nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 3/2004 3

ThS. đỗ Ngân Bình *
ỡnh cụng l hin tng phc tp xut
hin Vit Nam khi chuyn i t
kinh t tp trung sang kinh t th trng.
iu ú t ra nhu cu khỏch quan phi
nhanh chúng cú cỏc quy phm phỏp lut
iu chnh v gii quyt ỡnh cụng mt
cỏch hiu qu. S ra i ca cỏc quy nh
v gii quyt ỡnh cụng trong B lut lao
ng nm 1994 v cỏc vn bn hng dn
nh Phỏp lnh th tc gii quyt cỏc tranh
chp lao ng nm 1996, Cụng vn s
40/KHXX ngy 6/7/1996 chớnh l nhm
mc ớch ỏp ng nhng yờu cu núi trờn.
T ú n nay, vic ỏp dng cỏc quy nh
v gii quyt ỡnh cụng ó bc l nhiu
im bt cp. Bi vit ny nờu mt s bt
cp ch yu cú th xem l nguyờn nhõn c
bn dn n tớnh khụng kh thi ca phỏp
lut v gii quyt ỡnh cụng v bc u
a ra mt s kin ngh nhm thỏo g
nhng bt cp ú.
Hin cú nhiu quan im khỏc nhau v

cỏc bờn v gii quyt ỡnh cụng mt cỏch
hiu qu. C th, ho gii gii quyt
ỡnh cụng thc cht l gii quyt ni dung
ca cuc ỡnh cụng trờn c s ý chớ t
nguyn ca cỏc bờn v s giỳp ca


* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
4 T¹p chÝ luËt häc
sè 3/2004
người thứ ba trung lập không có quyền
quyết định. Còn khi toà án nhân dân (theo
yêu cầu của các cơ quan, tổ chức) tiến
hành giải quyết cuộc đình công lại nhằm
xác định tính hợp pháp và giải quyết hậu
quả của đình công. Tóm lại, giải quyết
đình công bao gồm việc xác định tính hợp
pháp của cuộc đình công, giải quyết nội
dung của đình công và giải quyết hậu quả
của cuộc đình công. Nhưng giải quyết đến
đâu, giải quyết như thế nào và theo thủ tục
nào còn tuỳ thuộc từng giai đoạn cụ thể
trong quá trình giải quyết đình công.
Xuất phát từ quan niệm cho rằng giải
quyết đình công chủ yếu nhằm xác định
tính hợp pháp của cuộc đình công và chỉ

của cuộc đình công. Việc quy định như vậy
xuất phát từ tầm quan trọng của hoà giải
trong giải quyết đình công và nhằm mục
tiêu giải quyết đình công một cách ôn hoà,
tránh những hậu quả lâu dài cho quan hệ
lao động sau đình công. Nếu hoà giải
không thành, toà án mới mở phiên họp xét
tính hợp pháp của cuộc đình công. Sau khi
nghe ý kiến của các bên và nghe ý kiến của
đại diện viện kiểm sát, hội đồng giải quyết
cuộc đình công sẽ thảo luận và quyết định
theo đa số. Toà án có quyền ra các quyết
định sau: 1) Kết luận cuộc đình công là
hợp pháp, buộc người sử dụng lao động
phải trả đủ lương trong thời gian đình công
và thực hiện các yêu cầu của tập thể lao
động. 2) Kết luận cuộc đình công là bất
hợp pháp và những người lao động phải
ngừng đình công, tiền lương và các
quyền lợi khác của người lao động được
trả căn cứ vào lỗi của mỗi bên (Điều 102,
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các tranh
chấp lao động).
Đánh giá các quy định hiện hành về
giải quyết đình công, chúng tôi thấy nổi
lên một số bất cập chủ yếu sau:
Thứ nhất, về cơ quan có thẩm quyền
giải quyết đình công.
kin ny quỏ phc tp. Vỡ vy, gii quyt
ỡnh cụng ti to ỏn nhm kt lun v tớnh
hp phỏp ca ỡnh cụng l iu m tp th
lao ng khụng mong mun. Thc t hin
nay, vi vic to ỏn cha h th lớ gii
quyt v ỡnh cụng no ó chng minh vn
nờu trờn.
Thc t gii quyt ỡnh cụng Vit
Nam thng cú s phi hp gia c quan
lao ng, liờn on lao ng a phng v
thm chớ c c quan cụng an gii quyt
ỡnh cụng theo th tc hnh chớnh. Chỳng
tụi cho rng õy l gii phỏp cú tớnh cht
tỡnh th nhm duy trỡ s n nh trong
quan h lao ng v trt t xó hi ca a
phng. ỡnh cụng l quyn ca ngi
lao ng, quyn ú khụng th b cn tr
bi bin phỏp mnh lnh hnh chớnh.
Ngoi ra, cỏc c quan trờn khụng cú thm
quyn xỏc nh tớnh hp phỏp ca ỡnh
cụng v khụng th gii quyt trit
nguyờn nhõn dn n ỡnh cụng. Do ú,
trong tng lai khụng th tha nhn thm
quyn gii quyt ỡnh cụng ca cỏc c
quan ny cng nh khụng th tip tc duy
trỡ tỡnh trng gii quyt ỡnh cụng theo th
tc hnh chớnh nh hin nay.
Theo chỳng tụi, trong quỏ trỡnh gii
quyt ỡnh cụng, nu cn xỏc nh tớnh hp
phỏp ca cuc ỡnh cụng theo yờu cu ca

thuận tự nguyện của các bên. Quy định tại
Điều 99 khoản 5 Pháp lệnh thủ tục giải
quyết các tranh chấp lao động (trong
trường hợp các bên không thương lượng,
thoả thuận được với nhau thì thẩm phán lập
biên bản hoà giải không thành và buộc
người sử dụng lao động phải đưa ra
phương án mới về việc giải quyết đình
công) đi ngược lại với bản chất của phương
thức hoà giải là tôn trọng quyền tự định
đoạt của các bên. Các thẩm phán khi tiến
hành hoà giải theo quy định tại Điều 99
Pháp lệnh thủ tục giải quyết các tranh chấp
lao động không thực sự thể hiện vai trò của
người hoà giải, có nhiều hoạt động vượt
quá thẩm quyền của người hoà giải.
2) Quy định về việc mở phiên họp
xét tính hợp pháp của cuộc đình công
(Điều 100, 101,102 Pháp lệnh thủ tục giải
quyết các tranh chấp lao động) có sự nhầm
lẫn giữa thủ tục xét tính hợp pháp của đình
công với thủ tục giải quyết tranh chấp lao
động là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến đình
công. Thực chất đây là hai thủ tục khác
nhau về mục đích tiến hành, căn cứ pháp lí
được vận dụng để giải quyết, hậu quả pháp
lí Việc xét tính hợp pháp của cuộc đình
công chỉ nhằm xác định cuộc đình công là
hợp pháp hay bất hợp pháp. Nếu không có
yêu cầu của các bên, toà án không giải

Thứ ba, về trình tự, thủ tục giải quyết
đình công.
Quá trình giải quyết đình công về cơ
bản có thể chia làm hai giai đoạn là giai
đoạn tiền tố tụng (trước khi ra toà) và giai
đoạn giải quyết đình công tại toà án. nghiªn cøu - trao ®æi
T¹p chÝ luËt häc sè 3/2004 7

Không phải mọi cuộc đình công đều cần
được giải quyết qua cả hai giai đoạn. Việc
áp dụng giai đoạn nào phụ thuộc vào sự
lựa chọn của các chủ thể thể hiện qua việc
đề nghị hoà giải hay hành vi đưa đơn yêu
cầu toà án kết luận tính hợp pháp của cuộc
đình công.
Giải quyết đình công ở giai đoạn tiền tố
tụng thực chất là việc tiến hành hoà giải
nhằm giải quyết tranh chấp lao động là
nguyên nhân của đình công. Thông thường
khi tham gia thủ tục hoà giải, các bên ít để
ý đến hành vi đình công đúng hay sai. Vấn
đề được họ quan tâm là làm thế nào để dàn
xếp mâu thuẫn, từ đó hướng tới mục đích
dừng cuộc đình công nhưng vẫn đạt được
lợi ích. Để đảm bảo quyền tự định đoạt của
các bên, người trung gian hoà giải phải do
các bên tự do lựa chọn, tuân thủ trình tự

pháp luật. Tuy nhiên, lưu ý trường hợp đặc
biệt, nếu đình công bất hợp pháp về thủ tục
nhưng nguyên nhân đình công là hợp pháp
(ví dụ, đình công do người sử dụng không
trả lương, không đóng bảo hiểm xã hội cho
người lao động ), toà án ra phán quyết yêu
cầu nguời sử dụng lao động thực hiện đúng
pháp luật lao động. Cụ thể cần thực hiện
như thế nào sẽ do hai bên thương lượng.
Nếu không đạt được thoả thuận chung nên
cho phép tập thể lao động khởi kiện yêu cầu
giải quyết theo thủ tục giải quyết tranh chấp
lao động hoặc tiến hành đình công lại theo
quy định của pháp luật. Có như vậy mới
đảm bảo đình công thực sự là biện pháp
bảo vệ quyền lợi của người lao động khi
các biện pháp khác đã được áp dụng nhưng
không có hiệu quả.
Trên đây là một số bất cập của pháp
luật về giải quyết đình công hiện hành ở
Việt Nam và một số ý kiến bước đầu nhằm
khắc phục những bất cập đó. Từ đó hướng
tới mục đích tăng tính khả thi của pháp luật
về giải quyết đình công, đảm bảo thực hiện
pháp chế xã hội chủ nghĩa./.