Những kinh nghiệm về giáo dục - Diễn châu
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
THIẾT KẾ HỆ THỐNG CÂU HỎI, BÀI TẬP THEO HÌNH THỨC
TRẮC NGHIỆM (TEST) ĐỂ DẠY BÀI 25 - ÔN TẬP CHƯƠNG III –
LỊCH SỬ LỚP 6
Nguyễn Tiến Công
HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS DIỄN
ĐOÀI
A- ĐẶT VẤN ĐỀ
Năm học 2002 - 2003 cùng với các bộ môn khác, bộ môn lịch sử lớp 6 đã
bắt đầu triển khai dạy học theo bộ sách giáo khoa mới. Trọng tâm của việc
thay đổi sách giáo khoa lần này là nhằm phục vụ tốt hơn cho việc đổi mới
phương pháp dạy học với định hướng chính được vạch ra: Đó là thay đổi cách
dạy học "Thầy nói - trò nghe, thầy đọc - trò chép" sang cách dạy học mới. Dạy
học tích cực mà ở đó người thầy chỉ đóng vai trò dẫn dắt để học sinh chủ động
tiếp cận tri thức, nhằm phát huy cao độ tính chủ động sáng tạo của học sinh
trong quá trình học tập.
Đối với bộ môn Lịch sử, trong quá trình dạy học muốn phát huy được sự
chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập thì người thầy phải gây được
hứng thú trong giờ học để lôi kéo học sinh tham gia vào tiến trình của giờ
học. Làm được điều đó là cả một hệ thống vấn đề bào gồm vốn kiến thức
phong phú, khả năng diễn đạt ngôn ngữ, động tác, cách điệu và các thủ pháp
nghệ thuật khác của người thầy. Trong các yếu tố đó việc thiết kế được một hệ
thống câu hỏi bài tập phong phú đa dạng, sinh động, vừa sức cho mọi đối
tượng, vừa đảm bảo được tính nâng cao cho các đối tượng học sinh khá, giỏi
là một yếu tố hết sức cần thiết mà người thầy giáo phải tạo ra được trong tiến
Phòng và công đoàn giáo dục - Diễn châu
Tg 1/11
Những kinh nghiệm về giáo dục - Diễn châu
trình dạy học. Làm được điều đó chúng ta đã góp phần quan trọng để lôi kéo
học sinh tích cực chủ động tham gia vào tiến trình giờ học.

B- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I- XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU BÀI DẠY:
Khi tiến hành thiết kế câu hỏi bài tập cho tiết dạy nhất thiết người dạy
phải đặc biệt lưu ý đến mục tiêu của bài, của từng tiểu mục để từ đó trong việc
thiết kế các câu hỏi bài tập chúng ta phải thiết kế sao cho các câu hỏi bài tập
giải quyết tốt mà mục tiêu của bài học, của từng tiểu mục đã đề ra.
Khi dạy bài 25 - Ôn tập chương III chúng ta phải xác định mục tiêu
chung của bài và mục tiêu chung của các tiểu mục 1, 2 và 3.
1- Mục tiêu của bài:
- Giúp học sinh củng cố lại khái niệm "Thời kỳ Bắc thuộc" trong lịch sử nước
ta.
- Giúp học sinh nắm lại một cách hệ thống thời gian, địa điểm, diễn biến
cơ bản của các cuộc khởi nghĩa lớn của nhân dân ta trong thời kỳ Bắc thuộc.
- Những chuyển biến về mặt kinh tế, văn hoá tinh thần của nhân dân ta
trong suốt hơn một ngàn năm Băc thuộc.
2- Mục tiêu của các tiểu mục:
Mục 1: Ách thống trị của các triều đại phong kiến Trung Quốc đối với
nhân dân ta. Phần này chúng ta giúp học sinh nắm được ba kiến thức cơ bản
sau:
- Vì sao từ năm 179 TCN đến đầu thế kỷ X lịch sử nước ta gọi đây là thời
kỳ Bắc thuộc.
- Tên gọi của nước ta trong thời kỳ này.
- Chính sách cai trị của các trièu đại phong kiến
Phòng và công đoàn giáo dục - Diễn châu
Tg 3/11
Những kinh nghiệm về giáo dục - Diễn châu
Mục 2: Các cuộc đấu tranh của nhân dân ta trong thời kỳ Bắc thuộc. Phần
này chúng ta giúp học sinh nắm được hai kiến thức cơ bản sau:
- Thời gian, địa điểm và các sự kiện cơ bản của các cuộc khởi nghĩa.
- Ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa.

* Ở ý nội dung thứ 2 ta có thể đưa ra một trong hai bài tập sau:
Bài tập 1: Em hãy nối các ô ở cột A với các ô ở cột B sao cho phù hợp
với tên gọi của nước qua các triều đại phong kiến Phương Bắc đô hộ.
A B
Để giải quyết giúp học sinh ôn lại tên gọi của nước ta qua các triều đại ta
còn có thể đưa ra hình thức trắc nghiệm sau đây:
Phòng và công đoàn giáo dục - Diễn châu
Tg 5/11
x
Nhà Triệu
Nhà Hán
Nhà Ngô
Nhà Lương
Nhà Đường
Châu Giao có 3 quận
Giao chỉ - Cửu châu - Nhật nam
Nam Việt có 2 quận
Giao chỉ - Cửu chân
An nam đô hộ phủ
Giao châu-ái châu-Đức châu - Lợi
châu - Ninh châu - Hoàng châu
Giao châu
Những kinh nghiệm về giáo dục - Diễn châu
Bài tập 2: Em hay đáng Đ (đúng), S (sai) vào ô trống ở những ý em cho
là đúng chỉ ten gọi của nước ta qua các triều đại Phong kiến phương Bắc đô
hộ.
+ Thời nhà Triệu nước ta bị sát nhập vào Nam Việt
+ Thời nhà Hán nước ta có 3 quận Giao chỉ - Cửu chân - Nhật nam bị
nhập vào Châu giao.
+ Thời nhà Ngô nước ta có tên An nam đô hộ phủ.

Bài tập 1: Em hãy nối các ô ở cột A với các ô ở cột B, các ô ở cột B với
các ô ở cột C sao cho phù hợp.
A B C
Bài tập 2: Em hãy đánh dấu X vào ô trống chỉ ý nghĩa của các cuộc khởi
nghĩa của nhân dân ta trong thời kỳ Bắc thuộc.
- Thể hiện tinh thần đấu tránh anh dũng bất khuất của nhân dân ta.
Phòng và công đoàn giáo dục - Diễn châu
Tg 7/11
40 - 43
248
542
722
776 - 791
Lý Bí
Bà Trưng
Bà Triệu
Phùng
Hưng
Mai
Thúc
Khởi nghĩa bùng nổ ở Phú điền (TH)
sau đó lan rộng khắp Châu giao
Mùa xuân 542 ông lên ngôi Vua, đặt
tên nước là Vạn Xuân
Căn cứ của nghĩa quân là Sa Nam nghĩa
quân đã đánh chiếm Khoan Châu
Nghĩa quân đuổi Tô Định chạy dài
về Trung Quốc, Bà lên ngôi Vua
Từ Đường lâm nghĩa quân đã tiến
đánh chiếm phủ Tống Bình

Trong các truyền thống trên thì truyền thống yêu nước là cơ bản nhất, vì
có yêu nước nhân dân ta mới có tinh thần đấu tranh, mới có ý thức vươn lên
bảo vệ nền văn hoá dân tộc
III- CÁCH SỬ DỤNG HỆ THỐNG CÂU HỎI - BÀI TẬP.
Trên đây tôi đã trình bày cơ bản về hệ thống câu hỏi bài tập theo dạng
trắc nghiệm (Test) được sử dụng trong tiến trình dạy học ở bài 25 - Ôn tập
chương III - Lịch sử lớp 6. Việc sử dụng hệ thống câu hỏi, bài tập này ta nên
sử dụng theo các hình thức sau:
- Phát phiếu học tập theo hình thức thảo luận nhóm: Giáo viên in sẵn các
bài tập trên vào phiếu học tập, sau đó khi sử dụng bài tập nào thì ta phát phiếu
bài tập đó, sau đó thu lại rồi công bố kết quả các nhóm.
- Lập thành bảng phiếu vào các bảng phụ hoặc tờ giấy to sau đó giáo viên
treo lên bảng và cho từng nhóm hoặc từng cá nhân học sinh lên bảng để thực
hiện các yêu cầu của bài tập. Để các bảng biểu có thể sử dụng một cách lâu
dài cho nhiều tiết dạy giáo viên có các hình thức thích hợp như không dùng
bút vẽ trực tiếp các dấu X hoặc các đường nối mà nên dùng giấy màu để gián,
xong tiết học ta lại bóc đi để dùng cho tiết sau.
- Nếu trường nào có các phương tiện hiện đại khác như đèn chiếu càng
thuận lợi vì chúng ta chỉ cần thiết kế bài tập chiếu lên bảng phoóc và học sinh
dùng bút viết bảng để thực hiện các yêu cầu bài tập.
- Việc thiết kế hệ thống câu hỏi sẽ đòi hỏi giáo viên chúng ta tón rất nhiều
công sức, thời gian cho một tiết dạy nhưng nếu chúng ta chịu khó đầu tư và có
cách sử dụng hợp lý thì có thể sử dụng cho nhiều tiết dạy kể cả cho những
năm học sau.
IV- HIỆU QUẢ SỬ DỤNG.
Phòng và công đoàn giáo dục - Diễn châu
Tg 9/11
Những kinh nghiệm về giáo dục - Diễn châu
Việc sử dụng hệ thống câu hỏi bài tập trắc nghiệm (Test) là một hình thức
mới đối với học sinh nói chung cũng như đối với bộ môn lịch sử nói riêng