MỤC LỤC
A.MỞ ĐẦU
Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mà ngày nay là nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam, kể từ ngày được thành lập (2/9/1945) đến nay
luôn quan tâm đến việc tiếp nhận và giải quyết các thắc mắc,khiếu kiện của
người dân về những việc làm sai trái của chính quyền các cấp cũng như các
viêc chức trong bộ máy nhà nước.Quan điểm này được thể hiện rõ qua câu
nói của Hồ Chí Minh: “ Đồng bào có oan ức, có thắc mắc mới khiếu nại,ta
phải giải quyết nhanh, tốt các khiếu nại, đồng bào thấy Đảng và Chính phủ
quan tâm, lo lắng đến họ, do đó mối quan hệ giữa quần chúng nhân dân với
Đảng và Chính phủ được củng cố tốt hơn ”(1).
Từ nhận thức như vậy,ngay sau khi lập nước Hồ Chủ Tịch đã ký sắc lệnh
số 64/SL ngày 23/11/1945 lập ra Ban thanh tra đặc biệt với nhiều nhiệm vụ
quan trọng,trong đó có việc tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người dân
đối với các cơ quan của Chính phủ và nhân viên các cơ quan này.
Lần đầu tiên quyền khiếu nại được ghi nhận trong Điều 29 Hiến pháp
nắm 1959: “Công dân nước Việt Nam dân chủ cộng hòa có quyền khiếu nại
và tố cáo với bất cứ cơ quan Nhà nước nào về những hành vi phạm pháp của
nhân viên cơ quan Nhà nước.Những việc khiếu nại và tố cáo phải được xét và
giải quyết nhanh chóng.Người bị thiệt hại vì hành vi phạm pháp của nhân
viên cơ quan Nhà nước có quyền được bồi thường ”.
Nhìn chung,công tác giải quyết khiếu nại được Nhà nước quan tâm ngay
từ khâu xây dựng thể chế chính sách.Trên thực tế,ngoài các văn bản pháp luật
chuyên về khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính,hầu hết các luật,pháp
lệnh điều chỉnh các quan hệ khác nhau trong các lĩnh vực của đời sống xã hội
đều có quy định về khiếu nại và giả quyết khiếu nại trong lĩnh vức đó.Có thể
nêu lên một loạt các văn bản quy phạm pháp luật có chứa đựng các quy định
về giải quyết khiếu nại tố cáo, như:Luật đất đai,Luật sở hữu chí tuệ,Luật
chứng khoán,Bộ luật lao động…
Năm 1981,Hội đồng Nhà nước Việt Nam ban hành Pháp lệnh quy định
về việc xét,giải quyết khiếu nại,tố cáo của công dân.Năm 1991,Hội đồng Nhà

huy,có người lợi dụng các đối tượng chính sách,người già và trẻ em để đi
khiếu kiện,đả đảo cán bộ lãnh đạo,đả đảo chính quyền địa phương …
 Nội dung khiếu nại: chủ yếu liên quan đến lĩnh vực quản lý đất đai…
(2)
1.2 Nguyên nhân phát sinh khiếu nại
 Nguyên nhân đầu tiên là: cơ chế,chính sách,nhất là trong lĩnh vực
quản lý đất đai, quy hoạch đô thị,đền bù,giải phóng mặt bằng… có nhiều bất
cập,bất hợp lý,chưa phù hợp thực tế,thiếu nhất quán,tạo nên những yếu tố
không công bằng.Nhiều chính sách(về đền bù giải tỏa,sử dụng đất đai…)
thiếu sự tham gia của người dân,không tính tới quyền lợi, nguyện vọng của
người dân,gây xáo trộn sinh hoạt,đời sống của nhân dân,tạo kẽ hở cho những
hành vi tiêu cực ,gây bất bình đẳng trong xã hội. Những bất cập,xung đột lợi
ích phát sinh trong quá trình thực thi các chính sách về đất đai,quy hoạch ,đền
bù giải phóng mặt bằng,bảo vệ môi trường…không được giả quyết một cách
công khai,minh bạch,công bằng,kịp thời.Thực tế cho thấy rằng,tính hợp pháp
của quyết định giải quyết khiếu nại có thể được bảo đảm nhưng không ít
trường hợp,tính hợp lý của quyết định giải quyết khiếu nại thì lại chưa được
đảm bảo.
 Nguyên nhân thứ hai là: công tác chỉ đạo,điều hành và quản lý nhà
nước còn nhiều yếu kém,nhất là quản lý đất đai bị buông lỏng trong thời gian
dài( quy hoạch treo,chậm thực hiện quy hoạch,quy hoạch không đồng bộ,tính
khả thi chưa cao,thiếu tình bền vững,dân chủ,tình trạng lấn chiếm đất
công,xây dựng trái phép…).
 Nguyên nhân thứ ba: kỷ -cương hành chính trong giả quyết khiếu lại
–không nghiêm, ý thức trách nhiệm của công chức,cơ quan nhà nước – còn
nhiều bất cập.Không ít nơi chính quyền chưa tập trung giả quyết khiếu nại, có
hiện tượng né tránh đùn đẩy lên cấp trên hoặc trả về cấp cơ sở. Có nơi cán bộ
có thái độ cửa quyền,coi thường, làm ngơ trước các đơn thư khiếu nại,kiến
nghị của công dân,không ít trường hợp giải quyết khiếu nại vi phạm trình tự,
thủ tục, thời gian giải quyết mà luật đã quy định,có trường hợp không ban

CHƯƠNG II
CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI
Trên cơ sở của Luật khiếu nại,tố cáo,cũng như các luật chuyên nghành(
Luật đất đai,Luật xậy dựng,Luật bảo vệ môi trường….) thẩm quyền giả quyết
khiếu nại hành chính được xác định thoe nguyên tắc tổ chức và hoạt động của
nền hành chính Việt Nam,nghĩa là quản lý hành chính theo nghành và theo
lãnh thổ( nguyên tắc song trùng trực thuộc ) .Điều này có nghĩa là một khiếu
nại hành chính trước hết phải được giải quyết theo đại bàn lãnh thổ nơi chính
quyền địa phương( cấp xã,huyện,tỉnh) đã ban hành quyết định hành chính
hoặc có hành vi hành chính bị khiếu nại.Theo nguyên tắc lãnh thổ,công dân
có thể khiếu nại lần thứ nhất đối với các hành vi hành chính do công chức
chính quyền địa phương thực hiện,hoặc các quyết định hành chính được ban
hành bởi chính chính quyền địa phương – Uỷ ban nhân dân(xã/phường),mà
vụ việc thuộc thẩm quyền được phân cấp cho địa phương.Đối với những lĩnh
vực,vụ việc không phân cấp thẩm quyền cho địa phương,công dân có thể
khiếu kiện về hành vi hành chính,quyết định hành chính theo nghành,hoặc
lĩnh vực cụ thể(tài chính,thuế,đất đai….).Bộ trưởng thủ trưởng nghành là cấp
giải quyết cuối cùng ở cấp cao nhất theo hệ thống hành chính.(3).
Khởi kiện ra tòa hành chính: Người khiếu nại có thể thực hiện quyền
khởi kiện tranh chấp hành chính ra trước Tòa án hành chính,nếu trong vòng
30 ngày(hoặc 45) ngày kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai mà
khiếu nại không được giải quyết,hoặc kể từ ngày nhận được quyết định giải
quyết khiếu nại mà người khiếu nại không đồng ý.(4).
CHƯƠNG III
QUYỀN KHIẾU NẠI CỦA NHÂN DÂN
1.1 Việc thực hiện thủ tục hành chính trong khiếu nại
Đơn khiếu nại phải ghi rõ họ tên, tuổi, địa chỉ cơ quan, đơn vị (nếu có)
của người khiếu nại. Họ tên, chức vụ, cơ quan, đơn vị công tác của người bị
khiếu nại, ghi rõ nội dung sự việc cung cấp các bằng chứng, tài liệu cần thiết
và yêu cầu giải quyết.

quan quản lý(điển hình là việc tách lập các đơn vị hành chính theo lãnh thổ và
các cơ quan quản lý theo nghành và lĩnh vực) đã dẫn đến việc xác định thẩm
quyền của cơ quan việc tiếp nhận và giải quyết khiếu nại là hết sức khó khăn.
Về mặt thẩm quyền,các cơ quan hành chính của Việt Nam,theo nghành
hoặc theo lãnh thổ,vẫn trong tình trạng chồng chéo về quyền hạn,nhiệm
vụ.Các thiết chế thanh tra,quản lý,điều hành của các cơ quan hành chính
chuyên nghành,của chính quyền địa phương không rõ ràng,làm cho người dân
hết sức lúng túng trong việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết
vụ việc của mình.
Tóm lại,việc pháp luật quy định nghĩa vụ của người khiếu nại đến đúng
cơ quan có thẩm quyền giải quyết thực sự là gây khó khăn cho công dân,đồng
thời cũng tạo ra nguy cơ đối vơi người dân sẽ bị các cơ quan từ chối vì cho
rằng mình không có thẩm quyền và trách nhiệm giải quyết.
1.4 Quyền khiếu nại,tố cáo đông người vượt cấp của công dân
Tại khoản 4, Điều 6 của Nghị định 136/2006/NĐ-CP như sau: “Đối với
đơn khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp dưới nhưng quá thời hạn
quy định mà chưa được giải quyết thì Thủ trưởng cơ quan nhà nước cấp trên
yêu cầu cấp dưới giải quyết, đồng thời có trách nhiệm chỉ đạo, kiểm tra, đôn
đốc việc giải quyết của cấp dưới và áp dụng biện pháp theo thẩm quyền để xử
lý đối với người thiếu trách nhiệm hoặc cố tình trì hoãn việc giải quyết khiếu
nại đó. Trong trường hợp cần áp dụng biện pháp vượt quá thẩm quyền của
mình thì kiến nghị cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền để xử lý”.
Thực tế, theo khảo sát trên phạm vi cả nước, có hàng vạn đơn thư khiếu
nại vượt cấp, quá thời hạn vẫn không giải quyết hoặc bị “phớt lờ” không giải
quyết nhưng chưa có trường hợp nào bị xử lý theo quy định nêu trên.
Nguyên nhân:
•Hiện nay có nhiều hiện tượng người dân khiếu nại vượt cấp, nguyên
nhân chủ yếu là nhận thức của người dân cho rằng vấn đề giải quyết khiếu nại
của cấp dưới không thể tốt bằng cấp trên .
•Việc khiếu nại của người dân chậm được giải quyết.

luận và kiến nghị hướng giải quyết khiếu nại.Trong khi đó,thẩm quyền quyết
định giải quyết khiếu nại – lại thuộc về thủ trưởng cơ quan hành chính nhà
nước – là một thiết chế không rõ ràng(cá nhân hay tập thể ?),không nắm bắt
một cách sâu sắc nội tình của vụ việc.
1.2 Bất cập ,thách thức phát sinh từ thẩm quyền,trách nhiệm của các
chủ thể giải quyết khiếu nại
Mối quan hệ giữa thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước với các cơ
quan tham mưu(thanh tra hoặc cơ quan chuyên môn) là mối quan hệ theo
nguyên tắc thủ trưởng.Điều này khiến cho các cơ quan tham mưu nhiều khi
phải “đón ý”, “lựa ý” thủ trưởng để đề xuất kiến nghị giải quyết khiếu nại
trong những vụ việc “nhậy cảm”.Tính khách quan của nhữn kiến nghị giải
quyết khiếu nại,do vậy khó được bảo đảm. Về mặt tâm lý,những cán bộ làm
công tác thanh tra không mấy hào hứng với công việc giải quyết khiếu nại
hành chính.Tính chất công việc này chỉ mang lại sự mệt mỏi căng
thẳng.Trong khi đó,nếu được tham gia vào đoàn Thanh tra kinh tế - xã hội
,dường như công việc đó có vẻ hấp dẫn,lý thú hơn.
Về những người làm công tác giải quyết khiếu nại,không phải ai cũng
được trang bị những kiến thức pháp luật cần thiết.Điều này làm ảnh hưởng
không nhỏ tới chất lượng,từ góc độ tính hợp pháp của các kết luận,kiến nghị
do cán bộ Thanh tra đề xuất với thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước để
ban hành quyết định giải quyết khiếu nại.
Về mặt thể chế,có thể coi những bất cập khó khăn trong mối quan hệ
giữa chủ thể cơ quan hành chính với Chánh Thanh tra nghành,các cấp là một
vấn đề chủ yếu trong cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính.Vấn đề này chỉ
có thể được giải quyết khi cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính được cải
cách,đổi mới một cách cơ bản.
1.3 Bất cập,thách thức phát sinh từ công tác tiếp dân
giải quyết khiếu nại
Công tác tiếp dân được coi là vấn đề hết sức quan trọng trong toàn bộ
công tác giải quyết khiếu nại hành chính.Có thể nói ở địa phương nào cũng có

2003,chỉ có khoảng 50%-60% vụ,việc khiếu nại được giải quyết đúng.
Năm 2006 cơ quan hành chính nhà nước các cấp đã tiến tiếp nhận
46.555 đơn khiếu nại,trong đó có 38.790 đơn khiếu nại thuộc thẩm
quyền.Các cơ quan nhà nước đã giải quyết được 28.403 đơn khiếu nại(chiếm
73,2%).Qua kiểm tra,xác minh 265 vụ đã có quyết định giải quyết khiếu nại
cuối cùng của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh thì đã thống nhất với quyết định của
Uỷ ban nhân dân tỉnh là 125 vụ(chiếm 47,17%),kiến nghĩ sửa đổi bổ sung
quyết định giải quyết đối với 55 vụ(chiếm 20,75%),kiến nghi hủy bỏ 27 quyết
định(chiếm 10,18%).(6).
Rõ ràng tình hình giải quyết khiếu nại nói trên chỉ ra những yếu kém bất
cập trong việc thực hiện các quy định của pháp luật để đảm bảo thực hiện
quyền khiếu nại của công dân.
1.2 Những biểu hiện hạn chế bất cập của công tác giải quyết khiếu nại
hành chính
 Nhân dân rất khó khăn trong việc thực thi quyền khiếu nại của
mình.Pháp luật chưa có nhiều quy định về thủ tục nhằm đảm bảo quyền khiếu
nại của công dân.Hoạt động trợ giúp pháp lý,và vai trò của Luật sư – chưa
phát huy được trong việc hỗ trợ công dân thực thi quyền khiếu nại hành
chính.
 Quy trình,thủ tục,tiêu chí giải quyết khiếu nại hành chính chưa đầy
đủ,thiếu rõ ràng,phức tạp,khép kín và chưa thực sự minh bạch.
 Quá trình thẩm tra,xác minh,kết luận,giải quyết khiếu nại,và thực thi
quyết định giải quyết khiếu nại – chưa đảm bảo khách quan,độc lập,và còn
manh mún.
 Chưa phân định rõ ràng về thẩm quyền,trách nhiệm của các công
chức,cơ quan hành cính nhà nước trong việc tiếp nhận,thẩm tra,xác minh,kết
luận,giải quyết khiếu nại,và thực thi quyết định giải quyết khiếu nại.
 Công chức nhà nước chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm giải quyết
khiếu nại hành chính,không ít trường hợp cho rằng đây chỉ là công việc
phụ,không quan trọng bằng các nhiệm vụ quản lý hành chính thuộc lĩnh vực

Luật khiếu nại hành chính.
1.2 Cần sớm có quyết định giải quyết khiếu nại đông người
Chuyện giải quyết khiếu nại đông người cần sớm được quy định cụ thể
bởi tuy đây là hiện tượng phức tạp,nhạy cảm nhưng lại đang diễn ra trong
thực tế.
Trong buổi thảo luận về dự án Luật khiếu nại ngày 24/10/2011. Đại biểu
Dương Hoàng Hương (Phú Thọ) phân tích, các báo cáo Chính phủ đều cho
thấy số vụ việc, số đoàn khiếu nại đông người ngày càng tăng. Do đó rất cần
quy định cơ chế, cách thức làm việc cụ thể. Chẳng hạn, đoàn khiếu nại đông
người có thể cử người đại diện nêu ra các yêu cầu với cơ quan nhà nước. Mọi
yêu cầu đó phải được lưu trong hồ sơ để làm căn cứ giải quyết vụ việc.
"Phải đưa ra quy định cụ thể về quyền của người đại diện. Họ không chỉ là
người thay mặt những người khác trình bày vấn đề chính của vụ việc mà họ còn là
những người sẽ giữ vai trò quan trọng trong suốt quá trình giải quyết. Dự án luật
cần mở rộng và khẳng định vai trò, vị trí của họ", ông Hương nói.(7).
1.3 Tăng cường bảo đảm quyền khiếu nại của công dân trong Luật
khiếu nại hành chính
Luật giải quyết khiếu nại cần phải được xây dựng theo hướng mở rộng
tối đa và tạo những điều kiện tốt nhất để công dân thực hiện được quyền
khiếu nại của mình theo đúng tinh thần của Hiến pháp,cụ thể:
o Quy định quyền của công dân khiếu nại các văn bản có tích chất quy
phạm của các cơ quan nhà nước khi cho rằng,văn bản đó không hợp
pháp(không đúng thẩm quyền ban hành,trình tự thủ tục luật định,có mục đích
không phù hợp…).
o Cho phép công dân có thể ủy quyền cho bất kỳ ai thay mặt mình để
thực hiện việc khiếu nại hành chính
o Công nhận sự tham gia đầy đủ của luật sư vào quá trình giải quyết
khiếu nại hành chính,khẳng định quyền của luật sư vào quá trình khiếu nại
trong mọi vụ việc theo yêu cầu và nguyện vọng của người khiếu nại
o Quy định trách nhiệm chứng minh vụ việc thuộc về công chức,cơ

o Quy trình thi hành quyết định giải quyết khiếu nại hành chính.
1.6 Tăng cường thực thi quyết định giải quyết khiếu nại hành chính
Luật giải quyết khiếu nại cần phải được xậy dựng theo hướng mở rộng
tối đa và tạo những điều kiện tốt nhất để công dân thục hiện được quyền
khiếu nại của mình theo đúng tinh thần của Hiến pháp,cụ thể:
o Xác đinh rõ cụ thể,rõ ràng trách nhiệm của các cá nhân,cơ quan hành
chính thực thi quyết định giải quyết khiếu nại
o Quy định cụ thể chế tài kỹ luật hành chính đối với công chức,cơ quan
hành chính trong việc thi hành quyết định khiếu nại hành chính,thi hành phán
quyết của Toàn án Hành chính.
o Quy định cụ thể trách nhiệm bồi thường vật chất,trách nhiệm tinh
thần đối với công dân do công chức,cơ quan hành chính không thực hiện đúng
quyết định giải quyết khiếu nại.
1.7 Đổi mới cơ chế giám sát công tác giải quyết khiếu nại hành chính
o Quy định rõ ràng từng bước của quy trình giám sát công tác giải quyết
khiếu nại hành chính theo hướng đơn giản,công khai,minh bạch.
o Quy định về hiệu lực của các kết luận giám sát,trách nhiệm của thủ
trưởng cơ quan hành chính tiếp thu,tuân thủ kết luận giám sát.
o Quy định rõ thẩm quyền giám sát của mỗi chủ thể tham gia giám sát
công tác giải quyết khiếu nại.
B. KẾT LUẬN
Đã đến lúc,thay vì những sửa đổi bổ sung vó tính chất lặt vặt mang tính
chất “đối phó” với tình hình như những gì đã thấy trong thời gian qua,mà trên
thực tế hầu như không có mấy tác dụng,cần có sự thay đổi một cách căn
bản công tác giải quyết khiếu bại của các cơ quan hành chính.
Nói cách khác,chúng ta cần phải có được một cơ quan hành
chính,chuyên trách,giải quyết khiếu nại hành chính,với một quy trình làm
việc minh bạch,thẩm quyền độc lập và rõ ràng,có đội ngũ công chức có năng
lực chuyên môn trong giải quyết khiếu nại hành chính,mang tính chuyên
nghiệp cao.Để có được một thiết chế như vậy,trước hết cần phải có quyết tâm