Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh
Triết lý phát triển trong Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập
dân tộc, Độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa Xã hội và
vận dụng liên hệ với điều kiện Việt Nam hiện nay
1
Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh
I. MỞ ĐỀ
1. Tính khoa học của đề tài
Hồ Chí Minh là một nhà cách mạng lỗi lạc của Việt Nam, của thế giới và là
một trong những nhà tư tưởng suất sắc nhất thế kỷ XX của nhân loại. Tư duy của
ông chứa đựng lòng bác ái, tính nhân văn, nhận thức khoa học, tính triết lý khôn
ngoan được tích tụ bởi một chiều sâu kinh nghiệm thực tiễn và điều tuyệt vời nhất
nó đã được kết hợp với chí kiên định, lòng tận tuy và đức hi sinh lớn lao của một
người con yêu nước dành cho dân tộc. Nó chắp cánh cho những tư duy của ông,
biến những tư duy đó thành những tư tưởng lỗi lạc thắp sáng trái tim của bao thế
hệ người Việt. Để rồi một ngày nó thổi bùng lên tinh thần dân tộc trong mổi một
người Việt Nam, giúp chúng ta tìm đến được với giá trị của sự độc lập, cái giá trị
mà biết bao máu sương cha ông đã đổ xuống để gìn giữ cho chúng ta ngày hôm
nay. Không chỉ dừng ở đó, tư tưởng của Hồ Chí Minh còn hướng chúng ta đến với
sự bình đẳng giữa con người với con người, đến với tính nhân văn cao thượng và
sự công bằng mà loài người cần phải có đó là điều được miêu tả trong thế giới xã
hội chủ nghĩa của Maxr- Lênin, một thế giới đầy tính nhân bản của lòng bác ái tự
do và bình đẳng.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về
những vấn đề của cách mang Vệt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo
chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị
truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.
Tư tưởng Hồ Chí Minh là di sản tinh thần vô cùng quý báu của Đảng và dân
tộc ta. Vấn đề tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã
hội, là mẫu mực của tinh thần độc lập tự chủ, tự lực tự cường, đổi mới và sáng tạo,
là sợi chỉ đỏ xuyên suốt và bao trùm trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư

nhà trường, dưới góc nhìn của thế đi sau, tôi muốn tim hiểu thêm về hệ tư tưởng
của chủ tịch Hồ Chí Minh, được nêu trong diễn văn tại lễ kỉ niệm 105 ngày sinh
người:” Người là hiện thân sáng chói của tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với
chủ nghĩa xã hội, là mẫu mực của tinh thần độc lập tự chủ, tự lực tự cường,
đổi mới và sáng tạo”
2. Mục đích, ý nghĩa thực tiễn của tiểu luận:
Đề tài nêu ra một vấn đề có ý nghĩa đặc sắc, xuyên suốt, bao trùm tư tưởng Hồ
Chí Minh”độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, tinh thần độc lập tự chủ,
tự lực tự cường, đổi mới và sáng tạo”, là một lần tiếp cận với di sản tinh thần lớn
lao của dân tộc Việt Nam, của Đảng cộng sản Việt Nam.
Qua lần viết đề tài này, sinh viên hiểu rõ thêm: tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với
chủ nghĩa xã hội, người là mẫu mực của tinh thần độc lập tự chủ, tự lực tự cường, đổi
mới và sáng tạo. Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa văn hóa Đông-Tây; tác động của các
mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân với dân tộc và thời đại đã đưa chủ tịch Hồ Chí
Minh từ một thanh niên yêu nước trở thành một con người cộng sản.
Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trở thành hệ giá trị phát triển của Việt
Nam, dưới ngọn cờ của Đảng, trong thời đại ngày nay. Đó cũng chính là cái lôgíc
phát triển lịch sử của dân tộc Việt Nam, 71 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng
ta, làm nên cốt cách Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam và vị thế Việt Nam trước thế
giới.
Từ khi ra đi tìm đường cứu nước, ngay đầu những năm 20 của thế kỷ XX, trên
đất Pháp, Người đã nói "Tổ tiên đã treo bao tấm gương đạo đức và dũng cảm, chí
khí và tự tôn"(1); về sau Người lại khẳng định Việt Nam là "một dân tộc đã tự
cường, tự lập"(2). Hơn sáu mươi năm hoạt động cách mạng sôi nổi và sáng tạo,
Người đã tiếp thụ chủ nghĩa Mác - Lê-nin kết hợp với truyền thống yêu nước Việt
Nam, tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực tự cường dân tộc, tìm thấy con đường cứu
nước và giải phóng dân tộc duy nhất đúng đắn là: độc lập dân tộc gắn liền với chủ
nghĩa xã hội. Con đường đó đã được vạch ra từ mùa xuân năm 1930, trong những
văn kiện do Người soạn thảo được Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản thông
qua, trở thành Cương lĩnh đầu tiên của Đảng. Với

và giải phóng dânn tộc phải tiến hành cách mạng vô sản. "Cách mạng giải phóng
dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường của cách mạng vô sản, tức là phải
theo đường lối Mác-Lênin" - Hồ Chí Minh.
Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường duy nhất đúng đắn để cứu nước, cứu
dân ,đó là con đường cách mạng vô sản, giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng
giai cấp, độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, giai cấp vô sản phải nắm lấy
ngọn cờ giải phóng dân tộc, gắn cách mạng dân tộc từng nước với phong trào cách
mạng vô sản thế giới
Độc lập dân tộc đòi hỏi xóa bỏ tình trạng áp bức, bóc lột , nô dịch của dân tộc
này với dân tộc khác về kinh tế, chính trị và tinh thần
4
Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh
Sự trao đổi và hợp tác kinh tế,văn hóa giữa các nước dựa trên nguyên tắc tôn
trọng chủ quyền của nhau, bình đẳng và cùng có lợi, vì một thế giới không chiến
tranh, không có sự hoành hành của cái ác, của những sự tàn bạo và bất công, bảo
đảm cho con người sống trong an ninh và hạnh phúc
Trong Điều lệ tạm thời của Hội Liên hiệp công nhân quốc tế năm 1864 do
Mác khởi thảo, một tư tưởng cơ bản được nêu lên là: "Sự giải phóng của giai cấp
công nhân phải do bản thân giai cấp công nhân tự giành lấy"
(3).
Hơn sáu mươi năm
sau, trong Tuyên ngôn của Hội Liên hiệp thuộc địa, Hồ Chí Minh viết: "Vận dụng
công thức của Các Mác, chúng tôi xin nói với anh em rằng, công cuộc giải phóng
anh em chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em"
(4).
Người đã chỉ ra để mỗi người Việt Nam hiểu rằng ta phải tự lực, chủ động
làm cách mạng giải phóng mình, không nên chỉ trông chờ "công nông Pháp cách
mệnh thành công thì nhân dân Việt Nam sẽ được tự do" mà cần chủ động "An
Nam dân tộc cách mệnh thành công, thì tư bản Pháp yếu, tư bản Pháp yếu thì công
nông Pháp làm giai cấp cách mệnh cũng dễ". Chính những luận điểm sáng tạo,

5
Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh
của cách mạng Việt Nam ,là kết quả của sự vận dụng và phát triển sang tạo chủ
nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thế của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị
truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại….tư tưởng
Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta dành thắng lợi, là tài
sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”
Năm 1960, người nói:” chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải
phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách
nô lệ”(4)
Tư tưởng Hồ Chí Minh vừa phản ánh quy luật khách quan của sự nghiệp giải
phóng dân tộc trong thời đại chủ nghĩa đế quốc, vừa phản ánh mối quan hệ khăng
khít giữa mục tiêu giải phóng dân tộc với mục tiêu giải phóng giai cấp và giải
phóng con người. chỉ có xóa bỏ tận gốc tình trạng áp bức bóc lột; thiết lập một nhà
nước thực sự của dân,do dân, vì dân, mới đảm bảo cho người lao động có quyền
làm chủ, mới thực hiện được sự phát triển hài hòa giữa cá nhân và xã hội, giữa độc
lập dân tộc với tự do và hạnh phúc của con người. Hồ Chí Minh nói:” nước được
độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc tự do thì độc lập cũng chẳng có ý
nghĩa gì”(5)
Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội có nguồn gốc sâu xa từ chủ nghĩa
yêu nước, truyền thốn nhân ái và tinh thần cộng đồng làng xã Việt Nam. Hồ Chí
Minh từng biết đến tư tưởng xã hội chủ ngĩa sơ khai ở phương Đông thông qua
“thuyết đại đồng” của nho giáo…sau khi ra nước ngoài khảo sát các cuộc cách
mạng thế giới, Hồ Chí Minh đã tìm thấy trong chủ nghĩa Mác-Lênin lý tưởng về
một xã hội nhân đạo trong đó”sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện tự do
cho tất cả mọi người”.Khi đến nước Nga , người đã thấy” chính sách kinh tế mới”
của Lênin và những thành tựu bước đầu của nhân dân Xô Viết trên con đường xây
dựng một chế độ xã hội mới
Tư tưởng của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội đó:Là một chế độ chính trị do
nhân dân làm chủ. .Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển

triệt để thì cuộc cách mạng dân tộc dân chủ phải phát triển thành cách mạng xã hội
chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Trải qua 60 năm hoạt động, chiến
lược và mục tiêu cách mạng mỗi thời kỳ có khác nhau, nhưng độc lập dân tộc và
chủ nghĩa xã hội là lý tưởng nhất quán của Người.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam:
trước hết , Hồ Chí Minh đã lưu ý chúng ta cần nhận thức rõ tính quy luật
chung và đặc điểm lịch sử cụ thể của mỗi nước khi bước vào xây dựng chủ nghĩa
xã hội:”tùy hoàn cảnh, mà các dân tộc phát triển theo con đường khác nhau…có
nước thì đi thẳng lên con đường chủ nghĩa xã hội,…có nước thì phải kinh qua chế
độ dân chủ mới, rồi tiến lên chủ nghĩa xã hội. Hồ Chí Minh đã chỉ ra hai phương
thức quá độ chủ yếu: phương thức quá độ trực tiếp( từ chủ nghĩa tư bản phát triển
lên chủ nghĩa xã hội) và phương thức quá độ gián tiếp (từ nghèo nàn, lạc hậu, tiền
tư bản chủ nghĩa, qua dân chủ nhân dân rồi đi lên chủ nghĩa xã hội).
Hồ Chí Minh đã chỉ ra những đặc điểm và mâu thuẫn của thời kì quá độ lên
chủ nghĩa Việt Nam, nhưng bao trùm, “to nhất” là đặc điểm “từ một nước nông
nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát
triển tư bản chủ nghĩa”
Đại hội lần thứ IX của Đảng (2001) khẳng đinh: "Đảng và nhân dân ta quyết
tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng
chủ nghĩa Mác - Lê-nin và Tư tưởng Hồ Chí Minh". Đại hội Đảng chỉ rõ: "Tư
tưởng Hồ chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn
đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng
tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế
thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn
hóa nhân loại"
(8)
Hơn sáu mươi năm hoạt động cách mạng sôi nổi và sáng tạo, Người đã tiếp
thụ chủ nghĩa Mác - Lê-nin kết hợp với truyền thống yêu nước Việt Nam, tinh thần
độc lập, tự chủ, tự lực tự cường dân tộc, tìm thấy con đường cứu nước và giải

quyền, Người đòi hỏi phải "đem sức ta mà tự giải phóng cho ta thì những năm
kháng chiến chống xâm lược, tư tưởng ấy của Người là "Dân ta phải giữ nước ta".
Khi miền bắc bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội,
Người chỉ rõ: "Trước đây, nhân dân ta đã nêu cao tinh thần tự lực cánh sinh,
trường kỳ kháng chiến, thì ngày nay chúng ta càng phải nêu cao tinh thần tự lực
cánh sinh, cần kiệm xây dựng nước nhà"
(11)
.
Nhân dân Việt Nam và tất cả những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới
đều biết đến câu nói mang tính thời đại của Hồ Chí Minh: "Không có gì quý hơn
độc lập, tự do". Người nhấn mạnh: "Mỗi một người dân phải hiểu: có tự lập mới
độc lập, có tự cường mới tự do"
(12)
.
Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong tư duy lý luận và hoạt động thực tiễn, độc
lập tự chủ không có nghĩa là biệt lập, đứng một mình. Ngay từ năm 1947, Người
đã chủ trương: "Làm bạn với tất cả mọi nước dân chủ và không gây thù oán với
một ai"
(13)
. Người đề cao việc học tập, tiếp thu sáng tạo kinh nghiệm của các đảng
anh em, đồng thời phê phán mọi sự sao chép, giáo điều.
Hiện nay trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trước tình
hình thế giới diễn biến phức tạp, nhanh chóng, trên cơ sở những quan điểm có tính
nguyên tắc, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta hơn bao giờ hết, càng phải phát huy
cao độ tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới và sáng tạo của Tư tưởng Hồ Chí Minh.
8
Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh
2) Liên hệ với thực tiễn Việt Nam
Tư tưởng Hồ Chí Minh, từ khi gắn kết chặt chẽ độc lập dân tộc với chủ nghĩa
xã hội, sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, sức mạnh của dân tộc Việt

Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế,
phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển. Thực hiện nhất quán đường lối đối
ngoại độc lập tự chủ, rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa các mối quan hệ quốc
tế, chúng ta đang tận dụng mọi khả năng để thu hút ngày một nhiều hơn các nguồn
lực bên ngoài, nhưng cần khẳng định rằng công nghiệp hóa, hiện đại hóa trước hết
là sự nghiệp của bản thân nhân dân ta, do trí tuệ và sức lực của dân ta. Văn kiện
Đại hội IX viết: "Công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải bảo đảm xây dựng nền kinh
tế độc lập tự chủ, trước hết là độc lập tự chủ về đường lối, chính sách Xây dựng
nền kinh tế độc lập tự chủ phải đi đôi với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, mở
9
Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh
rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại, kết hợp nội lực với ngoại lực thành
nguồn lực tổng hợp để phát triển đất nước"
(14)
.
Đến nay, sự nghiệp đổi mới đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo đã trải
qua tiến trình hơn 20 năm, chứng tỏ sự đúng đắn, sáng tạo của Đảng. Trước tình
trạng trì trệ, xơ cứng của đời sống kinh tế, xã hội, tiến hành đổi mới để khắc phục
tình trạng đó, là yêu cầu hết sức bức bách của đất nước nhưng vấn đề quan trọng là
đổi mới cái gì và đổi mới theo hướng nào, như thế nào. Đổi mới quyết không phải
là thay đổi mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội, thay đổi chủ nghĩa Mác – Lênin,
thay đổi tư tưởng Hồ Chí Minh bằng học thuyết khác. Hơn 20 năm nay, Đảng ta
luôn nắm vững những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa

Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình đổi mới đồng thời Đảng ta
không ngừng nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo để vạch ra những hình thức, phương
pháp, bước đi thích hợp với điều kiện nước ta, không sao chép, dập khuôn cách
làm của nước ngoài. Trong tiến trình đổi mới, Đảng ta có những điều chỉnh, bổ
sung cần thiết, kịp thời về chủ trương, chính sách, phương pháp, biện pháp, tìm tòi
và lựa chọn những giải pháp mới một cách đúng đắn, linh hoạt, sáng tạo, nhạy bén

Việt Nam, bản lĩnh và tố chất đặc biệt Việt Nam đã "bắt gặp" chủ nghĩa Mác - Lê-
nin, nói như Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng - một cuộc gặp gỡ đẹp như cùng hẹn
trước - đã chung đúc nên tư tưởng Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh là người tìm ra con đường giải phóng dân tộc Việt Nam :con
đường độc lập gắn với chủ nghĩa xã hội, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội cũng
chính là mục tiêu cao cả ,bất biến của toàn Đảng, toàn dân ta. Dưới sự lãnh đạo
của Đảng ,nhân dân ta đấu tranh giành được độc lập dân tộc, từng bước quá độ lên
chủ nghĩa xã hội. trong điều kiện nước ta ,độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ
nghĩa xã hội, sau khi dành được độc lập phải đi lên chủ nghĩa xã hội, vì đó là quy
luật tiến hóa trong quá trình phát triển của xã hội loài người. thực tiễn phát triển
cho thấy,đôc lập dân tộc là điều kiên tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và
chủ nghĩa xã hội là cơ sở đảm bảo vững chắc cho độc lập dân tộc
Hiện nay chúng ta đang tiến hành đổi mới toàn diện đất nước vì mục tiêu” Dân
giàu nước mạnh xã hội công bằng ,dân chủ, văn minh” là tiếp tục con đường cách
mạng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội mà Hồ Chí Minh đã lựa chọn.
Đổi mới vì thế là quá trình vân dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên
định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, tinh thần độc lập tự
chủ, tự lực tự cường, đổi mới và sáng tạo
Hồ Chí Minh là hiện thân sáng chói của tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền
với chủ nghĩa xã hội, là mẫu mực của tinh thần độc lập tư chủ, tư lực tự cường, đổi
mới và sáng tạo
11
Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh
5. DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hồ Chí Minh: toàn tập, tập 1, tr 79
2. Hồ Chí Minh: toàn tập, tập 5, tr 30.
3. C.Mác và Ph.Ăng-ghen: toàn tập, Nxb chính trị quốc gia.
H.1994, tập 16, tr 24.
4. Hồ Chí Minh toan tập, t.10, tr.128;
5. Hồ Chí Minh toàn tập, t.4, tr.56