nghiªn cøu - trao ®æi
T¹p chÝ luËt häc sè 2/2011 3

ths. nguyÔn ngäc bÝch *
uật công chứng
(1)
được ban hành đã
đánh dấu bước phát triển quan trọng
trong tổ chức thực hiện hoạt động công chứng
ở Việt Nam. Sự ra đời của các văn phòng
công chứng (công chứng tư) bên cạnh các
phòng công chứng nhà nước thể hiện sự thay
đổi có tính bước ngoặt trong nhận thức về
vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị
trường và tầm quan trọng của việc khuyến
khích các cá nhân, tổ chức tham gia cung
cấp những dịch vụ phục vụ yêu cầu của nhân
dân. Luật công chứng đánh dấu bước chuyển
giao chính thức một phần các hoạt động vốn
được cho là chỉ có thể do Nhà nước thực
hiện sang cho các cá nhân, tổ chức phi nhà
nước với mục đích nâng cao hơn nữa chất
lượng phục vụ và thoả mãn nhu cầu ngày
càng đa dạng của xã hội. Với ý nghĩa như
vậy, các quy định của Luật công chứng phải
tạo thuận lợi cho sự ra đời, hoạt động bình

yêu cầu của thực tiễn:
- Luật công chứng không quy định quyền
tuyển dụng hoặc thuê công chứng viên làm
việc của các tổ chức hành nghề công chứng
Điều 36 Luật công chứng quy định các
tổ chức hành nghề công chứng có quyền
"thuê nhân viên làm việc" nhưng Luật và các
văn bản hướng dẫn thi hành Luật
(2)
lại không
quy định rõ về việc tuyển dụng hoặc thuê
công chứng viên làm việc của các tổ chức
hành nghề công chứng nên dẫn đến có nhiều
cách hiểu khác nhau.
L
* Giảng viên Khoa hành chính-nhà nước
Trường Đại học Luật Hà Nội nghiên cứu - trao đổi
4 Tạp chí luật học số 2/2011
Cú ý kin cho rng cụng chng viờn nu
khụng hot ng trong phũng cụng chng thỡ
phi thnh lp hoc cựng cụng chng viờn
khỏc thnh lp vn phũng cụng chng v
chu trỏch nhim bng ton b ti sn ca
mỡnh khi thc hin hot ng cụng chng,
phỏp lut khụng quy nh quyn thuờ hoc
tuyn dng cụng chng viờn ca cỏc t chc
hnh ngh cụng chng l hp lớ. Cú ý kin

chng tt yu hỡnh thnh th trng lao ng
ỏp ng ngun nhõn lc cho hot ng cụng
chng vỡ th s cú s cnh tranh gia cỏc t
chc hnh ngh cụng chng trong vic thu
hỳt nhõn lc. Ngc li, cỏc cụng chng
viờn cng cú quyn la chn ni lm vic
phự hp vi kh nng v iu kin ca mỡnh.
Vic tuyn dng nhng ngi lm vic ó l
cụng chng viờn giỳp phũng cụng chng
c b sung nhõn lc m khụng mt nhiu
thi gian, chi phớ o to, bi dng.
Vic thuờ cụng chng viờn lm vic cng
khụng lm thay i c cu ti chớnh ca vn
phũng cụng chng. Bn thõn cỏc cụng chng
viờn nu c thuờ lm vic hoc c
tuyn dng thỡ cú th tham gia hot ng
cụng chng khi m kh nng ti chớnh khụng
cho phộp thnh lp vn phũng cụng chng.
Vỡ th chỳng tụi cho rng phỏp lut cn
quy nh quyn tuyn dng hoc thuờ cụng
chng viờn lm vic ca cỏc t chc hnh
ngh cụng chng. Cựng vi quyn ny, phỏp
lut cn quy nh nhng iu kin, th tc
cỏc t chc hnh ngh cụng chng thc hin
vic tuyn dng hoc thuờ cụng chng viờn,
nhng quy nh v quyn v ngha v ca
cỏc bờn trong quan h lao ng.
- Ch lm vic ca t chc hnh ngh
cụng chng v a im cụng chng
Lut cụng chng quy nh cỏc t chc

chng m cũn cú nhu cu cụng chng ti
nhng a im thun tin khỏc. Do vy, cỏc
quy nh v ch lm vic v a im
cụng chng hn ch cỏc t chc hnh ngh
cụng chng c cung cp cỏc dch v theo
yờu cu ca khỏch hng, li can thip trc
tip n cụng tỏc t chc, hot ng ni b
ca cỏc t chc hnh ngh cụng chng.
Trong nn kinh t th trng t do cnh
tranh, cỏc t chc hnh ngh cụng chng cn
c t quyt nh ch , thi gian lm
vic phự hp vi nng lc ca t chc mỡnh,
nht l vi cỏc t chc hnh ngh cụng
chng t. Thc t cho thy cỏc quy nh v
ch lm vic v a im cụng chng ch
c cỏc phũng cụng chng chp hnh cũn
ti cỏc vn phũng cụng chng cỏc quy nh
ny c thc hin rt "mm do".
trỏnh nhng im bt hp lớ ny,
chỳng tụi cho rng Lut cụng chng ch cn
quy nh ngha v niờm yt cụng khai lch
lm vic ti tr s ca t chc hnh ngh
cụng chng l . Ngoi ra cn m rng cỏc
trng hp cụng chng viờn c cụng
chng ngoi tr s nh cụng chng theo yờu
cu ca cỏc bờn tham gia giao dch, cụng
chng ti a im cú bt ng sn l i
tng ca giao dch
- Quy nh quyn ca t chc hnh ngh
cụng chng c thc hin cỏc dch v

nghiªn cøu - trao ®æi
6 T¹p chÝ luËt häc sè 2/2011
kiện về nhân sự, về tài chính và các điều
kiện vật chất khác để thực hiện các dịch vụ
mà tổ chức hành nghề công chứng phải thoả
mãn khi xin phép thành lập, trên cơ sở đó
các cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác
định các dịch vụ cụ thể mà tổ chức hành
nghề công chứng được thực hiện và các dịch
vụ này phải được thể hiện trong quyết định
thành lập hoặc giấy đăng kí hoạt động của
từng tổ chức hành nghề công chứng.
- Các quy định về chấm dứt hoạt động
của văn phòng công chứng
Chấm dứt hoạt động của văn phòng công
chứng không chỉ tác động đến các công
chứng viên của văn phòng mà còn ảnh
hưởng đến cá nhân, tổ chức là khách hàng
của văn phòng và các cơ quan, tổ chức, cá
nhân có liên quan khác. Luật công chứng
hiện hành quy định về chấm dứt hoạt động
của văn phòng công chứng gồm: tự chấm dứt
hoạt động, đây là trường hợp chấm dứt hoạt
động theo nguyện vọng của công chứng viên
thành lập phòng công chứng và bị thu hồi
giấy đăng kí hoạt động do văn phòng công
chứng vi phạm pháp luật hoặc không còn
công chứng viên do bị miễn nhiệm, đây là
trường hợp chấm dứt hoạt động do có vi
phạm pháp luật trong hoạt động của văn

nguyên tắc bổ nhiệm và hoạt động của công
chứng viên là không kiêm nhiệm.
Luật công chứng hiện hành chưa trực
tiếp quy định hoạt động công chứng chuyên
trách. Tuy nhiên Luật có quy định công chứng
viên bị miễn nhiệm khi kiêm nhiệm công
việc khác,
(6)
bên cạnh đó Nghị định của
Chính phủ số 02/2008/NĐ-CP cũng quy định
luật sư được bổ nhiệm công chứng viên sau
khi rút tên khỏi danh sách đoàn luật sư và
chấm dứt hành nghề luật sư hay quy định thủ
tục bổ nhiệm công chứng viên đối với cán bộ,
công chức đã nghỉ hưu hoặc có nguyện vọng
thôi việc. Như vậy, các quy định này đã gián
tiếp thể hiện nguyên tắc công chứng viên là
người làm việc không kiêm nhiệm. Tuy nhiên,
cách quy định này còn phiến diện, chưa bao
quát hết những ngành nghề và hoạt động mà
công chứng viên không được kiêm nhiệm. nghiªn cøu - trao ®æi
T¹p chÝ luËt häc sè 2/2011 7
Do vậy, chúng tôi cho rằng Luật cần quy
định rõ người được bổ nhiệm làm công chứng
viên không đồng thời là luật sư; không là cán
bộ, công chức, viên chức trong cơ quan, tổ
chức, đơn vị của Nhà nước (ngoại trừ là công

chứng có thể dẫn đến việc người đó chưa có
đủ các kĩ năng và kinh nghiệm cần thiết để
hoạt động công chứng. Ở nhiều nước, việc bổ
nhiệm công chứng viên được thực hiện thông
qua sát hạch, do đó người muốn được bổ
nhiệm sẽ phải tự ý thức học tập, tích lũy kinh
nghiệm, kĩ năng để vượt qua kiểm tra sát
hạch. Ở Việt Nam không có quy định về sát
hạch trước khi được bổ nhiệm công chứng
viên thì cần thiết phải quy định về tập sự hành
nghề công chứng bắt buộc, riêng với những
người được miễn đào tạo nghề thì thời hạn
tập sự có thể giảm xuống bằng một phần hai
so với các đối tượng khác.
- Quy định về bổ nhiệm lại và không bổ
nhiệm lại công chứng viên
Trong các quy định về miễn nhiệm công
chứng viên có hai nhóm (trong số các nhóm)
là: Công chứng viên được miễn nhiệm theo
nguyện vọng cá nhân hoặc chuyển làm công
việc khác; công chứng viên bị miễn nhiệm
khi kiêm nhiệm công việc khác, không hành
nghề công chứng kể từ ngày được bổ nhiệm
công chứng viên từ hai năm trở lên hoặc
không hành nghề công chứng liên tục từ một
năm trở lên. Đây là những công chứng viên
vì lí do cá nhân hay các điều kiện khách quan
khác mà không thể thực hiện hoạt động công
chứng trong khi họ vẫn có đủ các điều kiện
về tư cách đạo đức, năng lực chuyên môn để

h s cụng chng thỡ Lut li cú s tỏch bit
v thi hn lu tr cỏc ti liu khỏc nhau
trong h s, c th: "Bn chớnh vn bn cụng
chng phi c lu tr trong thi hn ớt
nht l hai mi nm; cỏc giy t khỏc
trong h s cụng chng phi c lu tr
trong thi hn ớt nht l nm nm". Khi thc
hin hot ng cụng chng, cụng chng viờn
phi da vo bn sao cỏc giy t m ngi
yờu cu cụng chng cung cp, cỏc giy t
xỏc minh, giỏm nh v cỏc giy t khỏc, vỡ
th nu cỏc giy t ny khụng cũn c lu
gi cựng vi bn chớnh vn bn cụng chng
thỡ cng khụng ỏnh giỏ c s tuõn th
phỏp lut v cụng chng ca cụng chng
viờn hoc khụng bo v c quyn v li
ớch hp phỏp ca ngi yờu cu cụng chng
v nhng ngi cú liờn quan khỏc. Vỡ vy,
phỏp lut cn quy nh thng nht v thi
hn lu tr cỏc vn bn, giy t trong h s
cụng chng ớt nht l hai mi nm.
Lut cụng chng hin hnh cng khụng
quy nh trc tip ngha v ca cỏc t chc
hnh ngh cụng chng phi vo s (s cụng
chng) tt c cỏc v vic cụng chng m t
chc ó tip nhn thc hin. bo m cỏc
hot ng cụng chng c din ra minh
bch, gúp phn bo v quyn v li ớch hp
phỏp ca cỏ nhõn, t chc; to iu kin cho
cỏc c quan qun lớ nh nc kim tra, thanh

Lut cụng chng.
(3).Xem: Khon 2 iu 32 Lut cụng chng.
(4).Xem: iu 39 Lut cụng chng.
(5).Xem: iu 34 Lut cụng chng.
(6).Xem: im c khon 2 iu 20 Lut cụng chng.
(7).Xem: iu 15 Lut cụng chng.
(8).Xem: Khon 1 iu 53 Lut cụng chng.