Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
Mục lục
Mục lục................................................................................................................1
Lời mở đầu..........................................................................................................3
Chơng I................................................................................................................4
Một số vấn đề lý luận thực tiễn về đầu t trực tiếp nớc ngoài..............................4
I- Lý luận về đầu t trực tiếp nớc ngoài............................................................4
1. Khái niệm Đầu t trực tiếp nớc ngoài.......................................................4
2. Cơ sở kinh tế học của hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài.....................5
Những cản trở đối với việc bán Lixăng.............................................................14
4. Các nhân tố ảnh hởng tới hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài.............19
5. Vai trò của đầu t trực tiếp nớc ngoài đối với nớc nhận đầu t................22
II- Kinh nghiệm thu hút đầu t trực tiếp nớc ngoài của các nớc trên thế giới30
1. Kinh nghiệm thu hút và sử dụng vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài của
Trung Quốc...............................................................................................30
2. Kinh nghiệm thu hút vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài của các nớc ASEAN
...................................................................................................................33
Chơng II.............................................................................................................37
Thực trạng đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng............................................37
I- Khái quát tình hình Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Việt Nam (1991- 2001)
...................................................................................................................37
1. Khái quát tình hình Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Việt Nam (1991-2001)
...................................................................................................................37
2. Một số nhận xét về tình hình đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Việt Nam
thời gian qua..............................................................................................41
II. Môi trờng đầu t tại Hải Dơng...................................................................42
1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên...................42
2. Cơ sở hạ tầng.........................................................................................43
3. Môi trờng pháp lý cho hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài..................46
III. Tình hình đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng (1991 - 2002)............53
1. Tình hình cấp giấy phép và thực hiện các dự án đầu t trực tiếp nớc
Dơng đợc coi là một vùng kinh tế phát triển của cả nớc. Sự phát triển kinh tế
của thành phố sẽ góp phần tạo động lực và hỗ trợ sự phát triển của các địa ph-
ơng khác trong vùng và trong cả nớc.
Có ý kiến cho rằng "Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng vẫn cha thực
sự có hiệu quả". Đề tài "Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng - thực trạng
và giải pháp" đợc thực hiện nhằm làm rõ những căn cứ cho nhận định đó và đề
xuất một số giải pháp tăng cờng thu hút và nâng cao hiệu qủa sử dụng vốn đầu
t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng.
Trong quá trình thực hiện luận văn, có 3 nguyên tắc đợc tuân thủ chặt
chẽ, đó là phải đảm bảo tính khoa học, tính hệ thống và tính logic giữa các nội
dung đề tài.
Với mục đích và nguyên tắc nêu trên, luận văn đợc kết cấu thành ba chơng:
Chơng I: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đầu t trực tiếp nớc ngoài.
Chơng II: Thực trạng đầu t trực tiếp nớc ngoài ở Hải Dơng
Chơng III: Một số giải pháp đề xuất nhằm tăng cờg thu hút và nâng cao
hiệu quả sử dụng vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng.
Luận văn sẽ không thể hoàn thành nếu thiếu sự hớng dẫn, chỉ bảo tận
tình của Thạc sĩ Từ Quang Phơng. Xin chân thành cảm ơn thầy giáo.
Trân trọng cảm ơn các Bác các anh các chị tại phòng Tài chính đầu t -
Sở tài chỉnh Hải Dơng, sở kế hoạch và đầu t Hải Dơng đã giúp đỡ em để hoàn
thành tốt đề tài này.
Hải Dơng ngày tháng năm 2003
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Đức Dơng
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
3
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
Chơng I
Một số vấn đề lý luận thực tiễn về đầu t trực tiếp nớc ngoài
I- Lý luận về đầu t trực tiếp nớc ngoài.
+ Tín dụng thơng mại.
+ Đầu t vào cổ phiếu trái phiếu của nớc ngoài (Foreign Portfolio
Investment) gọi tắt là FPI.
+ Đầu t trực tiếp nớc ngoài (Foerign Direct Investment) gọi tắt là FDI.
Đầu t trực tiếp nớc ngoài là việc nhà đầu t nớc ngoài bỏ vốn để thiết
lập cơ sở sản xuất kinh doanh ở nớc tiếp nhận đầu t và tiến hành quản lý,
điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh đó nhằm mục đích thu lợi
nhuận. Nh vậy, khái niệm xuất khẩu t bản hoạt động mà Lênin đa ra trớc đây
và khái niệm đầu t trực tiếp nớc ngoài thực chất là một.
Theo luật đầu t nớc ngoài: "Đầu t trực tiếp nớc ngoài là việc nhà đầu t nớc
ngoài đa vào Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bất kỳ tài sản nào để tiến hành các
hoạt động đầu t theo quy định của luật này."
2. Cơ sở kinh tế học của hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài.
Trên đây là một số khái niệm về đầu t trực tiếp nớc ngoài, vấn đề đặt ra là
cần làm sáng tỏ cơ sở kinh tế học của đầu t trực tiếp nớc ngoài nghĩa là đa ra
những giải thích thuyết phục cho câu hỏi "Tại sao các nhà đầu t lại tiến hành
đầu t trực tiếp nớc ngoài"?. Để thực hiện nhiệm vụ đó, cách tốt nhất là đứng ở
trên quan điểm của nhà đầu t để tìm hiểu nhu cầu và hành vi của họ.
Trong thực tế, chủ thể của hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài có thể là 1
hoặc một nhóm các nhà đầu t hoặc là một doanh nghiệp. Khi một doanh
nghiệp tiến hành đầu t trực tiếp nớc ngoài, doanh nghiệp đó sẽ trở thành một
công ty đa quốc gia. Các công ty đa quốc gia là lực lợng cơ bản nhất trong hoạt
động đầu t trực tiếp nớc ngoài trên thế giới. Vì vậy, phần này sẽ phân tích hành
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
5
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
vi đầu t của các công ty đa quốc gia. Một phần trong các nội dung phân tích đó
sẽ có thể áp dụng đối với các nhà đầu t không phải là doanh nghiệp.
Các công ty đa quốc gia tiến hành đầu t trực tiếp nớc ngoài theo hai hình
thức: đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều ngang (Horizontal FDI) và đầu t trực
li xăng chịu. Vậy tại sao các công ty lại quyết định tiến hành đầu t trực tiếp n-
ớc ngoài mà không xuất khẩu hoặc bán li xăng.
Câu trả lời là có một số nhân tố có thể làm thay đổi sức hấp dẫn của đầu
t trực tiếp nớc ngoài so với xuất khẩu và bán li xăng. Chúng ta sẽ xem xét 5
nhân tố: (1) chi phí vận chuyển, (2) sự không hoàn hảo của thị trờng, (3) hiện
tợng bắt chớc các đối thủ cạnh tranh, (4) chu kỳ sống của sản phẩm, (5) những
lợi thế đặc trng của vị trí.
2.1.1. Chi phí vận chuyển (Transportation costs)
Khi chi phí vận chuyển đợc tính vào chi phí sản xuất sẽ là không có lợi
nếu vận chuyển hàng hoá qua một quãng đờng dài, đặc biệt là đối với các loại
hàng hoá có giá trị nhỏ so với khối lợng và các loại hàng hoá có thể sản xuất ở
bất cứ đâu. Đối với các hàng hoá này, sức hấp dẫn của xuất khẩu đơng nhiên sẽ
nhỏ hơn so với đầu t trực tiếp nớc ngoài hoặc bán li xăng. Các loại hàng hoá
mà giá trị của nó lớn hơn so với khối lợng (nh thiết bị điện tử, máy tính, phần
mềm...) chi phí vận chuyển thờng rất nhỏ so với tổng chi phí. Trong trờng hợp
đó, chi phí vận chuyển không có ảnh hởng tới sức hấp dẫn so sánh giữa xuất
khẩu, bán li xăng và đầu t trực tiếp nớc ngoài.
2.1.2. Sự không hoàn hảo của thị trờng (Market imperfections)
Đối với đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều ngang, sự không hoàn hảo
của thị trờng xuất hiện trong 2 tình huống: Khi có những sự cản trở đối với sự
lu chuyển tự do của sản phẩm giữa các quốc gia và khi có sự cản trở đối với
việc mua bán li xăng. Những cản trở của sự lu chuyển tự do sản phẩm giữa các
quốc gia làm cho lợi nhuận của xuất khẩu giảm so với đầu t trực tiếp nớc ngoài
và bán li xăng. Những cản trở đối với việc bán li xăng làm cho lợi nhuận của
đầu t trực tiếp nớc ngoài tăng so với bán li xăng.
Những cản trở đối với với xuất khẩu
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
7
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
Các chính phủ có thể tạo ra những rào cản đối với sự lu chuyển sản phẩm
chủ của họ.
Vì những nguyên nhân này, khi doanh nghiệp muốn quản lý chặt chẽ các
cơ sở nớc ngoài, đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều ngang đợc a thích hơn là
bán li xăng.
Ba là, bí quyết của công ty có thể không dễ để bán bản quyền. Điều này
đặc biệt đúng với bí quyết quản lý và bí quyết Marketting. Việc bán bản quyền
sản xuất cho một công ty nớc ngoài là một chuyện, việc chuyển giao cách thức
một doanh nghiệp tiến hành hoạt động kinh doanh tức là cách họ quản lý quy
trình sản xuất và bán sản phẩm lại là một chuyện khác.
2.1.3. Hiện tợng bắt chớc các đối thủ cạnh tranh (Followng the competitors)
Một lý thuyết khác đợc sử dụng để giải thích đầu t trực tiếp nớc ngoài dựa
trên quan niệm rằng các doanh nghiệp làm theo các đối thủ cạnh tranh. Đợc đề
xớng đầu tiên bởi F.T.Knickerbocker, lý thuyết này đợc phát triển đối với các
ngành độc quyền nhóm. Ngành độc quyền nhóm (oligopoly) là ngành do một
số ít các doanh nghiệp lớn nắm giữ. Một đặc tính cạnh tranh của những ngành
đó là sự phụ thuộc lẫn nhau giữa những đối thủ cạnh tranh. Mỗi động thái của
một doanh nghiệp sẽ lập tức gây ra những tác động tới các đối thủ cạnh tranh,
buộc họ đa ra những phản ứng tơng tự.
Cách ứng xử theo kiểu bắt chớc này trong một ngành độc quyền nhóm
bao gồm nhiều hình thức. Một doanh nghiệp tăng giá, các doanh nghiệp khác
làm theo; một doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất, các đối thủ cạnh tranh
bắt chớc để đề phòng bất trắc. Trên nguyên tắc đó, Knickerbocker cho rằng
điều tơng tự cũng xảy ra với đầu t trực tiếp nớc ngoài. Hãy xem xét một ngành
độc quyền ở nhóm Mỹ gồm 3 doanh nghiệp A, B, C chi phối thị trờng. Doanh
nghiệp A thiết lập 1 chi nhánh ở Pháp. Doanh nghiệp B, C nghĩ rằng nếu hoạt
động đầu t của A thành công, nó sẽ đẩy lùi hàng hoá B, C xuất khẩu sang Pháp
và tạo cho A lợi thế của ngời tiên phong. Hơn nữa, doanh nghiệp A có thể
khám phá ra một số tài sản cạnh trạnh tại Pháp và đa trở lại nớc Mỹ để gây khó
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
9
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
10
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
tăng lên. Điều mà lý thuyết của Vernon không giải thích đợc là tại sao các
doanh nghiệp sẽ có lợi nhuận khi đầu t trực tiếp nớc ngoài vào các thời điểm
đó hơn là tiếp tục xuất khẩu hoặc bán li xăng. Nếu chỉ vì nhu cầu ở một nớc
khác đủ lớn để ủng hộ sản xuất ở nớc đó thì cha chắc việc sản xuất ở nớc đó có
thể đem lại lợi nhuận tối đa. Có thể sẽ vẫn có lợi nếu sản xuất trong nớc và sản
xuất tới nớc đó. Cũng có thể có nhiều lợi nhuận hơn nếu bán li xăng sản xuất
cho một doanh nghiệp ở nớc đó. Lý thuyết chu kỳ sống của sản phẩm đã bỏ
qua những sự lựa chọn này và chỉ đơn giản cho cho rằng khi một thị trờng nớc
ngoài đủ lớn để ủng hộ sản xuất tại đó, hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài sẽ
đợc tiến hành. Điều đó đã hạn chế sức thuyết phục và tính hữu dụng của lý
thuyết này.
2.1.5. Những lợi thế đặc trng của vị trí (Location-specific advantages)
Nhà kinh tế học ngời Anh, John Dunning đã cho rằng bên cạnh các nhân
tố đã thảo luận trên, những lợi thế đặc trng của vị trí cũng là nhân tố quan
trọng để giải thích bản chất và phơng hớng dòng vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài.
Theo Dunning, những lợi thế đặc trng của vị trí là những lợi thế có đợc từ việc
khai thác các nguồn lực ở một vị trí đặc biệt ở nớc ngoài bằng những tài sản
của doanh nghiệp. Dunning đồng ý rằng sự không hoàn hảo của thị trờng gây
khó khăn cho việc bán li xăng. Vì thế, để kết hợp các nguồn lực nớc ngoài với
các tài sản của doanh nghiệp, cần tiến hành đầu t trực tiếp nớc ngoài.
Một ví dụ cho lý lẽ của Dunning là tài nguyên thiên nhiên nh dầu mỏ và
các khoáng sản khác, những thứ đợc phân bố ở một số nơi nhất định. Dunning
đề xuất rằng, để khai thác các nguồn lực nớc ngoài nh thế, một doanh nghiệp
phải tiến hành đầu t trực tiếp nớc ngoài. Rõ ràng, điều này giải thích việc đầu
t trực tiếp nớc ngoài của rất nhiều các công ty dầu mỏ trên thế giới, những
công ty phải tiến hành đầu t ở những nơi có dầu mỏ để kết hợp trình độ kỹ
thuật và quản lý của họ với nguồn lực quý giá này. Những ví dụ khác là nguồn
những lý luận giải thích đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều dọc phía trớc.
Đối với cả đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều ngang và chiều dọc, câu
hỏi cần đợc trả lại là tại sao một doanh nghiệp lại chấp nhận những khó khăn
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
12
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
và chi phí của việc tổ chức sản xuất ở nớc ngoài. Lý luận về lợi thế đặc trng
của vị trí đợc đề cập trong phần trớc giúp chúng ta giải thích phơng hớng dòng
vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài. Tuy nhiên, lý luận này không làm rõ tại sao họ
không nhập khẩu nguyên liệu do các nhà sản xuất địa phơng khai thác? Và tại
sao các công ty tin vào sự cần thiết phải có những ngời cung ứng của họ ở thị
trờng nớc ngoài, trong khi về lý thuyết việc sử dụng các nhà cung ứng nớc
ngoài sẽ tiết kiệm chi phí hơn? Có hai câu trả lời cơ bản cho các câu hỏi này.
Một là lý luận về sức mạnh thị trờng, hai là lý luận về sự không hoàn hảo của
thị trờng.
2.2.1. Sức mạnh thị trờng (Market power)
Một khía cạnh của lý luận về sức mạnh thị trờng là các doanh nghiệp tiến
hành đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều dọc để hạn chế cạnh tranh và tăng c-
ờng sự kiểm soát của họ đối với thị trờng. Lý lẽ thông thờng nhất là bằng cách
tích hợp theo chiều dọc phía trớc (backward vertical integration) để kiểm soát
nguồn cung ứng nguyên liệu đầu vào, một doanh nghiệp có thể đẩy các đối thủ
cạnh tranh mới nổi ra khỏi thị trờng. Chiến lợc đó chỉ đòi hỏi đầu t trực tiếp n-
ớc ngoài khi nguyên liệu đầu vào đợc tìm thấy ở nớc ngoài.
Một khía cạnh khác của lý thuyết sức mạnh thị trờng trong việc giải thích
đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều dọc không phải là những nỗ lực để tạo ra
rào cản đối với việc nhập ngành (entry barrier) mà là nỗ lực để phá vỡ những
rào cản đã đợc dựng lên.
2.2.2. Sự không hoàn hảo của thị trờng (Market imperfections)
Lý luận về sự không hoàn hảo của thị trờng đa ra hai cách giải thích cho
đầu t trực tiếp nớc ngoài theo chiều dọc. Cách giải thích thứ nhất xoay quanh ý
Đầu t vào các tài sản chuyên dụng (Investment in specized assets)
Một khía cạnh khác của lý luận thị trờng không hoàn hảo dự đoán rằng đầu
t trực tiếp nớc ngoài theo chiều dọc phía trớc sẽ diễn ra khi một doanh nghiệp
phải đầu t vào các tài sản chuyên dụng, những tài sản mà giá trị của nó phụ thuộc
vào đầu vào cung cấp bởi một nhà cung cấp nớc ngoài. Trong phạm vi này, tài sản
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
14
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
chuyên dụng là một loại tài sản đợc thiết kế để thực hiện những nhiệm vụ đặc
biệt và giá trị của nó đã giảm đáng kể với một mục đích sử dụng khác.
Những lý luận trên không chỉ giải thích sự tồn tại của hoạt động đầu t trực
tiếp nớc ngoài giữa các nớc phát triển mà còn cho thấy các nớc đang phát triển
cũng là nơi mà các nhà đầu t nớc ngoài quan tâm.
Trong lịch sử, đã có rất nhiều nhà kinh tế học, với nhiều cách tiếp cận
khác nhau, đa ra các lý luận để giải thích cơ sở kinh tế học của hoạt động đầu
t trực tiếp nớc ngoài. Trên đây là một số lý luận lý giải hoạt động đầu t trực
tiếp nớc ngoài dựa trên nhu cầu và hành vi của các nhà đầu t. Hiểu rõ nhu cầu
và hành vi của các nhà đầu t nớc ngoài là căn cứ quan trọng để một nớc có thể
tạo ra lực hấp dẫn đối với dòng vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài, tân dụng tối đa
những tác động tích cực và ngăn ngừa, hạn chế những tác động không nh
mong muốn của đầu t trực tiếp nớc ngoài.
3. Các hình thức đầu t nớc ngoài.
Luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam quy định đầu t trực tiếp nớc ngoài đợc
thể hiện qua ba hinhf thức chủ yếu sau:
- Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh
- Doanh nghiệp liên doanh
- Doanh nghiệp 100% vốn đầu t nớc ngoài
Ngoài ra luật đầu t nớc ngoài Việt Nam cũng quy định thêm đầu t trực
tiếp nớc ngoài có thể đực đầu t theo các phơng thức đặc biệt nh doanh nghiệp
chế xuất, hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT), hợp đồng xây
công ty trách nhiệm hữu hạn trong đó phần góp vốn cuả nớc ngoài không hạn
chế mức tối đa, nhng mức tối thiểu theo quy định của luật không dới 30% vốn
pháp định.
Mỗi bên tham gia vào doanh nghiệp liên doanh là một pháp nhân riêng.
Nhng doanh nghiệp liên doanh là một pháp nhân độc lập với các bên tham gia.
Khi các bên đã đóng góp đủ số vốn đã quy định vào liên doanh thì dù một bên
có phá sản, doanh nghiệp liên doanh vẫn tồn tại.
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
16
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
Số ngời tham gia hội đồng quản trị lãnh đạo doanh nghiệp của các bên
phụ thuộc vào tỉ lệ góp vốn. Hội đồng quản trị là cơ quan cao nhất lãnh đạo
liên doanh. Hội đồng quản trị quyết định theo nguyên tắc nhất trí đối với các
vấn đề quan trọng nh: duyệt quyết toán thu chi tài chính hàng năm và quyết
toán công trình, sửa đổi bổ sung điều lệ doanh nghiệp, vay vốn đầu t, bổ
nhiệm, miễn nhiệm tổng giám đốc, phó tổng giám đốc thứ nhất và kế toán tr-
ởng...lợi nhuận và rủi ro của doanh nghiệp liên doanh này đợc phân chia theo tỉ
lệ góp vốn của mỗi bên.
Luật đầu t nớc ngoài VIệt Nam còn quy định thời gian hoạt động của liên
doanh thông thờng từ 30 năm đến 50 năm, trong trờng hợp đặc biệt không quá
70 năm. Doanh nghiệp liên doanh phải giải thể khi hết thời hạn hoạt động trừ
khi việc kéo dài thời gian hoạt động đã đợc cơ quan quản lý nhà nớc về hợp tác
và đầu t chuẩn y. Đồng thời doanh nghiệp liên doanh cũng có thể kết thúc hợp
đồng sớm hơn trong một số trờng hợp đặc biệt nh: gặp bất khả kháng, một
hoặc các bên liên doanh không thực hiện nghĩa vụ quy định trong hợp đồng...
3.3 Doanh nghiệp 100% vốn đầu t nớc ngoài
Đây là doanh nghiệp thuộc quyền sở hữu của tổ chức hoặc cá nhân nớc
ngoài, đợc hình thành bằng toàn bộ vốn nớc ngoài và do tổ chức hoặc cá nhân
nớc ngoài thành lập, tự quản lý, điều hành và hoàn toàn chịu trách nhiệm về
kết quả kinh doanh. Doanh nghiệp này đợc thành lập dới dạng các công ty
công trình kết cấu hạ tầng. Sau khi xây dựng xong, nhà đầu t nớc ngoài chuyển
giao công trình đó cho Nhà nớc Việt Nam, Chính phủ Việt Nam tạo điều kiện
cho nhà đầu t nớc ngoài thực hiện dự án khác để thu hồi vốn đầu t và lợi nhuận
hợp lý.
3.7 Doanh nghiệp chế xuất
Là doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu, thực hiện các dịch vụ cho sản
xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu đợc thành lập và hoạt động theo
quy định của chính phủ về doanh nghiệp chế xuất.
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
18
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
4. Các nhân tố ảnh hởng tới hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài.
Mục tiêu cơ bản nhất của các nhà đầu t nớc ngoài là lợi nhuận do đó bất
cứ nhân tố nào có tác dụng tăng khả năng thu lợi nhuận từ hoạt động đầu t trực
tiếp nớc ngoài sẽ kích thích các nhà đầu t bỏ vốn để đầu t. Để biểu diện sự phụ
thuộc của nhu cầu đầu t (I) vào các nhân tố đó, trong kinh tế học, ngời ta sử
dụng mô hình đờng cầu đầu t (II).
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
19
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải DơngHình 1: Đờng cầu đầu t
Đờng cầu đầu t đợc định nghĩa là đờng biểu diễn khối lợng đầu t mà các
nhà đầu t muốn thực hiện ở các mức lãi suất (hình 1).
Trong mô hình đờng cầu đầu t, lãi suất đợc coi là nhân tố nội sinh, nhân
tố này làm di chuyển đờng cầu đầu t, các nhân tố khác là nhân tố ngoại sinh
làm dịch chuyển đờng cầu đầu t. Sở dĩ lãi suất đợc chọn làm nhân tố nội sinh
trong mô hình đờng cầu đầu t vì lãi suất là một trong những biến số kinh tế vĩ
mô chủ yếu.
thấp sẽ khuyến khích ngời có tiền đầu t vào các hoạt động sản xuất kinh doanh
hơn là tiền gửi vào ngân hàng. Do đó, đờng cầu đầu t là đờng dốc xuống.
Độ dốc của đờng cầu đầu t II phụ thuộc vào độ dài thời gian của các công
cuộc đầu t. Thời gian càng dài thì ảnh hởng của lãi suất tới lợi nhuận đấu t
càng lớn, đờng cầu đầu t càng thoải hơn.
Độ cao của đờng cầu đầu t phụ thuộc vào các nhân tố ngoại sinh khác nh
chi phí sản xuất, môi trờng đầu t.
Chi phí sản xuất bao gồm: chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công và
chi phí cho các dịch vụ hỗ trợ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Chi phí
sản xuất giảm thì lợi nhuận sẽ tăng tại mọi mức lãi suất, đầu t tăng tại mọi
mức lãi suất, đờng cầu đầu t dịch chuyển sang phải. Trong hoạt động đầu t trực
tiếp nớc ngoài, có một nhân tố rất quan trọng có ảnh hởng đến chi phí sản xuất
tại nớc nhận đầu t đó là tỷ giá hối đoái. Nếu đồng tiền của nớc nhận đầu t tăng
giá, chi phí sản xuất ở đây sẽ tăng lên, điều này làm giảm quy mô đầu t trực
tiếp nớc ngoài.
Môi trờng đầu t bao gồm: vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của khu vực
đầu t, cơ sở hạ tầng kỹ thuật (đờng giao thông, hệ thống cấp điện, cấp nớc), cơ
sở hạ tầng xã hội (các tiện nghi ăn nghỉ, giải trí) và môi trờng pháp lý cho hoạt
động đầu t trực tiếp nớc ngoài. Nếu môi trờng đầu t càng thuận lợi thì đầu t sẽ
tăng tại mọi mức lãi suất, đờng cầu đầu t dịch sang phải.
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
21
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
Tóm lại, đầu t trực tiếp nớc ngoài phụ thuộc vào rất nhiều nhân tố khác
nhau. Trong mô hình đờng cầu đầu t, lãi suất là nhân tố nội sinh làm di chuyển
đờng cầu đầu t, lãi suất càng nhỏ thì nhu cầu đầu t càng lớn. Mức độ ảnh hởng
của lãi suất tới nhu cầu đầu t phụ thuộc vào độ dài thời gian của công cuộc đầu
t, dự án đầu t càng kéo dài thì nhu cầu đầu t càng nhạy cảm với lãi suất. Các
nhân tố ngoại sinh nh chi phí sản xuất, các điều kiện của môi trờng đầu t làm
dịch chuyển đờng cầu đầu t.
Về công nghệ, trong hoạt động đầu t trực tiếp nớc ngoài, nhà đầu t không
chỉ đầu t vốn bằng tiền mà còn chuyển cả máy móc thiết bị, dây chuyền công
nghệ vào nớc nhận đầu t. Nhờ vậy, quá trình chuyển giao công nghệ đợc thực
hiện.
Trong thời đại khoa học công nghệ phát triển nh vũ bão, các nớc đang
phát triển đứng trớc nguy cơ đã nghèo ngày càng nghèo hơn, nếu quá trình
công nghiệp hoá không đợc tiến hành một cách nhanh chóng và vững chắc.
Tuy nhiên, thời đại khoa học công nghệ cũng đem lại cho các nớc này một cơ
hội tốt để rút ngắn thời gian và tiết kiệm chi phí đổi mới công nghệ sản xuất
nhờ các hoạt động chuyển giao công nghệ. Đây là một ích lợi nữa mà đầu t
trực tiếp nớc ngoài có thể mang lại cho các nớc đang phát triển.
Chuyển giao công nghệ cũng là yêu cầu tất yếu của sự phát triển khoa
học kỹ thuật ở các nớc công nghiệp phát triển. Bất kỳ một tổ chức nào muốn
thay thế kỹ thuật công nghệ mới thì cũng phải tìm đợc nơi để chuyển giao
những công nghệ đã cũ. Sự "lan toả" những thành tự khoa học kỹ thuật nh thế
đã tạo môi trờng thuận lợi cho sự phát triển nhanh chóng và rộng khắp của
khoa học kỹ thuật.
Mặt khác, việc chuyển giao công nghệ giữa các nớc phát triển là kết quả
tất yếu của quá trình chuyên môn hoá ngày càng sâu sắc giữa các nớc này. Các
nớc phát triển dù đã đạt tới trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến nhng không thể
toàn diện đợc. Mỗi nớc đều có thế mạnh riêng về khoa học công nghệ. Do đó,
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
23
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tại Hải Dơng
việc chuyển giao công nghệ là cần thiết. Các nớc này sẽ phát triển xu hớng liên
kết chặt chẽ và phụ thuộc lẫn nhau.
Tuy nhiên, đầu t trực tiếp nớc ngoài không phải là cách thức duy nhất để
tiếp cận các công nghệ tiên tiến. Một sự lựa chọn khác là mua lixăng của các
công ty nớc ngoài. Lợi ích của việc mua li xăng là đổi lại một khoản phí bản
quyền phải nộp, các doanh nghiệp trong nớc có thể tiếp cận trực tiếp các công
tăng trởng mà còn làm tăng hiệu quả của sự tăng trởng kinh tế.
Đầu t trực tiếp nớc ngoài thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Cơ cấu là khái niệm biểu hiện kết cấu của một tổng thể bao gồm số bộ
phận cấu thành và mối tơng quan tỷ lệ giữa các bộ phận đó trong tổng thể.
Kinh tế: cơ cấu ngành, cơ cấu lãnh thổ và cơ cấu thành phần kinh tế.
Cơ cấu kinh tế không bất biến mà không luôn thay đổi. Sự thay đổi này là
do số lợng các bộ phận thay đổi hoặc mối tơng quan về tốc độ tăng trởng giữa
các bộ phận thay đổi.
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tạo ra những ngành sản xuất mới, tạo ra sự tăng
trởng trong các ngành, các vùng, trong thành phần kinh tế có vốn đầu t nớc
ngoài. Do đó, đầu t tạo sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Có ba lý do giải thích tại sao sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế lại quan trọng
đối với sự phát triển của nền kinh tế. Thứ nhất, cơ cấu kinh tế phản ảnh trình
độ phát triển của nền kinh tế, ứng với mỗi mức độ phát triển khác nhau của
nền kinh tế cần có một cơ cấu ngành phù hợp. Thứ hai, cơ cấu kinh tế hợp lý là
điều kiện cần thiết cho sự tăng trởng kinh tế có hiệu quả trên cơ sở khai thác
hiệu quả những nguồn lực và lợi thế so sánh của các ngành, các vùng, các
thành phần kinh tế. Thứ ba, cơ cấu kinh tế hợp lý sẽ góp phần giảm bớt sự
chênh lệch về trình độ phát triển giữa các vùng, các thành phần kinh tế, tạo nên
sự ổn định chính trị xã hội trong phạm vi quốc gia.
Đầu t trực tiếp nớc ngoài tác động tích cực đối với cán cán cân thanh toán.
Nguyễn Đức Dơng - KTĐT 41A
25
Copyright: Tài liệu đại học ©