Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
PHÒNG GD & ĐT ÂN THI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG THCS BẮC SƠN Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
 
Tên đề tài:
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP
LẬP CƠNG THỨC PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ
DÀNH CHO HỌC SINH LỚP 9

Phần 1: Phần lí lịch.
Tác giả : Nguyễn Văn Thượng - Tổ trưởng chun mơn
Nơi cơng tác : Trường THCS Bắc Sơn – Ân Thi – Hưng n
PHẦN 2: PHẦN NỘI DUNG.
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề.
Mơn Hố Học ở trường phổ thơng có một vị trí và ý nghĩa rất quan trọng đối
với việc giáo dục thế hệ trẻ. Bước đầu hình thành cho học sinh những khái niệm về
hố học và sự biến đổi về tính chất của các chất. Giúp cho học sinh hiểu được hố
học có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống xã hội, từ đó có cái nhìn và thái độ
đúng đắn đối với mơn học.
Là một giáo viên dạy mơn hóa học chắc hẳn ai cũng hiểu bộ mơn hóa là bộ
mơn mới và khó đối với học sinh bậc THCS, đặc biệt là phân mơn hóa học hữu cơ.
Số tiết phân bố trong chương trình còn ít song u cầu lượng kiến thức lại q
nhiều và rộng, lượng bài tập phong phú đa dạng song SGK và sách bài tập lại chưa
phân dạng từng loại bài tập cũng như chưa nêu nên cách thiết lập phương pháp giải
cụ thể cho từng dạng tốn. Đó chính là cái khó cho người học và cũng là nội dung
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 1 / 22
Một số phương pháp lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
mà mỗi giáo viên dạy hóa phải trăn trở tìm tòi, biên soạn nội dung giảng dạy làm
thế nào để học sinh rèn luyện kỹ năng giải tốt các dạng bài tập theo yêu cầu của
chương trình. Trước thực tế đó qua kinh nghiệm của nhiều năm giảng dạy tôi đã

động, tự chủ, sáng tạo, có năng lực giải quyết những vấn đề thường gặp, qua đó mà
góp phần tích cực thực hiện mục tiêu lớn của đất nước là dân giàu, nước mạnh, xã
hội cơng bằng, dân chủ, văn minh. Về phương pháp giáo dục, phải khuyến khích tự
học, phải áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh
năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề.
Kỹ năng giải tốn hóa học chỉ được hình thành khi học sinh nắm vững lí
thuyết, nắm vững kiến thức về tính chất hóa học của chất, biết vận dụng kiến thức
vào giải bài tập. Học sinh phải hình thành được một mơ hình giải tốn hóa học, các
bước để giải một bài tốn, kèm theo đó là phải hình thành ở học sinh thói quen
phân tích bài và định hướng được cách làm, đây là một kỹ năng rất quan trọng đối
với việc giải một bài tốn hóa học.
2. Cơ sở thực tiễn:
Bài tập Hố học hữu cơ là một bài tập khó đặc biệt là bài tập lập cơng thức
phân tử hợp chất hữu cơ cho học sinh trung học cơ sở. Thế nhưng, trong nội dung
của chương trình học khơng có một tiết học riêng giới thiệu về cách lập cơng thức
phân tử hợp chất hữu cơ. Do đó việc nhận dạng, định hướng và tìm ra phương
pháp giải là một vấn đề hết sức khó khăn đối với học sinh nhất là học sinh có sức
học trung bình, yếu, kém. Xuất phát từ thực tế đó qua kinh nghiệm giảng dạy tơi đã
rút ra những kinh nghiệm và viết nên đề tài với mong muốn giải quyết được những
khó khăn đối với học sinh, kích thích học sinh có lòng u thích mơn học hơn nữa.
Tuỳ vào điều kiện thời gian và mức độ nhận thức của học sinh giáo viên có
thể chọn những nội dung phù hợp nhất để truyền đạt đến học sinh. Đề tài này có
thể được vận dụng trong các tiết luyện tập, tiết học tự chọn hay bồi dưỡng học sinh
giỏi.
3. Các biện pháp tiến hành.
1. Khảo sát chất lượng vào cuối tháng 4/2012
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 3 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
* Nội dung : thực hiện các bài tập lập công thức các hợp chất hưũ cơ.
* Thời gian : 45 phút kết quả như sau:

Một số phương pháp lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
I. Những kiến thức cơ bản về lí thuyết cần trang bị cho học sinh.
1. Công thức tổng quát của hợp chất hữu cơ.
Cung cấp cho học sinh công thức tổng quát của HCHC nhằm giúp học sinh xác
định được số nguyên tử của từng nguyên tố trong hợp chất khi gặp dạng cụ thể và
để xác định công thức hợp chất khi biết dạng tổng quát cũng như xác định tên hợp
chất khi đã tìm được.
Bảng phân loại các HCHC
Hợp
Chất
Hữu
Cơ
(HCHC)

Hydrocacbon
( Phân tử chỉ có 2
nguyên tố C và
H)
CTTQ: C
X
H
Y
Hydrocacbon no (Họ ANKAN: C
n
H
2n + 2
với
n
1≥
)

CTTQ: C
X
H
Y
O
Z

Rượu đơn chức no: C
n
H
2n+1
OH (với n
1≥
)
Axit đơn chức no: C
n
H
2n+1
COOH (với n
0
≥
)
Chất béo: (R-COO)
3
C
3
H
5
(với R là gốc
hydrocacbon )

* Họ Ankan: C
n
H
2n +2
+ (
2
13 +n
)O
2

→
0
t
n CO
2
+ (n + 1) H
2
O
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 5 / 22
Một số phương pháp lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
* Họ Anken: C
n
H
2n
+
2
3n
O
2


+ (
2
33 −n
)O
2

→
0
t
n CO
2
+ (n - 3) H
2
O
+ Phương trình phản ứng cháy tổng quát của các loại hiđrocacbon (A)
C
x
H
y
+ (
4
y
x +
) O
2

→
0
t
xCO

O hay x =
2
y

⇒
A là Anken
Nếu nCO
2

〉
nH
2
O hay x
〉

2
y

⇒
A là Ankin hoặc Aren
b. Dẫn xuất hiđrôcacbon :
* Rượu đơn chức no :
C
n
H
2n + 1
OH +
2
3n
O

- Hợp chất hữu cơ có chứa ôxi :
C
x
H
y
O
z
+ (
4
y
x +
2
z
−
) O
2

→
0
t
x CO
2
+
2
y
H
2
O
- Dựa vào số mol CO
2

C
x
H
y
O
z
N
t
+ (
4
y
x +
-
2
z
)O
2

→
0
t
x CO
2
+
2
y
H
2
O +
2

C
( trong A ) = m
C
(trong CO
2
) =
44
12

2
CO
m
= 12.
4,22
2
Vco
= 12.
2
CO
n
m
H
( trong A ) = m
H
(trong H
2
O) =
18
2
.

C
+ m
H
+ m
N
) = m
A
( đem đốt ) => A khơng chứa ơxi
- Nếu (m
C
+ m
H
+ m
N
)
〈
m
A
(đem đốt) => A có chứa ơxi
=> m
O
( trong A ) = m
A
- ( m
C
+ m
H
+ m
N
)

Đốt cháy
Hồn tồn
M
A
= 22,4. D
A
Một số phương pháp lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
* Dựa vào tỉ khối hơi của hợp chất hữu cơ (A) đối với khí B (d
A/B
) hay không
khí (d
A/KK
)* Dựa vào khối lượng (m
A
(g) ) của một thể tích (V
A
(lít) ) khí A ở đktc
m
A
(g) khí A chiếm thể tích V
A
(lít) ở đktc
)(
.4,22
lítV
m
M

B
=> n
A
= n
B
⇒
B
B
A
A
M
m
M
m
=
=> M
A
= m
A
B
B
m
M
Bước 3 : Xác định công thức phân tử hợp chất hữu cơ (A)
Cách 1 : Dựa vào công thức tổng quát của hợp chất huwuc cơ (A) : C
x
H
y
O
z

O
z
H
y
C
x
====

- Tính trực tiếp x , y , z , t từ tỉ lệ trên => công thức phân tử hợp chất (A)
Cách 2 : Tính trực tiếp từ phương trình phản ứng cháy của hợp chất hữu cơ (A)
* Trường hợp 1 : Đề cho biết khối lượng của các chất trong phản ứng cháy:

C
x
H
y
O
z
N
t
+ (
4
y
x +
-
2
z
)O
2


NOHCO
m
M
m
t
m
y
m
x
===
222
14944
=> x , y , t
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 8 / 22
M
A
= M
B
. d
A/B
M
A
= 29. d
A/KK
Một số phương pháp lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
Từ M
A
= 12x + y + 16z + 14t => z =
16
)1412( tyxM
100
M
%H
y
%C
12x
A
==

8
12.100
114.84,21
12.100
.%CM
x
A
===

18
1.100
114.15,79
1.100
.%HM
y
A
===
Suy ra CTPT A: C
8

A
A
MMM
m
M
m
=⇒=
(A và SO
2
có khối lượng tương đương nhau)
⇒
16
4
64
4
M
M
2
SO
A
===
Cách 1 : giải theo phương pháp khối lượng hay % khối lượng :
Đặt A : C
x
H
y
Bình đựng Ca(OH)
2
hấp thụ CO
2

= 0,01.44 = 0,44g
m
bình
= mCO
2
+ mH
2
O
⇒ mH
2
O

= 0,8-0,44 = 0,36g

g
m
m
OH
H
04,0
18
36,0
2
18
2
2
===
ĐLBT khối lượng (A) :mA = mC + mH = 0,12 +0,04 = 0,16
Ta có
1

4
Cách 2 : Biện luận dựa vào điều kiện y ≤ 2x + 2; y chẵn, nguyên dương ; x ≥ 1,
nguyên ⇒ x =1 và y = 4  CTPT A.
Bài tập 3:
Đốt cháy hoàn toàn 2,64g một hydrocacbon A thu được 4,032 lít CO
2
(đktc).
Tìm CTPT A?
GIẢI
* Tìm thành phần các nguyên tố :
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 10 / 22
Một số phương pháp lập công thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
mC
(trong A)

= mC
(trong CO
2
)
= (4,032 : 22,4). 12 = 2,16g
m
H
= m
A
– m
C
= 2,64 – 2,16 = 0,48g
C
H
m

x
H
y
O
z

Cách 1 :
- Khối lượng các nguyên tố có trong (A)
m
C
=
)(8,16,6.
44
12
.
44
12
2
gm
CO
==
; m
H
=
)(4,06,3.
18
2
.
18
2

m
y
m
x
===
1612

⇔

20
3
60
8,0
16
4,08,1
12
====
zyx
=> x = 3 , y = 8 , z = 1
Vậy công thức phân tử của (A) là : C
3
H
8
O
Cách 2 :
- Phương trình phản ứng cháy tổng quát (A)
C
x
H
y

(6,6g) m
H2O
(3,6g)
Ta có tỉ lệ :
A
A
OHCO
m
M
m
y
m
x
==
22
944

20
3
60
6,3
9
6,6
44
===⇔
yx
=> x = 3 , y =
8
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 11 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.

Giải
- Phương trình phản ứng cháy tổng quát của (A) :
C
x
H
y
O
z
+ (
4
y
x +
-
2
z
)O
2

→
0
t
x CO
2
+
2
y
H
2
O
Theo ptpứng : 1(ml)


4
100
200.2
200.2100
1
==⇒= y
y

1
2
12
24
4
2
100
250
250
24
100
1
=⇒−+=−+=⇒
−+
= z
zy
zy
x
Vậy công thức phân tử của hợp chất hữu cơ (A) là : C
2
H

4,7
12
+
=
+
n
n
COOHHC
nn
- Phương trình phản ứng đốt cháy axit đơn chức no:
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 12 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
C
n
H
2n+1
COOH +
)
2
13
(
+n
O
2

→
0
t
(n +1)CO
2

thức phân tử hợp chất hữu cơ (A)
b) Phương pháp giải :
Bước1 : Đặt công thức (A) dạng tổng quát : C
x
H
y
O
z
N
t
Sau đó dựa vào dữ kiện bài toán thiết lập tỷ lệ :
x : y : z : t =
14
:
16
:
1
:
12
NO
H
C
mm
m
m
=> công thức đơn giản nhất ( CTĐGN )
và công thức thực nghiệm ( CTTN ) của chất (A) .
Bước 2 : Biện luận từ công thức thực nghiệm ( CTTN ) để suy ra công thức
phân tử đúng của (A)
Bảng biện luận một số trường hợp thường gặp

≤
2n + 2 => 1
≤
n
2≤
, n nguyên
=> n = 1 , CTPT (A) : CH
3
O (loại , y lẻ)
n = 2 , CTPT(A) : C
2
H
6
O
2
(nhận)
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 13 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
C
x
H
y
N
t
C
x
H
y
O
z

N
2
(nhận)
c) Bài tập minh hoạ:
- Đốt cháy hoàn toàn 2,64 gam một Hydrôcacbon (A) thu được 4,032 lít khí
CO
2
ở
đktc . Xác đònh công thức phân tử của (A) ?
Giải
- Khối lượng các nguyên tố có trong (A):
m
C
=
)(16,212.
4,22
032,4
12.
4,22
2
g
V
CO
==

vì (A) là Hydrôcacbon => m
H
= m
A
- m

3
H
8
)
n
hay C
3n
H
8n

Điều kiện : 8n
,123.2 ≤⇒+≤ nn
vì n nguyên , > 0, buộc n = 1 .
- Vậy công thức phân tử của (A) là: C
3
H
8

5.2. Biến dạng 2:
a) Đặc điểm bài toán :
- Đề không cho biết lượng chất hữu cơ (A) đem đốt mà lại cho lượng ôxy cần
để
đốt cháy hoàn toàn (A) .
b) Phương pháp giải :
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 14 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
- Trước hết áp dụng đònh luật bảo toàn khối lượng cho sơ đồ phản ứng cháy
của(A)
(A) + O
2

2

→
0
t
x CO
2
+
2
y
H
2
O
- Ta luôn có phương trình toán học :
n
O2
(phản ứng cháy) = n
CO2
+
2
1
n
H2O
- Các khí và hơi đo ở cùng điều kiện, ta cũng có :
V
O2
(phản ứng cháy) = V
CO2
+
2

+ m
H2O
) - m
O2
(phản ứng)
= ( 13,2 + 5,4 ) - (
32.
4,22
72,6
) = 9 (g)
( Vận dụng phương pháp giải dạng cơ bản )
- Khối lượng mol của chất (A) M
A
= M
He
. d
A/He
= 4. 7,5 = 30(g)
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 15 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
- Khối lượng các nguyên tố có trong (A):
m
C
=
)(6,312.
44
2,13
12.
44
2

y
O
z

- Ta có tỉ lệ :
A
A
OHC
m
M
m
z
m
y
m
x
===
1612

⇔

9
30
8,4
16
6,06,3
12
===
zyx
=> x = 1 ; y = 2 ; z = 1

m
Bình
(tăng lên)
(A) H
2
O m
muối trung hoà

m
muối axit
+ Yêu cầu : Xác đònh công thức phân tử hợp chất hữu cơ (A) .
- Cách giải : Viết phương trình phản ứng CO
2
tác dụng với dung dòch kiềm .
- Từ lượng muối trung hoà và muối axit thu được ( dữ kiện đề bài ) dự vào
phương
trình phản ứng tính lượng CO
2
.
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 16 / 22
+ O
2

t
0
Bình(1)H
2
SO
4(đ)
Bình(2)

B2
(tăng lên) - m
CO2
- Tính được m
CO2
và m
H2O
sinh ra do chất hữu cơ (A) cháy ; đưa bài toán về
dạng cơ bản để giải .
c) Bài tập minh hoạ:
Bài 1: Đốt cháy hoàn toàn 10,4(g) chất hữu cơ (A) rồi cho sản phẩm lần lượt
qua bình (1) chứa H
2
SO
4
đậm đặc và bình (2) chứa nước vôi trong có dư ; thấy
khối lượng bình (1) tăng 3,6 (g) ; ở bình (2) thu được 30 (g) kết tủa . Biết tỉ khối
hơi của chất (A) đối với khí O
2
là 3,25 . Xác đònh công thức phân tử của (A) ?
Giải
- Theo đề , chất hữu cơ (A) đốt cháy chắc chắn cho sản phẩn CO
2
và H
2
O ;
H
2
O bò H
2

mol=
( Vận dụng phương pháp giải dạng cơ bản )
- Khối lượng các nguyên tố có trong (A):
m
H
=
)(4,02.
18
6,3
2.
18
2
g
m
OH
==
; m
C
=
)(6,312.3,012.
2
gm
CO
==
- Tổng: m
C
+ m
H
= 3,6 + 0,4 = 4(g) < m
A

===
1612

⇔

4,10
104
4,6
16
4,06,3
12
===
zyx
Giải ra ta được kết quả : x = 3 ; y = 4 ; z = 4
Vậy công thức phân tử của (A) là : C
3
H
4
O
4
Bài 2 : Đốt cháy hoàn toàn 1,08(g) chất hữu cơ (A) rồi cho toàn bộ sản phẩm
vào dung dòch Ba(OH)
2
; thấy bình nặng thêm 4,6(g) ; đồng thời tạo thành
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 17 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
6,475(g) muối axit và 5,91(g) muối trung hoà . Tỉ khối hơi của (A) đối với Heli
là 13,5 . Xác đònh công thức phân tử của (A) ?
Giải
- Chất hữu cơ (A) cháy cho ra CO

2
(2)
Từ (1) ; (2) và đề bài cho : tổng nCO
2
= nBaCO
3
+ 2nBa(HCO
3
)
2

=
)(08,005,003,0
259
475,6
2
197
91,5
mol=+=+
Vì độ tăng khối lượng bình chứa bằng tổng khối lượng CO
2
và H
2
O nên :
m
H2O
= 4,6 - m
CO2
= 4,6 - 0,08 . 44 = 4,6 - 3,52 = 1,08(g)
( Vận dụng phương pháp giải dạng cơ bản )

. d
A/He
= 4 . 13,5 = 54(g)
- Dạng công thức chất (A) : C
x
H
y
; ta có tỉ lệ :

A
A
HC
m
M
m
y
m
x
==
12

⇔

08,1
54
12,096,0
12
==
yx
giải ra : x = 4 ; y = 6

và H
2
O (hay tỉ lệ thể tích đo ở cùng điều
kiện) về tỉ lệ khối lượng như sau :

b
a
Mn
Mn
m
m
b
a
n
n
V
V
OHOH
COCO
OH
CO
OH
CO
OH
CO
18
44
.
.
22

H2O(hơi)
= 3 : 2 . Ta có tỉ lệ khối lượng :

3
11
18.2
44,3
.
.
22
22
2
2
)(
===
OHhơiOH
COCO
OH
CO
MV
MV
m
m
m
O2
( phản ứng ) =
)(24
4,22
32.8,16
g=

12
g=
; m
H
=
)(19.
18
2
g=
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 19 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
Tổng: m
C
+ m
H
= 9 + 1 = 10(g) < m
A
(đem đốt)
⇒
chất (A) chứa cả ôxy ;
m
O
= m
A
- ( m
C
+ m
H
) = 18 - 10 = 8(g)
- M

72
8
16
19
12
===
zyx

⇒
x = 3 ; y = 4 ; z = 2
- Vậy công thức phân tử của chất (A) là : C
3
H
4
O
2

V. KẾT QUẢ THỰC HIỆN :
1. Khảo sát chất lượng lần 2:
-Thời gian khảo sát: tháng 4 năm 2006.
- Nội dung khảo sát: Các dạng bài tập về lập công thức phân tử HCHC
- Kết quả khảo sát:
Trong quá trình áp dụng kinh nghiệm vào giảng dạy năm học: 2005-2006
chúng tôi chia HS khối 9 làm 02 nhóm
Nhóm1: gồm các lớp: 9/1, 9/3, 9/5, 9/6, 9/10 = 211 HS là những lớp áp
dụng đề tài ( Các lớp thực nghiệm )
 Nhóm2: gồm các lớp: 9/2, 9/4, 9/7, 9/8, 9/9,, 9/11 = 240 HS là những
lớp không áp dụng đề tài ( Các lớp đối chứng )
sau khi áp dụng kinh nghiệm chúng tôi tiến hành khảo sát cả 02 đối tượng
kết quả như sau:

dạng, không hướng dẫn HS thiết lập phương pháp giải cho từng dạng dẫn đến
HS lúng túng khi có sự biến dạng, do vậy trong quá trình giảng dạy muốn HS
hiểu bài vận dụng tốt kiến thức vào việc giải bài tập hoá .
- GV phải nghiên cứu, phân dạng bài tập,thiết lập cách giải cho từng dạng để
hướng dẫn HS.
2. Trong chương trình hoá học các tiết luyện tập, bài tập quá ít, vì vậy trong quá
trình giảng dạy GV phải tận dụng tốt thời gian các bước dặn dò và bài tập của
tiết dạy để hướng dẫn HS giải bài tập .
3. Muốn thành công trong công tác giảng dạy trứơc hết yêu cầu người thầy phải
có tâm huyết với công việc, phải đam mê tìm tòi học hỏi, tổng hợp các kinh
nghiệm
áp dụng vào bài giảng .
4. Trong quá trình giảng dạy phải coi trọng việc hướng dẫn HS con đường tìm ra
kiến thức mới, khơi dậy óc tò mò, tư duy sáng tạo của học sinh, tạo hứng thú
trong học tập, dẫn dắt học sinh từ chỗ chưa biết đến biết, từ dễ đến khó .
Nguyễn Văn Thượng – Trường THCS Bắc Sơn Trang 21 / 22
Một số phương pháp lập cơng thức phân tử hợp chất hữu cơ dành cho học sinh lớp 9.
* Trên đây là nội dung của đề tài sáng kiến kinh nghiệm mà 2 chúng tôi đã
nghiên cứu và áp dụng thành công ở đơn vò trường sở tại . Song chắc chắn rằng
sẽ không tránh khỏi thiếu sót , rất mong sự góp ý của đồng nghiệp để đề tài đạt
được hiệu quả cao hơn . Xin chân thành cảm ơn .
Hà Lam, ngày 25 tháng 02 năm
2007

NHÓM GIÁO VIÊN DẠY HOÁ
* Tài liệu nghiên cứu áp dụng.
1. Phân loại và phương pháp giải tốn hóa học hữu cơ – Quan Hán Thành
2. Phương pháp giải tốn hóa học hữu cơ – Nguyễn Thanh Khuyến
3. Hướng dẫn giải nhanh bài tập hóa hữu cơ – Cao Cực Giác
4. Chun đề bồi dưỡng HSG THCS mơn hóa học – Phạm Quốc Trung