Mục lục
Lời mở đầu
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong những học phần quan trọng
được giảng dạy trên giảng đường Đại học trường Đại học Kinh tế Quốc dân,
không chỉ cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về cuộc đời hoạt
động Cách mạng của Hồ Chí Minh mà còn nêu rõ và làm sáng tỏ những quan
niệm , tư tưởng của Người về các vấn đề mang tính chất lịch sử . Không dừng
lại ở đó, Tư tưởng của Người giống như một kim chỉ nam định hướng phát
triển xã hội trong mọi giai đoạn của xã hội Việt Nam – thời chiến và thời
bình, đó là luồng tư tưởng mới mẻ không chỉ dừng lại ở vấn đề đấu tranh
,giành độp lập hòa bình cho đất nước mà còn hướng tới xây dựng văn hóa ,
đạo đức và con người mới.
Có thể nói rằng, tư tưởng biện chứng của Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa
vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp là một trong những sáng tạo mới của
Người – vừa kế thừa tư tưởng lớn của Mác – Lênin vừa sáng tạo sao cho phù
hợp với hoàn cảnh cách mạng Việt Nam thời bấy giờ . Thật đúng khi nói rằng
: Mối quan hệ biện chứng giữa vấn đề dân tộc và giai cấp trong tư tưởng Hồ
Chí Minh về mục tiêu và nhiệm vụ cách mạng Việt Nam là một trong những
nhân tố đảm bảo thành công của cách mạng Việt Nam , là một trong những
đóng góp quan trọng và xuất sắc của Bác vào kho tàng lý luận cách mạng
của chủ nghĩa Mác – Lênin .
Tìm hiểu về mối quan hệ biện chứng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề
dân tộc và giai cấp là nền tảng để hiểu rõ thêm về cách mạng thể giới và cách
mạng Việt Nam . Đó là trả lời cho câu hỏi : Tại sao các phong trào yêu nước
của người Việt Nam chống thực dân Pháp liên tiếp nổ ra mạnh mẽ nhưng
đều thất bại ? Tại sao chỉ khi thấy được mối quan hệ biện chứng giữa vấn đề
dân tộc và giai cấp này thì cách mạng Việt Nam mới có thể bước sang một
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 2
giai đoạn mới ? Và, hơn thế, ta thấy được Người đã vận dụng tư tưởng này
từ chủ nghĩa Mác - Lênin một cách sáng tạo, phù hợp với tình thế nước ta ra
sao ?.

các phong trào ấy đều là những bậc tiền bối tâm huyết với sự nghiệp,
dành trọn cuộc đời cho dân tộc nhưng do không nhận thức đuộc xu thể
thời đại, không thấy được giai cấp trung tâm của thời đại là giai cấp công
nhân – một gia cấp đại diện cho phương thức sản xuất mới , một lực
lượng tiến bộ trong xã hội. Họ chưa nhận thấy được rằng cách mạng giải
phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản .
Chính vì vậy, mục tiêu của các phong trào yêu nước đó không phản ánh
đúng xu thế vận động của lịch sử và thời đại. Chẳng hạn như, Hồ Chí Minh
nhận thấy con đường của Phan Bội Châu chẳng khác gì “ đưa hổ cửa
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 4
trước, rước beo cửa sau” ; con đường của Phan Châu Trinh cũng chẳng
khác gì “ xin giặc rủ long thương” ; con đường của Hoàng Hoa Thám tuy
có phần thực tế hơn , nhưng vẫn mang nặng cốt cách phong kiến .
2. Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề giai cấp và dân
tộc.
Trước những thất bại liên tiếp của các phong trào yêu nước , mặc dù rất
khâm phục tinh thần cứu nước của cha ông nhưng Hồ Chí Minh – người
thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành lúc bấy giờ không tán thành các
con đường của họ mà quyết tâm ra đi tìm một con đường mới “ Công lao
to lớn đầu tiên của Bác đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam là đã tìm ra
con đường cứu nước khai phá con đường giải phóng dân tộc và các dân
tộc bị áp bức trên thế giới “.
Trong khoảng 10 năm vượt qua các đại dương , đến với nhân loại cần lao
đang đấu tranh ở nhiều châu lục và các quốc gia trên thể giới , Người đã
kết hợp tìm hiểu và khảo sát thực tiễn , nhất là ở ba nước phát triển : Anh,
Pháp , Mỹ. Người tích cực tham gia vào các hoạt động trong phong trào
đấu tranh giải phóng của các dân tộc bị áp bức , phong trào giải phóng
của giai cấp công nhân ở các nước tư bản . Người đã tìm đến với cách
mạng Tháng Mười Nga , đến với Lê- nin như một tất yếu của lịch sử. Đặc
biệt hơn, sau khi đọc “ Sơ thảo lần thứ nhất Luận cương về vấn đề dân tộc

có quan hệ sản xuất khác nhau , có quan hệ tư liệu sản xuất khác nhau ,
có phương thức hưởng thụ khác nhau về tài sản xã hội ( Từ điển Tiếng
Việt – Hoàng Phê )
Nếu như Mác – Lênin chú trọng vào vấn đề giai cấp và giải phóng giai
cấp thì Hồ Chí Minh lại chú trọng , đề cao vấn đề dân tộc và giải phóng
dân tộc. Hồ Chí Minh là một nhà yêu nước chân chính , một nhà cách
mạng sáng tạo, vị anh hùng giải phóng dân tộc. Các Mác từ một nhà
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 6
dân chủ trở thành một nhà cách mạng. Hồ Chí Minh từ một nhà yêu
nước trở thành nhà cách mạng. Tuy rằng con đường đến với cách
mạng của Hồ Chí Minh và Các-Mác có điểm khác nhau , nhưng đều gặp
nhau ở sự nghiệp giải phóng xã hội , giải phóng giai cấp, giải phóng
con người .
2. Quan điểm của Mác – Lênin về mối quan hệ dân tộc và giai cấp.
Theo quan điểm của Mác – Ăngghen , để xóa bỏ ách áp bức , bóc lột
dân tộc , đem lại độc lập thật sự cho dân tộc thì cần phải xóa bỏ tình
trạng áp bức, bóc lột giai cấp. Mác- Ăngghen cho rằng chỉ có giai cấp
vô sản mới có thể thống nhất được quyền lợi của chính giai cấp mình
và mang lại lợi ích cho nhân dân lao động và toàn thể dân tộc, từ đó
mới thực hiện được sự nghiệp giải phóng dân tộc , giải phóng giai cấp
và nhân loại.
Khác với Mác-Ăngghen , theo quan điểm của Lê-nin việc liên minh giữa
giai cấp vô sản ở chính quốc với các dân tộc bị áp bức ở các nước thuộc
địa là vô cũng cần thiết bởi cách mạng giải phóng dân tộc đã trở thành
một bộ phận quan trọng của cách mạng vô sản, hơn nữa cuộc đấu
tranh của giai cấp vô sản ở chính quốc sẽ không thể giàng thắng lợi
nếu không biết liên minh với các cuộc đấu tranh của các dân tộc bị áp
bức ở các nước thuộc địa. Đồng thời Lê –nin cũng bổ sung vào khẩu
hiệu chiến lược của Mác : “ Vô sản toàn thể giới và các dân tộc bị áp
bức đoàn kết lại”.

có chọn lọc , phù hợp với hoàn cảnh , nhiệm vụ và mục tiêu của cách mạng
Việt Nam lúc bấy giờ . Nếu như C.Mác bàn nhiều về cuộc đấu tranh chống
chủ nghĩa tư bản , V.I.Lênin bàn nhiều về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa
đế quốc , thì Hồ Chí Minh tập trung bàn về cuộc đấu tranh chống chủ
nghĩa thực dân. C.Mác và V.I.Lênin bàn nhiều về đấu tranh giai cấp ở các
nước tư bản chủ nghĩa , thì Hồ Chí Minh bàn nhiều về đấu tranh giải
phóng dân tộc ở thuộc địa.
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 8
Như vậy , có thể thấy được so với C.Mác và Lênin , trong quan điểm của Hồ
Chí Minh có sự biện chứng giữa vấn đề dân tộc và giai cấp nhưng Người
đã đề cao vấn đề dân tộc hơn vấn đề giai cấp , coi giải quyết vấn đề dân
tộc là bước đầu quan trọng và thiết yếu nhất trên con đường giải phóng
dân tộc cho nước nhà. Có sự khác biệt như vậy là bởi hoàn cảnh cách
mạng ở nước ta khác so với các nước phương Tây,điều quan trọng hơn cả
là Người đã thấy được giải quyết vấn đề dân tộc là phù hợp với mục tiêu
và nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam.
1. Mục tiêu , nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam.
Như đã trình bày ở trên, Hồ Chí Minh đã học hỏi và sáng tạo, điểu chỉnh
và áp dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin hoàn toàn phụ thuộc
vào hoàn cành và mục tiêu nhiệm vụ của phong trào cách mạng Việt Nam.
Bởi Người đã sớm nhận ra rằng nếu áp dụng y nguyên những tư tưởng ấy
vào nước ta thì hoàn toàn không phù hợp.
Trong suốt những năm tháng chống giặc ngoại xâm, mục tiêu và nhiệm vụ
của dân tộc ta là phải toàn dân đoàn kết, liên minh các đảng phái , các
tầng lớp công nhân, nông dân, trí thức trên dưới một lòng, đánh bại giặc
ngoại xâm và bè lũ cướp nước, bán nước, giải phóng dân tộc , đem lại độc
lập tự chủ cho nước nhà. Đặc biệt, sự khủng hoảng về con đường cứu
nước và nhiệm vụ lịch sử đặt ra: Sự thất bại của các phong trào yêu nước
chống thực dân Pháp đã chứng tỏ con đường cứu nước theo hệ tư tưởng
phong kiến và hệ tư tưởng tư sản đã bế tắc. Cách mạng Việt Nam lâm vào

2. Quan điểm của Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp.
Nhiều người do chưa nghiên cứu thấu đáo tư tưởng Hồ Chí Minh về mối
quan hệ giữa vấn đề dân tộc và giai cấp, cho rằng Hồ Chí Minh là một
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 10
người dân tộc chủ nghĩa , một người chạy theo chủ nghĩa dân tộc , một
người dân tộc thuần túy, chứ không phải là người thiên về đấu tranh giai
cấp. Quan điểm , nhận định trên là hoàn toàn vô căn cứ và thiển cận, vấn
đề đăt ra là phải nghiên cứu thật kĩ tư tưởng của Người thì mới có thể
từng bước tìm ra đúng bản chất tư tưởng Hồ Chí Minh.
Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề dân tộc , đề cao sức mạnh của chủ nghĩa
yêu nước , nhưng Người luôn đứng trên quan điểm của giai cấp để nhận
thức và giải quyết vấn đề dân tộc. Sự kết hợp nhuần nhuyễn vấn đề dân
tộc và giai cấp của Hồ Chí Minh thể hiện ở : khẳng định vai trò lịch sử của
giai cấp công nhân và quyển lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản trong
quá trình cách mạng Việt Nam; chủ trương đại đoàn kết dân tộc rộng rãi
trên nền tảng liên minh công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức , dưới sự
lãnh đạo của Đảng; sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng để chống
lại bạo lực phản cách mạng của kẻ thù; thiết lập chính quyền nhà nước
của dân, do dân, vì dân; gắn kết mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã
hội. Hồ Chí Minh đã tìm thấy vấn đề độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Tư tưởng giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp , giải phóng con người
cũng xuất phát từ tư tưởng của sự kết hợp giữa vấn đề dân tộc và vấn đề
giai cấp. Mưu cầu cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, dân chủ bình đẳng,
chống mọi áp bức , bất công xã hội đã mang nặng trong trái tim khối óc
của Người ngay từ khi Người ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân.
Để giải quyết vấn đề dân tộc và giai cấp, dân tộc và dân chủ, Hồ Chí Minh
đi từ vấn đề giải phóng dân tộc đến vấn đề giải phóng giai cấp, từ vấn đề
dân tộc đến vấn đề dân chủ, nhưng trong thực tế phương pháp của Người
lại đi từ vấn đề giai cấp đến vấn đề dân tộc, từ vấn đề dân chủ đến vấn đề
dân tộc. Theo Người, để giải quyết vấn đề dân tộc, thì phải giải quyết vấn

dẫn trong lúc ban đầu đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Tất Thành
chính là lá cờ cách mạng dân chủ tư sản ở phương Tây. Ngay từ năm
1923, Người trả lời phỏng vấn của một nhà báo Liên Xô, rằng: "Khi tôi độ
mười ba tuổi, lần đầu tiên, tôi được nghe ba chữ Pháp: Tự do, Bình đẳng,
Bác ái. Đối với chúng tôi, người da trắng nào cũng là người Pháp. Người
Pháp đã nói thế. Và từ thuở ấy, tôi rất muốn làm quen với nền văn minh
Pháp, muốn tìm xem những gì ẩn đàng sau những chữ ấy". Vấn đề đặt ra
là Người muốn tìm hiểu xem đằng sau những từ ngữ dân chủ ấy ẩn chứa
những gì? Có phải là dân chủ với nhân dân không, hay là dân chủ trong
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 12
khuôn khổ cách mạng dân chủ tư sản? Từ năm 1917 đến năm 1923, Người
ở Pari, thủ đô nước Pháp, đã nhìn thấy thực chất của "Tự do, Bình đẳng,
Bác ái" của một nền dân chủ tư sản phương Tây, một nền dân chủ do cách
mạng tư sản dân chủ mang lại. Nguyễn Ái Quốc nhìn rõ cách mạng tư sản
dân chủ thực chất là cuộc cách mạng tư sản, trong đó, nhân dân đưa ra
những yêu sách về kinh tế và chính trị của mình, và do đó, gây ảnh hưởng
đến cách mạng, làm cho cách mạng phát triển vượt ra khỏi giới hạn chính
trị chật hẹp mà giai cấp tư sản đã nêu ra trước khi nổ ra cách mạng. Đó là
những mặt tiến bộ, tích cực của cách mạng tư sản dân chủ. Nhưng bên
cạnh đó, cách mạng tư sản dân chủ cũng còn những hạn chế nhất định ở
chỗ cách mạng không nêu ra mục đích trực tiếp là tiêu diệt phương thức
sản xuất tư bản chủ nghĩa, mà chỉ nêu việc tiêu diệt một cách kiên quyết
nhất mọi tàn dư của chế độ phong kiến. Vì vậy, nếu cách mạng tư sản dân
chủ có giành được thắng lợi, thì chế độ của nó vẫn nằm trong khuôn khổ
của chế độ tư sản, trong khi đó, Nguyễn Ái Quốc lại chủ trương lật đổ chế
độ tư sản, thực dân ở Đông Dương. Người thấy sau vụ đàn áp dã man của
chính quyền Đông Pháp, nhiều người dân Việt Nam, phần lớn là nhà nho,
đã bị bỏ tù và sát hại. Vì vậy, Người kêu gọi các dân tộc thuộc địa và phụ
thuộc phải tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc, thì mới có thể giải
phóng được nhân dân lao động.

vụ quốc tế trong viêc ủng hộ các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trên
thế giới , Người luôn tâm niệm “ giúp bạn là tự giúp mình “ và chủ trương
phải bằng thắng lợi của cách mạng mỗi nước mà đóng góp vào thắng lợi
chung của cách mạng thế giới.
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 14
** Những nhân tố dẫn tới thành công cách mạng giải phóng dân tộc.
Đặt mối quan tâm lớn về vấn đề dân tộc, Hồ Chí Minh cho rằng mục tiêu
bức thiết lúc bấy giờ là giải phóng dân tộc và cũng theo quan điểm của
Người để giành thắng lợi thì cần quan tâm tới những yếu tố sau:
- Động lực của đất nước là chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc. Chủ
nghĩa yêu nước của dân tộc ta kế thừa tinh thần dân tộc được hun đúc
qua hang nghìn năm lịch sử chống giặc ngoại xâm. Nó có nhiệm vụ giải
quyết các mâu thuẫn cơ bản của cách mạng Việt Nam
- Đường lối cứu nước là phải đi theo con đường cách mạng vô sản Hồ
Chí Minh khẳng định rằng : “ Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không
có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”, chỉ có chủ nghĩa xã
hội , chủ nghĩa cộng sản mwois giải phóng đươc các dân tộc bị áp bức và
những người lao động trên thể giới khỏi nô lệ
=> Tóm lại, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc mang tính khoa học và
cách mạng sâu sắc, thể hiện sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa dân tộc và giai
cấp , chủ nghĩa nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong
sáng. Vấn đề dân tộc đã trở thành vấn đề cần giải quyết trước tiê của cách
mạng Việt Nam. Do yêu cầu bức thiết của sự nghiệp đấu tranh giải phóng
dân tộc , Việt Nam cũng như các nước thuộc địa cần phát huy tính chủ
động sáng tạo của mình trong sự việc đấu tranh giành độc lập dân tộc,
dựa vào sức mình là chính và tranh thủ sự ủng hộ của bạn bè quố tế. Đây
cũng chính là những điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh từ quan điểm của
Mác - Lênin về mối quan hệ dân tộc và thuộc địa.
IV. Sự vận dụng quan điểm của Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi
mới hiện nay.

đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc luôn có vị trí chiến lược trong sự
nghiệp cách mạng”. Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành
Trần Thị Hằng – Tiếng Anh Thương Mại k54 Page 16
Trung ương khoá IX về công tác dân tộc đã ghi rõ: “Ngay từ khi mới ra
đời và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định
vấn đề dân tộc, công tác dân tộc và đoàn kết các dân tộc có vị trí chiến
lược quan trọng trong cách mạng nước ta. Dựa trên những quan điểm
của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc,
Đảng ta đã đề ra các chủ trương, chính sách dân tộc, với những nội
dung cơ bản là: Bình đẳng, đoàn kết, tương trợ giúp nhau cùng phát
triển”
Nhìn lại lịch sử dân tộc ta trong thế kỷ XX, một thế kỷ vận động và phát
triển mau lẹ và phức tạp của tình hình quốc tế, chúng ta càng thấy sự
đúng đắn, sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai
cấp. Vấn đề đó đã được kiểm nghiệm bằng thực tế, cả trong chiến tranh
ác liệt lẫn trong những khó khăn của hoà bình xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc. Ngày nay, tư tưởng Hồ Chí Minh đang thể hiện giá trị trường tồn
nhất là trong bối cảnh các dân tộc đang đứng trước những thách thức
cực kì nguy hiểm khi các thế lực hiếu chiến dựa vào tiềm lực quân sự
hiện đại tiến hành chiến tranh xâm lược những nước có chủ quyền, bất
chấp luật pháp. Điều đó càng cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục nghiên
cứu, học tập, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai
cấp trong tình hình mới, làm cơ sở vững chắc cho việc vận dụng, hoạch
định, tổ chức và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà
nước, để đưa dân tộc ta vượt qua mọi thử thách, vững bước trong quá
trình xây dựng một đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh.
V. Kết luận
Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chững giữa vấn đề dân tộc
và thuộc địa có sự học tập , sáng tạo đặc sắc , có giá trị lớn lí luận và