàng,
tràt tu
tu va
ngù diéu. Chình
vi
vày, tràt tu
tu
dugc
su
dung nhu mot phuang tién
ngù phàp quan trong trong cà tiéng Anh
va
tiéng Viét - càc ngòn ngù phàn tich
tình.
D.
Crystal [52, 336] cho ràng thuàt ngii "tràt tu
tu"
(word order) dugc dùng
trong phàn tich ngù phàp
de
chi su sàp xép càc
tu
theo chuòi ndi tiép nhau trong
càc don vi ngòn ngù lòn han. Ong cùng khàng dinh ràng han 75% càc ngòn ngù
cùa càc thành td trong càu
co
thè khòng làm
thay dói nghla ca bàn cùa càu (ò
day
chù yéu là
nghia
miéu tà), nhung
co
thè làm
thay dói
sàc
thài
nghia
hoàc bó sung thém mot
net
nghla nào dò.
Me
Arthur [43,
1126]
cùng cho ràng thuàt ngù "tràt tu
tu"
dugc dùng
de
chi
tràt tu
ma
trong dò càc
tu
xuàt hien trong càc cum
du, trong càu:
"la
tritaiu knhigu" (Tòi doc sàch), "knhigu" dóng vai trò là bó ngù truc tiép. Tràt tu
cùa càu
co
thè thay dói thành:
"la
knhigu tritaiu" hoàc "Knhigu
la
tritaiu", nhung
trong càc truòng hgp này, "knhigu" vàn là bó nghla truc tiép
va nghia
ca bàn cùa
càu khòng bé thay dói. Trong khi dò, tràt tu
tu
trong tiéng Anh
va
tiéng Viét là
tuang ddi ed dinh.
Vi
du, trong càc danh ngù tiéng Anh (noun phrases) tình
tu
thuòng dùng truòc danh
tu ma
nò bó
nghia:
a beautiful girl,
con
trong tiéng Viét,
tình
som
chù y dén vàn
de
càu trùc
nghia
trong càu, trong dò tràt tu dugc
xem là tiéu chi
de
phàn loai càc dién td (actant): càc dién td dugc goi tén (de nhàt
dién td, de nhi dién td ) càn
cu
vào khà nàng khàc nhau cùa chùng trong viec
8
chiém vi tri dàu càu. C. Fillmore (1968, 1977)
vói
ly thuyét vé "càch" dà phàn
xuàt
va
he thdng hóa càc "vai nghla" do
tu
lién két
vói
dòng
tu
trong pham vi cùa
càu biéu thi. C. Fillmore
va
nhùng nguòi di theo huòng cùa òng dà xàc
làp
mot
lòi vi ngù là dòng
tu).
Xét vé mat ngù
nghia,
càc nhà ngù phàp hoc cùng néu ra nhùng nhàn xét
vé vai trò cùa tràt tu
tu
trong viec biéu thi càc y
nghia
tinh thài muc dich phàt
ngòn cùa càu (khi phàn loai theo muc
dich
phàt ngón): tuòng thuàt, nghi vàn,
càm
thàn,
càu khién. Vi du:
-
Carol
always studies for the exam in the library. (Càu tuòng thuàt)
(Carol
luòn hoc òn thi trong
thuvien.)
- Does Carol always study for the exam in the library? (Càu bòi)
{Card
co
luòn hoc òn thi trong thu vien
khòngl)
Trong tiéng Anh
va
tiéng Viét, su thay dói tràt tu
va
2, su thay dói vi tri cùa bó ngù lén dàu càu déu
co
tàc dung nhàn manh.
Sau chién tranh
thè
giói thù hai, càc nhà ngù phàp chàu Àu dà bàt dàu
quan tàm dén khài niém phàn tich chùc nàng (functional
analySis).
Mathezius
(1945),
nguòi mò dàu khuynh huòng này cho ràng, tràt tu
tu
ngoài viec thuàn tùy
phàn ành bay biéu thi tràt tu ngù phàp
con
biéu hien cà nhùng khìa canh thóng
tin cùa càu trong mdi lién
he
vói thuc tai. Vé nói dung thòng tin cùa phàt ngòn,
co
thè ké dén tén
tuoi
cùa nhà ngù hoc nguòi Tiép - P.Adamec (1966), mot
chuyén
già
vé tràt tu
tu.
Theo òng [30, 63], nói dung thóng tin bao góm hai loai
thóng tin khàc nhau: thóng tin su kien dugc bao hàm trong càu trùc ngii
loai cum
tu
khàc nhau, hoàc phàn biet càc thành td trong pham vi mot loai cum
tu.
Vi du, trong cum dòng
tu
(dóng ngù) trat tu
tu co
thè phàn biet thành td trung
tàm
va
càc thành td phu.
Nhu vày co thè nói, cho dén nay khài niém tràt tu
tu
dà dugc nhìn nhàn
mot
càch da dién vé cà noi dung
va
hình thùc trong khi phàn tich ngòn ngù. Tuy
nhién, trong
de
tài cùa chùng tòi, viec phàn tich ddi chiéu tràt tu
tu
dugc giói han
trong tràt tu càu trùc
va
ngù
nghia
cùa dòng ngù trong mdi quan he vói cà càu.
4.3.
mòi. Còng trình cùa òng dành dàu mot
buòc ngoat trén con duòng nghién cùn tiéng Viét [69]. Òng dà vàn dung mot
phuang phàp khoa hoc mòi
va
tìm ra dugc nhùng tiéu chi khàch quan
de
phàn
biet càc
tu
loai ca bàn trong tiéng Viét
mot
càch chình xàc
[18,
31].
Sau dò co thè kè dén tén
tuoi
cùa càc nhà nghién cùn Viét ngù nhu:
F.
Martini (1950), Nguyén Tài Càn (1960), Nguyén Kim Thàn (1963/1964),
L.Thompson (1965), Nguyén Phù Phong (1970), Hoàng Trong Phién (1980), Ly
Toàn Thàng
(1981,
1984, 2004), V.Panphilov (1993), Cao Xuàn Hao (1992), v.v.
Càc tàc già này dà quan tàm
rat
nhiéu dén vàn
de
tràt tu
tu
trong tiéng Viét.
tó
phu
truóc
+ thành to trung
tàm + thành to phu sau. Òng cho ràng khòng thè dua ra nhiing dang dòng ngii
gàn ly tuòng bao góm hàu hét moi thành td phu y nhu ò danh ngù,
va
cùng khòng
thè sàp xép nhiing thành td phu vào nhùng vi
tri
ró ràng dùt khoàt gidng nhu khi
sàp xép vi tri cho thành td phu cùa danh
tu.
Khàc vói thành td phu truòc cùa danh
ngù, thành td phu truòc cùa dòng ngù
co
loai
co
vi tri ed dinh,
co
loai
co
vi
tri
tu
do.
Nhùng thành td phu co thè dùng cà truòc cà sau trung tàm nhu
''làng
le"
a
bao quàt". Theo òng, tràt tu
tu co
thè là cùa càc "yéu td càu tao
tu"
(hình vi,
tiéng) trong càc
tu
ghép, hoàc cùa càc
tu
trong
mot
dan vi tó chùc cao
ben
là cum
tu
(doàn ngù), hoàc thù tu sàp xép cùa càc vé càu trong mot càu ghép. Tuy nhién,
vói nhàn thùc nhu vày thì tràt tu
tu
là mot khài niém phó bién chi gàn vói dàc
trung loai hình cua ngón ngù. Ong khàng dinh
"Nò
(tràt tu
tu)
càn phai
duac
khdo sàt trong mot tàm nhìn rong han, mò han
tu
cà chò dùng cùa nghìa hoc
va
dung hoc, de
xàc dinh yéu td nào phài dùng truóc yéu td nào, vi xét vé y
nghia
thì càc yéu td
này déu
co
cùng quan he vói thành td trung tàm.
Vi du:
dó^
^
hai thia duòng (bó ngù chi ddi tugng)
'—•
vào cdc
sua
(bó ngù chi huòng
co dich)
Tràt tu truòc sau giùa chùng le thuòc vào tinh hudng su dung ngòn ngù
va
mdi quan he cùa chùng vói thành td chình sé do tràt tu hien hùn quy dinh: thành
td phu dùng gàn thành td trung tàm sé bó
nghia
cho nò truóc, thành td phu dùng
12
xa han sé bó sung
nghia
cho cà khdi góm thành td chình
va
thành td phu dùng
gàn thành td chình han. Tàc già goi kiéu lién he
nghia
này là lién he de
u
vi tri ày, chù ngù khòng dòi
hai
mot diéu kien gì dàc biet. Nhung chù ngù
co the dùng sau vi ngù vói mot
so
diéu kien nhàt dinh ". Chình vi vày, khi
nghién cùu càc quy tàc tràt tu
tu
càn thày ró tình linh boat cùa ngòn ngù nói
chung
va a
phuang dién tràt tu
tu
nói riéng
de
dàp ùng nhiing nhu càu thòng bào
rat
tinh té trong giao tiép giùa nguòi nói
va
nguòi nghe.
5.
Vé khài niém doàn
ngOr va
dòng
ngOf:
5.7. Vé khài niém doàn
ngù::
Càc don vi ngù phàp trong dòng ngù luu (stream of speech) tham
già
thành doàn ngù
- dugc phàn tich
thành
tu
13
- dugc phàn
tich
- dugc phàn tich
thành hình vi thành hình vi
(D.
Crystal, 1987)
Càc dan vi ngù phàp này dugc sàp xép thành 5 càp do theo truc tung
tu
don
vi lòn nhàt cho dén don vi nhò nhàt
va
ngugc lai, càc don vi bé hon két hgp vói
nhau
de
tao thành càc dan vi lòn
ben.
Nói càch khàc, càc don vi lón hon do càc
dan vi bé hon tao thành.
Va
doàn ngù là
mot
phàn cùa càu trùc truc tung nói trén,
nàm giùa ménh
de va
tu.
chia (finite verb)
va
khòng
co
càu trùc chù-vi, dac trung cùa ménh
de.
Phàn lòn
càc doàn ngù
co
thè dugc xem nhu là phàn mò rong cùa yéu td trung tàm
(tu
trung tàm)
va
thuòng dugc coi là càc doàn ngù noi huòng (endocentric phrases).
Doàn ngù noi huòng co càu trùc nhu sau: Premodifier + Head + Postmodifier,
trong dò Premodifier là "tién bó nghla" (bó nghla
truòc).
Head là trung tàm,
Postmodifier là "hàu bó nghla" (bó nghla sau).
Thuàt ngù "doàn ngù" dà dugc càc nhà Hàn ngù hoc
su
dung
de
chi mot tó
hgp tu do dua trén quan he chình - phu. Trong Viét ngù hoc thuàt ngù này
làn
dàu tién dà dugc Nguyén Tài Càn (1960)
su
dung
de
co
y nghla day dù hon mot
minh trung tàm nhung nò vàn giù dugc càc dac trung ngù phàp cùa trung tàm:
+
Trung tàm thuòc
tu
loai nào thì toàn doàn ngù cùng vàn giù càc dac
trung cùa
tu
loai dò.
Vi
vày,
co
thè càn
cu
vào trung tàm
de
phàn loai doàn ngù
thành doàn ngù cùa danh
tu
(danh ngù), doàn ngù cùa dòng
tu
(dòng ngù),
va
doàn ngù cùa tình
tu
(tình ngù) v.v.
+ Trung tàm
co
thè giù mot chùc vu gì trong mot tó hgp khàc thì toàn doàn
tu
làm trung tàm cùa
doàn ngù,
"vàn",
"chua"
va
"con",
"dang" là càc thành td phu truòc, "bài" là
thành td phu sau.
Trong khi xem xét càc
lòp tu
(hoàc càc
tu
loai), R.Quirk &
S. Greenbaum [74] dà phàn loai doàn ngù tiéng Anh thành 5 loai: danh ngù, dòng
ngù, tình ngù, trang ngù
va
giói ngù. Trong càc loai doàn ngù này, càc
tu
trung
tàm tuang ùng là danh
tu,
dòng
tu,
tình
tu,
trang
tu va
giói
tu.
hoàc thuc bién chùc nàng
(functional) nào dò. Tràt tu
tu
cùa càc thành td trong doàn ngù tiéng Anh thuòng
tuang ddi ed dinh so vói tràt tu cùa càc yéu td trong ménh
de.
5.2.
Vé
khài niém dòng ngù:
Dòng
tu
là mot trong nhiing loai
tu
ca bàn trong moi ngòn ngù
va
cùng là
loai
tu
phùc tap nhàt,
su
dung ròng rài nhàt trong he thdng càc loai
tu
cùa càc
ngòn ngù.
F.
Palmer [70, 3] cho ràng
"Dòng tu
cùng nhu dóng ngù là trung tàm càu
trùc cùa càu, khòng co su phàn tich cu phàp nào co the tién hành néu khòng
nghién cùu ky vàn
dóng
tu
làm
trung tàm. Trong dòng ngù, cài cdt lòi cùa vàn
de
tràt tu
tu
là thù tu sàp xép càc
thành td phu truóc
va
sau thành td làm trung tàm. Càu trùc ca bàn cùa dòng ngù
bao góm: dòng
tu
làm trung tàm, thành td phu truóc
va
thành td phu sau. Vi du,
trong dóng ngù "dà mqc kiéu ào ày", "mqc" là dòng
tu
làm trung tàm, "da" là
thành td phu truóc
va
"kiéu ào ày" là thành td phu sau.
Nói tòm lai, càu trùc
cu
phàp hình thùc
va
tràt tu cùa chùng trong ngòn
ngù hoc nói chung, trong tiéng Anh
va
tiéng Viét nói riéng dà dugc quan tàm
HÒÌ'';G
Tlf-J TH'J /lÉN
(^,
:^
ì
V
17
CHUONG 1
DÒNG
NG(T
TIÉNG ANH
VA TRAT TlT
TÌT
. • •
CÙA CÀC THÀNH TÓ
Trong tiéng Anh dà
co
khà nhiéu còng trình nghién cùu vé dòng ngù
(O.
Thomas, 1967; F. R. Palmer, 1974; R. Quirk. & S. Greenbaum,
1979;
M. Halliday, 1985; G. Leech & J. Svartvik, 1990 ). Tuy nhién, vàn
de
tràt tu
cùa càc thành td trong dòng ngù
con
chua dugc
de
càp dén mot càch
co
dàm nhiem, thành td phu sau
co
thè là
tu
(thuc
tu va
hu
tu),
trang ngù hoàc ménh
de.
Quan he giùa thành td trung tàm
va
càc thành td phu là quan he chinh - phu,
trong dò thành td trung tàm là quan trong nhàt
va
khòng thè bi
lugc
bò.
Dòng ngù
co
thè
co
dang
day
dù
va
khòng
day
dù.
a. Ò dang day dù, dòng ngù tiéng Anh co tràt tu
Thành td phu truòc Trung tàm
He
can't
leave.
[42,212]
- Dòng ngù
co
thành td trung tàm + thành td phu sau:
Trung tàm Thành td phu sau
Someone opened the door.
[42,6]
1.1.1. Trung tàm dòng ngù tiéng Anh:
Trong dòng ngù tiéng Anh, thành td trung tàm dóng vai trò quan trong
nhàt
va
bao giò cùng do dóng
tu
dàm nhiem.
Co
thè
co
mot hoàc nhiéu trg dóng
tu
dùng truòc dòng
tu
chình tuy theo loai dòng
tu
dugc
su
dung.
tue de
nghi
co
ày giùp anh két thùc còng viéc.)
2.1
want to go to London. {Tòi
muòn
di Luàn dòn.)
Trong hai
vi
du trén, "kept"
va
"want" là nhùng dòng
tu
trung tàm.
1.1.2. Càc thành td phu truòc :
Trong dòng ngù tiéng Anh, càc thành td phu truòc bao góm trg dòng
tu va
trang ngù. Trong nhiéu truòng hgp, trang ngù co thè xuàt hien mot càch linh
dóng, hoàc
co
thè xuàt hien ò vi
tri
giùa dòng ngù, hoàc
co
thè dùng ò dàu càu
(tue
là nàm ngoài dòng ngù).
Day co
thè là ly do khién càc nhà Anh ngii hoc
tinh thài luòn két hgp vói dóng
tu
trung tàm
co
hình thài
nguyén dang khòng
co
"to" theo tràt tu:
Moda!
+ V.
Vi
du:
rmsurehecan
doit.
[48,
118]
modal + V
{Tòi tin chàc là anh ta co
thè
làm duac viéc do.)
(ii) Hoàn thành: Trg dòng
tu
"have" luòn két hgp vói dòng
tu
trung tàm co
hình thài -ed (V-ed) theo tràt tu: have + V-ed. Vi du:
Ihave
changed my mind. [48,80]
have + V-ed
(Tòi dà thay doi y dinh.)
biphà
hùy.)
Bdn dang càu trùc ca bàn vùa néu trén
co
thè két hgp vói nhau theo thù tu:
(i)
+
(ii) + (iii) + (iv)
de
tao thành dòng ngù phùc tap hon vói su xuàt hien cùa
nhiéu thành td phu truòc. Tuy nhién, trén thuc té, ìt khi gap nhùng càu trùc dòng
ngù
co
cà bdn loai trg dòng
tu
(i) + (ii) + (iii) + (iv) cùng xuàt hien
ma
thuòng
chi xuàt hien hai dang hoàc ba dang càu trùc này. Vi du:
You
could
have been a
httle
bit tidier. [48, 128]
(i)
+
(ii)
{Lira
anh dà co
théggn gang
V-ed) (be
+V-ing)
(be
+
V-ed)
Vé màt hình thài, trg dòng
tu
tình thài
chi co
mot hình thài duy nhàt, bai
vày chùng
co
thè két hgp vói tàt cà càc loai chù ngù.
Con
ddi vói càc trg dóng
tu
gdc,
chùng phài chia hgp vói ngòi
va
sd cùa chù ngù.
Day
là vàn
de
mang tình
dàc thù trong tiéng Anh. Vi du:
She must be leaming English now. ("must" là trg dòng
tu
tinh thài)
She has been leaming English over the
last
(auxiliary verbs). Dòng
tu
chình là dòng
tu
mang y nghla ca bàn cùa
dòng ngù (chi hành dóng, trang thài),
con
trg dòng
tu
thuòng mang y nghla bó trg
cho dòng
tu
chình (y nghla tình thài, thè hoàc dang).
22
Copyright: Tài liệu đại học ©